Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.412 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.821 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.557 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.609 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.400 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.347 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.266 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.082 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 16.252 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.072 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.752 dəfə oxundu
11 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.256 dəfə oxundu
12 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.370 dəfə oxundu
13 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.030 dəfə oxundu
14 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.547 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 28.032 dəfə oxundu
16 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.042 dəfə oxundu
17 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.173 dəfə oxundu
18 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.658 dəfə oxundu
19 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.103 dəfə oxundu
20 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.616 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.345 dəfə oxundu
22 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.130 dəfə oxundu
23 Şəfaət inancı 08.02.11 2.760 dəfə oxundu
24 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.759 dəfə oxundu
25 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.696 dəfə oxundu
26 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.652 dəfə oxundu
27 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.412 dəfə oxundu
28 Dua 25.11.10 6.415 dəfə oxundu
29 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.370 dəfə oxundu
30 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.613 dəfə oxundu
31 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.798 dəfə oxundu
32 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.481 dəfə oxundu
33 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.592 dəfə oxundu
34 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.260 dəfə oxundu
35 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.631 dəfə oxundu
36 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.166 dəfə oxundu
37 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.881 dəfə oxundu
38 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.176 dəfə oxundu
39 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.344 dəfə oxundu
40 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.412 dəfə oxundu
41 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.324 dəfə oxundu
42 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.245 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.119 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.209 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.158 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.836 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.786 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.905 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.859 dəfə oxundu
50 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.946 dəfə oxundu
51 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.738 dəfə oxundu
52 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.554 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.317 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.572 dəfə oxundu
55 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.494 dəfə oxundu
56 Hikmət 09.01.16 2.971 dəfə oxundu
57 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.424 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.314 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.036 dəfə oxundu
60 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.005 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 844 dəfə oxundu
62 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.383 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.324 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.001 dəfə oxundu
65 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.326 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.174 dəfə oxundu
67 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 848 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.794 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.458 dəfə oxundu
70 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.478 dəfə oxundu
71 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.708 dəfə oxundu
72 Qadınların döyülməsi 29.03.17 480 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.527 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.589 dəfə oxundu
75 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.616 dəfə oxundu
76 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.714 dəfə oxundu
77 Tağut 28.04.17 746 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.418 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.043 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.512 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.220 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.679 dəfə oxundu
83 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.212 dəfə oxundu
84 Qəndil 30.06.09 7.271 dəfə oxundu
85 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.997 dəfə oxundu
86 İsra və Merac 02.04.16 996 dəfə oxundu
87 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.230 dəfə oxundu
88 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.381 dəfə oxundu
89 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.608 dəfə oxundu
90 Şəfaət 08.04.10 2.964 dəfə oxundu
91 Surroqat analıq 03.02.12 4.368 dəfə oxundu
92 Təvəssül 10.06.13 2.820 dəfə oxundu