Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.233 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.056 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.390 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.202 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.261 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.089 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.953 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.753 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.226 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.708 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.920 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 2.955 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.660 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.561 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.787 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.350 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.707 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.612 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.164 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.145 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.396 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.325 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 2.296 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 681 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.132 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 3.837 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.640 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 698 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 878 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.180 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.697 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.178 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.020 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 490 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.249 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.326 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.151 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.428 dəfə oxundu
38 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.298 dəfə oxundu
39 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.431 dəfə oxundu
40 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.458 dəfə oxundu
41 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.186 dəfə oxundu
42 Təsbeh 06.07.09 3.209 dəfə oxundu
43 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.694 dəfə oxundu
44 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.367 dəfə oxundu
45 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.413 dəfə oxundu
46 Vəhy 12.04.13 1.541 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 2.990 dəfə oxundu
48 Qəndil 30.06.09 6.935 dəfə oxundu
49 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.586 dəfə oxundu
50 İsra və Merac 02.04.16 679 dəfə oxundu
51 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.022 dəfə oxundu
52 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.195 dəfə oxundu
53 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.092 dəfə oxundu
54 Şəfaət 08.04.10 2.772 dəfə oxundu
55 Surroqat analıq 03.02.12 4.046 dəfə oxundu
56 Təvəssül 10.06.13 2.626 dəfə oxundu
57 Donuz dərisi 02.11.09 2.919 dəfə oxundu
58 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.314 dəfə oxundu
59 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 4.994 dəfə oxundu
60 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.193 dəfə oxundu
61 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.837 dəfə oxundu
62 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.398 dəfə oxundu
63 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.142 dəfə oxundu
64 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.536 dəfə oxundu
65 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.839 dəfə oxundu
66 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.497 dəfə oxundu
67 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 1.992 dəfə oxundu
68 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 5.988 dəfə oxundu
69 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.217 dəfə oxundu
70 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.908 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.594 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.627 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.513 dəfə oxundu
74 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.505 dəfə oxundu
75 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.233 dəfə oxundu
76 Dua 25.11.10 6.067 dəfə oxundu
77 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.166 dəfə oxundu
78 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.294 dəfə oxundu
79 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.598 dəfə oxundu
80 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.318 dəfə oxundu
81 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.274 dəfə oxundu
82 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 4.965 dəfə oxundu
83 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.337 dəfə oxundu
84 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.728 dəfə oxundu
85 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.638 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.032 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.185 dəfə oxundu
88 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.267 dəfə oxundu
89 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.187 dəfə oxundu
90 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.095 dəfə oxundu