Müsəlman cəhənnəmə gedərmi?
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi > Tədqiqatlar Tarix: 26 Nisan 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məryəm surəsinin 71 və 72-ci ayələrində belə deyilir: وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا ۚ كَانَ عَلَىٰ رَبِّكَ حَتْمًا مَقْضِيًّاثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوْا وَنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا “Sizdən oraya (cəhənnəmə) getməyən qalmayacaqdır. (Bu,) Rəbbinin müəyyən etdiyi qəti bir qərardır. Sonra Biz müttəqiləri (oddan) xilas edəcək, zalımları isə orada diz üstə çökmüş halda tərk edəcəyik.” Bu ayələri necə başa düşməliyik; Müsəlmanlar cəhənnəmə girib çıxacaqlarmı?

Cavab: Məryəm surəsinin bu ayələri, günahı savabından çox olan müsəlmanların cəhənnəmdə cəzalarını çəkdikdən sonra çıxacaqlarını bildirməkdədir. Məsələni düzgün başa düşmək üçün ayələrin əvvəlini və sonrasını bölümlər halında verməliyik:

1-Yoldan çıxan nəsillər

Allah Təala, nəbilərini göndərib haqqı təbliğ etdilər. İnsanların çoxu onların xəbərdarlığına qulaq asmadılar. Bu haqda ayədə: “Onlardan sonra namazı tərk edib şəhvətə uyan bir nəsil gəldi. Onlar (Cəhənnəmdəki) ilə qarşılaşacaqlar.” (Məryəm 19/59.)

2-Ğayy (غَيّ)günahı və ğayy cəzası

Ğayy (غَيّ) cəzası, ğayy günahını işləyənlər üçündür. Ğayy غَيّ : الضلال والخيبة = “səhv yola girmək”“istəyinə qovuşa bilməmək” mənasına gəlir. Günah işləyən hər kəs günahkar olduğunu bilir. Amma onun özünə görə haqlı səbəbi və o günahı işləməklə çatmaq istədiyi bir hədəfi olur. Ancaq o yol, özünü istədiyi hədəfə deyil cəhənnəmə götürür.

Ğayy günahını ilk törədənlər Adəm və İblisdir. Adəm əleyhissəlam, dünyada ölümsüz olma və yox olmayacaq bir səltənətə qovuşmaq ümidiylə İblisin göstərdiyi səhv yola girmiş, ancaq umduğuna qovuşmaq bir yana əlindəkini də itirmişdir.

Allah onu zövcəsi ilə bərabər bir bağa yerləşdirəndə belə demişdi:

Ey Adəm, sən zövcənlə birlikdə Cənnətdə yerləşin. Bəyəndiyiniz yerlərdən yeyin, ancaq bu ağaca yaxınlaşmayın! Yoxsa (özlərinə) zülm edənlərdən olarsınız”. (Əraf 7/19)

İblisi göstətərək də belə bir xəbərdarlıq edir:

“Biz dedik: “Ey Adəm! Bu, həm sənin, həm də zövcənin düşmənidir. O sizi Cənnətdən çıxartmasın, yoxsa bədbəxt olarsan.” (Tə-ha 20/117)

Bir müddət sonra İblis Adəmə belə fısıldamışdı:

Şeytan ona vəsvəsə edib dedi: “Ey Adəm! Sənə əbədiyyət ağacını və tükənməyəcək bir mülkü göstərimmi?” (Tə-ha 20/120)

Bu cəzbedici təklif onu səhv yola götürmüşdü:

فَأَكَلَا مِنْهَا فَبَدَتْ لَهُمَا سَوْآتُهُمَا وَطَفِقَا يَخْصِفَانِ عَلَيْهِمَا مِن وَرَقِ الْجَنَّةِ وَعَصَى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوَى

“İkisi də ondan yedilər və ayıb yerləri özlərinə göründü. Onlar üstlərinə Cənnət (ağaclarının) yarpaqlarından örtməyə başladılar. Beləliklə, Adəm Rəbbinə asi olub ğayyı işləmiş oldu.” (Tə-ha 20/121)

