Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis > Qəbristan-Qəbir ziyarəti > Təsəvvüf-təriqət Tarix: 10 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Deyilənə görə belə bir hədis var: “İşlərinizdə nə edəcəyinizi bilməyib karıxdığınız vaxt qəbirlərdəki ölülərdən kömək diləyin”. Bu düzdür? Əgər düzdürsə, deməli, bu hədis həm ölülərdən kömək istəməyin, həm də təriqətlərdəki rabitə inancının dini cəhətdən müvafiq olduğuna dair bir dəlil kimi göstərilə bilər. Bu məsələni necə izah etmək lazımdır?

Cavab: Təriqətlərə mənsub olan bəzi şəxslər bu məsələyə dair bir hədis olduğunu deyib aşağıdakı rəvayətləri dəlil gətirir və qəbirdəkilərdən kömək istəməyi düzgün hesab edirlər:

إِذا تَحَيَّرْ تُم فِي اْلأمُورِ فاَسْتَعِينُوا بِأَهْلِ اْلقُبُورِ

إِذا أَعْيَتْكُمْ الأمُورُ فَعَلَيْكُمْ بِأهْلِ الْقُبُورِ ، أوْ فاَسْتَعِينُوا بِأَهْلِ اْلقُبُورِ

“İşlərinizdə nə edəcəyinizi bilməyib çaş-baş qaldığınız vaxt qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəyin”.

Halbuki, İbn Teymiyyənin də ifadə etdiyi kimi, bu söz “Peyğəmbərimizin hədislərini yaxşı bilən alimlərin ittifaqı ilə yalandır. Peyğəmbərə atılmış bir böhtandır. Hədis alimlərinin heç biri bu sözü hədis kimi rəvayət etməyib. Bu söz mötəbər hədis kitablarının heç birində yoxdur.1 Bu söz şirk qapısını açan bir nəfər tərəfindən uydurulub”.2

Əcluni-nin Kəşful-Xəfa3 adlı əsərində qeyd olunan bu söz haqqında ətraflı məlumat əldə etmək üçün Kur’an Işığında Tarikatçılığa Bakış adlı kitabımızın müvafiq fəsillərini oxumağınızı tövsiyə edirik:

MÜRİD: Sən demisən ki, bu hədisi qəbul etmirsən: “İşlərinizdə nə edəcəyinizi bilməyib çaş-baş qaldığınız vaxt qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəyin”.4

Sən bunun nəyinin əleyhinə çıxırsan ki? Qəbirlərdəki ölülərdən kömək istəmək ondan dərs götürüb ibrət almaq deməkdir.

ABDULAZİZ BAYINDIR: Elə isə niyə “ölülərdən ibrət alın” deyilmir? Nə üçün “onlardan kömək diləyin” deyilir?

Hədis kimi təqdim edilən və əslində uydurma olan bu sözün Ərəb dilindəki orijinalında “إستعينوا” “istianə edin” deyilir.  Halbuki, Quranın Fatihə surəsində: “Ancaq səndən istianə edirik (kömək diləyirik)”, – deyilir (“İyyakə nəstəiin”). Allah bu ayədə buyurur ki, köməyi ancaq bir yerdən – Allahdan istəyək. İndi deyin görək, sizin hədis adlandırdığınız bu söz yuxarıdakı ayə ilə açıq-aşkar ziddiyyət təşkil etmirmi?

Məgər hər namazda Fatihə surəsini oxumağımızın və onun mənasını öz zehnimizdə canlı saxlamağımızın bir səbəbi yoxdur? Yuxarıdakı sözü Muhəmməd peyğəmbərə (s. a. v.) yaraşdıran iftiraçıların cərgəsinə daxil olmaq sizə ağır gəlmir? Heç düşünmürsünüzmü? Əsas vəzifəsi Quranı təbliğ edib başa salmaq olan həzrəti Muhəmmədin (s. a. v.) Qurana zidd bir sözü ola bilər? Üstəlik də bu sözü onun ağzından eşidən olmayıb. Onunla eyni dövrdə, yaxud onlardan sonra yaşayan insanların arasında belə bir söz deyən olmayıb. Bunu öz hədis külliyatına daxil edən müəllif də yoxdur, mötəbər hədis kitabı da. Qısa desək, bunların heç biri mövcud deyil.

