Vərdişlər
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 10 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

VƏRDİŞLƏR

Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (1)1

Allah onların qəlblərinin və qulaqlarının üzərində izlər yaradıb. Gözlərində də bir pərdə var. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Qurani-Kərim fitrətdən bəhs edir: Sən üzünü doğru bir dinə – Allahın fitrətinə çevir. Allah insanları bu dinə uyğun yaradıb. Allahın yaratdığının yerini tuta bilən heç bir şey yoxdur. Doğru din budur. Amma insanların çoxu bunu bilmir!

Fitrət varlıqların əsas quruluşunu və onu təşkil edən yaradılış, dəyişmə və inkişafın başlıca prinsip və qanunlarını ifadə edir. Göylərin, yerin, insanların, heyvanların, bitkilərin və ümumiyyətlə hər şeyin quruluşu və fəaliyyəti fitrətə uyğun planlanıb. Qurani-Kərimin hökmlərinə tabe olanlar fitrətə uyğun rəftar edir və beləcə göylərdən və yer üzündən ən səmərəli surətdə istifadə edirlər. Ölümdən sonra Cənnətə gedir və sonsuz xoşbəxtliyə qovuşurlar.

Quran bizə fitrətin nə olduğunu bildirir və ona zidd hərəkət edənlər əslində həqiqətə zidd rəftar edərək tarazlığı pozurlar. Bu pozulma əvvəlcə belə insanların özündən başlayır. Onları bu cür davranışlara vadar edən şeylər öz mənfəətləri, gümanları, həyatdan umub gözlədikləri şeylər və həvəsləridir. Belə hərəkətlər etməkdən çəkinməsələr, dəmirin paslandığı kimi paslanır və yeni bir xarakter qazanırlar. Allah Təala belə buyurur:

Xeyr, belə deyil! Onların qəlblərini etdiklərinin [günahlarının] pası tutmuşdur (Mutəffifin, 83/14).

İnsan pis vərdişlərə alışır və onlardan həzz almağa başlayır. Məsələn, siqaret çəkən şəxsin ağzında ilk dəfə çəkdiyi vaxt xoşagəlməz dadlar və qoxular olur. Buna görə ikinci siqareti də nifrətlə çəkir. Çəkməyə davam etdikcə onun orqanizmində yeni bir sahə formalaşır və artıq siqaretdən ləzzət almağa başlayır. Yalançılar da belədir. Dedikləri yalanlar əvvəlcə onları narahat edir; ancaq yalan danışmağa davam etdikcə yeni bir xarakter qazanır və yalan danışmağı bir ehtiyac hesab edirlər.

İnsanın əsas kontrol mərkəzi onun öz qəlbidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Çünki ağlın verdiyi hökmlərə tabe olmaq bir növ fədakarlıq tələb edir; başqa sözlə, bunun üçün zəhmətə qatlanmaq lazım gəlir. Zəhmət çəkmək istəməyən insan özünün doğru kimi qəbul etdiyi bir çox işi görə bilməz. Əsl problem də elə burada başlayır. Bundan sonra göz bəzi şeyləri görmək, qulaq da bəzi şeyləri artıq eşitmək istəmir. Bu insanın öz doğruları ilə ümumbəşəri dəyərlərin yeri dəyişir. Onun üçün yeni bir dünya yaranır və orada özünə təzə dostlar tapır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

Öz arzularını [nəfsini] özünə tanrı edəni gördünmü? Bunu bilə-bilə etdiyi üçün Allah onu azğın saymış, qulağını və qəlbini möhürləmişdir. Gözünə də bir pərdə çəkmişdir. Allahın bu qərarından sonra kim onu doğru yola gətirə bilər? Məgər düşünmürsünüz (Casiyə, 45/23)?

Qulaqla qəlbin möhürlənməsi və gözün önünə pərdə çəkilməsi artıq formalaşmış olan yeni bir xarakteri bildirir. Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi də bunu ifadə edir. Aşağıdakı ayə də bu mövzuya aydınlıq gətirir:

Kim inandıqdan sonra Allahı inkar etməyə başlasa2 və qəlbinin qapısını kafirliyə açsa, belələri Allahın qəzəbinə düçar olar. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Bu ona görədir ki, onlar bu dünya həyatını axirətdəkindən üstün tuturlar. Allah kafirləri doğru yola gətirməz.

