Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.496 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.986 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.701 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.479 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.499 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.656 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.532 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.328 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.520 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.020 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.631 dəfə oxundu
12 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.350 dəfə oxundu
13 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.772 dəfə oxundu
14 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.168 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.224 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.410 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.269 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.826 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.809 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.733 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.496 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.619 dəfə oxundu
24 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.466 dəfə oxundu
25 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.829 dəfə oxundu
26 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.899 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.584 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.743 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.407 dəfə oxundu
30 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.870 dəfə oxundu
31 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.473 dəfə oxundu
32 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.978 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.278 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.429 dəfə oxundu
35 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
36 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.402 dəfə oxundu
37 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.337 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.469 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.394 dəfə oxundu
40 Şirk və küfr 14.07.11 3.271 dəfə oxundu
41 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.948 dəfə oxundu
42 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.917 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.184 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.048 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.814 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.855 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.421 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.665 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.807 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 3.362 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.831 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.390 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 4.142 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.208 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 924 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.624 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.382 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.241 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.397 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.231 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.043 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.167 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.542 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.821 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.821 dəfə oxundu
67 Qadınların döyülməsi 29.03.17 773 dəfə oxundu
68 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.628 dəfə oxundu
69 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.682 dəfə oxundu
70 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.714 dəfə oxundu
71 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.099 dəfə oxundu
72 Tağut 28.04.17 1.399 dəfə oxundu
73 Təsbeh 06.07.09 3.529 dəfə oxundu
74 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.189 dəfə oxundu
75 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
76 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.811 dəfə oxundu
77 Vəhy 12.04.13 1.746 dəfə oxundu
78 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
79 Qəndil 30.06.09 7.399 dəfə oxundu
80 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.331 dəfə oxundu
81 İsra və Merac 02.04.16 1.087 dəfə oxundu
82 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.308 dəfə oxundu
83 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.484 dəfə oxundu
84 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.980 dəfə oxundu
85 Şəfaət 08.04.10 3.058 dəfə oxundu
86 Surroqat analıq 03.02.12 4.556 dəfə oxundu
87 Təvəssül 10.06.13 2.902 dəfə oxundu
88 Donuz dərisi 02.11.09 3.146 dəfə oxundu
89 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.023 dəfə oxundu
90 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.387 dəfə oxundu
91 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.435 dəfə oxundu
92 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.136 dəfə oxundu