Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.299 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.098 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.432 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.271 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.296 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.137 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.004 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.816 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.334 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.196 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.453 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.359 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 2.441 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 790 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.195 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 3.900 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.760 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 741 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 982 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.230 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.786 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.221 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.074 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 605 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.440 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.371 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.253 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.513 dəfə oxundu
28 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.374 dəfə oxundu
29 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.474 dəfə oxundu
30 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.504 dəfə oxundu
31 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.318 dəfə oxundu
32 Təsbeh 06.07.09 3.268 dəfə oxundu
33 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.773 dəfə oxundu
34 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.402 dəfə oxundu
35 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.660 dəfə oxundu
36 Vəhy 12.04.13 1.577 dəfə oxundu
37 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.066 dəfə oxundu
38 Qəndil 30.06.09 7.002 dəfə oxundu
39 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.719 dəfə oxundu
40 İsra və Merac 02.04.16 744 dəfə oxundu
41 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.095 dəfə oxundu
42 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.260 dəfə oxundu
43 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.246 dəfə oxundu
44 Şəfaət 08.04.10 2.820 dəfə oxundu
45 Surroqat analıq 03.02.12 4.130 dəfə oxundu
46 Təvəssül 10.06.13 2.690 dəfə oxundu
47 Donuz dərisi 02.11.09 2.965 dəfə oxundu
48 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.467 dəfə oxundu
49 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.065 dəfə oxundu
50 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.236 dəfə oxundu
51 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.892 dəfə oxundu
52 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.437 dəfə oxundu
53 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.552 dəfə oxundu
54 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.634 dəfə oxundu
55 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.950 dəfə oxundu
56 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.550 dəfə oxundu
57 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.024 dəfə oxundu
58 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.170 dəfə oxundu
59 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.259 dəfə oxundu
60 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.983 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.642 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.658 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.569 dəfə oxundu
64 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.534 dəfə oxundu
65 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.299 dəfə oxundu
66 Dua 25.11.10 6.166 dəfə oxundu
67 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.233 dəfə oxundu
68 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.387 dəfə oxundu
69 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.662 dəfə oxundu
70 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.358 dəfə oxundu
71 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.357 dəfə oxundu
72 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.053 dəfə oxundu
73 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.434 dəfə oxundu
74 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.844 dəfə oxundu
75 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.720 dəfə oxundu
76 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.066 dəfə oxundu
77 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.232 dəfə oxundu
78 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.304 dəfə oxundu
79 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.228 dəfə oxundu
80 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.128 dəfə oxundu
81 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.830 dəfə oxundu
82 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.007 dəfə oxundu
83 Şirk və küfr 14.07.11 3.031 dəfə oxundu
84 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.712 dəfə oxundu
85 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.626 dəfə oxundu
86 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.821 dəfə oxundu
87 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.520 dəfə oxundu
88 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.781 dəfə oxundu
89 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.651 dəfə oxundu
90 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.253 dəfə oxundu