Biz bunu sizə çox dedik. Lakin siz bu məsələyə dair heç bir şey tapa bilmədiniz. Bilirsinizmi niyə? Çünki olmayan şeyi tapmaq olmaz.

MÜRİD: Əcluni-nin Kəşful-Xəfa adlı kitabında var axı. Onun kitabında olmağı bizim üçün kifayətdir. Əcluni böyük bir hədis alimidir. O da bunu İbn Kamalın Əl-Ərbəin əsərindən əxz edib.

ABDULAZİZ BAYINDIR: Əcluni o kitabı xalq arasında hədis kimi qəbul olunan sözlərin düzgün versiyası ilə əsassız olanlarını bir-birindən ayırmaq üçün yazıb. Buna görə də həmin kitabda çoxlu uydurma hədis var. Əcluni kitabın əvvəlində Hafiz İbn Həcərin aşağıdakı sözünü nəql edir:

“Əsli olmayan hədisi kim nəql etsə, Buxarinin də qeyd etdiyi kimi, Muhəmməd peyğəmbərin (s. a. v.) bu sözündə nəzərdə tutduğu insanlarına cərgəsinə daxil olar: “Kim məndən mənim demədiyim bir şeyi nəql etsə, Cəhənnəmdə oturacağı yerə hazırlaşsın”.5

Əcluni kitabına daxil etdiyi hədislərin mənbələrini bildirir. Bu sözlə əlaqədar olaraq təkcə: “İbn Kamal Paşa Əl-Ərbəin əsərində belə deyib”, – qeydini əlavə etmişdir. İbn Kamalın həmin əsərinə baxdıqda məlum olur ki, hədis kimi nəql etdiyi o sözə heç bir qaynaq göstərməyib.6

