Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.637 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.659 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.120 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.648 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.791 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.817 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.012 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 4.105 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
31 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.858 dəfə oxundu
32 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
33 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 870 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
39 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
41 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
42 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
43 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
44 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
45 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
46 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
47 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.454 dəfə oxundu
48 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
49 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
50 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
51 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 715 dəfə oxundu
52 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
53 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
54 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
55 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.206 dəfə oxundu
56 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
57 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.636 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.170 dəfə oxundu
64 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
65 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.481 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
67 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.093 dəfə oxundu
68 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.996 dəfə oxundu
69 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.654 dəfə oxundu
70 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.148 dəfə oxundu
71 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
72 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
73 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
74 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.217 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
78 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
79 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
80 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.445 dəfə oxundu
81 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
82 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
83 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
84 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.677 dəfə oxundu
85 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
88 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
89 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
90 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
91 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 78 dəfə oxundu
92 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
93 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
94 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
95 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
96 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
97 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
98 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
99 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.062 dəfə oxundu
100 Hikmət 09.01.16 4.725 dəfə oxundu