Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira
Müsəlmanlar > Cəzalar > Düşüncə sahəsi > Tədqiqatlar Tarix: 06 Mart 2015 Tövsiyə et Çap et

Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira

Peyğəmbər əleyhissəlam, Bəni-Qureyzə qəzvəsində (hərbi hərəkat) də digər qəzvə və əməliyyatlarında olduğu kimi, döyüş qaydaları və əsirlər barəsində Quranın rəhbərliyində hərəkət etmiş, buna görə əsirləri fidyəsiz ya da fidyə müqabilində azad etmişdir. Qurani-Kərimdə bu hadisənin izah edilməsi də bu dediklərimizi gücləndirməkdədir. Ancaq bu bildirdiklərimizin və Qurandakı izahların tərsinə, Bəni- Qureyzə döyüşündən sonra peyğəmbər əleyhissəlamın yüzlərlə əsiri öldürdüklərinə dair müxtəlif rivayətlər də nəql edilmişdir. Bu həqiqətdən uzaq rivayətlər müsəlmanlar arasında nəsillər boyu nəql edilərək, elə bil şübhəsiz doğrular kimi, bir növ İslamı qaralamaqda və beyinləri bulandırmaqdadır.

I. Giriş:

Bu hadisə, yəni Bəni-Qureyzə qəzvəsi, müsəlmanlarla Məkkəli müşriklər və müttəfiqləri arasında hicrətin 5-ci ilində baş verən Xəndək döyüşündən və bu döyüşdə Allah Təalanın peyğəmbərə və möminlərə qələbə nəsib edib bitməsindən sonra başladı. Allah Təala belə buyurmaqdadır:

وَرَدَّ اللَّهُ الَّذِينَ كَفَرُوا بِغَيْظِهِمْ لَمْ يَنَالُوا خَيْرًا ۚ وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ ۚ وَكَانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزًا

“Allah kafirləri qəzəbli olduqları halda geri qaytardı və onlar heç bir xeyrə nail olmadılar. Döyüşdə Allah möminlərə kifayət etdi. Allah Qüvvətlidir, Qüdrətlidir.” (Əhzab 33/25)

Xəndək döyüşündə Mədinənin mühasirə altına alınması əsnasında Bəni-Qureyzənin müsəlmanlarla birlikdə qurduğu ittifaqa xəyanəti və düşmən tərəfində mövqe tutması, onlara köməklik göstərməsi Mədinəni və müsəlmanları təhlükəyə salmışdı. Bəni- Qureyzənın bu ikiüzlülüyü müsəlmanları pis vəziyyətdə qoymuş və iki atəş arasında nə edəcəklərini bilməyəcək bir vəziyyətə gətirmişdi. Qurani-Kərim müsəlmanların bu çətin vəziyyətlərinibizə belə xəbər verməkdədir:

إِذْ جَاءُوكُمْ مِنْ فَوْقِكُمْ وَمِنْ أَسْفَلَ مِنْكُمْ وَإِذْ زَاغَتِ الْأَبْصَارُ وَبَلَغَتِ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ وَتَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَاَ

 ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ وَزُلْزِلُوا زِلْزَالًا شَدِيدًا هُنَالِك

“O zaman onlar sizin həm yuxarı və həm də aşağı tərəfinizdən üstünüzə gəlmişdilər. O vaxt (qorxudan) gözlər bərəlmiş, ürəklər xirtdəyə çatmış və siz də Allah barəsində zənnə-gümana qapılmışdınız. Orada möminlər imtahana çəkilmiş və güclü sarsıntıya məruz edilmişdilər.” (Əhzab 33/10-11)

Xəndək döyüşündə bu yəhudilər, müsəlmanlarla qurduqları ittifaqı pozdular. Ənfal surəsinin 56-cı ayəsi onların xəyanətlərindən belə bəhs edər:

الَّذِينَ عَاهَدْتَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَنْقُضُونَ عَهْدَهُمْ فِي كُلِّ مَرَّةٍ وَهُمْ لَا يَتَّقُونَ

“Onlar əhd bağladığın kimsələrdir ki, sonra hər dəfə öz əhdlərini pozur və (heç nədən) çəkinmirlər.”

