Vərdişlər
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 10 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

VƏRDİŞLƏR

Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (1)1

Allah onların qəlblərinin və qulaqlarının üzərində izlər yaradıb. Gözlərində də bir pərdə var. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Qurani-Kərim fitrətdən bəhs edir: Sən üzünü doğru bir dinə – Allahın fitrətinə çevir. Allah insanları bu dinə uyğun yaradıb. Allahın yaratdığının yerini tuta bilən heç bir şey yoxdur. Doğru din budur. Amma insanların çoxu bunu bilmir!

Fitrət varlıqların əsas quruluşunu və onu təşkil edən yaradılış, dəyişmə və inkişafın başlıca prinsip və qanunlarını ifadə edir. Göylərin, yerin, insanların, heyvanların, bitkilərin və ümumiyyətlə hər şeyin quruluşu və fəaliyyəti fitrətə uyğun planlanıb. Qurani-Kərimin hökmlərinə tabe olanlar fitrətə uyğun rəftar edir və beləcə göylərdən və yer üzündən ən səmərəli surətdə istifadə edirlər. Ölümdən sonra Cənnətə gedir və sonsuz xoşbəxtliyə qovuşurlar.

Quran bizə fitrətin nə olduğunu bildirir və ona zidd hərəkət edənlər əslində həqiqətə zidd rəftar edərək tarazlığı pozurlar. Bu pozulma əvvəlcə belə insanların özündən başlayır. Onları bu cür davranışlara vadar edən şeylər öz mənfəətləri, gümanları, həyatdan umub gözlədikləri şeylər və həvəsləridir. Belə hərəkətlər etməkdən çəkinməsələr, dəmirin paslandığı kimi paslanır və yeni bir xarakter qazanırlar. Allah Təala belə buyurur:

Xeyr, belə deyil! Onların qəlblərini etdiklərinin [günahlarının] pası tutmuşdur (Mutəffifin, 83/14).

İnsan pis vərdişlərə alışır və onlardan həzz almağa başlayır. Məsələn, siqaret çəkən şəxsin ağzında ilk dəfə çəkdiyi vaxt xoşagəlməz dadlar və qoxular olur. Buna görə ikinci siqareti də nifrətlə çəkir. Çəkməyə davam etdikcə onun orqanizmində yeni bir sahə formalaşır və artıq siqaretdən ləzzət almağa başlayır. Yalançılar da belədir. Dedikləri yalanlar əvvəlcə onları narahat edir; ancaq yalan danışmağa davam etdikcə yeni bir xarakter qazanır və yalan danışmağı bir ehtiyac hesab edirlər.

İnsanın əsas kontrol mərkəzi onun öz qəlbidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Çünki ağlın verdiyi hökmlərə tabe olmaq bir növ fədakarlıq tələb edir; başqa sözlə, bunun üçün zəhmətə qatlanmaq lazım gəlir. Zəhmət çəkmək istəməyən insan özünün doğru kimi qəbul etdiyi bir çox işi görə bilməz. Əsl problem də elə burada başlayır. Bundan sonra göz bəzi şeyləri görmək, qulaq da bəzi şeyləri artıq eşitmək istəmir. Bu insanın öz doğruları ilə ümumbəşəri dəyərlərin yeri dəyişir. Onun üçün yeni bir dünya yaranır və orada özünə təzə dostlar tapır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

Öz arzularını [nəfsini] özünə tanrı edəni gördünmü? Bunu bilə-bilə etdiyi üçün Allah onu azğın saymış, qulağını və qəlbini möhürləmişdir. Gözünə də bir pərdə çəkmişdir. Allahın bu qərarından sonra kim onu doğru yola gətirə bilər? Məgər düşünmürsünüz (Casiyə, 45/23)?

Qulaqla qəlbin möhürlənməsi və gözün önünə pərdə çəkilməsi artıq formalaşmış olan yeni bir xarakteri bildirir. Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi də bunu ifadə edir. Aşağıdakı ayə də bu mövzuya aydınlıq gətirir:

Kim inandıqdan sonra Allahı inkar etməyə başlasa2 və qəlbinin qapısını kafirliyə açsa, belələri Allahın qəzəbinə düçar olar. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Bu ona görədir ki, onlar bu dünya həyatını axirətdəkindən üstün tuturlar. Allah kafirləri doğru yola gətirməz.

Bunlar o şəxslərdir ki, Allah onların qəlblərini, qulaqlarını və gözlərini möhürləyib. Onlar qafildirlər (Nəhl, 16/106-108)!

