Ənənəvi İslam və həqiqi İslam
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 11 Aralık 2013 Tövsiyə et Çap et

Ənənəvi İslam və Həqiqi İslam

Ənənəvi İslam dedikdə, Peyğəmbər və səhabəsindən sonra müəyyən şəxslərin , alimlərin, siyasətçilərin və s. qrupların Quran və sünnədən öz təfəkkürlərinə, görüş tərzlərinə, istəklərinə görə mənimsədikləri İslam düşüncəsini yavaş-yavaş sistemləşdirib məzhəb halına gətirmələri nəzərdə tutulur.

Həqiqi İslam dedikdə isə; insanların, Qurani-Kərimi Allahın muradına uyğun başa düşmələri, yaşamaları və Rəsulunun bu kitabdan aldığı hikmətləri həyatına sünnə etmələri qəsd edilir.

Hicri 2-ci əsrdən etibarən fərqli şərhlər, hədislər, fətva və əqidə şərtləri yazılmağa başlandı. Artıq hər firqədə dayandıqları mövqeyə, yazdıqları, oxuduqları kitablara və dərs aldıqları müəllimlərə görə bir İslam düşüncəsi formalaşmışdı. Müsəlmanların çoxu İslama indiki kimi Quran və sünnənin deyil, öz qrupunun, məzhəbinin pəncərəsindən baxdı. Əslində Quran və sünnə də bu məzhəblərin prizmasından dəyərləndirilir. Bir alimin dediyi kimi: “İslam günəş kimidir. Bu günəş şüalarını əlinizdəki kristala əks etdirdiyimiz zaman oradan bizə fərqli rənglərdə və formada əks olunur. Müsəlmanların çoxu da, bu kristalın əks etdirdiyinə İslam deyir.”

“Yaxud da vəhyi göydən yağan yağışa bənzətsək; o saf, tərtəmiz yağış dənələri yerə çatana qədər havada hər cür kir və mikrobla bulaşır. Müsəlmanların çoxu da qəbul etdiyi və həq bildiyi firqə və məzhəblərinin bütün görüş və dəyərləndirmələrini; “onlar xəta etməz” və ya “biz onlardan çoxmu bilirik?” deyə, nə vermişlərsə, mənimsəmişlərdir. Hər sektaya, məzhəbə sahib olanlar nəinki məzhəbindəki nöqsana, hətta başqalarının mühakimə etməsinə, başqa məzhəbdəkinin doğru olduğunu deməsinə təhəmmül göstərməzlər. Öz sələflərinə, imamlarına müqəddəslik donu geydirib, onlar adına hər cür əqidəyə və fətvaya din adına yiyələnmişlər. Bu ənənə, ata-anadan alınan bir miras kimi  yüz illərdir davam etməkdədir.

Müsəlman olana mühüm olanı müsəlman qalması, xristian olana xristian, yəhudi olana yəhudi, bütpərəst olana bütpərəst qalması mühümdür. Hər kəs öz dinində necə olması və necə qalmasını öyrənir. Bunu da kitablarından deyil, mənsub olduğu örf-adətlərindən və din adamlarından öyrənirlər. Məsələn, birinin müsəlman olması və müsəlman olaraq qalması üçün müsəlman ata-anadan doğulması, sünnət olması, biraz bu dini yaşayanlar üçün də maraqlı olan hansı məzhəbdən olması, kimlərin onu müsəlman olaraq görüb-görməməsi əhəmiyyətlidir. Yəhudilər yəhudi olmasıyla, xristianlar vəftiz olmasıyla, budistlər də Buddanı qəbul etməsilə dinlərinə bağlılığı və həqq üzrə olduqlarını düşünürlər. Bütün bunlar ənənəvi dinin mənsubları və ya müdafiəçiləridir. Quran belələrini qısaca: “Atalarının yolundan gedənlər” olaraq ifadə edir:

Onlara: “Allahın nazil etdiyinə və elçisinə tərəf gəlin!” – deyildiyi zaman: “Atalarımızın getdiyi yol bizə bəsdir”, – deyə cavab verirlər. Bəs ataları heç bir şey bilməyib doğru yolda deyildilərsə necə?! (Maidə 5/104)

–  Həqiqət nə ilə ölçülür?

Dini mövzuda din də, həqiqət də bir olduğu halda təəssüf ki, hər kəsin bir dini və hər kəsin özünə xas həqiqətləri vardır. Qurani-Kərimin ifadəsinə görə: “Həqq din İslamdır.” Biz həm din haqda, həm özümüz və həm də dünya haqda əsl həqiqətləri Allahın nazil etdiyi kitabından öyrənirik.