İblis də ğayy günahını işləmişdi. Allah, İblisə; “səcdə et”– əmrini verincə, İblis başında planladığı bir səbəbə əsaslanaraq səcdə etməmişdi. “Mən atəşdən, Adəm palçıqdan yaradılmışdır. Atəş palçıqdan xeyirli olduğu üçün mən də Adəmdən xeyirliyəm”- demişdi. Bu hadisədə də özünü deyil, Allahı təqsirkar görmüş və Ona belə demişdi:

فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ

“Madəm ki, məni ğayya (səhv yola) yönəltdin, mən də Sənin düz yolunun üstündə oturub (insanları) tovlayacağam.” (Əraf 7/16)

İblis, Allahın əmrinə itaət etməməyi günah saymadığı üçün kafir olmuşdu. Ancaq Adəm öz günahını başa düşmüş, tövbə edərək o səhv yoldan dönmüşdü. Deməli, eyni günahı törədən iki nəfərdən özünü günahkar sayan mömin qalır, günahkar saymayan da İblis kimi kafir olur.

3- Namazı tərk edib şəhvətə uyanlar və kafirlər

Məryəm surəsinin 59-cu ayəsində ğayy günahını işləyənlər yəni namazı tərk edən, şəhvətlərinə uyan və kafir olanlardan tövbə edib özünü islah edənlərə bu nimətlər veriləcəkdir:

“(Ğay günahını işləyənlərdən) hansıları inanaraq tövbə edib və yaxşı iş görmüş olsalar, onlar cənnətə girəcəklər və heç bir haqsızlığa məruz qalmayacaqlardır.” (Məryəm 19/59)

Ğayy günahını işlədikdən sonra tövbə etmədiyi üçün ğayy cəzasına məruz qalacaq olanlar haqqında isə belə buyurulur:

وَيَقُولُ الْإِنسَانُ أَئِذَا مَا مِتُّ لَسَوْفَ أُخْرَجُ حَيًّا.  أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا .  فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا  . ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيًّا .  ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَى بِهَا صِلِيًّا

“(Qiyaməti inkar edən) insan: “Mən öldükdən sonra (qəbirdən) dirimi çıxardılacağam?” – deyə soruşur. Məgər insan ilk əvvəl onu heç bir şey deyilkən (yoxdan) yaratdığımızı xatırlamırmı? Rəbbinə and olsun ki, Biz onları (ğayy günahı işləyənləri) şeytanlarla birlikdə bir yerə toplayacaq, sonra da onları diz üstə çökmüş halda Cəhənnəmin ətrafına yerləşdirəcəyik. Sonra hər firqədən ər-Rəhmana ən çox asi olanı çıxardacağıq. Orada yanmağa daha çox layiq olanları, əlbəttə ki, Biz yaxşı tanıyırıq.” (Məryəm 19/66-70)

4-Varid= وَارِد kəliməsi

وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا

“Sizdən oraya (cəhənnəmə) getməyən qalmayacaqdır. (Bu,) Rəbbinin müəyyən etdiyi qəti bir qərardır.” (Məryəm 19/71)

Varid= وَارِد kəliməsi cəhənnəm ilə birlikdə işlədiləndə suya gedən kimi cəhənnəmə getməyi ifadə edər. Məhşərdəki hesabda susayanlar oradan çıxarılarkən su içmə ümidilə cəhənnəmə yönələcəklər. Allah Təala belə buyurmuşdur:

يَقْدُمُ قَوْمَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ

“(Firon) Qiyamət günü öz camaatının qabağına düşüb onları Oda aparacaq. Girəcəkləri yer nə pis yerdir!” (Hud 11/98)

إِنَّكُمْ وَمَا تَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ حَصَبُ جَهَنَّمَ أَنتُمْ لَهَا وَارِدُون

“Siz və Allahdan başqa tapındıqlarınız Cəhənnəm odunusunuz. Siz (mütləq) ora girəcəksiniz.” (Ənbiya 21/98)

5-Müttəqilər

Məryəm 72-ci ayədə “ثُمَّ نُنَجِّي ” “özlərini qoruyanlar” müttəqilərdir. Müttəqi, təqva sahibi deməkdir. Təqva, viqayə (الوقاية) kökündəndir. Viqayə, bir şeyi sıxıntı və zərərə qarşı qorumaq, təqva isə özünü qorxduğu şeydən qorumaqdır. Şirkdən qorunan , əbədi cəhənnəmdən qorunur. Böyük günahlardan qorunan, cəhənnəmə girməkdən qorunur. Digər günahlardan qorunan da cənnətin üca məqamlarını əldə edər.

Bu ayədə təqva, küfür ilə imanı ayıran şey olaraq göstərilmişdir:

زُيِّنَ لِلَّذِينَ كَفَرُوا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا وَيَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا وَالَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Dünya həyatı kafirlər üçün gözəlləşdirildi. Onlar iman gətirənləri məsxərəyə qoyurdular. Halbuki müttəqilər qiyamət günü onlardan üstün olacaqlar. Allah istədiyi kəsə hesabsız ruzi verər.” (Bəqərə 2/212)

Allahın qoyduğu qanun, günahı savabından çox olanların cəhənnəmə girməsini tələb edir. Allah Təala belə deyir:

وَالْوَزْنُ يَوْمَئِذٍ الْحَقُّ فَمَن ثَقُلَتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَـئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ . وَمَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ فَأُوْلَـئِكَ الَّذِينَ خَسِرُواْ أَنفُسَهُم بِمَا كَانُواْ بِآيَاتِنَا يِظْلِمُونَ

“O gün (əməllərin tərəzidə ) çəkilməsi bir həqiqətdir. Tərəziləri ağır gələnlər – nicat tapanlardır.Tərəziləri yüngül gələnlər isə ayələrimizə qarşı haqsızlıq etdiklərinə görə özlərini ziyana uğradanlardır.” (Əraf 7/8-9)

Məryəm surəsinin 72-ci ayəsində cəhənnəmə girib çıxacaq olan müttəqilər, aşağıda verdiyimiz ayələrdəki günahkarlardır.

وَنَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلَى جَهَنَّمَ وِرْدًا . لَا يَمْلِكُونَ الشَّفَاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِندَ الرَّحْمَنِ عَهْدًا

“Günahkarları, cəhənnəmə susuz vəziyyətdə sürükləyib gətirərik. Ər-Rəhmandan əhd almış kəslərdən başqaları şəfaətə nail  olmazlar.” (Məryəm 19/86-87)

Rəhmandan söz almış olanlar, özlərini şirkdən qoruyanlardır. Çünki Allah Təala belə buyurmuşdur:

إِنَّ اللّهَ لاَ يَغْفِرُ أَن يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَن يَشَاء

“Şübhə yoxdur ki, Allah Özünə şərik qoşanları əfv etməz, amma istədiyi şəxsin bundan başqa olan günahlarını bağışlar. Allaha şərik qoşan şəxs, əlbəttə, böyük günah etmiş olur.” (Nisə 4/48,116)

Nəticə olaraq, müşrik olmayan və günahı savabından çox olan hər kəs cəhənnəmə girəcəkdir. Cəzasını çəkdikdən sonra cənnətdəki qohumlarının yanına yerləşəcəkdir. Elə şəfaət də budur.

6-Şəfaətdən faydalanacaq olanlar

Məryəm 71-ci ayəni təkrar oxuyaq:

وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا

“Sizdən (ğayy günahı işləyənlərinizdən) oraya getməyən qalmayacaqdır. (Bu,) Rəbbinin müəyyən etdiyi qəti bir qərardır.” (Məryəm 19/71)

Məsələn, Ğay günahını işləyənlər; “…Onların arxasınca namazı buraxıb şəhvətə uyan bir nəsil gəldi. Onlar cəhənnəmdəki “Ğayya vadisinə” uğrayacaqlar.” (Məryəm 19/58-59)

Şirkə düşməmiş olanlar isə, cəzalarını çəkdikdən sonra oradan xilas olacaqlar.

ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوا وَّنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا

“Sonra Biz Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənlərə nicat verəcək, zalımları isə orada diz üstə çökmüş halda saxlayacağıq!” (Məryəm 19/72)

Cəhənnəmə gedən möminlərin, cəzalarını çəkdikdən sonra cənnətdəki qohumlarının yanına yerləşdirilmələri ilə əlaqədar ayələr bunlardır:

“İnanları və  onların arxasınca gedən nəsillərini də (Cənnətdə) özlərinə qovuşduracağıq. Onların əməllərindən heç bir şey əskiltməyəcəyik. Hər kəs qazandığının girovudur.” (Tur 52/21)

“Əməlisaleh ataları, zövcə­­ləri və övladları ilə birlikdə daxil olacaqları Ədn bağları hazırlanmışdır. Mələklər bütün qapılardan onların yanına daxil olub( deyəcəklər): “Səbr etdiyinizə görə sizə salam olsun! Axirət yurdunuz necə də gözəldir!” (Rad 13/23-24)

Məhşərdə, yəni hesab vermə yerində şəfaət olmayacaqdır. Allah Təala belə buyurur:

“O gün heç kəs heç kəsin karına gələ bilməz. O gün hökm ancaq Allahındır!” (İnfitar 82/19)

“Göylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Allahındır. O, pislik edənlərə əməllərinin cəzasını verəcək, yaxşılıq edənləri isə ən gözəl mükafatla mükafatlandıracaqdır! “Onlar kiçik günahlar istisna olmaqla, böyük günahlardan və iyrənc əməllərdən çəkinirlər. Həqiqətən, sənin Rəbbin geniş məğfirət sahibidir. O, sizi torpaqdan yaradanda da, siz analarınızın bətnində rüşeym halında olanda da sizi yaxşı tanıyırdı. Özünüzü təmizə çıxartmayın! Çünki O, kimin (Allahdan) qorxduğunu yaxşı bilir.” (Nəcm 53/31-32)

“O gün (əməllərin tərəzidə )çəkilməsi bir həqiqətdir. Tərəziləri ağır gələnlər  nicat tapanlardır.” “Tərəziləri yüngül gələnlər isə ayələrimizə qarşı haqsızlıq etdiklərinə görə özlərini ziyana uğradanlardır.” (Əraf 7/9-10)

“Hər kəs qəsdən bir mömini öldürərsə, onun cəzası içərisində əbədi qalacağı Cəhənnəmdir. Allah ona qəzəblənər, onu lənətləyər və onun üçün böyük bir əzab hazırlayar.” (Nisə 4/93)

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidirMüsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.130 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.130 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.967 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.264 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.602 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.902 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.716 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.516 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.473 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.700 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.441 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.782 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.697 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.370 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.049 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.899 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.590 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.999 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.583 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.956 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.080 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.823 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.144 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.736 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.490 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.445 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.491 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.398 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.534 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.497 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.130 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.103 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.411 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.811 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.161 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.909 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.086 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.864 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.468 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 4.147 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.624 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.602 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.768 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.464 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.016 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.880 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.479 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.413 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.551 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.148 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.399 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.767 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.831 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.015 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.315 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.170 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.595 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.844 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.431 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 2.944 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.711 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.767 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.586 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.804 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 468 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.631 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.535 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
70 İsra və Merac 02.04.16 1.170 dəfə oxundu
71 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.364 dəfə oxundu
72 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 604 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.347 dəfə oxundu
74 Qəndil 30.06.09 7.743 dəfə oxundu
75 Şəfaət 08.04.10 3.133 dəfə oxundu
76 Surroqat analıq 03.02.12 4.771 dəfə oxundu
77 Təvəssül 10.06.13 3.083 dəfə oxundu
78 “Ən zəif ev” 09.03.18 302 dəfə oxundu
79 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.626 dəfə oxundu
80 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.864 dəfə oxundu
81 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
82 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.544 dəfə oxundu
83 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.327 dəfə oxundu
84 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 433 dəfə oxundu
85 Donuz dərisi 02.11.09 3.229 dəfə oxundu
86 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.693 dəfə oxundu
87 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.721 dəfə oxundu
88 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.024 dəfə oxundu
89 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
90 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 264 dəfə oxundu
91 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
92 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.749 dəfə oxundu
93 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.382 dəfə oxundu
94 Şəfaət inancı 08.02.11 2.894 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.846 dəfə oxundu
96 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.005 dəfə oxundu
97 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 394 dəfə oxundu