Quran və müsəlmanlar
Müsəlmanlar > Quran Araşdırmaları (xüsusi) > Tədqiqatlar Tarix: 29 Ocak 2010 Tövsiyə et Çap et

Quran və müsəlmanların vəziyyəti

Allah Təala bütün bəşəriyyətə elçi sifətilə göndərdiyi1 axırıncı peyğəmbər2 olan Muhəmməd əleyhissəlam-a düzgünlüyünə dair heç bir şübhə olmayan3 və kəlamların ən gözəli4 olan Qurani-Kərimi hər şeyi izah etmək üçün5 endirmiş, ona Qurana tabe olmağı6 və Quranı təbliğ etməyi7 buyurmuşdur. Əlavə olaraq, Allah peyğəmbərə əgər Qurani-Kərimi təbliğ etməsə, peyğəmbərlik vəzifəsini yerinə yetirməmiş hesab olunacağını bildirmişdir; beləliklə, ona bu barədə xəbərdarlıq etmişdir.8

Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) Allahın əmri ilə ancaq Qurana tabe olacağını demiş9 və axırıncı ayənin10 nazil olduğu gün bütün insanlara müarəciət edərək: “Mən sizə Allahın kitabı olan Quranı qoyub gedirəm. Ondan möhkəm yapışsanız (layiqincə tabe olsanız), yoldan çıxmazsınız (zəlalətə düşməzsiniz)11 ”, – demiş, (təəssüf ki, sonradan müsəlmanlar Qurandan əlavə; biri sünnəti, digəri əhli beyti miras buraxdı iddiasıyla, birbirinə düşmən kəsilən firqələrə bölünmüşlər) bütün insanlara Qurani-Kərimi bir peyğəmbər mirası kimi qoyub getdiyini elan etmiş və qısa bir müddətdən sonra vəfat etmişdir.12

Allah nazil etdiyi axırıncı ayədə bizə belə buyurur: “Bu gün sizin dininizi tamamladım. Sizə olan nemətimi tamamladım və sizə din olaraq İslamı seçib bəyəndim”.13 Deməli, Qurani-Kərimin axırıncı ayəsinin nazil edilməsi ilə dinimiz tamamlanıb.

Allah Muhəmməd peyğəmbəri Qiyamətə qədər bütün bəşəriyyətə elçi (rəsul) kimi göndərdiyinə görə ona nazil etdiyi kitabı olan Qurani-Kərimin möcüzəliyini və rəhbərliyini də Qiyamətə qədər qoruyacağına dair təminat vermişdir.14

Buna görə də Allah Quranı asanlıqla başa düşülən formada nazil etmiş15 və peyğəmbər Allahın əmri ilə: “Bu Quran mənə vəhy olundu ki, sizi və onun təbliğ edildiyi insanları onunla xəbərdar edim”16 , – demişdir.

Elə buna görədir ki, Allah Qiyamətə qədər dünyaya gələcək bütün insanlara: “Ey insanlar, Rəbbiniz tərəfindən endirilən Qurana tabe olun”17 , – deyərək onlara Qurana tabe olmağı əmr edib. Eyni qaydada: “Budur, bu Quran bizim endirdiyimiz mübarək kitabdır. Buna tabe olun, qarşı çıxmaqdan çəkinin. Elə etsəniz, mərhəmətə nail olarsınız”18 , – deməklə mərhəmətə nail olmaqları üçün Qurana tabe olmağın şərt olduğunu izah etmişdir.

Müsəlmanlar İslamiyyətin ilk dövrlərində həmin şərti yerinə yetirdiklərinə görə, yəni, Qurani-Kərimə tabe olduqları üçün öz əlləri ilə düzəltdikləri bütlərə və özləri kimi olan insanlara qul olmaqdan xilas olublar. Beləcə, şəxsi iradələri və seçimləri ilə azad formada hərəkət etmək və ancaq Allaha ibadət etmək səviyyəsinə çatıblar. Daxili sabitlik də belə təmin olunub. Digər bir tərəfdən bir İslam ümməti meydana gəlmiş, həmin ümmət ətraf ərazilərdə yaşayan insanların ölkələrinə İslam ədaləti və qəlblərinə tövhid nurunu çatdırmaq üçün hər şeylərini üzə çıxartmışlar. Başqa sözlə, həmin insanlar bunun üçün çalışıblar.

Nəticə etibarilə uzun müddət ərzində Cahiliyyə zülmətində yaşayan insanlar müsəlman olmaqla bir çox insanın müsəlman olmasına və bir sıra torpaqların fəth edilməsinə səbəb olublar. Əlavə olaraq, idarə olunma vəziyyətindən idarəetmə halına, alan əl olmaqdan isə verən əl halına yüksəliblər.

