Vərdişlər
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 10 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

VƏRDİŞLƏR

Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (1)1

Allah onların qəlblərinin və qulaqlarının üzərində izlər yaradıb. Gözlərində də bir pərdə var. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Qurani-Kərim fitrətdən bəhs edir: Sən üzünü doğru bir dinə – Allahın fitrətinə çevir. Allah insanları bu dinə uyğun yaradıb. Allahın yaratdığının yerini tuta bilən heç bir şey yoxdur. Doğru din budur. Amma insanların çoxu bunu bilmir!

Fitrət varlıqların əsas quruluşunu və onu təşkil edən yaradılış, dəyişmə və inkişafın başlıca prinsip və qanunlarını ifadə edir. Göylərin, yerin, insanların, heyvanların, bitkilərin və ümumiyyətlə hər şeyin quruluşu və fəaliyyəti fitrətə uyğun planlanıb. Qurani-Kərimin hökmlərinə tabe olanlar fitrətə uyğun rəftar edir və beləcə göylərdən və yer üzündən ən səmərəli surətdə istifadə edirlər. Ölümdən sonra Cənnətə gedir və sonsuz xoşbəxtliyə qovuşurlar.

Quran bizə fitrətin nə olduğunu bildirir və ona zidd hərəkət edənlər əslində həqiqətə zidd rəftar edərək tarazlığı pozurlar. Bu pozulma əvvəlcə belə insanların özündən başlayır. Onları bu cür davranışlara vadar edən şeylər öz mənfəətləri, gümanları, həyatdan umub gözlədikləri şeylər və həvəsləridir. Belə hərəkətlər etməkdən çəkinməsələr, dəmirin paslandığı kimi paslanır və yeni bir xarakter qazanırlar. Allah Təala belə buyurur:

Xeyr, belə deyil! Onların qəlblərini etdiklərinin [günahlarının] pası tutmuşdur (Mutəffifin, 83/14).

İnsan pis vərdişlərə alışır və onlardan həzz almağa başlayır. Məsələn, siqaret çəkən şəxsin ağzında ilk dəfə çəkdiyi vaxt xoşagəlməz dadlar və qoxular olur. Buna görə ikinci siqareti də nifrətlə çəkir. Çəkməyə davam etdikcə onun orqanizmində yeni bir sahə formalaşır və artıq siqaretdən ləzzət almağa başlayır. Yalançılar da belədir. Dedikləri yalanlar əvvəlcə onları narahat edir; ancaq yalan danışmağa davam etdikcə yeni bir xarakter qazanır və yalan danışmağı bir ehtiyac hesab edirlər.

İnsanın əsas kontrol mərkəzi onun öz qəlbidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Çünki ağlın verdiyi hökmlərə tabe olmaq bir növ fədakarlıq tələb edir; başqa sözlə, bunun üçün zəhmətə qatlanmaq lazım gəlir. Zəhmət çəkmək istəməyən insan özünün doğru kimi qəbul etdiyi bir çox işi görə bilməz. Əsl problem də elə burada başlayır. Bundan sonra göz bəzi şeyləri görmək, qulaq da bəzi şeyləri artıq eşitmək istəmir. Bu insanın öz doğruları ilə ümumbəşəri dəyərlərin yeri dəyişir. Onun üçün yeni bir dünya yaranır və orada özünə təzə dostlar tapır. Allah Təala bu barədə belə buyurur:

Öz arzularını [nəfsini] özünə tanrı edəni gördünmü? Bunu bilə-bilə etdiyi üçün Allah onu azğın saymış, qulağını və qəlbini möhürləmişdir. Gözünə də bir pərdə çəkmişdir. Allahın bu qərarından sonra kim onu doğru yola gətirə bilər? Məgər düşünmürsünüz (Casiyə, 45/23)?

Qulaqla qəlbin möhürlənməsi və gözün önünə pərdə çəkilməsi artıq formalaşmış olan yeni bir xarakteri bildirir. Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi də bunu ifadə edir. Aşağıdakı ayə də bu mövzuya aydınlıq gətirir:

Kim inandıqdan sonra Allahı inkar etməyə başlasa2 və qəlbinin qapısını kafirliyə açsa, belələri Allahın qəzəbinə düçar olar. Onlar üçün böyük bir əzab var!

Bu ona görədir ki, onlar bu dünya həyatını axirətdəkindən üstün tuturlar. Allah kafirləri doğru yola gətirməz.

Bunlar o şəxslərdir ki, Allah onların qəlblərini, qulaqlarını və gözlərini möhürləyib. Onlar qafildirlər (Nəhl, 16/106-108)!