Ümumiyyətlə Bəni-Qüreyzə, bu davranışlarıyla Müsəlmanların qırmızı xətlərini çeynəmişdilər. Qırmızı xətləri ifadə edən ayə belədir:

لَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ

إِنَّمَا يَنْهَاكُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذِينَ قَاتَلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَأَخْرَجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ وَظَاهَرُوا عَلَىٰ إِخْرَاجِكُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ ۚ وَمَنْ يَتَوَلَّهُمْ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ

“Allah din uğrunda sizinlə vuruşmayan və sizi öz diyarınızdan qovub çıxartmayan kimsələrə yaxşılıq etmənizi və onlarla insafla davranmanızı sizə qadağan etmir. Şübhəsiz ki, Allah insaflı olanları sevir.Allah sizə ancaq sizinlə din uğrunda vuruşan, sizi diyarınızdan qovub çıxardan və çıxarılmanıza kömək edən kim­­sələrlə dostluq etmənizi qadağan edir. Onlarla dostluq edənlər zalımlardır.” (Mümtəhinə 60/8-9)

Belə ki, Xəndək döyüşü bitib müsəlmanlar sülh müqaviləsi bağladıqdan sonra, Bəni- Qureyzənin müqaviləyə xəyanətlərinin cəzasını vermələri lazım idi. Peyğəmbər əleyhissəlam onların qalalarının ətrafını günlərlə mühasirə etdi. Yəhudilər təslim olmağı rədd etdikləri üçün, müharibəyə və yurdlarından çıxarılmalarına qərar verildi. Müharibəyə başlayanda isə onların qəlblərinə qorxu düşdü və döyüş möminlərin qələbəsi ilə nəticələndi. Bu barədə Allah Təala belə buyurmaqdadır:

وَأَنْزَلَ الَّذِينَ ظَاهَرُوهُمْ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مِنْ صَيَاصِيهِمْ وَقَذَفَ فِي قُلُوبِهِمُ الرُّعْبَ فَرِيقًا تَقْتُلُونَ وَتَأْسِرُونَ فَرِيقًا

وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَأَرْضًا لَمْ تَطَئُوهَا ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا

“(Allah) sizi onların yerlərinə, yurdlarına və mallarına, üstəlik də ayağınız dəyməyən bir yerə varis etdi. Allah hər şeyə qadirdir. (Allah) Kitab əhlindən müttəfiqlərə yardım edənləri öz qalalarından endirdi və onların qəlbinə qorxu saldı. Siz onların bir qismini öldürür, bir qismini də əsir götürürdünüz.” (Əhzab 33/26-27)

Nəticədə döyüş əsnasında Bəni-Qüreyzədən bəziləri öldürüldü və bir çoxu da əsir alındı. Müharibə bitdikdən sonra, Peyğəmbər əleyhissəlam ələ keçirilən Bəni-Qüreyzə yəhudilərinə ayənin hökmünə əsasən digər əsirlərə nə etmişsə onu etdi, yəni, fidyəsiz ya da fidyə müqabilində sərbəst buraxdı:

فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّىٰ إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّىٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا

“(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin…” (Muhəmməd 47/4)

Bəni-Qureyzə yəhudiləri döyüşdə məğlub olmaqla bərabər, eyni zamanda həm hakimiyyətləri altındakı torpaqlarını itirmiş həm də var-dövlətləri qənimət olaraq ələ keçirilmişdi. Allah Təala cəzalandırılmış bir cəmiyyətin halını və müsəlmanlara olan lütfünü bizə belə izah edir:

وَأَوْرَثَكُمْ أَرْضَهُمْ وَدِيَارَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ وَأَرْضًا لَمْ تَطَئُوهَا ۚ وَكَانَ اللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرًا

“(Allah) sizi onların yerlərinə, yurdlarına və mallarına, üstəlik də ayağınız dəyməyən bir yerə varis etdi. Allah hər şeyə qadirdir.” (Əhzab 33/27)

Belə bir cəza, bütün fəsad törədən cəmiyyətlərə qarşı Allahın yürürlüyə qoyduğu bir qanunudur.

