Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.606 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.137 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.004 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.276 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.612 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.907 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.497 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.817 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.823 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.723 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.415 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.065 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 138 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.606 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.026 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.654 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.999 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
22 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
23 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.186 dəfə oxundu
24 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.765 dəfə oxundu
25 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.495 dəfə oxundu
26 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
27 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.512 dəfə oxundu
28 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.400 dəfə oxundu
29 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.544 dəfə oxundu
30 Şirk və küfr 14.07.11 3.519 dəfə oxundu
31 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
32 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.119 dəfə oxundu
33 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.480 dəfə oxundu
34 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.845 dəfə oxundu
35 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
36 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
37 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.106 dəfə oxundu
38 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
39 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.943 dəfə oxundu
40 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.501 dəfə oxundu
41 Hikmət 09.01.16 4.220 dəfə oxundu
42 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.714 dəfə oxundu
43 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.609 dəfə oxundu
44 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.777 dəfə oxundu
45 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.517 dəfə oxundu
46 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
47 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.906 dəfə oxundu
48 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
49 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
50 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.625 dəfə oxundu
52 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.159 dəfə oxundu
53 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
54 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.816 dəfə oxundu
55 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.969 dəfə oxundu
56 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
57 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.366 dəfə oxundu
58 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.245 dəfə oxundu
59 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
60 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.858 dəfə oxundu
61 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.508 dəfə oxundu
62 Tağut 28.04.17 3.096 dəfə oxundu
63 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.717 dəfə oxundu
64 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
65 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.725 dəfə oxundu
66 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
67 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 527 dəfə oxundu
68 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
69 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.572 dəfə oxundu
70 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
71 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
72 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.371 dəfə oxundu
73 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 634 dəfə oxundu
74 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
75 Qəndil 30.06.09 7.776 dəfə oxundu
76 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
77 Surroqat analıq 03.02.12 4.786 dəfə oxundu
78 Təvəssül 10.06.13 3.100 dəfə oxundu
79 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu
80 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
81 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.935 dəfə oxundu
82 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
83 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.556 dəfə oxundu
84 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.347 dəfə oxundu
85 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 452 dəfə oxundu
86 Donuz dərisi 02.11.09 3.242 dəfə oxundu
87 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.760 dəfə oxundu
88 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.763 dəfə oxundu
89 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.054 dəfə oxundu
90 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
91 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 311 dəfə oxundu
92 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.976 dəfə oxundu
93 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.973 dəfə oxundu
94 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.399 dəfə oxundu
95 Şəfaət inancı 08.02.11 2.903 dəfə oxundu
96 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
97 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
98 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 456 dəfə oxundu