Təəssüflər olsun ki, peyğəmbər əleyhissəlam vəfat etdikdən sonra müsəlmanlar öz aralarında ixtilafa düşmüş, müxtəlif qrup və məzhəblərə ayrılmışlar. Hər məzhəbin mənsubları Qurani-Kərimi öz həyatlarına tətbiq etmək və onu Cahiliyyə qaranlığında yaşayan insanlara təbliğ etmək olan əsl vəzifələrini bir kənara qoyub digər məzhəblərin mənsublarından üstün olmaq yarışına girişiblər.

Bunun nəticəsində Allahın: “İzzət (üstünlük) ancaq Allaha, Allahın elçisinə və möminlərə məxsusdur; lakin münafiqlər bunu bilməzlər”,19  – sözündə möminlərə də vəd edilən izzət öz yerini zillətə vermişdir. Beləliklə, yeni ərazilərin fəth olunması bir yana dursun, əvvəllər fəth edilmiş torpaqlar da bir-bir əldən çıxmışdır. Beləcə, müsəlmanlardan qorxub çəkinən düşmənlər müsəlmanları qorxudanlara çevriliblər. “Allah onlara zülm etməyib. Lakin onlar öz-özlərinə zülm ediblər”.20 Çünki Allah: “Əgər mömin olsanız, qətiyyətlə qalib gələnlər siz olarsınız”21 deyə, qalib gəlmək üçün mömin olmağın şərt olduğunu elan edib.

Zaman keçdikcə Qurani-Kərim və müsəlmanlar arasındakı məsafə daha da dərinləşib. Peyğəmbərin vəfatından 200-300 il sonra yazılan kitablar müsəlmanlar üçün həyatın yol göstəricisi halına gəlib. Müsəlmanlar həmin kitablarda yazılanları “bütövlükdə möhkəmcə yapışmaq (həyata keçirmək, tətbiq etmək) lazım gələn prinsiplər” kimi qəbul ediblər. Qurani-Kərim isə isanlar öldükləri vaxt, yas mərasimlərində, qəbristanlıqda və bu kimi müxtəlif mərasimlərdə oxunan bir kitab halına gətirilib.

Hazırki dövrdə yaşayan müsəlmanların vəziyyəti daha acınacaqlıdır. Onların arasında yuxarıda ifadə edilən bütün mənfi cəhətlərə əlavə olaraq yeni fikirlər də meydana gəlib və beləcə, cəmiyyət olaraq zəlalətə doğru gedirlər.

Ən dəhşətlisi isə budur ki, Quranın buyuruqlarına tabe olmaq və insanları buna dəvət etmək dinsizlik və yaxud zəlalət kimi qəbul edilir və digər fikirlərdən möhkəm tutub onları dəstəkləmək “dindarlıq” hesab olunur.

Yuxarıda qeyd edilən xəstəliklərdən xilas olub lazım olduğu kimi müsəlman olmağın, eyni zamanda dünya və axirətdə Allahın mərhəmətinə nail olmağın yeganə yolu peyğəmbəri nümunə götürərək Qurani-Kərimə qayıtmaqdır. Çünki “Bu Quran ən düzgün yola çatdırır”22 , “O, həqiqətən də, üstün, heç bir tərəfi xəta ilə qarışmamış və qarışmayacaq olan kitabdır. O, hikmət ilə iş görən və hər şeyi bilən (Allah) tərəfindən endirilmişdir”.23  “O, qəti bir sözdür. Əsla zarafat deyil!”.24 “O, inanan cəmiyyətə hər şeyi izah edən, düzgün yolu göstərən bir rəhbər və rəhmətdir” .25

Müəllif: ENES ALİMOĞLU

Süleymaniye Vakfı

Türkiyə, İstanbul.

