Aypara məsələsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 22 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Hilalı görmək

İslami hesablamalara əsasən gün axşam günəş batanda başa çatır və ertəsi gün başlayır. Təravih namazını oruca başlamadan qılmağımız və bayram axşamı da təravih namazı qılmağı dayandırmağımız bunu göstərir.

Qəməri aylar bəzən 29, bəzən də 30 gün çəkir. Bu ayların nə vaxt başlayıb qurtardığı məsələsi aparılan müşahidələrlə müəyyənləşdirilir. Cari qəməri ayın 29-cu günü günəş batdıqdan sonra ertəsi gün ayın hilalı müşahidə edilir. Bu təzə hilal günəşin batmasından bir müddət sonra batdığına görə onu diqqətlə müşahidə etmək lazımdır. Qərb üfüqündə toz, tüstü, duman, bulud, sis və ya tutqunluq olduğu vaxt müşahidə aparmaq çox çətin, hətta qeyri-mümkün olur. Hilal görülmədiyi təqdirdə cari ay 30 günə tamamlanır. Artıq 30-cu gün axşam vaxtı hilalı müşahidə etməyə ehtiyac qalmır. O gün günəşin qürub etməsi ilə ikinci ay başlayır. Çünki heç bir qəməri ay 30 gündən artıq olmur.

Peyğəmbərimiz Məhəmməd əleyhissəlam bu məsələ ilə əlaqədar belə buyurub:

“Ramazan hilalını görəndə oruc tutmağa başlayın, Şəvval hilalını görəndə isə oruc tutmağa son verin. Əgər bulud ucbatından hilalı müşahidə etmək mümkün olmasa, Şaban ayını 30 günə tamamlayın”.1

Hilalın təsbit və elan edilməsi üçün bir sıra tədbirdən də söz açmaq mümkündür. Belə ki, əgər üfüqdə görünüşə mane olan bir şey varsa, etibarlı bir müsəlmanın  Ramazan hilalını gördüyünə dair şahidliyi əsas götürülür və elan edilir ki, Ramazan ayı artıq başlayıb. Əgər üfüq açıqdırsa, o vaxt yalan demək üçün bir-biri ilə öz aralarında sözü bir yerə qoymaqları qeyri-mümkün olan bir qrupun şahidliyinə müraciət edilir.

Bir yerdə hilalın görülməsi sübut olunsa, bütün müsəlmanlar oruc tutmağa başlamalıdırlar. Namaz vaxtlarında müxtəlif zonalara görə dəyişiklik olduğu kimi hilalın görülməsində də müəyyən fərqliliklər ola bilər. Amma hilalın görülməsi bir zonada təsbit edildiyi vaxt bu cür fərqlər nəzərə alınmır.

Ramazanın 29-cu günü günəş batdıqdan sonra qərb üfüqündə Şəvval ayının hilalı arınır. Orucu başa vurmaq üçün hilalın bir şəxs tərəfindən görülməsi kifayət deyil. Əgər üfüq qapalıdırsa, müsəlman olan və etibarlı 2 kişi ya da 1 kişi və 1 qadının şahidlik etməsi lazımdır. Bu məsələdə etibarlılığın sübut olunması üçün də bir çox metod var. Əgər üfüq aydındırsa, ertəsi gün bayramı qeyd edə bilmək üçün hilalın böyük bir camaat tərəfindən görülməsi və bu barədə şahidlik etməsi şərti qoyulur. Çünki ertəsi gün oruc tutmağın haram olması üçün Ramazan ayının başa çatdığını düzgün bir şəkildə müəyyənləşdirmək lazımdır.

Bu məsələdə nəyə görə birlik və həmfikirlilik təmin edilmir?

Biz istəyirik ki, hamı hesablamalarla müəyyən edilən təsbitə tabe olsun. Halbuki hilalın hesablama ilə təsbit edilə bilməsinin mümkünlüyünə dair fikir sadəcə olaraq bir ictihaddan ibarətdir. Bunun müqabilində peyğəmbərimizin (əleyhissəlam) müşahidə aparılması barədə buyruğu var. Belə olan halda, bütün müsəlmanların yuxarıdakı ictihada tabe olmağını gözləmək düzgün deyil.

Həm peyğəmbərin (əleyhissəlam) əmrini yerinə yetirmək, həm də astronomiya mütəxəssislərinin məsələyə müntəzəm surətdə nəzarət etmələrini təmin etmək üçün hesablamalarla yanaşı, müşahidələr də aparılmalıdır. Lakin müşahidə aparmaq məsələsində səhlənkarlıq edilməməli, müşahidələrə yuxarıda göstərilən şərtlərə uyğun və müəyyən qaydalara əsasən nəzarət edilməlidir. Ancaq bu yolla arzu olunan birlik və həmfikirlilik əldə edilə bilər. Çünki yalnız hesablamaları əsas götürmək hamını qane etmir. Bu mövzuya belə bir dəqiqlik və ciddiyyətlə yanaşan ölkə zaman keçdikcə həmin məsələdə lider olur. Beləliklə, həm o ölkənin öz vətəndaşları, həm də bütün dünya müsəlmanları arasında birlik təmin edilir.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, Savm, 11. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.635 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.157 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.081 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.312 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.635 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.931 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.768 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.538 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.674 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.723 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.915 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.197 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.932 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.169 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.989 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.074 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.557 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.475 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.907 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.627 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.802 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.558 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.040 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.967 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.500 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.525 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.447 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.634 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.169 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.419 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.938 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.194 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.069 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.475 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.436 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.613 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.888 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.695 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.449 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.738 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.778 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.122 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 648 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.654 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.611 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.660 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.200 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.384 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 764 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 7.989 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.183 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.813 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.127 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 344 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.658 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.100 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.561 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.590 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.380 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 489 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.264 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.915 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.838 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.109 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 333 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.985 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.564 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.482 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.932 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.083 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 556 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.048 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.458 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.930 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.818 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.512 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.092 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 298 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.940 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.620 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.068 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.805 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.088 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.129 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 208 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.863 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.290 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.814 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.504 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.449 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.572 dəfə oxundu
95 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.420 dəfə oxundu
96 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.548 dəfə oxundu
97 Şirk və küfr 14.07.11 3.571 dəfə oxundu
98 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.183 dəfə oxundu
99 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.161 dəfə oxundu