Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.508 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.006 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.756 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.517 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.519 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.677 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.549 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.346 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.626 dəfə oxundu
9 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.470 dəfə oxundu
10 Vərdişlər 10.04.10 2.556 dəfə oxundu
11 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.760 dəfə oxundu
12 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.531 dəfə oxundu
13 Tağut 28.04.17 1.817 dəfə oxundu
14 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
15 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.719 dəfə oxundu
16 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.302 dəfə oxundu
17 Vəhy 12.04.13 1.760 dəfə oxundu
18 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 104 dəfə oxundu
19 Təsbeh 06.07.09 3.557 dəfə oxundu
20 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.314 dəfə oxundu
21 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
22 İsra və Merac 02.04.16 1.115 dəfə oxundu
23 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
24 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 157 dəfə oxundu
25 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.305 dəfə oxundu
26 Qəndil 30.06.09 7.457 dəfə oxundu
27 Şəfaət 08.04.10 3.081 dəfə oxundu
28 Surroqat analıq 03.02.12 4.658 dəfə oxundu
29 Təvəssül 10.06.13 2.941 dəfə oxundu
30 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.504 dəfə oxundu
31 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.267 dəfə oxundu
32 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.437 dəfə oxundu
33 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.453 dəfə oxundu
34 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.179 dəfə oxundu
35 Donuz dərisi 02.11.09 3.161 dəfə oxundu
36 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.210 dəfə oxundu
37 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.469 dəfə oxundu
38 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.833 dəfə oxundu
39 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
40 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
41 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.242 dəfə oxundu
42 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.694 dəfə oxundu
43 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
44 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
45 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.883 dəfə oxundu
46 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.810 dəfə oxundu
47 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
48 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.396 dəfə oxundu
49 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.546 dəfə oxundu
50 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.983 dəfə oxundu
51 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
52 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.791 dəfə oxundu
53 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
54 Dua 25.11.10 6.724 dəfə oxundu
55 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.083 dəfə oxundu
56 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.635 dəfə oxundu
57 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
58 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.657 dəfə oxundu
59 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.872 dəfə oxundu
60 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.525 dəfə oxundu
61 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
62 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
63 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.357 dəfə oxundu
64 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
65 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.471 dəfə oxundu
66 Şirk və küfr 14.07.11 3.354 dəfə oxundu
67 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
68 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.966 dəfə oxundu
69 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.733 dəfə oxundu
70 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.521 dəfə oxundu
71 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.080 dəfə oxundu
72 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.852 dəfə oxundu
73 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.920 dəfə oxundu
74 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
75 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.386 dəfə oxundu
76 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
77 Hikmət 09.01.16 3.610 dəfə oxundu
78 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.095 dəfə oxundu
79 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.455 dəfə oxundu
80 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.692 dəfə oxundu
81 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.286 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
83 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.710 dəfə oxundu
84 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.422 dəfə oxundu
85 Faiz 29.03.10 4.202 dəfə oxundu
86 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.403 dəfə oxundu
87 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
88 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
89 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
90 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.404 dəfə oxundu
91 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.139 dəfə oxundu
92 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.894 dəfə oxundu
93 Qadınların döyülməsi 29.03.17 921 dəfə oxundu