Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 10 Mart 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ticarət həyatında qazancımızın halal olmasi üçün xüsusilə nələrə diqqət etməyimiz lazımdır? Qısa şəkildə izah edə bilərsizmi?

Cavab: Allah Teala belə buyurur:

“Mallarınızı aranızda haqsızlıqla yeməyin. İnsanların mallarından bir qismini günaha girərək, bilə-bilə o malları yemək üçün hakimlərə verməyin.” (Bəqərə 2/188)

“Müminlər mallarınızı aranızda batıl yolla deyil, qarşılıqlı razılığa dayalı ticarətlə yeyin. Özünüzü öldürməyin; Allah sizə qarşı çox mərhəmətlidir. Kim bunu həddi aşaraq və əyri yola düşüb edərsə onu bir atəşə soxarıq. Bu Allaha görə çox asandır. Sizə endirilən qadağanların böyüklərindən uzaqlaşarsanız, xatalarınızı örtər və sizi şərəfli bir yerə yerləşdirərik.

Allahın birinizi digərindən üstün etdiyi şeylərə imrənməyin. Kişilərə aid olan onların qazandıqlarından bir paydır. Qadınlara aid olan da onların qazandıqlarından bir paydır. Siz Allah qatında üstün olanı istəyin. Çünkü Allah hər şeyi bilir.” (Nisa 4/29-32)

Alış-veriş qarşılıqlı razılaşma ilə həyata keçiriləcəyi üçün tərəflərin dürüst olması və qarşı tərəfə səhv məlumat verməməsi lazımdır. Müştərinin bilgisizliyindən yararlanaraq bazar qiymətinin üstündə qiymət biçmək ya da satıcının bilgisizliyindən yararlanaraq malı bazar qiymətindən ucuz almaq caiz olmaz. Buna gabn deyilir. Qarşı tərəf  bilərək belə bir fərqə razı olmuşsa deyiləcək bir söz yoxdur. Amma bu fərq, tərəflərdən birinin digərini aldatmaq sürətiylə doğmuşsa, əldə edilən qazanc halal olmaz.

Allahın Elçisi bazarın sərbəst meydana gəlməsinə mane olan şeyləri qadağan etmişdir. Bunlar: malları yolda qarşılayıb bazara çatmadan alma, ixtikar(bahalansın deyə gecikdirmə), mövcud olmayan malları satma, malı almadan satma və müştəri qızışdırmadır.

Allahın Elçisi ona dua salam olsun belə demişdir:

“Malları yolda qarşılamayın ki, bazara qədər çatsın.” Çünki bazara çatmayan mal, bilgisizlikdən ucuza satıla bilər. Bir başqa hədisdə, malını yolda satan satıcının bazara gələndə qiyməti yüksək görməsi halında satdığından dönə biləcəyini bildirmişdir. (əl-Bədai, c. V, s. 232. Bu mövzudakı hədislər üçün bax. Əbu Cəfər ət- Təhavi, Şərhu Maanil-Asar, M. Zihni ən-Nəccarın təhqiqiylə, Beyrut, 1407/1987,c. IV, s. 7 vd)

Allahın Elçisi ixtikarı da qadağan etmiş və belə demişdir,

“Çöldən mal gətirən qazanclı olur, möhtəkirlik edən də lənətə məruz qalır.” (İbn Macə, Ticarət,6, Darimi, Büyu, 12)

Onun bir sözü də belədir: “Möhtəkir cinayətkardır” (Müslim, Müsaqat, 130)

İxtikar lüğətdə zülüm və haqsızlıq mənasına gəlir. Termin olaraq fərqli tərifləri vardır. Hənəfilərdən Əbu Yusufa görə ixtikar, “Satın aldığı bir malı, xalqın çox ehtiyac duymasına baxmayaraq satmamaqdır. Belə birinə, özünə və ailəsinə lazım olan miqdardan artığını satması əmr edilir. Satmayıb ixtikarda dirənərsə səlahiyyətli məhkəməyə çıxarılır. Hakim ona nəsihət edər və onu hədələr, ikinci dəfə hakmin hüzuruna çıxarılınca belə etməməsi üçün onu həps edər və cəzalandırır. Ancaq hakim o malı, nə zorla sata bilər nə də narh (rəsmi məqamların təyin etdiyi qiymət) qoya bilər. (Bax: əl- Bədai, c: 5 s.129 və 232)

Satıcı ölçüyə və tərəziyə çox diqqət yetirməlidir. Allah Təala belə buyurur,

“Azca əksiltməylə ölçüb çəkənlərin çəkəcəyi var.

