Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 10 Mart 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ticarət həyatında qazancımızın halal olmasi üçün xüsusilə nələrə diqqət etməyimiz lazımdır? Qısa şəkildə izah edə bilərsizmi?

Cavab: Allah Teala belə buyurur:

“Mallarınızı aranızda haqsızlıqla yeməyin. İnsanların mallarından bir qismini günaha girərək, bilə-bilə o malları yemək üçün hakimlərə verməyin.” (Bəqərə 2/188)

“Müminlər mallarınızı aranızda batıl yolla deyil, qarşılıqlı razılığa dayalı ticarətlə yeyin. Özünüzü öldürməyin; Allah sizə qarşı çox mərhəmətlidir. Kim bunu həddi aşaraq və əyri yola düşüb edərsə onu bir atəşə soxarıq. Bu Allaha görə çox asandır. Sizə endirilən qadağanların böyüklərindən uzaqlaşarsanız, xatalarınızı örtər və sizi şərəfli bir yerə yerləşdirərik.

Allahın birinizi digərindən üstün etdiyi şeylərə imrənməyin. Kişilərə aid olan onların qazandıqlarından bir paydır. Qadınlara aid olan da onların qazandıqlarından bir paydır. Siz Allah qatında üstün olanı istəyin. Çünkü Allah hər şeyi bilir.” (Nisa 4/29-32)

Alış-veriş qarşılıqlı razılaşma ilə həyata keçiriləcəyi üçün tərəflərin dürüst olması və qarşı tərəfə səhv məlumat verməməsi lazımdır. Müştərinin bilgisizliyindən yararlanaraq bazar qiymətinin üstündə qiymət biçmək ya da satıcının bilgisizliyindən yararlanaraq malı bazar qiymətindən ucuz almaq caiz olmaz. Buna gabn deyilir. Qarşı tərəf  bilərək belə bir fərqə razı olmuşsa deyiləcək bir söz yoxdur. Amma bu fərq, tərəflərdən birinin digərini aldatmaq sürətiylə doğmuşsa, əldə edilən qazanc halal olmaz.

Allahın Elçisi bazarın sərbəst meydana gəlməsinə mane olan şeyləri qadağan etmişdir. Bunlar: malları yolda qarşılayıb bazara çatmadan alma, ixtikar(bahalansın deyə gecikdirmə), mövcud olmayan malları satma, malı almadan satma və müştəri qızışdırmadır.

Allahın Elçisi ona dua salam olsun belə demişdir:

“Malları yolda qarşılamayın ki, bazara qədər çatsın.” Çünki bazara çatmayan mal, bilgisizlikdən ucuza satıla bilər. Bir başqa hədisdə, malını yolda satan satıcının bazara gələndə qiyməti yüksək görməsi halında satdığından dönə biləcəyini bildirmişdir. (əl-Bədai, c. V, s. 232. Bu mövzudakı hədislər üçün bax. Əbu Cəfər ət- Təhavi, Şərhu Maanil-Asar, M. Zihni ən-Nəccarın təhqiqiylə, Beyrut, 1407/1987,c. IV, s. 7 vd)

Allahın Elçisi ixtikarı da qadağan etmiş və belə demişdir,

“Çöldən mal gətirən qazanclı olur, möhtəkirlik edən də lənətə məruz qalır.” (İbn Macə, Ticarət,6, Darimi, Büyu, 12)

Onun bir sözü də belədir: “Möhtəkir cinayətkardır” (Müslim, Müsaqat, 130)

İxtikar lüğətdə zülüm və haqsızlıq mənasına gəlir. Termin olaraq fərqli tərifləri vardır. Hənəfilərdən Əbu Yusufa görə ixtikar, “Satın aldığı bir malı, xalqın çox ehtiyac duymasına baxmayaraq satmamaqdır. Belə birinə, özünə və ailəsinə lazım olan miqdardan artığını satması əmr edilir. Satmayıb ixtikarda dirənərsə səlahiyyətli məhkəməyə çıxarılır. Hakim ona nəsihət edər və onu hədələr, ikinci dəfə hakmin hüzuruna çıxarılınca belə etməməsi üçün onu həps edər və cəzalandırır. Ancaq hakim o malı, nə zorla sata bilər nə də narh (rəsmi məqamların təyin etdiyi qiymət) qoya bilər. (Bax: əl- Bədai, c: 5 s.129 və 232)

Satıcı ölçüyə və tərəziyə çox diqqət yetirməlidir. Allah Təala belə buyurur,

“Azca əksiltməylə ölçüb çəkənlərin çəkəcəyi var.

