Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.580 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.121 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.940 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.252 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.591 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.894 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.708 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.511 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.452 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.532 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.432 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.703 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.666 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.302 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.030 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.878 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.580 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.965 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.488 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.897 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.063 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.795 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.086 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.679 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.487 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.442 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.449 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.381 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.524 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.469 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.099 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.080 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.279 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.732 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.146 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.892 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.051 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.982 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.782 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.425 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 4.083 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.525 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.555 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.750 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.431 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 995 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.839 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.368 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.429 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.415 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.145 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.704 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.694 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.985 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.252 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.077 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.590 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.821 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.277 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 2.722 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.698 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.760 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.378 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.799 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 370 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.620 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.479 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.652 dəfə oxundu
70 İsra və Merac 02.04.16 1.158 dəfə oxundu
71 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.346 dəfə oxundu
72 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 557 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.338 dəfə oxundu
74 Qəndil 30.06.09 7.707 dəfə oxundu
75 Şəfaət 08.04.10 3.124 dəfə oxundu
76 Surroqat analıq 03.02.12 4.740 dəfə oxundu
77 Təvəssül 10.06.13 3.045 dəfə oxundu
78 “Ən zəif ev” 09.03.18 284 dəfə oxundu
79 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.615 dəfə oxundu
80 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.773 dəfə oxundu
81 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.515 dəfə oxundu
82 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.511 dəfə oxundu
83 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.296 dəfə oxundu
84 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 398 dəfə oxundu
85 Donuz dərisi 02.11.09 3.213 dəfə oxundu
86 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.586 dəfə oxundu
87 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.671 dəfə oxundu
88 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.977 dəfə oxundu
89 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.193 dəfə oxundu
90 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 111 dəfə oxundu
91 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.969 dəfə oxundu
92 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.386 dəfə oxundu
93 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.374 dəfə oxundu
94 Şəfaət inancı 08.02.11 2.880 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.842 dəfə oxundu
96 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.980 dəfə oxundu
97 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 224 dəfə oxundu