İnsanlardan alanda ölçünün tam olmasını istəyirlər,

Özləri ölçəndə vəya çəkəndə onları zərərə soxarlar.

Bunlar təzədən diriləcəklərini heç hesaba qatmazlarmı?

O əzəmətli günü?

Varlıqların sahibi üçün hər insanın qalxacağı günü” (Mutaffifin 83/1-6)

Azərbaycan dilində uyğunlaşdıran: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.656 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.228 dəfə oxundu
2 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.935 dəfə oxundu
3 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.019 dəfə oxundu
4 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.514 dəfə oxundu
5 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.236 dəfə oxundu
6 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.307 dəfə oxundu
7 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.566 dəfə oxundu
8 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.173 dəfə oxundu
9 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.901 dəfə oxundu
10 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 4.018 dəfə oxundu
11 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.481 dəfə oxundu
12 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.621 dəfə oxundu
13 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 826 dəfə oxundu
14 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.127 dəfə oxundu
15 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.662 dəfə oxundu
16 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.860 dəfə oxundu
17 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.652 dəfə oxundu
18 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.045 dəfə oxundu
19 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.881 dəfə oxundu
20 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.748 dəfə oxundu
21 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.659 dəfə oxundu
22 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.710 dəfə oxundu
23 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.716 dəfə oxundu
24 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.553 dəfə oxundu
25 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.442 dəfə oxundu
26 Komissiya haqqı 29.06.09 1.800 dəfə oxundu
27 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.086 dəfə oxundu
28 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.428 dəfə oxundu
29 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.978 dəfə oxundu
30 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.828 dəfə oxundu
31 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.314 dəfə oxundu
32 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 830 dəfə oxundu
33 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.892 dəfə oxundu
34 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.468 dəfə oxundu
35 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.161 dəfə oxundu
36 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.812 dəfə oxundu
37 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.072 dəfə oxundu
38 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.381 dəfə oxundu
39 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudurmu? 19.10.16 808 dəfə oxundu
40 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.237 dəfə oxundu
41 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.843 dəfə oxundu
42 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.668 dəfə oxundu
43 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.603 dəfə oxundu
44 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.627 dəfə oxundu
45 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.320 dəfə oxundu
46 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 113 dəfə oxundu
47 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.119 dəfə oxundu
48 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.989 dəfə oxundu
49 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.752 dəfə oxundu
50 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.368 dəfə oxundu
51 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 2.002 dəfə oxundu
52 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.476 dəfə oxundu
53 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 128 dəfə oxundu
54 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.886 dəfə oxundu
55 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 2.008 dəfə oxundu
56 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.327 dəfə oxundu
57 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.646 dəfə oxundu
58 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.197 dəfə oxundu
59 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
60 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 49 dəfə oxundu
61 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.815 dəfə oxundu
62 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
63 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.547 dəfə oxundu
64 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.350 dəfə oxundu
65 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 2.032 dəfə oxundu
66 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.656 dəfə oxundu
67 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 261 dəfə oxundu
68 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.566 dəfə oxundu
69 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.978 dəfə oxundu
70 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.697 dəfə oxundu
71 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.669 dəfə oxundu
72 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.842 dəfə oxundu
73 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.428 dəfə oxundu
74 İnternet klub 26.06.09 2.626 dəfə oxundu
75 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.563 dəfə oxundu
76 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.476 dəfə oxundu
77 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
78 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.854 dəfə oxundu
79 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
80 Çayxana və kafe 26.06.09 3.070 dəfə oxundu
81 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.318 dəfə oxundu
82 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.999 dəfə oxundu
83 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.872 dəfə oxundu
84 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.280 dəfə oxundu
85 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
86 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.483 dəfə oxundu
87 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.085 dəfə oxundu
88 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.282 dəfə oxundu
89 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.190 dəfə oxundu
90 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
91 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.333 dəfə oxundu
92 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.704 dəfə oxundu
93 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.256 dəfə oxundu
94 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.502 dəfə oxundu
95 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.522 dəfə oxundu
96 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.734 dəfə oxundu
97 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.556 dəfə oxundu
98 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.507 dəfə oxundu
99 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.186 dəfə oxundu
100 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.038 dəfə oxundu