Bunlar o şəxslərdir ki, Allah onların qəlblərini, qulaqlarını və gözlərini möhürləyib. Onlar qafildirlər (Nəhl, 16/106-108)!

Bu kimi ayələrdəki xətmtəb‘ kəlmələri lüğətlərdə həm möhür kimi bir şeyin iz qoyması, həm də buraxdığı iz mənaları verir.3 Qurani-Kərimin müxtəlif tərcümələrində bunlara möhürləmək, möhür vurmaq mənaları verilib və Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi aşağıdakı kimi tərcümə edilib:

Allah onların qəlblərini və qulaqlarını möhürləmişdir.4

Bizim qənaətimizə görə bu cür tərcümə Quranın bütünlüyünə ziddir. Çünki əgər Allah kafirlərin qəlblərini və qulaqlarını möhürləyib gözlərini də pərdə ilə örtübsə, bu vəziyyətdə onların əllərindən bir şey gəlməz. Belə bir şəraitdə onlara cəza vermək haqsızlıq olar. Halbuki, Allah haqsızlıq etməz və heç vaxt haqsız davranmaz. Alah Təala belə buyurur:

Onlar üz döndərəndə Allah da onların qəlblərini döndərdi. Allah fasiqləri [yoldan çıxan günahkar bir qövmü] doğru yola gətirməz (Səff, 61/5)!

Bu və buna bənzər Quran ayələrində pis vərdişlərin insanlara verdiyi pis xasiyyət və xüsusiyyətlərdən bəhs edilir. Bu, Allahın qanunudur. Bu imtahan dünyasında yaranma və dağılma yan-yanadır.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi (Azərbaycan dilinə tərcümə edən: Dr. Fəqani Bəylərov), Bakı, 2004, s. 80-83. []
  2. Burada qəlbi imanla dolu olduğu halda, məcburi vəziyyətə düşənlər istisna təşkil edirlər. []
  3. Rağib Əl-İsfahaninin Müfrədat lüğəti, خ ت م (Xa, Mim hərfləri) və ط ب ع (Ta, ‘Eyn hərfləri) bəndi. Xətmtəb‘ sözləri bəzən məcazi mənada  etibar və səlahiyyət mənası verir; məsələn, «onun əlində möhürü var» deyilir. Bəzən də maneə mənası bildirir; misal üçün, «onun qapısı möhürlüdür» deyilir. Nadir hallarda, bir şeyin izini tapmağı ifadə edir. Bəzən də bir şeyin axırına çatmaq mənası verir; məsələn, «filankəs Quranı xətm etdi» deyilir. Təb‘ kəlməsi eyni zamanda yaradılışdan, yaxud da vərdişlər üzündən bədəndə formalaşan təbiət və xarakter mənalarını ifadə edir. []
  4. Quranın bu tərcüməsi Əli Özək, Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş və Əli Turqut tərəfindən hazırlanıb və həm Səudiyyə Ərəbistanında çap edilərək Türk hacılara paylanır, həm də Türkiyə Diyanət Vəqfi tərəfindən çap edilib satılır. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.632 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.240 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.148 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.646 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.650 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.032 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.854 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.626 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.547 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.824 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.941 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.201 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.938 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.186 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.142 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.585 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.575 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.976 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.642 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.814 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.589 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.054 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.993 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.510 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.547 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.451 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.638 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.994 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.291 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.085 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.553 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.578 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.632 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.896 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.776 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.679 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.744 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.783 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.329 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.811 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 709 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.674 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.630 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.672 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 819 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.371 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 8.021 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.195 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.823 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.139 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 359 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.675 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.191 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.565 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.602 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.395 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 518 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.269 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.976 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.894 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.134 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.087 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 48.535 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.832 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.940 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.112 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 600 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.152 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.462 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.990 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.885 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.556 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.106 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 335 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.956 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.624 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.095 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.865 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.126 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.136 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 219 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.870 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.329 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.831 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.596 dəfə oxundu
95 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 62 dəfə oxundu
96 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
97 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.554 dəfə oxundu
98 Şirk və küfr 14.07.11 3.607 dəfə oxundu
99 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.196 dəfə oxundu
100 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.181 dəfə oxundu