Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.119 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.258 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.656 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.119 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.645 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.790 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.816 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.011 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 4.105 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
31 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.854 dəfə oxundu
32 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
33 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 866 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
39 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
41 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
42 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
43 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
44 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
45 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
46 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
47 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.453 dəfə oxundu
48 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
49 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
50 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
51 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 713 dəfə oxundu
52 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
53 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
54 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
55 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
56 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
57 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.635 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.169 dəfə oxundu
64 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
65 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.477 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
67 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.092 dəfə oxundu
68 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.995 dəfə oxundu
69 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.653 dəfə oxundu
70 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.144 dəfə oxundu
71 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
72 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
73 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
74 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.217 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
78 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
79 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
80 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.445 dəfə oxundu
81 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
82 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
83 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
84 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.676 dəfə oxundu
85 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
88 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
89 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
90 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
91 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 77 dəfə oxundu
92 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.086 dəfə oxundu
93 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.005 dəfə oxundu
94 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
95 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
96 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
97 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
98 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
99 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.061 dəfə oxundu
100 Hikmət 09.01.16 4.723 dəfə oxundu