Yer üzündə gəzib dolaşmaq
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 17 Ocak 2011 Tövsiyə et Çap et

İslam dinində səyahət etməyə münasibət

Əgər bir iş və yaxud fəaliyyət iman gətirən müsəlmanlar üçün yaradıcının – Allahın onlara oxuyub başa düşsünlər deyə, nazil etdiyi kitabda qeyd olunubsa, üstəlik də bu bir neçə dəfə təkrar edilir və iman gətirənlərin diqqətini cəlb edirsə, artıq o vaxt həmin işin bir tapşırıq və borc olduğunu irəli sürmək heç də səhv bir iddia olmaz.

Gəzib dolaşmaq, başqa sözlə desək, səyahət etmək məhz belə bir işdir.

Aşağıda verilən toplu bu məsələ ilə əlaqədar olan Quran ayələrini ehtiva edir.

Tövbə surəsi, 112-ci ayə: Allaha tövbə edən, ibadət edən, Ona həmd edən, Onun uğrunda səyahət edən, rüku və səcdə edən, münasib olanı buyurub pis əməlləri qadağan edən və Allahın hüdudlarını (qayda-qanunlarını) qoruyan möminləri də müjdələ.

Yuxarıdakı ayə Qurani-Kərimdə gəzməklə əlaqədar olan heyrətamiz bir ayədir. Lakin bəzi Quran tərcümələrində bu ayədəki “saihun” sözünə “oruc tutanlar” kimi məna verilir. Eyni tərcümələrdə Əhzab surəsinin 35-ci ayəsindəki “və-s-saiminə və-s-saimat” ifadəsi də “oruc tutan kişilər və oruc tutan qadınlar” kimi tərcümə olunub. Bu hal hər halda, gəzmək felinin Quranda tərif və təqdirəlayiq bir iş kimi qiymətləndirilməməsindən irəli gəlir. Çünki “saihun” sözü Ərəb dilində gəzmək (səyahət etmək, səyyahlıq) felini bildirmək üçün işlədilir. Əslində bir çox Quran tərcüməsində bu faktor nəzərə alınıb.

Nəhl surəsi, 36-cı ayə: And olsun ki, Biz hər ümmətə: “Allaha ibadət edin, tağutdan uzaq olun”– deyən elçi göndərdik. Onlardan kimisi Allahın düz yoluna yönəldi, kimisi də yoldan azmağa layiq oldu. Yer üzündə gəzib dolaşın. Peyğəmbərləri yalan sayanların axırının necə olduğunu görün.

Ali-İmran surəsi, 137-ci ayə: Sizdən əvvəl nələr gəlib keçdi. Yer üzündə gəzin ki, yalançıların axırının necə olduğuna bir baxın.

Ənam surəsi, 11-ci ayə: De ki, yer üzündə gəzib dolaşın. Sonra da inkar edənlərin aqibətinin necə olduğuna baxın!

Nəml surəsi, 67-69-cu ayələr: Kafirlər dedilər: “Məgər biz və atalarımız torpağa qarışdıqdan sonra (qəbirlərdən) çıxardılacağıq? Bu (dirilmə) həm bizə, həm də əvvəllər atalarımıza vəd olunmuşdu. Bu, keçmişdəkilərin (uydurduğu) əfsanələrindən başqa bir şey deyildir”. De: “Yer üzündə gəzib dolaşın və görün günahkarların aqibəti necə olmuşdur”.

Səcdə surəsi, 26-cı ayə: Yurdlarında gəzib-dolaşdıqları əvvəlki neçə-neçə nəsilləri məhv etməyimiz onları doğru yola gətirmədimi? Həqiqətən, bunda ibrətlər vardır. Məgər onlar qulaq asmırlar?

Fatir surəsi, 44-cü ayə: Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşıb özlərindən əvvəlkilərin aqibətinin necə olduğunu görmürlərmi? Onlar ki bunlardan daha qüvvətli idilər. Göylərdə və yerdə Allahı aciz qoya bilən bir şey yoxdur. Həqiqətən, O, Biləndir, Qadir olandır.

Ənam surəsi, 6-cı ayə: Məgər onlar özlərindən əvvəl neçə-neçə nəsilləri məhv etdiyimizi görmədilərmi? Biz onlara yer üzündə sizə vermədiyimiz imkanları vermişdik. Onların üzərinə (göydən) bol-bol yağış yağdırmış və (evlərinin) altından çaylar axıtmışdıq. Biz onları günahlarına görə həlak etdik və onlardan sonra başqa nəsillər yaratdıq.