Bu kimi ayələrdəki xətmtəb‘ kəlmələri lüğətlərdə həm möhür kimi bir şeyin iz qoyması, həm də buraxdığı iz mənaları verir.3 Qurani-Kərimin müxtəlif tərcümələrində bunlara möhürləmək, möhür vurmaq mənaları verilib və Bəqərə surəsinin 7-ci ayəsi aşağıdakı kimi tərcümə edilib:

Allah onların qəlblərini və qulaqlarını möhürləmişdir.4

Bizim qənaətimizə görə bu cür tərcümə Quranın bütünlüyünə ziddir. Çünki əgər Allah kafirlərin qəlblərini və qulaqlarını möhürləyib gözlərini də pərdə ilə örtübsə, bu vəziyyətdə onların əllərindən bir şey gəlməz. Belə bir şəraitdə onlara cəza vermək haqsızlıq olar. Halbuki, Allah haqsızlıq etməz və heç vaxt haqsız davranmaz. Alah Təala belə buyurur:

Onlar üz döndərəndə Allah da onların qəlblərini döndərdi. Allah fasiqləri [yoldan çıxan günahkar bir qövmü] doğru yola gətirməz (Səff, 61/5)!

Bu və buna bənzər Quran ayələrində pis vərdişlərin insanlara verdiyi pis xasiyyət və xüsusiyyətlərdən bəhs edilir. Bu, Allahın qanunudur. Bu imtahan dünyasında yaranma və dağılma yan-yanadır.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi (Azərbaycan dilinə tərcümə edən: Dr. Fəqani Bəylərov), Bakı, 2004, s. 80-83. []
  2. Burada qəlbi imanla dolu olduğu halda, məcburi vəziyyətə düşənlər istisna təşkil edirlər. []
  3. Rağib Əl-İsfahaninin Müfrədat lüğəti, خ ت م (Xa, Mim hərfləri) və ط ب ع (Ta, ‘Eyn hərfləri) bəndi. Xətmtəb‘ sözləri bəzən məcazi mənada  etibar və səlahiyyət mənası verir; məsələn, «onun əlində möhürü var» deyilir. Bəzən də maneə mənası bildirir; misal üçün, «onun qapısı möhürlüdür» deyilir. Nadir hallarda, bir şeyin izini tapmağı ifadə edir. Bəzən də bir şeyin axırına çatmaq mənası verir; məsələn, «filankəs Quranı xətm etdi» deyilir. Təb‘ kəlməsi eyni zamanda yaradılışdan, yaxud da vərdişlər üzündən bədəndə formalaşan təbiət və xarakter mənalarını ifadə edir. []
  4. Quranın bu tərcüməsi Əli Özək, Xeyrəddin Qaraman, İbrahim Kafi Dönməz, Mustafa Çağrıcı, Sədrəddin Gümüş və Əli Turqut tərəfindən hazırlanıb və həm Səudiyyə Ərəbistanında çap edilərək Türk hacılara paylanır, həm də Türkiyə Diyanət Vəqfi tərəfindən çap edilib satılır. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.655 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.759 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.052 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.884 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
10 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
11 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
12 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.037 dəfə oxundu
13 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.218 dəfə oxundu
14 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
15 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
16 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.922 dəfə oxundu
17 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.449 dəfə oxundu
18 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.873 dəfə oxundu
19 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
20 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
21 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.678 dəfə oxundu
22 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
23 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
24 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
25 Şirk və küfr 14.07.11 3.660 dəfə oxundu
26 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
27 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
28 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 84 dəfə oxundu
29 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
30 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
31 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
32 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
33 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
34 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
35 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.306 dəfə oxundu
36 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.063 dəfə oxundu
37 Hikmət 09.01.16 4.728 dəfə oxundu
38 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.234 dəfə oxundu
39 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
40 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.852 dəfə oxundu
41 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
43 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.156 dəfə oxundu
44 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
45 Faiz 29.03.10 4.663 dəfə oxundu
46 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
48 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
49 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
50 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.122 dəfə oxundu
51 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.655 dəfə oxundu
52 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
53 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.796 dəfə oxundu
54 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.823 dəfə oxundu
55 Vərdişlər 10.04.10 2.655 dəfə oxundu
56 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.922 dəfə oxundu
57 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.014 dəfə oxundu
58 Tağut 28.04.17 4.112 dəfə oxundu
59 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
60 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
61 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.866 dəfə oxundu
62 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
63 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 879 dəfə oxundu
64 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
65 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
66 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
67 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
68 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
69 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 919 dəfə oxundu
70 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
71 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
72 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
73 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
74 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
75 “Ən zəif ev” 09.03.18 384 dəfə oxundu
76 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.731 dəfə oxundu
77 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.461 dəfə oxundu
78 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
79 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
80 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
81 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 720 dəfə oxundu
82 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
83 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
84 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
85 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.206 dəfə oxundu
86 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
87 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
88 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
89 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.640 dəfə oxundu
90 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
91 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
92 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
93 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.173 dəfə oxundu
94 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 714 dəfə oxundu
95 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.487 dəfə oxundu
96 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
97 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.096 dəfə oxundu
98 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.999 dəfə oxundu
99 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.655 dəfə oxundu
100 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.148 dəfə oxundu