Müsəlmanların Bəni-Qureyzə yəhudilərini əsir alıb, yurdlarına və mallarına hakim olmaqlarından sonra, əllərindəki əsirlərdə və əqrabalarında bir sərmayə qalmadığı üçün, onların fidyəsiz buraxılmaqlarından başqa bir yolu da qalmamışdı.

II. Bəni-Qureyzə ilə əlaqədar rivayətlər

Qurani-Kərim, Bəni-Qureyzə hadisəsini açıq-aydın izah etməsinə baxmayaraq, hadisə haqqında fərqli və müxtəlif rivayətlərə rastlamaqdayıq. Bu rivayətlərdə peyğəmbər əleyhissəlamın bu əsirləri Mədinəyə gətirdiyi, Mədinədəki evlərin birində həbsedildikləri , ertəsi gün Mədinə bazarına götürüldükləri, onların xəndək qazmaya məcbur edildikləri və qruplar halında öldürüldükləri ifadə edilməkdədir.

Buxari və Müslimin səhihlərində Bunların sayıları ilə əlaqədar hər hansı bir məlumat yoxdur. Ancaq peyğəmbər əleyhissəlamın onların döyüşə qatılanlarını öldürdüyü ifadə edilməkdədir.[1] Sad b. Muazın onların arasındakı hakəmliyi nəticəsində verdiyi hökmün tətbiq edilib edilmədiyi rivayəti də yoxdur. Bu iki səhih mənbələr xaricində isə, öldürülənlərin sayısı 400 ilə 900 arasında dəyişməkdə və peyğəmbər əleyhissəlamın onlardan saqqalı və bığı çıxanlarının hamısını öldürdüyü qeyd edilməkdədir.[2] Hər saqqalı və bığı tərləyənin bu döyüşdə iştirak etmədiyi də bir həqiqətdir. Bu rivayət təkcə döyüşənlərin deyil, döyüşdə iştirak etməyənlərin də öldürüldüyü mənasına gəlir. Həqiqətindən şübhə edilməyən hallardan biri də döyüşə qatılmayan insanların öldürülməsinin caiz olmadığıdır. “Saqqalı çıxanlarının öldürüldüyü”[3] rivayətinin ravisi də yəhudi əsilli və daha sonradan müsəlman olan Bəni-Qüreyzadan biridir. Belə bir mühüm mövzuda yəhudilərin millətçi duyğularını gözə almadan, onlardan gələn hekayələrə daha diqqətli olmadan rivayət etmək, qəbuledilməzdir. Bir də onların özlərini tarix boyu məzlum, haqsızlığa, qırğına məruz qalmış biriləri olaraq qələmə verməyə çalışdıqlarını unutmamaq lazımdır. Nəql edilən rivayətin səhihliyi barədə əmin olmaq üçün heç şübhəsiz rivayəti çatdıranın da tərəfsiz olduğundan əmin olmaq lazımdır.

Bəni-Qureyzədən öldürülən əsirlərin sayısı ilə əlaqədar əs-Siretun-nəbəviyyə adı ilə məşhur əsərin müəllifi ibn Hişamın (ö. 218/833) İbn İshaqdan (ö. 151/768) sənədsiz olaraq nəql etdiyi rivayətdə, “Onlar 600 və ya 700 nəfər idilər, sayılarının 800 ilə 900 arasında olduğunu…[4] qeyd etməkdədir.

