Quranın savabı ölüyə çatırmı?
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi Tarix: 17 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et

Quranın savabı ölüyə çatırmı?

Arada dünyəvi mənfəət və ya pul olmadığı halda bir adam Quran oxuyub savabını yaxınlarına, yaxud başqa bir möminin ruhuna bağışlayarsa, həmin Quranın savabı ölən adama çatırmı?

Bu məsələ nə Həzrəti Peyğəmbərin yaşadığı dövrdə, nə də səhabələrin yaşadıqları zamanda mübahisə mövzusu olmayıb. Çünki o dövrlərdə ölülər üçün Quran oxumaq, xətm edib savabını bağışlamaq məsələsi yox idi. Xətm etmək isə heç mümkün deyildi, çünki Quran tamamilə gəlməmişdi. Ölülər üçün Quran oxumaq və savabını bağışlamaq adəti səhabənin yaşadığı əsrdən uzaqlaşdıqdan sonra başlanıb və günümüzə qədər gəlib çıxıb. Və belə görsənir ki, cəmiyyətimiz asan və tez bir vaxtda bidət1 sayılan bu vərdişlərindən əl çəkməyəcəklər və ya çəkə bilməyəcəklər.

Məzhəb imamlarından üçü İmam Şafii, İmam Malik və İmam Əhməd ölü üçün oxunan Quranın savabının qəti olaraq ünvanına getməyəcəyini bildirirlər. Çünki insan öləndən sonra onun imtahan müddəti də başa çatır. İmam Əzəm Əbu Hənifə isə ölənin övladları, yaxın qohumları və tələbələri oxuyarsa, yalnız belə olan təqdirdə oxunan Quranın savabının ölüyə getdiyini qəbul edir və sübut olaraq da Həzrəti Peyğəmbərin bu hədisini göstərir: «Adəmoğlu öldüyü zaman onun əməl dəftəri bağlanır, nə savab, nə də günah yazılır. Ancaq ölən üç qrup insanın əməl dəftərləri bağlanmır. Bunlar: 1.Sadaqayi-cariyə sahibləri, 2. Öləndən sonra istifadə edilən elm və əsər qoyan alimlər, 3. Arxasınca xeyir-dua edən, xeyirli övlad yetişdirən valideynlər». Məzhəb imamlarının bu fikirlərinə baxmayaraq, çox böyük ziddiyyətdir ki, insanlar hələ də ölüləri üçün Quran oxudur, xətm etdirir, hətta sifariş belə verirlər. Azərbaycan xalqı arasında adət halına gələn üç, yeddi, adna, qırx, əlli iki və il vermək, Ramazan ayında xətm oxutmaq, bayramları “qara bayram” adlandıraraq ölülər üçün Quran oxutmaq adi hal kimi qəbul edilir.

Quran oxuyan “alimlər”in “nəzir”lə könlünü almaq isə “ən böyük adətdir”. Çünki o sənin ölülərinin ruhuna Quranı pulsuz oxuyası deyil ha! Quran oxuduğuna görə, onun könlü xoşhal edilməlidir ki, ondan gələn savab ölüyə gedib çıxsın (!). Bəzi Quran oxuyanlar da oxuduğu Quranın əvəzində aldığı “nəzir”in doğru olduğunu sübut etmək üçün “Dinimizdə hədiyyə almaq da, vermək də halaldır” və ya “Mən pulu oxuduğum Qurana görə yox, itirilən vaxtıma və əziyyətimə görə alıram”, – deyərək, ölü üçün oxunan Quranın əvəzində mənfəət əldə etməyi özləri üçün müsbət hal kimi qələmə verməyə çalışırlar. Doğrudanmı həqiqət onların dediyi kimidir, yəni mütləq onlara hədiyyə verilməlidir? Yaxud Quran oxuyan və ya xətm edən həmin şəxs onun oxuduğunun əvəzinin verilməyəcəyini bilsə, yenə də həmin adam üçün Quran oxuyarmı? Bu suallara müsbət cavab vermək, “bəli, oxuyardı” demək heç də düzgün cavab olmayacaq. Ölülər üçün Quran oxumaq və ya oxutmaq, Quranı xətm etmək, üç, yeddi, adna, qırx, əlli iki və il mərasimləri təşkil etmək kimi adətlərin hamısı Allah Rəsulunun sağ olduğu dövrlərdə olmayan, lakin sonradan din olaraq çıxarılmış mövhumatlardır. Mövhumatlar qarşısında isə Peyğəmbərin necə hərəkət etdiyi məlumdur. Bununla bağlı Allah Rəsulu belə buyurub:

“Ən xeyirli söz Allahın Kitabıdır. Ən yaxşı yol Muhəmmədin yoludur. Dində ən pis iş bidətlərdir. Hər bidət mərduddur (rədd edilib). Kim onlara sarılarsa onu dindən uzaqlaşdırar”2 Ölülərə Quran oxumaq kimi bidətlərə nə ehtiyac var? Dünyada yaşayanların ölülər üçün edəcəkləri Qurani-Kərimdə və Həzrəti Peyğəmbərin sünnəsində açıq-aşkar bildirilib. Məsələn, Uca Allahın “Həşr” surəsindəki bu ayəsini nümunə göstərə bilərik: “Muhacir və ənsarlardan sonra gələnlər deyərlər: “Rəbbimiz, bizi və bizdən əvvəl iman gətirmiş qardaşlarımızı bağışla! Ürəklərimizdə iman gətirənlərə bir kin-kudurət qoyma! Rəbbimiz, Sən ki şəfqətlisən, rəhmlisən” (“Həşr» surəsi, 59/10)”. Qurani-Kərimin başqa bir ayəsində də İbrahim ələyhissalamından bir dua nümunəsi verilib: “Rəbbimiz! Haqq-hesab günü məni, valideynlərimi və möminləri bağışla!” (“İbrahim» surəsi, 14/41).

Həzrəti Peyğəmbərin: “Cənazə namazı qılarkən ölü üçün ürəkdən dua edin!”3 hədisini və oxuduğu bu duanı burada misal kimi veririk: “…Allahım, xüsusilə bu meyit əgər xeyirxah biridirsə, onun yaxşılığını çoxalt, əgər pis adam olubsa, pisliklərindən keç və onu cəzalandırma! Mərhəmətlilərin ən mərhəmətlisi olan Allahım, ona mərhəmətinlə davran və onu əmin-amanlıq, yaxşılıq və yaxınlıq şəraitinə çatdır”.

Allah Rəsulunun həmişə qəbirstanlığı ziyarət edəndə bu duanı oxuduğu rəvayət edilib: “Ey möminlər yurdu, sizə salam olsun. Sizə təyin edilən əcəl gəlib. Allahın istədiyi vaxt yetişəndə biz də sizə qovuşacağıq. Allahım, burda yatan möminlərin gunahını bağışla!”.

Bundan başqa, Həzrəti Muhəmmədə gəlib, “Ey Allahın Rəsulu, anam öldü və ya atam öldü, onun üçün nə etməliyəm?”, – soruşan səhabələrə sədəqə verilməsini, dua edilməsini, imkan daxilində Həccə gedilməsini, qurban kəsilməsini, dost və sevdiklərinin ziyarət edilməsini, hallarından xəbərdar olunmasını tövsiyə etdiyi halda4 , heç bir səhih hədisdə «ölənlərin üçün Quran oxu, “Yasin”, “Fatihə” oxu, xətm et» kimi Həzrəti Peyğəmbərin nə əmrinə, nə tövsiyəsinə, nə də buyruğuna rast gəlmək mümkün deyil. Bəzi doğru olmayan hədislərdə olduğu kimi, əgər ölünün arxasıyla ediləcək işlər arasında Quran oxumaq və ya Qurandan hər hansı bir surəni oxutmaq da olsaydı, Həzrəti Peyğəmbər bunları da bildirməzdimi? Bildirdiyi həmin bu əmrlərə səhabələri də tabe olaraq pulla da olmasa, heç olmasa öz ölülərinə Quran oxumazdılarmı? Məşhur İslam alimlərindən olan Aliyyul-Qari “Fıqhul-Əkbər”in şərhində bunları qeyd edib: “Ölülərə Quran oxumaq Əbu Hənifə, İmam Malik və Əhməd bin Hanbələ görə, məkruhdur, yəni çirkin haldır. Çünki ölülərə Quran oxumaq sonralar ortaya çıxıb. Bununla bağlı heç bir hədis də yoxdur”5

“Səhihi-Buxari”ni şərh edən Ayni: “Dünya malı üçün Quran oxuyanın Quran oxuması qadağan edilir. Bu məsələdə pul və ya başqa bir şey verən də, alan da günahkardır”, – deyib.

Həzrəti Peyğəmbərin ölülər üçün məzarlıqda və ya başqa bir yerdə Quran oxuduğuna dair heç bir hədisi mövcud deyil. Sizə də məlum olduğu kimi, Həzrəti Peyğəmbərin sağlığında üç qızı, üç oğlu, üç xanımı və bir neçə əmisi vəfat edib. Həzrəti Peyğəmbər onlar üçün Quran oxuyubmu? Kim bircə dənə səhih hədis gətirə bilər, buyursun. Həzrəti Peyğəmbərin anasının qəbrini ziyarəti əsnasında da belə hadisə baş verməyib. Həzrəti Peyğəmbərin səhabələrindən heç biri nə Həzrəti Peyğəmbərin vəfatı əsnasında, nə onun qəbri üstündə Quran oxumayıb. Ölülər üçün Quran oxumaq olsaydı və bunun da savabının ölüyə getməsi bildirilsəydi, səhabələr canlarından daha çox sevdikləri Həzrəti Peyğəmbərin vəfatından sonra onun üçün bol-bol Quran oxuyub, xətmlər etməzdilərmi?

Mənbə: davet.az (“Dəvət” jurnalı)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bidət: Dində olmadığı halda, İslama sonrada daxil edilmiş olan və “din” adı altında tətbiq edilən söz və davranışardır. Başqa bir ifadəylə desək, bidət: “Allah və Rəsulunun əmrlərinin əksini yaşamaqdır”, “şəriətin əslinə uyğun olmayan, Peyğəmbərin hədislərinə zidd gələn” və din olaraq qəbul edilən hər şeydir. (İbnul Əsir, “ən-Nihayə fihqi Qaribul-Hadis”, b-d-a maddəsi). []
  2. Əbu Davud, “Sunən”, Sünnə, 5; Muslim, “Sahih”, Cuma, 43. []
  3. Əbu Davud, “Sunən”, Cənaiz, 60; İbn Macə, “Sunən”, Cənaiz, 23. []
  4. Muslim, 1004, 1630; Buxari, Cənaiz, 95, Vəsayə 19; İbn Macə, 2719; Əbu Davud, 2881, 2882. []
  5. Bax.: Muhəmməd Əhməd Abdussəlam, “Quran nəyə görə göndərildi?”, Fəcr nəşriyyatı, səh. 110. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
5.290 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.103 dəfə oxundu
2 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.256 dəfə oxundu
3 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.726 dəfə oxundu
4 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.743 dəfə oxundu
5 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.174 dəfə oxundu
6 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.759 dəfə oxundu
7 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.610 dəfə oxundu
8 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.716 dəfə oxundu
9 Məşiət və iradə 05.07.09 3.198 dəfə oxundu
10 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.242 dəfə oxundu
11 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.973 dəfə oxundu
12 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.513 dəfə oxundu
13 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.429 dəfə oxundu
14 Quranın ecazı 21.11.11 9.106 dəfə oxundu
15 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.507 dəfə oxundu
16 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.642 dəfə oxundu
17 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.436 dəfə oxundu
18 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.761 dəfə oxundu
19 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.658 dəfə oxundu
20 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.260 dəfə oxundu
21 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 17.976 dəfə oxundu
22 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.544 dəfə oxundu
23 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.520 dəfə oxundu
24 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.061 dəfə oxundu
25 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.280 dəfə oxundu
26 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.161 dəfə oxundu
27 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.529 dəfə oxundu
28 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.945 dəfə oxundu
29 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.399 dəfə oxundu
30 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.871 dəfə oxundu
31 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.857 dəfə oxundu
32 Tövhid 24.09.16 3.497 dəfə oxundu
33 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.276 dəfə oxundu
34 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.092 dəfə oxundu
35 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.860 dəfə oxundu
36 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.830 dəfə oxundu
37 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.827 dəfə oxundu
38 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.831 dəfə oxundu
39 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.290 dəfə oxundu
40 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 452 dəfə oxundu
41 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.409 dəfə oxundu
42 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.254 dəfə oxundu
43 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.010 dəfə oxundu
44 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 346 dəfə oxundu
45 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.177 dəfə oxundu
46 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.336 dəfə oxundu
47 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.867 dəfə oxundu
48 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.425 dəfə oxundu
49 Müaviyə kimdi? 10.08.18 228 dəfə oxundu
50 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.527 dəfə oxundu
51 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.358 dəfə oxundu
52 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.645 dəfə oxundu
53 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.314 dəfə oxundu
54 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 108 dəfə oxundu
55 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.690 dəfə oxundu
56 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.167 dəfə oxundu
57 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.571 dəfə oxundu
58 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.533 dəfə oxundu
59 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.658 dəfə oxundu
60 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.419 dəfə oxundu
61 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.513 dəfə oxundu
62 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.909 dəfə oxundu
63 Din 31.03.10 2.957 dəfə oxundu
64 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.795 dəfə oxundu
65 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.040 dəfə oxundu
66 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.336 dəfə oxundu