İnsanlardan alanda ölçünün tam olmasını istəyirlər,

Özləri ölçəndə vəya çəkəndə onları zərərə soxarlar.

Bunlar təzədən diriləcəklərini heç hesaba qatmazlarmı?

O əzəmətli günü?

Varlıqların sahibi üçün hər insanın qalxacağı günü” (Mutaffifin 83/1-6)

Azərbaycan dilində uyğunlaşdıran: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.629 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.011 dəfə oxundu
2 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.773 dəfə oxundu
3 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.663 dəfə oxundu
4 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.589 dəfə oxundu
5 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.613 dəfə oxundu
6 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.312 dəfə oxundu
7 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 94 dəfə oxundu
8 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.113 dəfə oxundu
9 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.955 dəfə oxundu
10 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.740 dəfə oxundu
11 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.268 dəfə oxundu
12 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.992 dəfə oxundu
13 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.469 dəfə oxundu
14 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 110 dəfə oxundu
15 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.879 dəfə oxundu
16 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.988 dəfə oxundu
17 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.309 dəfə oxundu
18 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.639 dəfə oxundu
19 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.126 dəfə oxundu
20 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
21 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 44 dəfə oxundu
22 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.813 dəfə oxundu
23 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.563 dəfə oxundu
24 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
25 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.335 dəfə oxundu
26 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.982 dəfə oxundu
27 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.629 dəfə oxundu
28 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.558 dəfə oxundu
29 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.963 dəfə oxundu
30 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.685 dəfə oxundu
31 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.662 dəfə oxundu
32 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.817 dəfə oxundu
33 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.421 dəfə oxundu
34 İnternet klub 26.06.09 2.614 dəfə oxundu
35 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.560 dəfə oxundu
36 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.468 dəfə oxundu
37 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.513 dəfə oxundu
38 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.843 dəfə oxundu
39 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.173 dəfə oxundu
40 Çayxana və kafe 26.06.09 3.044 dəfə oxundu
41 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.307 dəfə oxundu
42 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.987 dəfə oxundu
43 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.865 dəfə oxundu
44 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.266 dəfə oxundu
45 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
46 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.467 dəfə oxundu
47 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.061 dəfə oxundu
48 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.231 dəfə oxundu
49 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.168 dəfə oxundu
50 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
51 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.323 dəfə oxundu
52 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.675 dəfə oxundu
53 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.247 dəfə oxundu
54 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.493 dəfə oxundu
55 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.511 dəfə oxundu
56 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.716 dəfə oxundu
57 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.544 dəfə oxundu
58 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.438 dəfə oxundu
59 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.181 dəfə oxundu
60 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.032 dəfə oxundu
61 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.733 dəfə oxundu
62 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.135 dəfə oxundu
63 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.797 dəfə oxundu
64 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.211 dəfə oxundu
65 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.901 dəfə oxundu
66 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.015 dəfə oxundu
67 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.512 dəfə oxundu
68 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.194 dəfə oxundu
69 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.306 dəfə oxundu
70 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.563 dəfə oxundu
71 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.159 dəfə oxundu
72 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.896 dəfə oxundu
73 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.975 dəfə oxundu
74 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.475 dəfə oxundu
75 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.350 dəfə oxundu
76 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 766 dəfə oxundu
77 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.119 dəfə oxundu
78 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.657 dəfə oxundu
79 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.850 dəfə oxundu
80 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.585 dəfə oxundu
81 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.042 dəfə oxundu
82 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.875 dəfə oxundu
83 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.739 dəfə oxundu
84 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.654 dəfə oxundu
85 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.698 dəfə oxundu
86 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.711 dəfə oxundu
87 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.546 dəfə oxundu
88 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.436 dəfə oxundu
89 Komissiya haqqı 29.06.09 1.783 dəfə oxundu
90 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.067 dəfə oxundu
91 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.401 dəfə oxundu
92 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.977 dəfə oxundu
93 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.800 dəfə oxundu
94 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.308 dəfə oxundu
95 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 828 dəfə oxundu
96 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
97 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.466 dəfə oxundu
98 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.152 dəfə oxundu
99 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.807 dəfə oxundu
100 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.018 dəfə oxundu