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Səbə, 34/28; Əraf, 7/158 []
  2. Əhzab, 33/40 []
  3. Bəqərə, 2/2 []
  4. Zümər, 39/23 []
  5. Nəhl, 16/89; Yusuf, 12/111 []
  6. Ənam, 6/106; Yunus, 10/109; Əhzab, 33/2 []
  7. Ali-İmran, 3/144; Maidə, 5/99; Nur, 24/54; Ənkəbut, 29/18; Rəd, 13/40 []
  8. Maidə, 5/67 []
  9. Ənam, 6/50; Əraf 7/203; Yunus 10/15; Əhqaf 46/9 []
  10. Maidə, 5/3 []
  11. Müslim, Həcc, 147 (1218); Əbu Davud, Mənasik, 56 []
  12. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hicrətin 11-ci ilində Rəbiuləvvəl ayının 12-sində dünyasını dəyişmişdir: Safiyurrahman Əl-Mübarəkfuri, Ər-Rahiqul-Məxtum, s. 431. Peyğəmbər (s. a. v.) Vida xütbəsini hicri 10-cu ilin Zilhiccə ayının 9-unda Ərəfatda verib. Buradan çıxan nəticəyə əsasən peyğəmbərin Vida xütbəsini verdiyi günlə vəfat etdiyi gün arasındakı müddət hicri təqvimlə 3 ay 2 gün təşkil edir []
  13. Maidə, 5/3 []
  14. Hicr, 15/9 []
  15. Məryəm, 19/97; Duxan, 44/58; Qəmər, 54/17, 22, 32, 40 []
  16. Ənam, 6/19 []
  17. Əraf, 7/3; Zumər, 39/55 []
  18. Ənam, 6/155 []
  19. Münafiqun, 63/8 []
  20. Ali-İmran, 3/117 []
  21. Ali-İmran, 3/139 []
  22. İsra, 17/9 []
  23. Fussilət, 41/41, 42 []
  24. Tariq, 86/13, 14 []
  25. Yusuf, 12/111 []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.527 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.059 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.822 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.648 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.548 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.821 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.619 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.437 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.001 dəfə oxundu
9 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.533 dəfə oxundu
10 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.485 dəfə oxundu
11 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.470 dəfə oxundu
12 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.480 dəfə oxundu
13 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.234 dəfə oxundu
14 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 305 dəfə oxundu
15 Donuz dərisi 02.11.09 3.175 dəfə oxundu
16 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.370 dəfə oxundu
17 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.547 dəfə oxundu
18 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.899 dəfə oxundu
19 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.180 dəfə oxundu
20 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.855 dəfə oxundu
21 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 38.561 dəfə oxundu
22 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.143 dəfə oxundu
23 Şəfaət inancı 08.02.11 2.848 dəfə oxundu
24 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.833 dəfə oxundu
25 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.914 dəfə oxundu
26 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.151 dəfə oxundu
27 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.422 dəfə oxundu
28 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.541 dəfə oxundu
29 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.604 dəfə oxundu
30 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.115 dəfə oxundu
31 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.993 dəfə oxundu
32 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.827 dəfə oxundu
33 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.527 dəfə oxundu
34 Dua 25.11.10 6.810 dəfə oxundu
35 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.246 dəfə oxundu
36 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.738 dəfə oxundu
37 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.024 dəfə oxundu
38 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.717 dəfə oxundu
39 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.952 dəfə oxundu
40 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.589 dəfə oxundu
41 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.476 dəfə oxundu
42 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.427 dəfə oxundu
43 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.385 dəfə oxundu
44 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.336 dəfə oxundu
45 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.487 dəfə oxundu
46 Şirk və küfr 14.07.11 3.393 dəfə oxundu
47 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.054 dəfə oxundu
48 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.007 dəfə oxundu
49 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.988 dəfə oxundu
50 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.600 dəfə oxundu
51 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.104 dəfə oxundu
52 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.872 dəfə oxundu
53 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.970 dəfə oxundu
54 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.976 dəfə oxundu
55 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.557 dəfə oxundu
56 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.958 dəfə oxundu
57 Hikmət 09.01.16 3.792 dəfə oxundu
58 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.233 dəfə oxundu
59 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.505 dəfə oxundu
60 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.717 dəfə oxundu
61 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.362 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 969 dəfə oxundu
63 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.767 dəfə oxundu
64 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.449 dəfə oxundu
65 Faiz 29.03.10 4.260 dəfə oxundu
66 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.414 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.397 dəfə oxundu
68 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.076 dəfə oxundu
69 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.389 dəfə oxundu
70 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.518 dəfə oxundu
71 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.352 dəfə oxundu
72 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.935 dəfə oxundu
73 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.057 dəfə oxundu
74 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.765 dəfə oxundu
75 Vərdişlər 10.04.10 2.571 dəfə oxundu
76 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.787 dəfə oxundu
77 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.823 dəfə oxundu
78 Tağut 28.04.17 2.178 dəfə oxundu
79 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.657 dəfə oxundu
80 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.738 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.753 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.782 dəfə oxundu
83 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 227 dəfə oxundu
84 Təsbeh 06.07.09 3.581 dəfə oxundu
85 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.387 dəfə oxundu
86 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.622 dəfə oxundu
87 İsra və Merac 02.04.16 1.135 dəfə oxundu
88 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.337 dəfə oxundu
89 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 324 dəfə oxundu
90 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.323 dəfə oxundu
91 Qəndil 30.06.09 7.651 dəfə oxundu
92 Şəfaət 08.04.10 3.090 dəfə oxundu
93 Surroqat analıq 03.02.12 4.690 dəfə oxundu
94 Təvəssül 10.06.13 2.974 dəfə oxundu
95 “Ən zəif ev” 09.03.18 214 dəfə oxundu