Aşağıdakı səbəblərdən ötrü bu rivayətləri qəbul etmək mümkün deyildir:

A). Qurani-Kərim bizə bu döyüşdə Bəni Qüreyzalıların bəzilərinin öldürüldüyünü, bir çoxunun da əsir alındığını xəbər verir. Döyüş bitmədən əsir almanın da caiz olmadığı Quranın bu ayəsində bildirilməkdədir:

مَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَكُونَ لَهُ أَسْرَىٰ حَتَّىٰ يُثْخِنَ فِي الْأَرْضِ ۚ تُرِيدُونَ عَرَضَ الدُّنْيَا وَاللَّهُ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ

“Peyğəmbərə yer üzündə (çoxlu kafir) qırmayınca əsir götürmək yaraşmaz. Siz dünya mənfəətlərini istəyirsiniz, Allah isə axirəti (qazanmağınızı) istəyir. Allah Qüdrətlidir, Müdrikdir.” (Ənfal 8/67)

Bəni-Qureyzə hadisəsini bizə xəbər verən ayələr, əsirlərin aqibətlərindən xəbər verməməkdədir. Əsirlərlə əlaqədar (“Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır”-başlıqlı dərsimizdə də bu barədə bəhs etmişdik) Qurani- Kərimin ümumi hökmü məlumdur:

فَإِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُوا فَضَرْبَ الرِّقَابِ حَتَّىٰ إِذَا أَثْخَنْتُمُوهُمْ فَشُدُّوا الْوَثَاقَ فَإِمَّا مَنًّا بَعْدُ وَإِمَّا فِدَاءً حَتَّىٰ تَضَعَ الْحَرْبُ أَوْزَارَهَا ۚ ذَٰلِكَ وَلَوْ يَشَاءُ اللَّهُ لَانْتَصَرَ مِنْهُمْ وَلَٰكِنْ لِيَبْلُوَ بَعْضَكُمْ بِبَعْضٍ ۗ وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمَالَهُمْ

 “(Döyüşdə) kafirlərlə qarşı-qarşıya gəldiyiniz zaman boyunlarını vurun. Nəhayət, onları qırıb zəiflətdikdə (əsirlərə bağladığınız) kəndirləri bərk çəkin. Sonra da onları ya rəhm edib fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edin.  Müharibəyə son qoyulanadək (kafirlərlə belə rəftar edin). Bax belə! Əgər Allah istəsəydi, onlardan (döyüşsüz də) intiqam alardı. Lakin O sizi biri-birinizlə sınağa çəkmək üçün (belə etdi). Allah Öz yolunda öldürülənlərin əməllərini heç vaxt boşa çıxartmaz. ” (Muhəmməd 47/4)

Qurani- Kərimin bu izahatından sonra hər kim, Bəni-Qüreyzə əsirlərinin öldürüldüyünü ifadə edən rivayətləri təsdiq edərsə, Allahın kitabına açıq-aşkar müxalifət etdiyini bilməlidir. Bu isə çox təhlükəlidir. Belə ki, bu əqidə, peyğəmbər əleyhissəlamın Quranın hökmünə qarşı tərs hərəkət etdiyi mənasına gəlir. Əgər peyğəmbər əleyhissəlam Qurana baxmayaraq ictihad etdiyini və bu ictihadında xəta etdiyini fərz etsək belə, Allah Təala Bədir əsirlərində olduğu kimi burada da vəziyyəti xəbər verməsi və ona şiddətli töhməti verməsi lazım idi. Ancaq belə bir xəbərdarlıq Quranda yoxdur. Bütün bunlar da Bəni-Qureyzə əsirlərinin öldürülmədiklərini aydın göstərməkdədir. Əgər, “Allah peyğəmbər əleyhissəlamı, Bədirdə əsirləri öldürmədiyi üçün xəbərdar etdi, onun üçün o da Bəni Qüreyza əsirlərini öldürdü”– deyə bir iddia irəli sürülürsə, bu görüş aşağıdakı üç cəhətdən rədd edilir:

