Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 10 Mart 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ticarət həyatında qazancımızın halal olmasi üçün xüsusilə nələrə diqqət etməyimiz lazımdır? Qısa şəkildə izah edə bilərsizmi?

Cavab: Allah Teala belə buyurur:

“Mallarınızı aranızda haqsızlıqla yeməyin. İnsanların mallarından bir qismini günaha girərək, bilə-bilə o malları yemək üçün hakimlərə verməyin.” (Bəqərə 2/188)

“Müminlər mallarınızı aranızda batıl yolla deyil, qarşılıqlı razılığa dayalı ticarətlə yeyin. Özünüzü öldürməyin; Allah sizə qarşı çox mərhəmətlidir. Kim bunu həddi aşaraq və əyri yola düşüb edərsə onu bir atəşə soxarıq. Bu Allaha görə çox asandır. Sizə endirilən qadağanların böyüklərindən uzaqlaşarsanız, xatalarınızı örtər və sizi şərəfli bir yerə yerləşdirərik.

Allahın birinizi digərindən üstün etdiyi şeylərə imrənməyin. Kişilərə aid olan onların qazandıqlarından bir paydır. Qadınlara aid olan da onların qazandıqlarından bir paydır. Siz Allah qatında üstün olanı istəyin. Çünkü Allah hər şeyi bilir.” (Nisa 4/29-32)

Alış-veriş qarşılıqlı razılaşma ilə həyata keçiriləcəyi üçün tərəflərin dürüst olması və qarşı tərəfə səhv məlumat verməməsi lazımdır. Müştərinin bilgisizliyindən yararlanaraq bazar qiymətinin üstündə qiymət biçmək ya da satıcının bilgisizliyindən yararlanaraq malı bazar qiymətindən ucuz almaq caiz olmaz. Buna gabn deyilir. Qarşı tərəf  bilərək belə bir fərqə razı olmuşsa deyiləcək bir söz yoxdur. Amma bu fərq, tərəflərdən birinin digərini aldatmaq sürətiylə doğmuşsa, əldə edilən qazanc halal olmaz.

Allahın Elçisi bazarın sərbəst meydana gəlməsinə mane olan şeyləri qadağan etmişdir. Bunlar: malları yolda qarşılayıb bazara çatmadan alma, ixtikar(bahalansın deyə gecikdirmə), mövcud olmayan malları satma, malı almadan satma və müştəri qızışdırmadır.

Allahın Elçisi ona dua salam olsun belə demişdir:

“Malları yolda qarşılamayın ki, bazara qədər çatsın.” Çünki bazara çatmayan mal, bilgisizlikdən ucuza satıla bilər. Bir başqa hədisdə, malını yolda satan satıcının bazara gələndə qiyməti yüksək görməsi halında satdığından dönə biləcəyini bildirmişdir. (əl-Bədai, c. V, s. 232. Bu mövzudakı hədislər üçün bax. Əbu Cəfər ət- Təhavi, Şərhu Maanil-Asar, M. Zihni ən-Nəccarın təhqiqiylə, Beyrut, 1407/1987,c. IV, s. 7 vd)

Allahın Elçisi ixtikarı da qadağan etmiş və belə demişdir,

“Çöldən mal gətirən qazanclı olur, möhtəkirlik edən də lənətə məruz qalır.” (İbn Macə, Ticarət,6, Darimi, Büyu, 12)

Onun bir sözü də belədir: “Möhtəkir cinayətkardır” (Müslim, Müsaqat, 130)

İxtikar lüğətdə zülüm və haqsızlıq mənasına gəlir. Termin olaraq fərqli tərifləri vardır. Hənəfilərdən Əbu Yusufa görə ixtikar, “Satın aldığı bir malı, xalqın çox ehtiyac duymasına baxmayaraq satmamaqdır. Belə birinə, özünə və ailəsinə lazım olan miqdardan artığını satması əmr edilir. Satmayıb ixtikarda dirənərsə səlahiyyətli məhkəməyə çıxarılır. Hakim ona nəsihət edər və onu hədələr, ikinci dəfə hakmin hüzuruna çıxarılınca belə etməməsi üçün onu həps edər və cəzalandırır. Ancaq hakim o malı, nə zorla sata bilər nə də narh (rəsmi məqamların təyin etdiyi qiymət) qoya bilər. (Bax: əl- Bədai, c: 5 s.129 və 232)

Satıcı ölçüyə və tərəziyə çox diqqət yetirməlidir. Allah Təala belə buyurur,

“Azca əksiltməylə ölçüb çəkənlərin çəkəcəyi var.

