Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.628 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.205 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.672 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.836 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
14 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
15 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
16 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.290 dəfə oxundu
17 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
18 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
19 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
20 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
21 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
22 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.052 dəfə oxundu
23 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
24 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
25 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
26 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
27 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
28 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
29 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.882 dəfə oxundu
30 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
31 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
32 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.132 dəfə oxundu
33 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
34 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.282 dəfə oxundu
35 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
36 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.053 dəfə oxundu
37 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
38 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
39 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
40 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
44 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
45 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
46 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
47 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
48 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
49 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.395 dəfə oxundu
50 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
51 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
52 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
53 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
54 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
55 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
56 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
57 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
58 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
59 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
60 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
61 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
62 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
63 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
64 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
65 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
66 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
67 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
68 Hikmət 09.01.16 4.643 dəfə oxundu
69 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.097 dəfə oxundu
70 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
71 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
72 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
73 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
74 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.078 dəfə oxundu
75 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
76 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
77 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
78 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
79 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
80 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
81 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.072 dəfə oxundu
82 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.445 dəfə oxundu
83 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
84 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.651 dəfə oxundu
85 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.687 dəfə oxundu
86 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
87 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
88 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.877 dəfə oxundu
89 Tağut 28.04.17 3.869 dəfə oxundu
90 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
91 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
92 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.547 dəfə oxundu
93 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
94 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 767 dəfə oxundu
95 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
96 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
97 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
98 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
99 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
100 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu