Dua
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et

DUA

Bütün məxluqat Allaha möhtacdır. Allahın isə onlara ehtiyacı yoxdur. Uca Allah dua etməyi bəndələrinə vacib buyuraraq demişdir: Mənə dua edin, Mən də sizin duanızı qəbul edim. Mənə ibadət etməyi təkəbbürlərinə sığışdırmayanlar alçaldılmış halda cəhənnəmə daxil olacaqlar.1.

Dua etməyi öz təkəbbürünə sığışdırmayanların cəzası budur.
Peyğəmbər (s. a. v) demişdir: “Kim Allahdan istəməzsə, Allahın ona qəzəbi tutar”.

Uca Allah Ondan istəməkdən əlavə bəndəsinin duasına sevinir. Dua edib yalvaranları daha çox sevir və onlara daha yaxın olur.

Peyğəmbərin (s. a. v) səhabələri bunu hiss edib, ən kiçik bir şeyi Allahdan istəməyə utanmazdılar. Onlar Allaha o qədər bağlanmışdılar ki, hətta başqa insanlardan da heç nə istəməzdilər. Bu, onların Allaha, Allahın da onlara olan yaxınlığının nəticəsi idi.

Örnək isə uca Allahın bu ayəsidir: {Bəndələrim səndən Mənim barəmdə soruşsalar de ki, Mən yaxınam.} (Bəqərə, 186).

Duanın Allah yanında çox yüksək məqamı vardır. Dua Allahın ən çox dəyər verdiyi ibadətdir. Dua qəza-qədəri də dəyişə bilər. Müsəlmanın duası məqbuldur. Təbii ki, səbəblərdən düzgün istifadə olunduqda və maneələr götürüldükdə dua məqbul olar.

Peyğəmbərin dediyinə görə, dua edən insana bunlar verilər: “Bir müsəlman günah və qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi olmayan bir dua edərsə, Allah bu duası ilə ona üç şeydən birini bəxş edər: Ya duası tez qəbul olunar, ya axirətə savab kimi saxlanılar, ya da duasının mislində bir pisliyi ondan uzaq edər.” Səhabələr dedilər: “Əgər belədirsə, biz daha çox dua edək?” Peyğəmbər (s.a.v) dedi: “Allah da sizə daha çoxunu verər!” (Əhməd və Tirmizi).

Duanın növləri: Dua iki növdür; 1. İbadət olan dua: Məsələn, namaz, oruc və s. 2. İstəmək və tələb etmək duası:

Əməllərin bir-birindən üstünlüyü: Quran oxumaq daha üstündür, yoxsa zikr və ya dua? Quran oxumaq mütləq mənada əməllərin ən üstünüdür. Sonra zikr və tərif, sonra isə dua və tələb. Bu ümumi baxımdan deyilən sözdür. Amma bəzən üstünlüyü az olan əməl kənar səbəblərə görə, digər əməldən daha üstün ola bilir. Məsələn, ərəfa günü dua etmək Quran oxumaqdan daha üstündür. Fərz namaz qurtardıqda namazdan sonra oxunan zikləri oxumaq Quran oxumaqdan daha üstündür.

Duanın qəbul olunması üçün səbəblər: Duanın qəbul olunması üçün zahiri və batini səbəblər vardır:

1. Zahiri səbəblər:

Dua etmədən öncə sədəqə, dəstəmaz, namaz, qibləyə tərəf yönəlmək, əlləri qaldırmaq, Allaha Ona layiq olan tərzdə tərif demək, dua edib, istədiyinə uyğun olaraq, Allahın ad və sifətləri ilə istəmək kimi saleh əməllər etmək lazımdır. Əgər duada cənnət istənilirsə, bu zaman Allahın lütf və rəhmətini dilinə gətirəcək. Əgər zalıma qarşı dua edirsə, duasında ər-Rəhman, əl-Kərim adlarını deyil, əl-Cəbbar, əl-Qahhar adlarını çəkməlidir.

Digər saleh əməl duanın əvvəlində, ortasında və sonunda Peyğəmbərə salavat demək, öz günahlarını etiraf etmək, Allahın nemətlərinə şükr etmək, şəriət dəlillərində duaların qəbul olunma ehtimalı qeyd olunan fəzilətli vaxtlarda dua etmək. Belə vaxtlar çoxdur;

*Gün ərzində: Allahın dünya səmasına endiyi gecənin son üçdə birində, azan və iqamə arasında, dəstəmazdan sonra, səcdədə, namazda salamdan öncə, namazlardan dərhal sonra, Quranı xətm etdikdə, xoruz banlayanda, səfərdə, məzlumun duası, möhtacın duası, valideynin övladı üçün etdiyi dua, müsəlmanın digər müsəlman qardaşı üçün qeybən etdiyi dua, döyüş zamanı düşmənlə üz-üzə gəldikdə edilən dua.

*Həftədə: Cümə günü, ələlxüsus cümə gününün son saatında.

*Ayda: Ramazan ayında iftar və sahur zamanı. Qədr gecəsi. Ərəfa günü.

*Müqəddəs məkanlarda: Bütün məscidlərdə, Kəbənin önündə, İbrahim Məqamında, Səfa və Mərva dağları üzərində, Ərəfatda, Müzdəlifədə, həcc günlərində Minada, zəmzəm suyu içəndə və s.

2. Batini səbəblər:

Duadan öncə sadiq tövbə etmək, haqqını tapdaladığı adamın haqqını qaytarmaq, yemək, içmək, geyim və məskən işlərində paklığı və halallığı qorumaq, itaəti çoxaltmaq, haramlardan çəkinmək, şübhə və şəhvətlərdən uzaq olmaq, duanı ürəkdən etmək, Allaha tam inanmaq, güclü ümid və Allaha bağlılıq sahibi olmaq, təvazökarlıq, duanı təkrarlamaq, duanın qəbul olunub-olunmamaq ixtiyarını tam şəkildə Allahın öhdəliyinə buraxmaq, Ondan başqasına ümidli olmamaq.

Duanın qəbul olunmasına mane olan amillər: Ola bilər insan dua etsin amma duası qəbul olunmasın, yaxud gec qəbul olunsun. Bunun bir çox səbəbləri ola bilər. Məsələn: Allah ilə yanaşı, başqasından istəmək. Duada təfsilata varmaq. Məsələn, cəhənnəmin istisindən, sıxıntısından, qaranlığından sığınmaq. Halbuki bu təfsilata ehtiyac yoxdur, təkcə cəhənnəmdən sığınmaq yetərlidir. Müsəlmanın özünə və ya başqasına qarşı etdiyi haqsız dua. Günah iş və ya qohumluq əlaqələrinin kəsilməsi üçün edilən dua. Duanı Allahın istəyi ilə bağlamaq. Məsələn, dua edərkən “Allahım istəyirsənsə, məni bağışla” – demək. Duanın qəbul olunması üçün tələsmək. Məsələn, “dua etdim amma duam qəbul olunmadı” – demək. Yorulub və ya həvəsdən düşüb duanı tərk etmək. Qeyri-ciddi və qafil qəlblə dua etmək. Allahın qarşısında ədəb-ərkana əməl etməmək.

Peyğəmbər (s. a. v) bir kişinin namazda ona salavat demədən dua etdiyini eşitdi və dedi: “bu insan tələsdi”. Sonra onu yanına çağırıb, həm ona həm də digərlərinə dedi: “biziniz dua edəndə ilk olaraq Allaha həmd-səna ilə başlasın, sonra Peyğəmbərə (s. a. v) salavat desin, sonra isə istədiyi duanı etsin.” (Əbu Davud, Tirmizi).

Hökmü verilmiş bir iş üçün dua etmək. Məsələn, dünyada əbədi yaşamaq üçün dua etmək. Həmçinin duanın sözlərini çətin və məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edib, özünü çətinliyə salmaq. Uca Allah buyurur:

Rəbbinizə yalvara-yalvara, həm də gizlicə dua edin. Şübhəsiz ki, O, həddi aşanları sevməz! (Əraf: 55).

İbn Abbas (r.a) deyir: “Məşəqqətli (hecaların bir-birinə uyğunluğunu tamamlayan) ifadələrlə edilən duadan uzaq olun. Çünki mən Peyğəmbərin və səhabələrinin belə etdiklərini görmüşəm. Yəni onlar, belə duadan yalnız uzaq durardılar.” (Buxari).

Həmçinin duanı çox yüksək səslə etmək. Uca Allah buyurur:

Namaz qılarkən səsini nə çox qaldır, nə də çox alçalt. Bunun arasında orta bir yol tut! (İsra: 110)

Aişə (r. a.) deyir: “Bu ayə dua haqqında nazil edilmişdir”.

Dua edənin duasını bu tərtibatla qurması müstəhəbdir:

Birinci: Həmd-səna ilə başlamaq.

İkinci: Peyğəmbərə (s. a. v) salavat demək.

Üçüncü: Tövbə edib günahını etiraf etmək.
Dördüncü: Allahın nemətlərinə şükr etmək.
Beşinci: Duaya başlamaq. Duanı ümumi sözlərlə, xüsusən də Peyğəmbərdən (s. a. v) və ya sələfdən rəvayət olunan sözlərlə etmək.
Altıncı: Duanı Peyğəmbərə (s. a. v) salavatla bitirmək.

Müəllif: Abdurrahim Muradlı. Bu yazı 25.11.2010-cu ildə www.islamevi.az saytından həmin saytın idarə heyətinin icazəsi ilə götürülmüşdür. Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ğafir (Mumin), 40/60. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.045 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.141 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.030 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.284 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.613 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.911 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.736 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.520 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.516 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.363 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.784 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.158 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.799 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 3.107 dəfə oxundu
14 “Ən zəif ev” 09.03.18 321 dəfə oxundu
15 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.639 dəfə oxundu
16 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.990 dəfə oxundu
17 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.531 dəfə oxundu
18 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.568 dəfə oxundu
19 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.361 dəfə oxundu
20 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 468 dəfə oxundu
21 Donuz dərisi 02.11.09 3.247 dəfə oxundu
22 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.813 dəfə oxundu
23 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.783 dəfə oxundu
24 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.072 dəfə oxundu
25 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.201 dəfə oxundu
26 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 323 dəfə oxundu
27 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.978 dəfə oxundu
28 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.132 dəfə oxundu
29 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.410 dəfə oxundu
30 Şəfaət inancı 08.02.11 2.909 dəfə oxundu
31 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.852 dəfə oxundu
32 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.042 dəfə oxundu
33 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 493 dəfə oxundu
34 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.896 dəfə oxundu
35 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.446 dəfə oxundu
36 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.858 dəfə oxundu
37 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.751 dəfə oxundu
38 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.449 dəfə oxundu
39 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.072 dəfə oxundu
40 Xums nədir? 11.01.19 235 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.920 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.615 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 7.045 dəfə oxundu
44 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.696 dəfə oxundu
45 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.026 dəfə oxundu
46 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.095 dəfə oxundu
47 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.848 dəfə oxundu
48 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.222 dəfə oxundu
49 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.790 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.497 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.531 dəfə oxundu
53 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.413 dəfə oxundu
54 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.546 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.542 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.161 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.131 dəfə oxundu
58 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.567 dəfə oxundu
59 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.874 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.185 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.924 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.134 dəfə oxundu
63 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
64 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.995 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.516 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 4.281 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.773 dəfə oxundu
68 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.613 dəfə oxundu
69 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.784 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.533 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.032 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.937 dəfə oxundu
73 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.490 dəfə oxundu
74 Faiz 29.03.10 4.483 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.442 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.161 dəfə oxundu
78 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.403 dəfə oxundu
79 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.858 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.057 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.048 dəfə oxundu
82 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.401 dəfə oxundu
83 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.305 dəfə oxundu
84 Vərdişlər 10.04.10 2.604 dəfə oxundu
85 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.874 dəfə oxundu
86 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.583 dəfə oxundu
87 Tağut 28.04.17 3.211 dəfə oxundu
88 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.721 dəfə oxundu
89 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.774 dəfə oxundu
90 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.878 dəfə oxundu
91 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
92 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 563 dəfə oxundu
93 Təsbeh 06.07.09 3.642 dəfə oxundu
94 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.585 dəfə oxundu
95 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
96 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
97 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.379 dəfə oxundu
98 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 663 dəfə oxundu