Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.622 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.414 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.288 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
53 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
54 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
55 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
56 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
57 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
58 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
59 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
60 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
61 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
62 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
63 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
64 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu
65 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
66 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
67 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
68 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
69 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
70 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
71 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
72 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
73 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
74 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
75 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
76 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
77 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
78 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
79 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
80 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
81 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
82 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
83 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
84 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
85 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
86 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
87 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
88 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
89 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
90 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
91 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
92 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
93 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
94 Tağut 28.04.17 3.620 dəfə oxundu
95 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
96 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
97 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.273 dəfə oxundu
98 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
99 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 696 dəfə oxundu