Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.092 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.237 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.134 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.565 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.647 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.030 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.853 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.624 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.511 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.083 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 48.169 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.826 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.940 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.109 dəfə oxundu
15 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 598 dəfə oxundu
16 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.147 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.462 dəfə oxundu
18 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.979 dəfə oxundu
19 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.883 dəfə oxundu
20 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.554 dəfə oxundu
21 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
22 Xums nədir? 11.01.19 334 dəfə oxundu
23 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.954 dəfə oxundu
24 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
25 Dua 25.11.10 7.092 dəfə oxundu
26 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.864 dəfə oxundu
27 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.121 dəfə oxundu
28 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.136 dəfə oxundu
29 Коран и культурное развитие. 30.01.19 218 dəfə oxundu
30 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.870 dəfə oxundu
31 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.325 dəfə oxundu
32 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.831 dəfə oxundu
33 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
34 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
35 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.593 dəfə oxundu
36 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 33 dəfə oxundu
37 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
38 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.554 dəfə oxundu
39 Şirk və küfr 14.07.11 3.606 dəfə oxundu
40 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.195 dəfə oxundu
41 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.179 dəfə oxundu
42 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.817 dəfə oxundu
43 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.941 dəfə oxundu
44 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.199 dəfə oxundu
45 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.937 dəfə oxundu
46 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.186 dəfə oxundu
47 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
48 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.138 dəfə oxundu
49 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.585 dəfə oxundu
50 Hikmət 09.01.16 4.572 dəfə oxundu
51 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.969 dəfə oxundu
52 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.642 dəfə oxundu
53 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.814 dəfə oxundu
54 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.587 dəfə oxundu
55 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.052 dəfə oxundu
56 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.990 dəfə oxundu
57 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.510 dəfə oxundu
58 Faiz 29.03.10 4.547 dəfə oxundu
59 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
60 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
61 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
62 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
63 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.993 dəfə oxundu
64 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.286 dəfə oxundu
65 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.083 dəfə oxundu
66 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.548 dəfə oxundu
67 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.572 dəfə oxundu
68 Vərdişlər 10.04.10 2.632 dəfə oxundu
69 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.895 dəfə oxundu
70 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.774 dəfə oxundu
71 Tağut 28.04.17 3.667 dəfə oxundu
72 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.744 dəfə oxundu
73 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.783 dəfə oxundu
74 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.316 dəfə oxundu
75 Vəhy 12.04.13 1.811 dəfə oxundu
76 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 706 dəfə oxundu
77 Təsbeh 06.07.09 3.673 dəfə oxundu
78 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.630 dəfə oxundu
79 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.670 dəfə oxundu
80 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
81 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
82 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 818 dəfə oxundu
83 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.371 dəfə oxundu
84 Qəndil 30.06.09 8.016 dəfə oxundu
85 Şəfaət 08.04.10 3.194 dəfə oxundu
86 Surroqat analıq 03.02.12 4.822 dəfə oxundu
87 Təvəssül 10.06.13 3.139 dəfə oxundu
88 “Ən zəif ev” 09.03.18 357 dəfə oxundu
89 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.675 dəfə oxundu
90 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.190 dəfə oxundu
91 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
92 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.602 dəfə oxundu
93 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.395 dəfə oxundu
94 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 516 dəfə oxundu
95 Donuz dərisi 02.11.09 3.269 dəfə oxundu
96 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.973 dəfə oxundu
97 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.893 dəfə oxundu
98 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.133 dəfə oxundu
99 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
100 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu