Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.132 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.311 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.059 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.680 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.998 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.389 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.105 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 4.821 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.343 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.678 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.863 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.671 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.259 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.716 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.661 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.183 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.814 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.140 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.949 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.923 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.942 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.094 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 4.285 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.806 dəfə oxundu
36 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.069 dəfə oxundu
37 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
38 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 964 dəfə oxundu
39 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
40 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.744 dəfə oxundu
41 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
42 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
43 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
44 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 958 dəfə oxundu
45 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.388 dəfə oxundu
46 Qəndil 30.06.09 8.110 dəfə oxundu
47 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
48 Surroqat analıq 03.02.12 4.907 dəfə oxundu
49 Təvəssül 10.06.13 3.167 dəfə oxundu
50 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
51 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.743 dəfə oxundu
52 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.543 dəfə oxundu
53 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.598 dəfə oxundu
54 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.638 dəfə oxundu
55 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.446 dəfə oxundu
56 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 777 dəfə oxundu
57 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
58 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.302 dəfə oxundu
59 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.008 dəfə oxundu
60 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.227 dəfə oxundu
61 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.222 dəfə oxundu
62 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 359 dəfə oxundu
63 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
64 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.766 dəfə oxundu
65 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.916 dəfə oxundu
66 Şəfaət inancı 08.02.11 2.971 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
68 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.216 dəfə oxundu
69 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 733 dəfə oxundu
70 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.661 dəfə oxundu
71 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
72 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.143 dəfə oxundu
73 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.085 dəfə oxundu
74 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.709 dəfə oxundu
75 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
76 Xums nədir? 11.01.19 442 dəfə oxundu
77 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.009 dəfə oxundu
78 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
79 Dua 25.11.10 7.132 dəfə oxundu
80 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.101 dəfə oxundu
81 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.263 dəfə oxundu
82 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
83 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
84 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
85 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.538 dəfə oxundu
86 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.891 dəfə oxundu
87 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.514 dəfə oxundu
88 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.466 dəfə oxundu
89 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.733 dəfə oxundu
90 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
91 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
92 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.572 dəfə oxundu
93 Şirk və küfr 14.07.11 3.688 dəfə oxundu
94 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
95 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.243 dəfə oxundu
96 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 168 dəfə oxundu
97 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.204 dəfə oxundu
98 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.033 dəfə oxundu
99 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.249 dəfə oxundu
100 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu