Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 10 Mart 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ticarət həyatında qazancımızın halal olmasi üçün xüsusilə nələrə diqqət etməyimiz lazımdır? Qısa şəkildə izah edə bilərsizmi?

Cavab: Allah Teala belə buyurur:

“Mallarınızı aranızda haqsızlıqla yeməyin. İnsanların mallarından bir qismini günaha girərək, bilə-bilə o malları yemək üçün hakimlərə verməyin.” (Bəqərə 2/188)

“Müminlər mallarınızı aranızda batıl yolla deyil, qarşılıqlı razılığa dayalı ticarətlə yeyin. Özünüzü öldürməyin; Allah sizə qarşı çox mərhəmətlidir. Kim bunu həddi aşaraq və əyri yola düşüb edərsə onu bir atəşə soxarıq. Bu Allaha görə çox asandır. Sizə endirilən qadağanların böyüklərindən uzaqlaşarsanız, xatalarınızı örtər və sizi şərəfli bir yerə yerləşdirərik.

Allahın birinizi digərindən üstün etdiyi şeylərə imrənməyin. Kişilərə aid olan onların qazandıqlarından bir paydır. Qadınlara aid olan da onların qazandıqlarından bir paydır. Siz Allah qatında üstün olanı istəyin. Çünkü Allah hər şeyi bilir.” (Nisa 4/29-32)

Alış-veriş qarşılıqlı razılaşma ilə həyata keçiriləcəyi üçün tərəflərin dürüst olması və qarşı tərəfə səhv məlumat verməməsi lazımdır. Müştərinin bilgisizliyindən yararlanaraq bazar qiymətinin üstündə qiymət biçmək ya da satıcının bilgisizliyindən yararlanaraq malı bazar qiymətindən ucuz almaq caiz olmaz. Buna gabn deyilir. Qarşı tərəf  bilərək belə bir fərqə razı olmuşsa deyiləcək bir söz yoxdur. Amma bu fərq, tərəflərdən birinin digərini aldatmaq sürətiylə doğmuşsa, əldə edilən qazanc halal olmaz.

Allahın Elçisi bazarın sərbəst meydana gəlməsinə mane olan şeyləri qadağan etmişdir. Bunlar: malları yolda qarşılayıb bazara çatmadan alma, ixtikar(bahalansın deyə gecikdirmə), mövcud olmayan malları satma, malı almadan satma və müştəri qızışdırmadır.

Allahın Elçisi ona dua salam olsun belə demişdir:

“Malları yolda qarşılamayın ki, bazara qədər çatsın.” Çünki bazara çatmayan mal, bilgisizlikdən ucuza satıla bilər. Bir başqa hədisdə, malını yolda satan satıcının bazara gələndə qiyməti yüksək görməsi halında satdığından dönə biləcəyini bildirmişdir. (əl-Bədai, c. V, s. 232. Bu mövzudakı hədislər üçün bax. Əbu Cəfər ət- Təhavi, Şərhu Maanil-Asar, M. Zihni ən-Nəccarın təhqiqiylə, Beyrut, 1407/1987,c. IV, s. 7 vd)

Allahın Elçisi ixtikarı da qadağan etmiş və belə demişdir,

“Çöldən mal gətirən qazanclı olur, möhtəkirlik edən də lənətə məruz qalır.” (İbn Macə, Ticarət,6, Darimi, Büyu, 12)

Onun bir sözü də belədir: “Möhtəkir cinayətkardır” (Müslim, Müsaqat, 130)

İxtikar lüğətdə zülüm və haqsızlıq mənasına gəlir. Termin olaraq fərqli tərifləri vardır. Hənəfilərdən Əbu Yusufa görə ixtikar, “Satın aldığı bir malı, xalqın çox ehtiyac duymasına baxmayaraq satmamaqdır. Belə birinə, özünə və ailəsinə lazım olan miqdardan artığını satması əmr edilir. Satmayıb ixtikarda dirənərsə səlahiyyətli məhkəməyə çıxarılır. Hakim ona nəsihət edər və onu hədələr, ikinci dəfə hakmin hüzuruna çıxarılınca belə etməməsi üçün onu həps edər və cəzalandırır. Ancaq hakim o malı, nə zorla sata bilər nə də narh (rəsmi məqamların təyin etdiyi qiymət) qoya bilər. (Bax: əl- Bədai, c: 5 s.129 və 232)

Satıcı ölçüyə və tərəziyə çox diqqət yetirməlidir. Allah Təala belə buyurur,

“Azca əksiltməylə ölçüb çəkənlərin çəkəcəyi var.

İnsanlardan alanda ölçünün tam olmasını istəyirlər,

Özləri ölçəndə vəya çəkəndə onları zərərə soxarlar.

Bunlar təzədən diriləcəklərini heç hesaba qatmazlarmı?

O əzəmətli günü?

Varlıqların sahibi üçün hər insanın qalxacağı günü” (Mutaffifin 83/1-6)

Azərbaycan dilində uyğunlaşdıran: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.642 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İnternet klub 26.06.09 2.617 dəfə oxundu
2 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.560 dəfə oxundu
3 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.470 dəfə oxundu
4 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
5 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.845 dəfə oxundu
6 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
7 Çayxana və kafe 26.06.09 3.051 dəfə oxundu
8 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.311 dəfə oxundu
9 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.992 dəfə oxundu
10 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.868 dəfə oxundu
11 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.273 dəfə oxundu
12 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
13 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.470 dəfə oxundu
14 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.068 dəfə oxundu
15 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.250 dəfə oxundu
16 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.182 dəfə oxundu
17 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
18 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.328 dəfə oxundu
19 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.691 dəfə oxundu
20 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.247 dəfə oxundu
21 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.498 dəfə oxundu
22 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.515 dəfə oxundu
23 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.719 dəfə oxundu
24 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.546 dəfə oxundu
25 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.446 dəfə oxundu
26 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.186 dəfə oxundu
27 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.035 dəfə oxundu
28 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.736 dəfə oxundu
29 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.154 dəfə oxundu
30 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.805 dəfə oxundu
31 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.214 dəfə oxundu
32 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.912 dəfə oxundu
33 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.019 dəfə oxundu
34 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.513 dəfə oxundu
35 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.211 dəfə oxundu
36 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.306 dəfə oxundu
37 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.564 dəfə oxundu
38 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.167 dəfə oxundu
39 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.896 dəfə oxundu
40 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.996 dəfə oxundu
41 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.477 dəfə oxundu
42 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.439 dəfə oxundu
43 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 797 dəfə oxundu
44 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.119 dəfə oxundu
45 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.659 dəfə oxundu
46 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.854 dəfə oxundu
47 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.607 dəfə oxundu
48 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.044 dəfə oxundu
49 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.878 dəfə oxundu
50 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.745 dəfə oxundu
51 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.657 dəfə oxundu
52 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.700 dəfə oxundu
53 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.714 dəfə oxundu
54 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.547 dəfə oxundu
55 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.437 dəfə oxundu
56 Komissiya haqqı 29.06.09 1.785 dəfə oxundu
57 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.081 dəfə oxundu
58 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.409 dəfə oxundu
59 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.977 dəfə oxundu
60 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.806 dəfə oxundu
61 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.308 dəfə oxundu
62 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 830 dəfə oxundu
63 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
64 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.466 dəfə oxundu
65 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.156 dəfə oxundu
66 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.809 dəfə oxundu
67 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.039 dəfə oxundu
68 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.380 dəfə oxundu
69 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 750 dəfə oxundu
70 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.150 dəfə oxundu
71 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.793 dəfə oxundu
72 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.666 dəfə oxundu
73 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.597 dəfə oxundu
74 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.615 dəfə oxundu
75 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.314 dəfə oxundu
76 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 98 dəfə oxundu
77 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.115 dəfə oxundu
78 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.958 dəfə oxundu
79 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.750 dəfə oxundu
80 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.310 dəfə oxundu
81 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.994 dəfə oxundu
82 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.473 dəfə oxundu
83 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 122 dəfə oxundu
84 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.879 dəfə oxundu
85 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.992 dəfə oxundu
86 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.318 dəfə oxundu
87 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.644 dəfə oxundu
88 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.143 dəfə oxundu
89 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
90 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 48 dəfə oxundu
91 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.814 dəfə oxundu
92 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
93 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.545 dəfə oxundu
94 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.339 dəfə oxundu
95 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.999 dəfə oxundu
96 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.642 dəfə oxundu
97 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 81 dəfə oxundu
98 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.560 dəfə oxundu
99 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.966 dəfə oxundu
100 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.689 dəfə oxundu