Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.618 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.057 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.917 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.747 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.559 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.187 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.382 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 704 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 7.878 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.802 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 332 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.038 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.369 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 475 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.854 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.805 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 329 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.979 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.297 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.447 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.917 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 521 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.958 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.897 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.779 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.471 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.083 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 265 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.058 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.754 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.049 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.107 dəfə oxundu
53 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
54 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.252 dəfə oxundu
55 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
56 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
57 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
58 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.553 dəfə oxundu
59 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
60 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
61 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
62 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.173 dəfə oxundu
63 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.145 dəfə oxundu
64 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.618 dəfə oxundu
65 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.892 dəfə oxundu
66 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
67 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
68 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.148 dəfə oxundu
69 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
70 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.020 dəfə oxundu
71 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.546 dəfə oxundu
72 Hikmət 09.01.16 4.408 dəfə oxundu
73 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.847 dəfə oxundu
74 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
75 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.796 dəfə oxundu
76 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.545 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
78 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.955 dəfə oxundu
79 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
80 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
81 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.445 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
83 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu
84 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
85 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.895 dəfə oxundu
86 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.105 dəfə oxundu
87 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.061 dəfə oxundu
88 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.426 dəfə oxundu
89 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.370 dəfə oxundu
90 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
91 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
92 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.626 dəfə oxundu
93 Tağut 28.04.17 3.334 dəfə oxundu
94 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.726 dəfə oxundu
95 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
96 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.974 dəfə oxundu
97 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
98 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 594 dəfə oxundu