İnsanlardan alanda ölçünün tam olmasını istəyirlər,

Özləri ölçəndə vəya çəkəndə onları zərərə soxarlar.

Bunlar təzədən diriləcəklərini heç hesaba qatmazlarmı?

O əzəmətli günü?

Varlıqların sahibi üçün hər insanın qalxacağı günü” (Mutaffifin 83/1-6)

Azərbaycan dilində uyğunlaşdıran: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.675 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.711 dəfə oxundu
2 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.258 dəfə oxundu
3 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.504 dəfə oxundu
4 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.525 dəfə oxundu
5 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.737 dəfə oxundu
6 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.560 dəfə oxundu
7 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.541 dəfə oxundu
8 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.188 dəfə oxundu
9 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.040 dəfə oxundu
10 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.740 dəfə oxundu
11 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.233 dəfə oxundu
12 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.815 dəfə oxundu
13 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.232 dəfə oxundu
14 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.946 dəfə oxundu
15 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.020 dəfə oxundu
16 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.514 dəfə oxundu
17 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.249 dəfə oxundu
18 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.308 dəfə oxundu
19 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.568 dəfə oxundu
20 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.179 dəfə oxundu
21 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.901 dəfə oxundu
22 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 4.023 dəfə oxundu
23 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.482 dəfə oxundu
24 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.721 dəfə oxundu
25 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 834 dəfə oxundu
26 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.130 dəfə oxundu
27 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.663 dəfə oxundu
28 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.870 dəfə oxundu
29 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.668 dəfə oxundu
30 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.045 dəfə oxundu
31 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.881 dəfə oxundu
32 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.752 dəfə oxundu
33 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.659 dəfə oxundu
34 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.717 dəfə oxundu
35 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.720 dəfə oxundu
36 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.554 dəfə oxundu
37 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.446 dəfə oxundu
38 Komissiya haqqı 29.06.09 1.801 dəfə oxundu
39 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.102 dəfə oxundu
40 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.428 dəfə oxundu
41 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.981 dəfə oxundu
42 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.830 dəfə oxundu
43 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.316 dəfə oxundu
44 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 834 dəfə oxundu
45 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.895 dəfə oxundu
46 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.468 dəfə oxundu
47 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.162 dəfə oxundu
48 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.816 dəfə oxundu
49 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.097 dəfə oxundu
50 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.382 dəfə oxundu
51 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudurmu? 19.10.16 820 dəfə oxundu
52 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.280 dəfə oxundu
53 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.861 dəfə oxundu
54 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.668 dəfə oxundu
55 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.605 dəfə oxundu
56 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.627 dəfə oxundu
57 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.320 dəfə oxundu
58 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 123 dəfə oxundu
59 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.120 dəfə oxundu
60 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.992 dəfə oxundu
61 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.756 dəfə oxundu
62 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.396 dəfə oxundu
63 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 2.005 dəfə oxundu
64 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.477 dəfə oxundu
65 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 130 dəfə oxundu
66 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.886 dəfə oxundu
67 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 2.012 dəfə oxundu
68 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.334 dəfə oxundu
69 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.646 dəfə oxundu
70 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.205 dəfə oxundu
71 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.145 dəfə oxundu
72 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 51 dəfə oxundu
73 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.820 dəfə oxundu
74 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
75 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.548 dəfə oxundu
76 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.354 dəfə oxundu
77 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 2.041 dəfə oxundu
78 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.675 dəfə oxundu
79 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 282 dəfə oxundu
80 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.569 dəfə oxundu
81 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.980 dəfə oxundu
82 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.699 dəfə oxundu
83 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.671 dəfə oxundu
84 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.844 dəfə oxundu
85 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.430 dəfə oxundu
86 İnternet klub 26.06.09 2.634 dəfə oxundu
87 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.564 dəfə oxundu
88 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.477 dəfə oxundu
89 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
90 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.862 dəfə oxundu
91 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
92 Çayxana və kafe 26.06.09 3.081 dəfə oxundu
93 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.329 dəfə oxundu
94 Ətriyyat al-veri 24.01.11 2.002 dəfə oxundu
95 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.880 dəfə oxundu
96 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.280 dəfə oxundu
97 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.254 dəfə oxundu
98 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.487 dəfə oxundu
99 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.085 dəfə oxundu
100 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.293 dəfə oxundu