Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.560 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.113 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.911 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.237 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.582 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.887 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.696 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.500 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.429 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.142 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.680 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.130 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.890 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.032 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.699 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.095 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 3.995 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.398 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.538 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.742 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.410 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 988 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.815 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.463 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.328 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.424 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.408 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.141 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.642 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.551 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.962 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.173 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.997 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.585 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.806 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.147 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 2.537 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.685 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.751 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.166 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.793 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 318 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.614 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.457 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.152 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.340 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 471 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.330 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 7.693 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.102 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.732 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.026 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 249 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.582 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.680 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.507 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.501 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.280 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 362 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.199 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.511 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.619 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.942 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.190 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 89 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.961 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.907 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.353 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.861 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.839 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.950 dəfə oxundu
74 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.413 dəfə oxundu
75 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.428 dəfə oxundu
76 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.635 dəfə oxundu
77 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.642 dəfə oxundu
78 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.225 dəfə oxundu
79 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.001 dəfə oxundu
80 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.858 dəfə oxundu
81 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.560 dəfə oxundu
82 Dua 25.11.10 6.934 dəfə oxundu
83 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.416 dəfə oxundu
84 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.823 dəfə oxundu
85 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.048 dəfə oxundu
86 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.755 dəfə oxundu
87 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.038 dəfə oxundu
88 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.642 dəfə oxundu
89 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.479 dəfə oxundu
90 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.441 dəfə oxundu
91 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.421 dəfə oxundu
92 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.359 dəfə oxundu
93 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.518 dəfə oxundu
94 Şirk və küfr 14.07.11 3.453 dəfə oxundu
95 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.084 dəfə oxundu
96 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.060 dəfə oxundu