Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.481 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.966 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.674 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.451 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.493 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.641 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.524 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.318 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.488 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.384 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 4.124 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.178 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 921 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.588 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.379 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.182 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.387 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.230 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.028 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.030 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.524 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.682 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.808 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 717 dəfə oxundu
24 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.614 dəfə oxundu
25 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.669 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.698 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.950 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 1.216 dəfə oxundu
29 Təsbeh 06.07.09 3.506 dəfə oxundu
30 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.143 dəfə oxundu
31 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.602 dəfə oxundu
32 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.611 dəfə oxundu
33 Vəhy 12.04.13 1.739 dəfə oxundu
34 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.287 dəfə oxundu
35 Qəndil 30.06.09 7.378 dəfə oxundu
36 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.193 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.075 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.296 dəfə oxundu
39 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.458 dəfə oxundu
40 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.846 dəfə oxundu
41 Şəfaət 08.04.10 3.046 dəfə oxundu
42 Surroqat analıq 03.02.12 4.522 dəfə oxundu
43 Təvəssül 10.06.13 2.887 dəfə oxundu
44 Donuz dərisi 02.11.09 3.140 dəfə oxundu
45 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.943 dəfə oxundu
46 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.369 dəfə oxundu
47 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.424 dəfə oxundu
48 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.110 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.739 dəfə oxundu
50 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.388 dəfə oxundu
51 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.595 dəfə oxundu
52 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.298 dəfə oxundu
53 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.745 dəfə oxundu
54 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.162 dəfə oxundu
55 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.934 dəfə oxundu
56 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.402 dəfə oxundu
57 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.236 dəfə oxundu
58 Şəfaət inancı 08.02.11 2.821 dəfə oxundu
59 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.817 dəfə oxundu
60 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.781 dəfə oxundu
61 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.716 dəfə oxundu
62 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.481 dəfə oxundu
63 Dua 25.11.10 6.588 dəfə oxundu
64 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.450 dəfə oxundu
65 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.763 dəfə oxundu
66 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.888 dəfə oxundu
67 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.568 dəfə oxundu
68 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.709 dəfə oxundu
69 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.366 dəfə oxundu
70 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.778 dəfə oxundu
71 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.396 dəfə oxundu
72 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.962 dəfə oxundu
73 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.259 dəfə oxundu
74 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.421 dəfə oxundu
75 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.461 dəfə oxundu
76 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.395 dəfə oxundu
77 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.283 dəfə oxundu
78 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.299 dəfə oxundu
79 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.338 dəfə oxundu
80 Şirk və küfr 14.07.11 3.244 dəfə oxundu
81 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.925 dəfə oxundu
82 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.893 dəfə oxundu
83 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
84 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.071 dəfə oxundu
85 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.034 dəfə oxundu
86 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.802 dəfə oxundu
87 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.808 dəfə oxundu
88 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.398 dəfə oxundu
89 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.639 dəfə oxundu
90 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.570 dəfə oxundu
91 Hikmət 09.01.16 3.279 dəfə oxundu
92 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.726 dəfə oxundu