1. Xəbərdarlıq, əsirləri öldürülmədiyi üçün edilməmişdir. Döyüşün seyri hələ dəyişmədən əsir alındığı üçün edilmişdir. Qəsd edilənin peyğəmbər əleyhissəlamın döyüşü müsəlmanların lehinə dəyişənə qədər davam etdirməməsidir. Necə ki, ayədə də ifadə edildiyi üzərə:

 وَيُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الْحَقَّ بِكَلِمَاتِهِ وَيَقْطَعَ دَابِرَ الْكَافِرِينَ

“Allah isə verdiyi sözləri səbəbilə haqqı bərqərar etmək və kafirlərin kökünü kəsmək istəyirdi.” (Ənfal 8/7)

2. Peyğəmbər xəbərdar edildikdən sonra, onun əsirləri öldürməsi lazım idi. Ancaq öldürmədi. Bu dəlil də əsirlərin öldürülməsinin caiz olmadığını göstərir.

3. Əsirlərin “fidyəsiz, ya da fidyə alıb azad edilmələri” əmri qarşısında, əsli olmayan rivayətlərə əsaslanaraq, üçüncü variantı gətirmək yəni, “əsirlərin öldürülməsini” irəli sürmək, “Quranı bir kənara ataraq başqa əmrlərə uymaq”- deməkdir. Bəzisi çıxıb, “peyğəmbər əleyhissəlam yəhudilərə öz şəriətlərindəki hökmü (Təsniyə, XX, 10-15) tətbiq etdi”– deyə iddia etsə, bunlara belə cavab verilir:

Qurani-Kərim, əsirlərə qarşı necə münasibətdə olacağımızla əlaqədar açıq-aydın hökmlər gətirdiyi halda, daha əvvəlki şəriətlərə aid hökmlərin nəsx edildiyini Qurani-Kərim dəqiq bəyan etdiyi halda və peyğəmbər əleyhissəlama da Tevratın hökmlərinin artıq tətbiq edilmədiyini dediyi halda, “peyğəmbərin Tevratın hökmlərini uyğuladığını”– demələri, “peyğəmbər Quranı nəsx edib, yenidən Tevratın hökmlərinə qayıtdı”– demələrinə bənzəyir. Kim də belə deyirsə yenə peyğəmbərə iftira etmiş olur.

B). İslamda müharibə, zülüm və işğal məqsədilə ya da hakimiyyət üçün aparılmır. Müharibə, düşmənin zülmünə misli ilə qarşılıq vermək məqsədilə, müsəlmanları müdafiə etmək, onların təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə, müəyyən şərtlər əsasında aparılır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

(Ey möminlər!) Sizinlə vuruşanlarla siz də Allah yolunda vuruşun, lakin həddən kənara çıxmayın. Allah həddi aşanları sevməz! (Döyüşdə onları) tutduğunuz yerdə öldürün və sizi çıxartdıqları yerdən siz də onları çıxardın! Fitnə qətldən daha pisdir. Onlar sizinlə Məscidulharamın yanında vuruşmayınca, siz də onlarla orada vuruşmayın. Əgər sizinlə vuruşsalar, siz də onları öldürün. Kafirlərin cəzası belədir. Əgər onlar (günah işlərə) son qoysalar, əlbəttə ki, Allah Bağışlayandır, Rəhmlidir! Fitnə aradan qalxana qədər və din ancaq Allaha məxsus edilənədək onlarla vuruşun! Əgər son qoysalar, (bilin ki,) düşmənçilik ancaq zalımlara qarşı olur.” (Bəqərə 2/190-193)

1. Düşmən tərəfində olan əsir təslim olanda ya da aman diləyəndə müsəlmanın Quranın bu əmrinə əsasən, onun təhlükəsizliyini təmin etməsi və etibarlı bir yerdə saxlaması lazımdır:

وَإِنْ أَحَدٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ اسْتَجَارَكَ فَأَجِرْهُ حَتَّىٰ يَسْمَعَ كَلَامَ اللَّهِ ثُمَّ أَبْلِغْهُ مَأْمَنَهُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لَا يَعْلَمُونَ “Əgər müşriklərdən biri səndən aman diləsə, ona aman ver ki, Allahın sözünü eşitsin. Sonra onu özünün xatircəm olduğu yerə çatdır. Çünki onlar (haqqı) bilməyən bir camaatdır.” (Tövbə 9/6)

2. Əgər düşmən tərəfi sülh istəyər və bu istəyini açıq-aşkar ortaya qoyarsa, onda canı bağışlanır və hücum etmək haram olur. Allah Təala ba haqda belə buyurmuşdur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا ضَرَبْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَتَبَيَّنُوا وَلَا تَقُولُوا لِمَنْ أَلْقَىٰ إِلَيْكُمُ السَّلَامَ لَسْتَ مُؤْمِنًا تَبْتَغُونَ عَرَضَ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَعِنْدَ اللَّهِ مَغَانِمُ كَثِيرَةٌ ۚ كَذَٰلِكَ كُنْتُمْ مِنْ قَبْلُ فَمَنَّ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَتَبَيَّنُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا

“Ey iman gətirənlər! Allah yolunda (döyüşə) çıxdığınız zaman (kiminlə vuruşacağınızı) yəqin edin və sizə salam verən şəxsə, dünya həyatının fani mən-fəətinə can ataraq: “Sən mömin deyilsən!”– deməyin. Allah yanında çox qənimətlər vardır. Əvvəllər siz də belə idiniz, Allah sizə mərhəmət göstərdi. Odur ki, (kiminlə vuruşacağınızı) yəqin edin! Şübhəsiz ki, Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır.” (Nisə 4/94)

3. Əsirlər fidyəsiz ya da fidyə müqabilində azad edildikdən sonra, İslam ölkəsi içində, zəkatın paylanacağı yerlərdən biri olaraq müəyyən edilən, səfər əsnasında möhtac vəziyyətə düşmüş “ibnussəbil” hökmündə olurlar. Bilavasitə onlara kömək və ehsan göstərmək İslam cəmiyyətinin bir vəzifəsidir. Allah, mömini belə tərif edir:

وَيُطْعِمُونَ الطَّعَامَ عَلَىٰ حُبِّهِ مِسْكِينًا وَيَتِيمًا وَأَسِيرًاإِنَّمَا نُطْعِمُكُمْ لِوَجْهِ اللَّهِ لَا نُرِيدُ مِنْكُمْ جَزَاءً وَلَا شُكُورًا

“Onlar özlərinin istədikləri şeylərdən kasıba, yetimə və əsirə də verərlər. (və deyərlər): “Biz sizi yalnız Allahın Üzü xatirinə yedirdirik və sizdən nə əvəzini, nə də  minnətdarlıq gözləmirik!” (İnsan 76/8-9)

Bu, Quranın əsirlər haqqında qoyduğu hökmdür. Bu ayələr heç Bəni-Qureyzədən təslim olan əsirləri qətl etməklə uyğun düşürmü?

4. Peyğəmbər əleyhissəlamın həyatını Qurana baxıb oxuyanlar, onun, bir insanın belə qanını tökməkdən qaçındığını görürlər. Onun döyüşdə və döyüşdən sonrakı davranışının necə olduğunu həyatını oxuyanlar bilirlər.

Belə bir ağır cəzalandırmanı peyğəmbərə yaraşdıranlardan bəziləri, “yəhudilərin müqaviləni pozması səbəbilə peyğəmbərin belə bir yola baş vurduğunu”– dilə gətirirlər. Bu da əsassız bir iddiadır. Çünki, peyğəmbər belə bir xəyanətlə nə ilk dəfə nə də son dəfə qarşılaşmış deyildi. Eyni xəyanəti sonradan Qüreyş qəbiləsi də göstərdi. Peyğəmbər və əshabı Məkkəni fəth etdiyi zaman Məkkə əhlini əfv etdiklərini və onlara yaxşı davrandıqları bilinməkdədir. Bu səbəblə peyğəmbər əleyhissəlamın eyni hadisə qarşısında bir-birinə zidd iki fərqli rəftarı doğru ola bilərmi? Əlbəttə ki olmaz.

5. Əgər peyğəmbər əleyhissəlam, Bəni-Qureyzənin yəhudi olmalarına görə onlara belə bir hökm verdiyi deyilirsə, bu da böyük bir iftiradır. Çünki, o ancaq ərəblərin deyil, bütün insanlığın rəhmət peyğəmbəridir. Bəni-Qureyzə ilə Qüreyş qəbiləsinin müsəlmanlar arasındakı davanın nəticəsi isə bir-birindən fərqli olmuşdur. Bəni-Qureyzə torpaqlarından sürgün edilmiş, Qüreyş isə torpaqlarında qalmışdır. Bunun səbəbi də məlumdur. Bəni-Qureyzə sülhü rədd edərək döyüşə başlamış, Qüreyş isə döyüş başlamadan təslim olmuşdu.

Rivayətlər ətrafındakı şübhələr

1. Yəhudilər tarix boyu yaşadıqları çilələrini ətraflı olaraq qeyd etməkdədir. Bu hadisə isə yəhudi tarixində bilinməməkdə və ilk dövr yəhudi tarixçiləri bu hadisəni qeyd etməməkdədirlər. Dövrümüzdə bu hadisəni nəql edən yəhudilər isə İbn İshəqin nəql etdiyi rivayətlərə dayanmaqdadırlar. Bu hal da belə bir hadisənin tarixi kökü olmadığını gücləndirməkdədir.[5]

2. Hadisəni bizə nəql edən İbn İshəq, İmam Malik b. Ənəs tərəfindən peyğəmbərlə əlaqədar rivayətləri yəhudi əsilli müsəlmanlardan aldığı üçün şiddətli tənqid edildiyi və onu Dəccallardan bir Dəccal adlandırdığı rivayət edilir.[6]

Əlavə olaraq, İbn İshəq, mətin daxilində də bir çox əsassız məntiqsiz cümlələrə yer verir. Misal üçün, İbn İshəq “Olduqları yerdən düşmələri istənildi. Daha sonra onları peyğəmbər əleyhissəlam Mədinədə Nəccaroğulları qəbiləsindən bir qadın olan Binti Harisin tək bir evində  həps etdi.”[7]– deməkdədir. Xüsusilə o günün şərtlərində hansı ev 400-900 nəfər insanı içinə alabilər?

3. Bəni Qüreyzə əsirləri Xəndək döyüşündə qazılan xəndəklərdə qətl edilib, oraya atılmadan, Mədinə ortasındakı bazara gətirilərək qətl edilib, orada basdırılmaları nə qədər məntiqlidir?

4. Bəzi rivayətlər Əli əleyhissəlam və Zübeyr b. Əvvamın bunları kəsərək öldürdüklərindən bəhs edir.[8] Bu qədər insanı iki nəfərə yükləmənin və onların bu qədər acımasız bir vəziyyətdə insan kəsmənin bir insan üzərindəki psixoloji halını düşünün. Kim bunların psixoloji halının normal olduğunu və normal qaldığını deyə bilər? Bir insan ancaq döyüşün içində belə bir vəziyyətə gələ bilər. Ancaq normal bir halda, təslim olmuş bir əsirə belə bir rəftar, fitrətini pozmayan insan üçün mümkün görülməməkdədir.

5. Digər yəhudi qəbilələr, öz dinlərindən və millətlərindən olan insanların bu cür gözlərinin qarşısında qətl edilmələrindən sonra  müsəlmanlarla necə bərabər yaşamağa davam ediblər?

6. Yəhudilərin öldürüldükləri xəndəklər haradadır?

7. Döyüş əsnasında məğlub və təslim olmuş bir qövmü kütləvi şəkildə qırmaq hansı əsasa dayanır? Halbuki, Bəqərə surəsindəki ayələr və peyğəmbər əleyhissəlamın döyüşdən sonrakı ümumi davranışları bu hadisəni yalanlamaqdadır.

Nəticə olaraq bunu da əlavə etmək istəyirik: Təəssüf ki, əsrlərdir belə uydurma rivayətlərə inanan müsəlmanların bir çoxu, getdiyi yerlərdə gözəl nümunə olmaq yerinə, əli qanlı qatilə və psixologiyası pozulmuş bir caniyə çevrilirlər.  İslam düşmənləri də onların bu halını bütün dünyaya ifşa edərək, müsəlmanların çox təhlükəli, terorçu insanlar olduğunu yayırlar.

Müəllif: Camal Najim və Süleymaniyə elmi-araşdırma qrupu

Buna bənzər digər yazılarımızı bu linkdən oxuya bilərsiniz:

Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

 


[1] Müslim, Cəvazu qatli mən nəqadəl-əhd, 65/1769.

[2] Tirmizi, Siyər, 29; Əbu Davud, Hüdud, 18; İbn Macə, Hüdud, 4.

[3] Atiyyə əl-Qurəyzi belə dedi: “Mən Qureyzə əsirlərindən idim. Kimin saqqalı çıxıbsa öldürürdülər. Kimin saqqalı çıxmamışsa öldürmürdülər. Mən də saqqalı çıxmayanlardan idim.” (Əbu Davud, “Hüdud”, 17.)

[4] İbn Hişam, Sirətun-Nəbəviyyə, II, S. 240.

[5] İbn Hişam, e.g.ə., II, S. 240.

[6] İbn Əbi Hatəm, “əl-Cərhu vəl-Tədil”, 1/20.

[7] Yəhudi tarixçiləri 1-ci yüz ildə Masada qalasının Romalılar tərəfindən mühasirəyə alınmasıyla əlaqədar və yəhudilərin necə təcavüzə məruz qaldıqlarını göstərən rivayətlərə yer verirlər. Ancaq Bəni Qüreyzə mühasirəsi və əsirləri ilə əlaqədar heç bir rivayətə yer vermirlər ki, bu da belə bir hadisənin olmadığını gücləndirir. Əslində mənbələrdə Masada qalasında əsir götürülənlərin və öldürülənlərin sayısı, Bəni Qüreyzə ilə oxşarlığı da ayrı bir şübhə yaradır. (W. N. Arafat, Mədinə yəhudiləri və Bəni Qureyzə hekayəsi üzərinə yeni baxışlar, 2004, c. XVII, say., 2, s. 143 vd)

[8] Həsən ibn Muhəmməd Məşadul-Maliki, (ö. Hicri 1399), İnaretud-duca, I, s. 402.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.142 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.206 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.673 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.557 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 768 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.840 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.290 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.054 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.885 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.133 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 647 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.284 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.054 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
51 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
52 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
53 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.629 dəfə oxundu
54 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
55 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
56 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
57 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
58 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
59 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
60 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.397 dəfə oxundu
61 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
62 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
63 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
64 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
65 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
66 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
67 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
68 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
69 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
70 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
71 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.933 dəfə oxundu
72 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
73 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
74 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
75 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
76 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
77 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.215 dəfə oxundu
78 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
79 Hikmət 09.01.16 4.644 dəfə oxundu
80 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.098 dəfə oxundu
81 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.655 dəfə oxundu
82 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
83 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
84 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
85 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.079 dəfə oxundu
86 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
87 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
88 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
89 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
90 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
91 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
92 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.073 dəfə oxundu
93 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.447 dəfə oxundu
94 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
95 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.652 dəfə oxundu
96 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.689 dəfə oxundu
97 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
98 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
99 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.878 dəfə oxundu
100 Tağut 28.04.17 3.871 dəfə oxundu