Mütə nikahı (siğə)
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 07 Mart 2013 Tövsiyə et Çap et

Mütə nikahı (siğə)

Mütə, kişinin qadına verəcəyi bir mal müqabilində,  ondan cinsi əlaqə üçün faydalanmasına imkan verən  bir müqavilədir. Bununla iki tərəf ər-arvad sayılmaz, aralarında aliment, miras, boşanma və s. hökmlər qüvvədə olmaz. Müddət bitəndə də ayrılmış sayılırlar.

Mütənin Peyğəmbərimiz əleyhissəlam dövründə tətbiq edildiyi iddia edilir. Əhli-sünnəyə görə daha sonra qadağan edilmişdir, lakin Cəfərilərə görə mütənin hələ də qüvvədə olduğu iddia edilməkdədir. Hər iki iddia da qəbul edilə bilməz. Çünki Məkkədə nazil olan ayələrdə Allah Təala belə buyurmuşdur:

“Möminlər, fərclərini qoruyan şəxslərdir .1 Onlar sadəcə zövcələrinə və ya hakimiyyətləri altındakı qul-qaravaşa qarşı qınanmazlar.” (Muminun, 23/1-6)

Fərc iki  bud arasına, qadınlarda bu; üz, əl, topuq qismi xaric, hər yerinə verilən isimdir. Ayədə kişi-qadın bir-birilərinə və qul-qaravaşa qarşı fərclərini açıq tutmadakı istisna, hamısı ilə cinsi əlaqədə  ola biləcəyi mənasına gəlməz.  Cinsi əlaqə ancaq kişi və qadın arasında caizdir. Fərc yerləri bir-birilərinə haram olan şəxslər arasında da açıla bilir. Ancaq övrət yerləri təkcə ər və arvad arasında açıla bilir. Yanında övrət yerlərini açmağın qadağan olduğu adamla da cinsi əlaqəyə girilə bilməz.

Qul-qaravaş ev işlərində çalışdırıldığı üçün Nur surəsinin 58-ci ayəsi onları, evin kiçik uşaqları kimi saymışdır. Bunlar evdəkilərdən həddi buluğa çatmış olanların yanına, işa namazından sonra sübh namazından əvvəl  və günorta yuxusunda icazəsiz girə bilməzlər. Çünki həmin vaxtlarda onların övrət (cinsi orqan) yerləri açıq ola bilər. Amma digər vaxtlarda yanlarına icazəsiz girə bilərlər. Ailənin həddi buluğa çatmış fərdləri fərqlidir; onlar bir-birilərinin yanına hər girişdə izin almaq məcburiyyətindədirlər. Bu da onu göstərir ki, qul-qaravaş ayıb yerlərinin bir hissəsini görə bilərlər. Onları digərlərindən ayıran sadəcə budur. Ayıb yerlərinin övrət qismini isə ancaq ər-arvadlar görə bilər. Nur surəsi 58 və 59-cu ayələrin məalı belədir:

“Möminlər! Əllərinizin altında olan qul-qaravaş ilə hələ yetkinlik çağına girməmiş olan uşaqlarınız üç vaxtda; sabah namazından əvvəl, günortanın istisində soyunduğunuzda və işa namazından sonra yanınıza girəcəkləri zaman icazə istəsinlər. Bunlar, övrət yerlərinizin açıq ola biləcəyi üç vaxtdır. Bu vaxtlardan başqa bir-birinizin yanına girib-çıxmaqda sizə də, onlara da bir günah yoxdur. Allah ayələrini sizə beləcə açıqlayır. Allah bilir, doğru qərar verir.”

Cinsi əlaqə evlənməyin əsl məqsədi deyil. Əsl məqsəd, cinsi əlaqənin də caiz olduğu dinc bir mühitə qovuşmaqdır. Allah Təala belə buyurur:

“Ünsiyyətdə rahatlıq tapasınız deyə, sizin üçün özünüzdən zövcələr yaratması, aranıza məhəbbət və mərhəmət salması da Onun dəlillərindəndir. Həqiqətən, bunda düşünənlər üçün ibrətamiz dəlillər vardır.”(Rum, 30/21)

Mutədə kişi,  cinsi arzusunun təminini, qadın alacağı malı düşünür. Ayədə göstərilən bir-birinə isinmə, sevgi və mərhəmət burada hədəflənən şeylərdən deyildir.

Nisa 22-dən 24-ə qədər evlənilməsi haram olan qadınlar sayılmış və belə buyurulmuşdur:

. وَأُحِلَّ لَكُمْ مَا وَرَاءَ ذَٰلِكُمْ أَنْ تَبْتَغُوا بِأَمْوَالِكُمْ مُحْصِنِينَ غَيْرَ مُسَافِحِينَ ۚ فَمَا اسْتَمْتَعْتُمْ بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً ۚ وَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا تَرَاضَيْتُمْ بِهِ مِنْ بَعْدِ الْفَرِيضَةِ ۚ إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلِيمًا حَكِيمًا…

“Bunlardan başqaları ilə, öz malınızla, nikah etməklə, zinakarlığa yol vermədən, evlənməyiniz sizə halal edildi.  Bunlardan nikahla faydalandığınızın mehirlərini müəyyən etdiyiniz miqdarda verin. …” (Nisa 4/24)

“Mehirlərini” deyə tərcümə etdiyimiz kəlmə; (أجر)  əcrin  cəmi  (أجور) ücurdur. Ecr (أجر)   , istər dünyada istər axirətdə olsun, görülən işə qarşılıq alınan şeyə deyilir.2 Bu kəlmə burada olduğu kimi  Maidə 5, Əhzab 50 və Mumtəhinə 10-cu ayələrdə də qadınların mehirləri mənasındadır. Bu səbəblə evlənilməsi halal olan qadınlardan yararlanmağın tək yolu normal nikahdır.

Vəziyyət belə olduğu halda Nisa 24-cü ayənin bötüvlüyü, digər ayələrlə əlaqəsi və Ərəb dilinin qaydaları nəzərə alınmadan onun bir  hissəsindən mutəyə fətva çıxarılmışdır:

فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ مِنْهُنَّ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ فَرِيضَةً

Bunlardan nikahla faydalandığınızın mehirlərini müəyyən etdiyiniz miqdarda verin. …”- məalındakı ayəsinə

Cəfərilərdən Muhammed b. Huseyn et-Tabatabâî, “Tefsîr’ul-mîzan”ında  : “… Başdakı “ma” ədatı vaxt bildirmək üçündür”- demiş və مَا yerinə مهما   qoyaraq ayəyə bu mənanı vermişdir:

مهما استمتعتم بالنيل منهن فآتوهن اجورهن فريضة

 “Onları nə vaxt əldə edib faydalanmaq istəsəniz ödənişlərini bir fərz olaraq verin.”

Tabatabai’nin فَمَا اسْتَمْتَعْتُم بِهِ’ dəki هِ= o zamirini ayələrin heç birində olmayan “النيل = əldə etmə” mənasındakı xəyali bir kəlmə ilə bağlaması xətadır. Çünki Nisâ 22-ci ayədən  etibarən qadını əldə etməktən deyil, nikahdan bəhs edilir. Bu səbəbdən  بالنيل  yerinə “بالنكاح = nikah ilə” demək lazımdır.

Tabatabai  daha böyük xəta edərək belə demişdir:

“فما استمتعتم به”  cümləsi, əvvəlki ifadə ilə bağlı olan  bir əlavədir; başında olan “fa” hərfi heç şübhəsiz parçanı bütünə bağlamaqdadır. Çünki Allah’ın; “iffətli olmanız və zina etməmək üzərə mallarınızla əldə etməyiniz” sözü, həm nikahlı arvadı  həm də cariyəni əhatə edir. Belə olunca, “Onlardan faydalandığınız  müddət ərzində  ödənişlərini bir fərz olaraq verin” sözü də yuxarıdakı bütünün bir parçası və ya bölümlərindən bir bölümdür”- deyir.3

Demək istəyir ki, ayə; normal nikah, cariyəsini məşuqəsi kimi istifadə etmə və mutə yolu ilə olmaqla qadınlardan üç şəkildə faydalanmağa icazə verir. Sonra bu nəticəyə gəlir: “Buradakı faydalanmada məqsəd, şübhəsiz mutə nikahıdır.”