Bu kimi ayələrdəki xətmtəb‘ kəlmələri lüğətlərdə həm möhür kimi bir şeyin iz qoyması, həm də buraxdığı iz mənaları verir.3 Qurani-Kərimin müxtəlif tərcümələrində bunlara möhürləmək, möhür vurmaq mənaları verilib və Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi aşağıdakı kimi tərcümə edilib:

Allah onların qəlblərini və qulaqlarını möhürləmişdir.4

Bizim qənaətimizə görə bu cür tərcümə Quranın bütünlüyünə ziddir. Çünki əgər Allah kafirlərin qəlblərini və qulaqlarını möhürləyib gözlərini də pərdə ilə örtübsə, bu vəziyyətdə onların əllərindən bir şey gəlməz. Belə bir şəraitdə onlara cəza vermək haqsızlıq olar. Halbuki, Allah haqsızlıq etməz və heç vaxt haqsız davranmaz. Alah Təala belə buyurur:

Onlar üz döndərəndə Allah da onların qəlblərini döndərdi. Allah fasiqləri [yoldan çıxan günahkar bir qövmü] doğru yola gətirməz (Səff, 61/5)!

Bu və buna bənzər Quran ayələrində pis vərdişlərin insanlara verdiyi pis xasiyyət və xüsusiyyətlərdən bəhs edilir. Bu, Allahın qanunudur. Bu imtahan dünyasında yaranma və dağılma yan-yanadır.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi (Azərbaycan dilinə tərcümə edən: Dr. Fəqani Bəylərov), Bakı, 2004, s. 80-83. []
  2. Burada qəlbi imanla dolu olduğu halda, məcburi vəziyyətə düşənlər istisna təşkil edirlər. []
  3. Rağib Əl-İsfahaninin Müfrədat lüğəti, خ ت م (Xa, Mim hərfləri) və ط ب ع (Ta, ‘Eyn hərfləri) bəndi. Xətmtəb‘ sözləri bəzən məcazi mənada  etibar və səlahiyyət mənası verir; məsələn, «onun əlində möhürü var» deyilir. Bəzən də maneə mənası bildirir; misal üçün, «onun qapısı möhürlüdür» deyilir. Nadir hallarda, bir şeyin izini tapmağı ifadə edir. Bəzən də bir şeyin axırına çatmaq mənası verir; məsələn, «filankəs Quranı xətm etdi» deyilir. Təb‘ kəlməsi eyni zamanda yaradılışdan, yaxud da vərdişlər üzündən bədəndə formalaşan təbiət və xarakter mənalarını ifadə edir. []
  4. Quranın bu tərcüməsi Əli Özək, Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş və Əli Turqut tərəfindən hazırlanıb və həm Səudiyyə Ərəbistanında çap edilərək Türk hacılara paylanır, həm də Türkiyə Diyanət Vəqfi tərəfindən çap edilib satılır. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.639 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.204 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.670 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.636 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.835 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 3.147 dəfə oxundu
14 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
15 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
16 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.283 dəfə oxundu
17 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
18 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
19 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
20 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 614 dəfə oxundu
21 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
22 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.051 dəfə oxundu
23 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
24 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.164 dəfə oxundu
25 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.210 dəfə oxundu
26 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
27 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
28 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.445 dəfə oxundu
29 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.881 dəfə oxundu
30 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
31 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
32 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.131 dəfə oxundu
33 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
34 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.278 dəfə oxundu
35 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
36 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.045 dəfə oxundu
37 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
38 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.610 dəfə oxundu
39 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.121 dəfə oxundu
40 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 7.110 dəfə oxundu
44 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.934 dəfə oxundu
45 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.160 dəfə oxundu
46 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
47 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
48 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
49 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.388 dəfə oxundu
50 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
51 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
52 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
53 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
54 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
55 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
56 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
57 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
58 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
59 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
60 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
61 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.963 dəfə oxundu
62 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.214 dəfə oxundu
63 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.943 dəfə oxundu
64 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.233 dəfə oxundu
65 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
66 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
67 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.631 dəfə oxundu
68 Hikmət 09.01.16 4.640 dəfə oxundu
69 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.095 dəfə oxundu
70 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
71 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.828 dəfə oxundu
72 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.613 dəfə oxundu
73 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
74 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.077 dəfə oxundu
75 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
76 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
77 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
78 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
79 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
80 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
81 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.071 dəfə oxundu
82 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.443 dəfə oxundu
83 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.091 dəfə oxundu
84 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.650 dəfə oxundu
85 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.684 dəfə oxundu
86 Vərdişlər 10.04.10 2.639 dəfə oxundu
87 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
88 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.875 dəfə oxundu
89 Tağut 28.04.17 3.867 dəfə oxundu
90 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
91 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
92 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.532 dəfə oxundu
93 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
94 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 766 dəfə oxundu
95 Təsbeh 06.07.09 3.682 dəfə oxundu
96 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.670 dəfə oxundu
97 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
98 İsra və Merac 02.04.16 1.209 dəfə oxundu
99 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
100 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 863 dəfə oxundu