Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.498 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.997 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.726 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.494 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.665 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.334 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.557 dəfə oxundu
9 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.490 dəfə oxundu
10 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.092 dəfə oxundu
11 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.408 dəfə oxundu
12 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.443 dəfə oxundu
13 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.153 dəfə oxundu
14 Donuz dərisi 02.11.09 3.152 dəfə oxundu
15 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.086 dəfə oxundu
16 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.405 dəfə oxundu
17 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.799 dəfə oxundu
18 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
19 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.748 dəfə oxundu
20 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.528 dəfə oxundu
21 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.656 dəfə oxundu
22 Şəfaət inancı 08.02.11 2.828 dəfə oxundu
23 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
24 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.839 dəfə oxundu
25 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.443 dəfə oxundu
26 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
27 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.314 dəfə oxundu
28 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.494 dəfə oxundu
29 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.893 dəfə oxundu
30 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.922 dəfə oxundu
31 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.758 dəfə oxundu
32 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.498 dəfə oxundu
33 Dua 25.11.10 6.646 dəfə oxundu
34 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.950 dəfə oxundu
35 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.528 dəfə oxundu
36 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
37 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.604 dəfə oxundu
38 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.781 dəfə oxundu
39 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.447 dəfə oxundu
40 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.466 dəfə oxundu
41 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
42 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.345 dəfə oxundu
43 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.284 dəfə oxundu
44 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.438 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.305 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.960 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.934 dəfə oxundu
48 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.572 dəfə oxundu
49 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.429 dəfə oxundu
50 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.062 dəfə oxundu
51 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.830 dəfə oxundu
52 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.877 dəfə oxundu
53 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
54 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.254 dəfə oxundu
55 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.854 dəfə oxundu
56 Hikmət 09.01.16 3.447 dəfə oxundu
57 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.939 dəfə oxundu
58 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.434 dəfə oxundu
59 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.675 dəfə oxundu
60 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.245 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 938 dəfə oxundu
62 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.657 dəfə oxundu
63 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.409 dəfə oxundu
64 Faiz 29.03.10 4.165 dəfə oxundu
65 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.238 dəfə oxundu
67 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.050 dəfə oxundu
68 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.383 dəfə oxundu
69 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.312 dəfə oxundu
70 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.951 dəfə oxundu
71 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
72 Qadınların döyülməsi 29.03.17 837 dəfə oxundu
73 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.275 dəfə oxundu
74 Vərdişlər 10.04.10 2.545 dəfə oxundu
75 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.736 dəfə oxundu
76 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.240 dəfə oxundu
77 Tağut 28.04.17 1.555 dəfə oxundu
78 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.640 dəfə oxundu
79 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.702 dəfə oxundu
80 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.020 dəfə oxundu
81 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
82 Təsbeh 06.07.09 3.537 dəfə oxundu
83 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.237 dəfə oxundu
84 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.607 dəfə oxundu
85 İsra və Merac 02.04.16 1.096 dəfə oxundu
86 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.318 dəfə oxundu
87 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.293 dəfə oxundu
88 Qəndil 30.06.09 7.416 dəfə oxundu
89 Şəfaət 08.04.10 3.071 dəfə oxundu
90 Surroqat analıq 03.02.12 4.603 dəfə oxundu
91 Təvəssül 10.06.13 2.917 dəfə oxundu