Halbuki ayədən, cariyələrin məşuqə kimi istifadə edilə biləcəyinə dair bir məna çıxarmanın imkanı yoxdur. Ayənin əlaqədar hissəsi belədir:

وَالْمُحْصَنَاتُ مِنَ النِّسَاءِ إِلَّا مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ

Əlləriniz altında olanlar xaric, evli qadınları nikahlamanız haram edilmişdir.”

Buna görə əsir qadınlar, evli olsalar belə nikahlana bilərlər. Çünki, Muhəmməd surəsinin 4-cü ayəsinə görə əsirlər qul edilə bilməzlər; onların fidyəsiz ya da fidyə qarşılığında azad edilmələri lazımdır. Buradakı əsir qadınlar, möminlərin əlləri altında olduqlarına görə onlar, fidyəsiz azad edilməyən, fidyələri də ödənməmiş əsirlərdir. Belə bir qadının fidyəsini ödəyəcək malı tapmasının ən qısa yolu mehir qarşılığında evlənməsidir. Onsuz da ayənin davamı bunu şərt qoşmaqdadır. Əri və ya yaxınları onun fidyəsini göndərə bilmədiyi üçün ayə onun mədəni halını dəyişdirərək evləniləbiləcək qadınlar arasına qoşmuşdur ki, azadlıqlarına qovuşma imkanı əldə edə bilsinlər. Evlilik, iki tərəfin razılığı ilə olacağı üçün bu qadınlar evlənməyə məcbur edilə bilməzlər. Bu ayə mövzuya daha da aydınlıq gətirməkdədir:

“Mömin və iffətli azad qadınları nikahlayacaq qədər varlıqlı olmayanlar, əllərinin altında olan mömin cariyələrdən ala bilərlər. İmanınızı ən yaxşı Allah bilir. Hamınız bir-birinizdənsiniz. (Nisə 4/25)4 Onları ailələrinin5 izni ilə nikahlayın və mehirlərini müvafiq qaydaya uyğun olaraq verin. Onlar da iffətli olsunlar, zinadan uzaq dursunlar və gizli dostlar  əldə etməsinlər… Bu, içinizdən çətin vəziyyətə düşməkdən qorxanlar üçündür. Amma səbr etməniz daha yaxşı olur. Allah bağışlayar və mərhəmət edər.” (Nisa 4/25)

Ayə; namuslu mömin qadınlarla evlənməyə gücü çatmayanların namuslu mömin əsirlərlə, cariyələrlə evlənmələrinə icazə vermiş amma onlarla evlənmə yerinə səbr etmələrini tövsiyyə etmişdir. Çünki əsirin, cariyənin bütün arzusu bir an əvvəl azadlığına qovuşmaqdır. Belə birinin yaxşı zövcə olması çox da ümid edilən deyil. Əgər mutə yolu ilə qadından cinsi olaraq faydalanmağa icazə verilsəydi, bu ayədə mütləq ondan bəhs edilərdi və cariyə ilə evlənməyə ehtiyac qalmazdı.

Cəfərilər deyirlər ki, mutənin müddəti  ən azı bir cinsi əlaqə müddəti qədərdir. Bu vəziyyətdə onlar, evlənməyə deyil, evlilikdən kənar cinsi əlaqəyə,  yəni zinaya icazə vermiş olurlar.

“Peyğəmbərimizin Evtas ilində  mutəyə  üç  günlüyünə icazə verdiyi, sonra qadağan edildiyi iddia  edilir.6 Evtas, Huneyn savaşında müşriklərin toplandıqları vadinin adıdır. Müslimdə və bir çox hədis kitabında, Abdullah b. Məsudun belə dediyi rivayət edilir: “Biz peyğəmbərimizlə birlikdə döyüşürdük, yanımızda qadınlarımız yox idi, “Özümüzü xədim etdirsək olmazmı?” dedik; xədimi yasaqladı, sonra bir geyim parça qarşılığında müvəqqəti müddətlə evlənməmizə icazə verdi.”7

Evtasta yaxınları ilə birlikdə əsir tutulan qadınlar azad deyil ki, bir parça qarşılığında özlərini düşmənlərinə təslim etsinlər. Birdə ki, hansı ağlı başında olan döyüş səbəbilə bir neçə gün arvadından uzaq qaldığı üçün özünü xədim etdirmək istəsin? Bu rivayətin tutarlı tərəfi yoxdur.

Ayələr üzərində kifayət qədər hər tərəfli göz gəzdirilmədiyi üçün mutəyə əvvəlcə icazə verildiyi, sonra qadağan edildiyi iddia edilmiş, hətta Maliki, Şafi və Hənbəlilər onun icma ilə Ömərdən sonra (!) haram qılındığı qərarına gəlmişlər.8

Müəllif: Professor Abdulaziz Bayındır9

Azərbaycan dilinə uyğunlaşdıran: Tariyel Xanbabayev10

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Burada cinsi əlaqə nəzərdə tutula bilməz, çünki o mənadakı ayələr, “fuhuş növlərindən uzaq duranlar” şəklində ifadə edilir. Buradakı məna ayıb yerlərinin örtülməsindən başqa bir şey deyil. []
  2. İsfəhani , Müfrədat, (رجأ) mad. []
  3. Muhəmməd  Hüseyin Ət-Tabatabai (1902-1981), əl-Mizan fi təfsiril-Quran, İran-Qum, c. IV, s. 271-276. []
  4. Ey insanlar! Doğrusu biz sizi bir kişi ilə bir qadından yaratdıq. Sizi millətlər və qəbilələr halına qoyduq ki, bir-birinizi asanlıqla tanıyasınız. Şübhəsiz Allah qatında ən dəyərliniz, Ona qarşı gəlməkdən ən çox çəkinəninizdir. Allah biləndir, xəbərdardır. Hucurat 49/13. []
  5. Kölənin ailəsi, tərbiyə edən və fidyəsini, mehrini alacaq olan ailədir. []
  6. Müslim Nikah 18. []
  7. Müslim Nikah 11. []
  8. Bilmen, c. II, s. 25-26, paraqraf 115. []
  9. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində müəllim []
  10. mühəndis-tədqiqatçı []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.536 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.007 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.756 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.520 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.677 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.549 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.346 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.626 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.719 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.304 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.760 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 105 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.557 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.314 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.115 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 157 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.305 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.457 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.081 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.658 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 2.941 dəfə oxundu
25 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.506 dəfə oxundu
26 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.267 dəfə oxundu
27 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.437 dəfə oxundu
28 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.453 dəfə oxundu
29 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.179 dəfə oxundu
30 Donuz dərisi 02.11.09 3.161 dəfə oxundu
31 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.214 dəfə oxundu
32 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.471 dəfə oxundu
33 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.834 dəfə oxundu
34 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
35 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
36 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.265 dəfə oxundu
37 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.694 dəfə oxundu
38 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
40 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.883 dəfə oxundu
41 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.816 dəfə oxundu
42 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
43 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.401 dəfə oxundu
44 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.546 dəfə oxundu
45 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.986 dəfə oxundu
46 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.791 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 6.724 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.086 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.635 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
53 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.657 dəfə oxundu
54 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.872 dəfə oxundu
55 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.528 dəfə oxundu
56 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
57 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
58 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.357 dəfə oxundu
59 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
60 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
61 Şirk və küfr 14.07.11 3.355 dəfə oxundu
62 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
63 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.966 dəfə oxundu
64 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.737 dəfə oxundu
65 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.521 dəfə oxundu
66 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.080 dəfə oxundu
67 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.853 dəfə oxundu
68 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.920 dəfə oxundu
69 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
70 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.389 dəfə oxundu
71 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
72 Hikmət 09.01.16 3.611 dəfə oxundu
73 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.096 dəfə oxundu
74 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.455 dəfə oxundu
75 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.692 dəfə oxundu
76 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.287 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
78 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.711 dəfə oxundu
79 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.422 dəfə oxundu
80 Faiz 29.03.10 4.202 dəfə oxundu
81 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.403 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
83 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
84 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
85 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.406 dəfə oxundu
86 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.141 dəfə oxundu
87 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.894 dəfə oxundu
88 Qadınların döyülməsi 29.03.17 923 dəfə oxundu
89 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.473 dəfə oxundu
90 Vərdişlər 10.04.10 2.556 dəfə oxundu
91 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.760 dəfə oxundu
92 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.536 dəfə oxundu
93 Tağut 28.04.17 1.823 dəfə oxundu