Hic surəsi, 75-79-cu ayələr: Şübhəsiz ki, bunda başa düşənlər üçün ibrətlər var. O şəhərin qalıqları gedişli-gəlişli yolların üstündə hələ də qalır. Bunda inananlar üçün ibrətlər vardır. Eykə əhalisi də şübhəsiz ki,  zalım kəslər idi. Buna görə də onlardan intiqam aldıq. Hələ də hər iki diyar gedişli-gəlişli bir yolun üstündədir.

Zariyat surəsi, 37-ci ayə: Ağrılı-acılı əzabdan qorxanlar üçün orada bir əlamət qoyduq.

Həcc surəsi, 45-46-cı ayələr: Neçə-neçə şəhərlər olmuşdur ki, əhalisi zülm edərkən Biz onları məhv etdik. İndi onlar özülünə qədər uçulmuşdur. Neçə-neçə tərk edilmiş quyular və neçə-neçə boş qalmış qəsrlər də vardır. Məgər onlar yer üzündə gəzib dolaşmırlarmı ki, orada baş verənləri qəlbi ilə düşünüb, qulaqları ilə eşitsinlər? Çünki əslində (maddi) gözlər deyil, kökslərdəki qəlb kor olur.

İnsan deyilən varlıq öz həyatını zaman və məkan ilə tərif olunan bir müstəvidə davam etdirməlidir. Öz mövcudluğunun başlanğıcında həmin meyarlarla əlaqədar seçim etmək imkanı olmayan fərd şəxsiyyəti formalaşmağa başladıqdan sonra yaxınlığından başlamaqla ətraf mühit ilə əlaqə yaradır. Bu əlaqənin bünövrəsində maraq duymaq hissi, tanımaq və təsvir etmək istəyi durur.

Bu öyrənmək istəyi insan üçün ömrünün axırına qədər fasiləsiz surətdə davam edən bir prosesdir. İnsan öyrənmək istəyinin ardınca müxtəlif səbəblərə görə gedə bilər. Öyrənmək istəyi daha yaxşı şəraitdə yaşamaq üçün həyata keçirilən kəşflərin, eləcə də texnologiya sahəsindəki icad və ixtiraların yeganə hərəkətverici qüvvəsidir. İnsanların dərk edə bildikləri şeylərin xaricində qalan və qeyb hesab olunan biliklərə qarşı hiss edilən meyl də çox yüksək səviyyədədir. Bütün bunlarla yanaşı, özləri ve keçmişləri ilə əlaqədar məlumatları əldə etmək arzusu da insanları məşğul edən məsələlərdən biridir. Çünki məlumat bazasını ancaq bu yolla formalaşdırmaq olur.

Yaradıcımız yuxarıdakı ayələrdə bizə tövsiyə edir ki, xüsusən bizdən əvvəlki cəmiyyətlərin aqibətinin necə olduğunu dərk etmək üçün onların qalıqlarına baxaq və bundan bir ibrət alaq.

Quran ayələrində keçmiş qövmlərlə əlaqədar əhvalatlarda həmin xalqların yaşadıqları müddət ərzində yol verdikləri hərəkət və rəftarlarından danışılır. Allah bildirir ki, artıq keçmişdə qalan o qövmlərin elmləri, nizam-intizam, siyasət və var-dövlətləri onları həlak olmaqdan xilas edə bilməyib. Üstəlik də həmin qövmlərin indikilərdən daha güclü və şöhrətli olmağı onların biabırçı bir aqibətə məruz qalmaqlarına mane ola biməyib.

Məryəm surəsi, 74-cü ayə: Biz onlardan əvvəl var-dövlət və zahiri görünüşcə onlardan daha üstün olan neçə-neçə nəsilləri məhv etdik.

Fatir surəsi, 44-cü ayə: Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşıb özlərindən əvvəlkilərin aqibətinin necə olduğunu görmürlərmi? Onlar ki bunlardan daha qüvvətli idilər.

Qaf surəsi, 36-cı ayə: Biz onlardan əvvəl özlərindən daha qüvvətli neçə-neçə nəsilləri məhv etdik. Onlar diyarbadiyar gəzib dolaşırdılar. Məgər (əzabdan) qaçıb qurtara bildilərmi?