Demək ki, ümumi olaraq hər kim özü, dini və dünyası haqqında həqiqətə yiyələnmək istəyirsə, dinini ona nazil edəndən, dünyanı və özünü yaradandan öyrənəcəkdir.  Bir yəhudi yəhudiliyini, doğru və əyriliyini özü kimi bir yəhudidən və ya yəhudi din adamından deyil, yaradanın ona nazil etdiyi kitabından öyrənməlidir. Əgər kitabı təhrif edilibsə, Allahın bir əvvəlki ya da sonrakılar üçün göndərdiyi kitabdan öyrənməlidir. Çünki atalar məsəlində olduğu kimi: “Heç kim öz ayranına turşdur deməz.” Xristian və müsəlman da o cümlədən…

Ancaq müsəlmanlarda bəla və parçalanma çox olduğundan öz aralarında da bir-birini təkfirlə, dəlalətlə və s. ilə mühakimə edənlər vardır. Bu halda müsəlmanın həm özü, həm də başqaları barəsində tutacağı həqqin ölçüsü nə olmalıdır?

Müsəlmanlarmı?

Məzhəblərimi?

Alimləri, müəllimləri, yoxsa şeyxlərimi?

Əlbətdə xeyr! Ancaq Allah və elçisi…Bunları hardan öyrənə bilərik? Allahın nazil etdiyi kitabı Qurani Kərimdən!

Əgər sənə nazil etdiyimizə şübhə edirsənsə, səndən əvvəl Kitab (Tövrat, İncil) oxuyanlardan soruş. And olsun ki, Rəbbindən sənə haqq gəlmişdir. Odur ki, şübhə edənlərdən olma. (Yunus 10/94)

Bütün bəşəriyyət üçün ən ideal həqiqət və yol bu kitabdadır.

Artıq hər hansı bir insanın amalı həqq yolçusu olmaq və cənnəti qazanmaq isə, kimliyini yəhudi, xristian, bütpərəst və müsəlmandan deyil, özlərinə nazil olan kitablarından öyrənməli və nəticə etibarı ilə Qurani-Kərimlə dəyərləndirməlidirlər. Çünki bu kitab bütün əvvəlkilərin bir xülasəsidir.

Həqiqi İslamı yaşayan, mənə məzhəbim və ya başqasının məzhəbi nə deyir deyə düşünməz. Mənə Quran (Allah) nə deyir?

Məni Quran necə görür?

Mən hansı sözlə kimi və hansı əməllə nəyi əldə edib, nəyi itirmiş oluram?

Quran, İslamın özünü, bir insanın həqiqi üzünü göstərən bir güzgüdür! Başqa aynalar, kristallar insanları yanılda bilir…

Əli əleyhissəlamın dediyi kimi: “Əgər həqqi batildən ayırmaq istəyirsənsə, əvvəlcə həqqi öyrən! Sonra batil özü sənə məlum olacaq!

Müəllif: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.762 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.182 dəfə oxundu
2 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.343 dəfə oxundu
3 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.877 dəfə oxundu
4 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
5 Müaviyə kimdi? 10.08.18 341 dəfə oxundu
6 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.599 dəfə oxundu
7 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.359 dəfə oxundu
8 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.646 dəfə oxundu
9 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.317 dəfə oxundu
10 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 311 dəfə oxundu
11 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.696 dəfə oxundu
12 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.168 dəfə oxundu
13 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.572 dəfə oxundu
14 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.542 dəfə oxundu
15 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.660 dəfə oxundu
16 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.420 dəfə oxundu
17 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.516 dəfə oxundu
18 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.933 dəfə oxundu
19 Din 31.03.10 2.966 dəfə oxundu
20 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.798 dəfə oxundu
21 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.196 dəfə oxundu
22 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.340 dəfə oxundu
23 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.105 dəfə oxundu
24 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.268 dəfə oxundu
25 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.734 dəfə oxundu
26 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.762 dəfə oxundu
27 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.189 dəfə oxundu
28 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.813 dəfə oxundu
29 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.613 dəfə oxundu
30 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.737 dəfə oxundu
31 Məşiət və iradə 05.07.09 3.206 dəfə oxundu
32 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.338 dəfə oxundu
33 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
34 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.517 dəfə oxundu
35 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.434 dəfə oxundu
36 Quranın ecazı 21.11.11 9.110 dəfə oxundu
37 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.511 dəfə oxundu
38 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.674 dəfə oxundu
39 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.450 dəfə oxundu
40 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.797 dəfə oxundu
41 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.675 dəfə oxundu
42 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.301 dəfə oxundu
43 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 18.642 dəfə oxundu
44 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.572 dəfə oxundu
45 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.542 dəfə oxundu
46 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
47 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.438 dəfə oxundu
48 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.190 dəfə oxundu
49 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.545 dəfə oxundu
50 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.965 dəfə oxundu
51 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.409 dəfə oxundu
52 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.999 dəfə oxundu
53 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.915 dəfə oxundu
54 Tövhid 24.09.16 3.861 dəfə oxundu
55 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.279 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
57 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.876 dəfə oxundu
58 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.906 dəfə oxundu
59 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.881 dəfə oxundu
60 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.839 dəfə oxundu
61 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.370 dəfə oxundu
62 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 464 dəfə oxundu
63 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.411 dəfə oxundu
64 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.281 dəfə oxundu
65 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.019 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 527 dəfə oxundu