Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.000 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.132 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.970 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.266 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.602 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.902 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.716 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.516 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.473 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.711 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.767 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.589 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.804 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 470 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.632 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.535 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.170 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.364 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 604 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.349 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.746 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.134 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.771 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.083 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 302 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.627 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.867 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.520 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.545 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.328 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 436 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.231 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.695 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.722 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.028 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 284 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.761 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.384 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.895 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.846 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.006 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 397 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.709 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.441 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.787 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.697 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.377 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.050 dəfə oxundu
51 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.899 dəfə oxundu
52 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.591 dəfə oxundu
53 Dua 25.11.10 7.000 dəfə oxundu
54 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.587 dəfə oxundu
55 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.957 dəfə oxundu
56 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.080 dəfə oxundu
57 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.825 dəfə oxundu
58 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.150 dəfə oxundu
59 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.736 dəfə oxundu
60 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.491 dəfə oxundu
61 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.445 dəfə oxundu
62 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.491 dəfə oxundu
63 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.398 dəfə oxundu
64 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.537 dəfə oxundu
65 Şirk və küfr 14.07.11 3.498 dəfə oxundu
66 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.132 dəfə oxundu
67 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.105 dəfə oxundu
68 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.414 dəfə oxundu
69 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.816 dəfə oxundu
70 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.162 dəfə oxundu
71 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.909 dəfə oxundu
72 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.087 dəfə oxundu
73 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
74 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.868 dəfə oxundu
75 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.469 dəfə oxundu
76 Hikmət 09.01.16 4.149 dəfə oxundu
77 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.627 dəfə oxundu
78 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.602 dəfə oxundu
79 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.768 dəfə oxundu
80 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.465 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.016 dəfə oxundu
82 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.880 dəfə oxundu
83 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.479 dəfə oxundu
84 Faiz 29.03.10 4.415 dəfə oxundu
85 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
86 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.562 dəfə oxundu
87 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.150 dəfə oxundu
88 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.399 dəfə oxundu
89 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.768 dəfə oxundu
90 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.836 dəfə oxundu
91 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.015 dəfə oxundu
92 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.320 dəfə oxundu
93 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.174 dəfə oxundu
94 Vərdişlər 10.04.10 2.597 dəfə oxundu
95 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.844 dəfə oxundu
96 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.435 dəfə oxundu
97 Tağut 28.04.17 2.957 dəfə oxundu