Həmin qövmlərin aqibətlərindən dərs götürmək üçün onların qalıqlarını görmək, bundan ötrü də o yerləri gəzmək lazımdır.

Lakin burada diqqət yetirilməli olan başqa bir məsələ də var və həmin məsələ müsəlmanları daha çox maraqlandırır:

Bu məlumatların üzə çıxardılması üçün müvafiq elm sahələrində çox çalışmaq. Müsəlmanlar xüsusilə arxeologiya, kriminologiya və ixtisaslaşmaq lazım gələn oxşar elm sahələrində hələ çox yol getməlidirlər. Əks halda, tarixi qalıqları istədiyi kimi izah edən tarixçi, arxeoloq, biloq və digər elm sahələrindən olan insanlar elm adamlarının müxtəlif əlaqə vasitələrinin də dəstəyi nəticəsində bəşəriyyətin keçmişi haqqındakı məlumatları indiki dövrün mədəniyyətlərini (xüsusilə də Qərb mədəniyyətini) ali və üstün mədəniyyət kimi göstərmək üçün istifadə edəcəklər. Biz bu gün buna şahid olmaqdayıq.

Hicr surəsinin 75 və 77-ci ayələrindən başa düşülür ki, bəşəriyyət və insanlar keçmişin qalıqlarından dərs almalıdır. Lakin Allah Həcc surəsinin 46-cı ayəsində bildirir ki, bunlardan ibrət dərsi götürmək üçün təkcə məlumat kifayət deyil. Bununla yanaşı, reallıqları obyektiv formada qiymətləndirmək üçün xoş məramlı bir baxış da olmalıdır. Bir sözlə, bu ayə iman gətirənləri keçmiş dövrlərə aid materialları üzə çıxartmaq məsələsində daha böyük bir öhdəlik götürməyə istiqamətləndirir.

Müəllif: Hasan Mustafa Arslan (yazıçı-mütəfəkkir)

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.389 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.047 dəfə oxundu
2 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.086 dəfə oxundu
3 Həzrəti Hüseynin ölümünə sevinmək? 14.05.13 2.455 dəfə oxundu
4 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.731 dəfə oxundu
5 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.389 dəfə oxundu
6 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.535 dəfə oxundu
7 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.720 dəfə oxundu
8 Tövhid 24.09.16 2.585 dəfə oxundu
9 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.268 dəfə oxundu
10 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
11 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.821 dəfə oxundu
12 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.663 dəfə oxundu
13 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.664 dəfə oxundu
14 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.806 dəfə oxundu
15 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 4.967 dəfə oxundu
16 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 421 dəfə oxundu
17 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.399 dəfə oxundu
18 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.182 dəfə oxundu
19 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 1.996 dəfə oxundu
20 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.159 dəfə oxundu
21 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.313 dəfə oxundu
22 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.833 dəfə oxundu
23 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
24 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.411 dəfə oxundu
25 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.355 dəfə oxundu
26 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.628 dəfə oxundu
27 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.302 dəfə oxundu
28 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.687 dəfə oxundu
29 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.162 dəfə oxundu
30 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.563 dəfə oxundu
31 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.521 dəfə oxundu
32 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.647 dəfə oxundu
33 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.411 dəfə oxundu
34 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.505 dəfə oxundu
35 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.855 dəfə oxundu
36 Din 31.03.10 2.916 dəfə oxundu
37 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.768 dəfə oxundu
38 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 2.702 dəfə oxundu
39 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.311 dəfə oxundu
40 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.087 dəfə oxundu
41 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.209 dəfə oxundu
42 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.706 dəfə oxundu
43 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.708 dəfə oxundu
44 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.146 dəfə oxundu
45 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.649 dəfə oxundu
46 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.604 dəfə oxundu
47 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.684 dəfə oxundu
48 Məşiət və iradə 05.07.09 3.180 dəfə oxundu
49 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 3.918 dəfə oxundu
50 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
51 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.504 dəfə oxundu
52 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.419 dəfə oxundu
53 Quranın ecazı 21.11.11 9.084 dəfə oxundu
54 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.490 dəfə oxundu
55 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.567 dəfə oxundu
56 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.263 dəfə oxundu
57 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.675 dəfə oxundu
58 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.644 dəfə oxundu
59 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.144 dəfə oxundu
60 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 15.816 dəfə oxundu
61 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.509 dəfə oxundu
62 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.504 dəfə oxundu
63 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu