Vərdişlər
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 10 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

VƏRDİŞLƏR

Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (1)1

Allah onların qəlblərinin və qulaqlarının üzərində izlər yaradıb. Gözlərində də bir pərdə var. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Qurani-Kərim fitrətdən bəhs edir: Sən üzünü doğru bir dinə – Allahın fitrətinə çevir. Allah insanları bu dinə uyğun yaradıb. Allahın yaratdığının yerini tuta bilən heç bir şey yoxdur. Doğru din budur. Amma insanların çoxu bunu bilmir!

Fitrət varlıqların əsas quruluşunu və onu təşkil edən yaradılış, dəyişmə və inkişafın başlıca prinsip və qanunlarını ifadə edir. Göylərin, yerin, insanların, heyvanların, bitkilərin və ümumiyyətlə hər şeyin quruluşu və fəaliyyəti fitrətə uyğun planlanıb. Qurani-Kərimin hökmlərinə tabe olanlar fitrətə uyğun rəftar edir və beləcə göylərdən və yer üzündən ən səmərəli surətdə istifadə edirlər. Ölümdən sonra Cənnətə gedir və sonsuz xoşbəxtliyə qovuşurlar.

Quran bizə fitrətin nə olduğunu bildirir və ona zidd hərəkət edənlər əslində həqiqətə zidd rəftar edərək tarazlığı pozurlar. Bu pozulma əvvəlcə belə insanların özündən başlayır. Onları bu cür davranışlara vadar edən şeylər öz mənfəətləri, gümanları, həyatdan umub gözlədikləri şeylər və həvəsləridir. Belə hərəkətlər etməkdən çəkinməsələr, dəmirin paslandığı kimi paslanır və yeni bir xarakter qazanırlar. Allah Təala belə buyurur:

Xeyr, belə deyil! Onların qəlblərini etdiklərinin [günahlarının] pası tutmuşdur (Mutəffifin, 83/14).

İnsan pis vərdişlərə alışır və onlardan həzz almağa başlayır. Məsələn, siqaret çəkən şəxsin ağzında ilk dəfə çəkdiyi vaxt xoşagəlməz dadlar və qoxular olur. Buna görə ikinci siqareti də nifrətlə çəkir. Çəkməyə davam etdikcə onun orqanizmində yeni bir sahə formalaşır və artıq siqaretdən ləzzət almağa başlayır. Yalançılar da belədir. Dedikləri yalanlar əvvəlcə onları narahat edir; ancaq yalan danışmağa davam etdikcə yeni bir xarakter qazanır və yalan danışmağı bir ehtiyac hesab edirlər.

İnsanın əsas kontrol mərkəzi onun öz qəlbidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Çünki ağlın verdiyi hökmlərə tabe olmaq bir növ fədakarlıq tələb edir; başqa sözlə, bunun üçün zəhmətə qatlanmaq lazım gəlir. Zəhmət çəkmək istəməyən insan özünün doğru kimi qəbul etdiyi bir çox işi görə bilməz. Əsl problem də elə burada başlayır. Bundan sonra göz bəzi şeyləri görmək, qulaq da bəzi şeyləri artıq eşitmək istəmir. Bu insanın öz doğruları ilə ümumbəşəri dəyərlərin yeri dəyişir. Onun üçün yeni bir dünya yaranır və orada özünə təzə dostlar tapır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

Öz arzularını [nəfsini] özünə tanrı edəni gördünmü? Bunu bilə-bilə etdiyi üçün Allah onu azğın saymış, qulağını və qəlbini möhürləmişdir. Gözünə də bir pərdə çəkmişdir. Allahın bu qərarından sonra kim onu doğru yola gətirə bilər? Məgər düşünmürsünüz (Casiyə, 45/23)?

Qulaqla qəlbin möhürlənməsi və gözün önünə pərdə çəkilməsi artıq formalaşmış olan yeni bir xarakteri bildirir. Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi də bunu ifadə edir. Aşağıdakı ayə də bu mövzuya aydınlıq gətirir:

Kim inandıqdan sonra Allahı inkar etməyə başlasa2 və qəlbinin qapısını kafirliyə açsa, belələri Allahın qəzəbinə düçar olar. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Bu ona görədir ki, onlar bu dünya həyatını axirətdəkindən üstün tuturlar. Allah kafirləri doğru yola gətirməz.

Bunlar o şəxslərdir ki, Allah onların qəlblərini, qulaqlarını və gözlərini möhürləyib. Onlar qafildirlər (Nəhl, 16/106-108)!

Bu kimi ayələrdəki xətmtəb‘ kəlmələri lüğətlərdə həm möhür kimi bir şeyin iz qoyması, həm də buraxdığı iz mənaları verir.3 Qurani-Kərimin müxtəlif tərcümələrində bunlara möhürləmək, möhür vurmaq mənaları verilib və Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi aşağıdakı kimi tərcümə edilib:

Allah onların qəlblərini və qulaqlarını möhürləmişdir.4

Bizim qənaətimizə görə bu cür tərcümə Quranın bütünlüyünə ziddir. Çünki əgər Allah kafirlərin qəlblərini və qulaqlarını möhürləyib gözlərini də pərdə ilə örtübsə, bu vəziyyətdə onların əllərindən bir şey gəlməz. Belə bir şəraitdə onlara cəza vermək haqsızlıq olar. Halbuki, Allah haqsızlıq etməz və heç vaxt haqsız davranmaz. Alah Təala belə buyurur:

Onlar üz döndərəndə Allah da onların qəlblərini döndərdi. Allah fasiqləri [yoldan çıxan günahkar bir qövmü] doğru yola gətirməz (Səff, 61/5)!

Bu və buna bənzər Quran ayələrində pis vərdişlərin insanlara verdiyi pis xasiyyət və xüsusiyyətlərdən bəhs edilir. Bu, Allahın qanunudur. Bu imtahan dünyasında yaranma və dağılma yan-yanadır.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi (Azərbaycan dilinə tərcümə edən: Dr. Fəqani Bəylərov), Bakı, 2004, s. 80-83. []
  2. Burada qəlbi imanla dolu olduğu halda, məcburi vəziyyətə düşənlər istisna təşkil edirlər. []
  3. Rağib Əl-İsfahaninin Müfrədat lüğəti, خ ت م (Xa, Mim hərfləri) və ط ب ع (Ta, ‘Eyn hərfləri) bəndi. Xətmtəb‘ sözləri bəzən məcazi mənada  etibar və səlahiyyət mənası verir; məsələn, «onun əlində möhürü var» deyilir. Bəzən də maneə mənası bildirir; misal üçün, «onun qapısı möhürlüdür» deyilir. Nadir hallarda, bir şeyin izini tapmağı ifadə edir. Bəzən də bir şeyin axırına çatmaq mənası verir; məsələn, «filankəs Quranı xətm etdi» deyilir. Təb‘ kəlməsi eyni zamanda yaradılışdan, yaxud da vərdişlər üzündən bədəndə formalaşan təbiət və xarakter mənalarını ifadə edir. []
  4. Quranın bu tərcüməsi Əli Özək, Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş və Əli Turqut tərəfindən hazırlanıb və həm Səudiyyə Ərəbistanında çap edilərək Türk hacılara paylanır, həm də Türkiyə Diyanət Vəqfi tərəfindən çap edilib satılır. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.662 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.309 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.678 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.762 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.915 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.970 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.216 dəfə oxundu
15 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 731 dəfə oxundu
16 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.658 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
18 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.142 dəfə oxundu
19 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.084 dəfə oxundu
20 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.709 dəfə oxundu
21 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
22 Xums nədir? 11.01.19 441 dəfə oxundu
23 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.009 dəfə oxundu
24 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
25 Dua 25.11.10 7.132 dəfə oxundu
26 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.099 dəfə oxundu
27 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.261 dəfə oxundu
28 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
29 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
30 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
31 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.538 dəfə oxundu
32 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.891 dəfə oxundu
33 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.514 dəfə oxundu
34 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.466 dəfə oxundu
35 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.730 dəfə oxundu
36 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
37 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
38 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
39 Şirk və küfr 14.07.11 3.687 dəfə oxundu
40 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
41 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.243 dəfə oxundu
42 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.202 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.033 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.249 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.291 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.998 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.379 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.099 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 4.816 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.337 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.670 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.258 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.714 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.661 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.180 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.813 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.140 dəfə oxundu
67 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.943 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.918 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
70 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.942 dəfə oxundu
71 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.087 dəfə oxundu
72 Tağut 28.04.17 4.279 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.805 dəfə oxundu
75 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.065 dəfə oxundu
76 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
77 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 964 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
81 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
82 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
83 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 958 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.386 dəfə oxundu
85 Qəndil 30.06.09 8.109 dəfə oxundu
86 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
87 Surroqat analıq 03.02.12 4.907 dəfə oxundu
88 Təvəssül 10.06.13 3.167 dəfə oxundu
89 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
90 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
91 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.541 dəfə oxundu
92 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.597 dəfə oxundu
93 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.638 dəfə oxundu
94 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu
95 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 775 dəfə oxundu
96 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
97 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.298 dəfə oxundu
98 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.006 dəfə oxundu
99 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.227 dəfə oxundu
100 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.222 dəfə oxundu