Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.111 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.206 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.673 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.284 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.054 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.629 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
22 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
23 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
24 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.397 dəfə oxundu
25 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
26 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
27 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
28 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
29 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
30 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
31 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
32 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
33 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
34 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
35 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.933 dəfə oxundu
36 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
37 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
38 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
39 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
40 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
41 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.215 dəfə oxundu
42 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
43 Hikmət 09.01.16 4.644 dəfə oxundu
44 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.098 dəfə oxundu
45 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.655 dəfə oxundu
46 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
47 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
48 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
49 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.079 dəfə oxundu
50 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
51 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
52 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
53 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
54 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
55 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
56 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.073 dəfə oxundu
57 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.447 dəfə oxundu
58 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
59 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.652 dəfə oxundu
60 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.689 dəfə oxundu
61 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
62 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
63 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.878 dəfə oxundu
64 Tağut 28.04.17 3.871 dəfə oxundu
65 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
66 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
67 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.557 dəfə oxundu
68 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
69 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 768 dəfə oxundu
70 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
71 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
72 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
73 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
74 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
75 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
76 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
77 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
78 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
79 Surroqat analıq 03.02.12 4.840 dəfə oxundu
80 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
81 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
82 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
83 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.290 dəfə oxundu
84 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
85 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
86 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
87 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
88 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
89 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.054 dəfə oxundu
90 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
91 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
92 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
93 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
94 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
95 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
96 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.885 dəfə oxundu
97 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
98 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
99 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.133 dəfə oxundu
100 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 647 dəfə oxundu