Yavuz Sultan Səlimin şeyxülislamı İbn Kamal həzrəti peyğəmbəri görməyib. Ona görə də heç bir əsası olmayan bir sözə hədis deyənlər “Cəhənnəmdə oturacaqları yerə hazırlaşmalıdırlar”.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İbn Teymiyyə, Məcmu-u Fətava, 1-ci cild, s. 356. []
  2. İbn Teymiyyə, həmin əsər, 11-ci cild, s. 293. []
  3. 1-cild, s. 85, hədis nömrəsi 213. []
  4. Mahmud Ustaosmanoğlunun (Mahmud Əfəndi) başçılıq etdiy bir heyət, Ruhu’l-Furqan Təfsiri, İstanbul 1992, 2-ci cild, s. 82. []
  5. İsmail ibn Muhəmməd Əl-Əcluni, Kəşful-Xəfa, Beyrut 1988/1408, 1-ci cild, s. 8. []
  6. İbn Kamal Paşa, Əl-Ərbəin, ö. 360. Süleymaniye Kitanxanası, Əsad Əfəndi, 1694. İbn Kamal, Osmanlı padşahı Yavuz Sultan Səlimin məşhur şeyxülislamıdır. 1469-cu ildə Tokat şəhərində doğulmuş, 1534-cü ildə İstanbulda ölmüşdür. Onunla peyğəmbərimizin arasında 900 ildən çox bir müddət var. Ona görə də heç bir mənbə qeyd etmədən və mənası da Qurana tamamilə zidd olan bu sözü hədis kimi irəli sürməyi qəbuledilməzdir. İbn Kamal bu əsərində qaynaq göstərmək əvəzinə həmin sözün hədis olduğunu sübuta yetirmək üçün fəlsəfi izahatlarla məşğul olub. []
  7. Abdulaziz Bayındır, Kur’an Işığında Tarikatçılığa Bakış, Süleymaniye Vakfı Yayınları, İstanbul, 2007, s: 12-14. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.192 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurani-Kərimdə təriqətlə əlaqədar hər hansı bir ayə var? 26.07.09 2.273 dəfə oxundu
2 Vəhy və ilhamın arasında fərq var? Vəhy hamıya gələ bilər? 14.05.10 2.033 dəfə oxundu
3 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.923 dəfə oxundu
4 Allah dostları məsələsi 26.07.09 1.886 dəfə oxundu
5 Nəfsimizi tərbiyə etmək üçün halal şeyləri özümüzə haram etməyimiz düzgündür? 18.06.10 1.848 dəfə oxundu
6 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.153 dəfə oxundu
7 Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar 26.07.09 2.689 dəfə oxundu
8 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.453 dəfə oxundu
9 İslamda Üveysilik var? 05.04.12 1.501 dəfə oxundu
10 Bəlqisin taxtının Yəməndən Qüdsə gəririlməsi kəramət deyilmi? 01.03.10 1.838 dəfə oxundu
11 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.118 dəfə oxundu
12 Bəqərə surəsinin 200-cü ayəsi təriqətlərin ucadan zikrinə sübutdur? 28.05.12 1.468 dəfə oxundu
13 Dinin geyim-kecimdən ibarət olduğunu güman etmək 28.07.09 1.690 dəfə oxundu
14 Din 31.03.10 2.990 dəfə oxundu
15 Tayyi-məkan var? Şeyxlər insanın ürəyindən keçənləri bilə bilərlər? 02.03.13 1.370 dəfə oxundu
16 Qurana müvafiq rəftar etmək 28.07.09 1.495 dəfə oxundu
17 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.842 dəfə oxundu
18 Allahın gözüylə görmək nə deməkdir? 01.05.13 1.474 dəfə oxundu
19 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.860 dəfə oxundu
20 Şəfaət inancı 08.02.11 2.959 dəfə oxundu
21 “Vəhdəti-vücud” nə deməkdir? 28.12.13 1.870 dəfə oxundu
22 Vəkil sözünü insanlar haqqında işlətmək düzdür? 21.05.14 1.026 dəfə oxundu
23 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.977 dəfə oxundu
24 Təriqətlərdəki cəzbə halı nə deməkdir? 26.03.11 1.748 dəfə oxundu
25 Təriqətlərdəki insani-kamil məfhumunun izahı 07.03.11 1.535 dəfə oxundu
26 Təriqətlərin rabitə inancı dini cəhətdən düzgündür? 12.02.10 1.605 dəfə oxundu
27 Siz təsəvvüf əhlinə kafir deyirsiniz? 08.03.11 1.809 dəfə oxundu
28 Təriqətlərdə mövcud olan tövbə almaq nə deməkdir? 12.02.10 2.176 dəfə oxundu
29 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.418 dəfə oxundu
30 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.842 dəfə oxundu
31 Şəfa tapmaq üçün silsilə ilə dua və ibadət etmək olar? 12.04.11 3.798 dəfə oxundu
32 Səid Nursinin sözləri ilham ola bilməzmi? 11.02.10 1.824 dəfə oxundu
33 Təriqətçilər hansı məqsədlə rabitə ilə məşğul olurlar? 14.04.11 1.575 dəfə oxundu
34 Ənvaru-l Aşiqin necə bir kitabdır? 14.08.14 1.032 dəfə oxundu
35 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.634 dəfə oxundu
36 Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər? 12.03.10 1.827 dəfə oxundu
37 Rəvasi nə deməkdir? 21.06.11 1.651 dəfə oxundu
38 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.192 dəfə oxundu
39 Nəfsin mərtəbələri nədən ibarətdir? 10.05.10 2.589 dəfə oxundu
40 Təriqət dərsinə getmək lazımdır? 08.07.11 1.647 dəfə oxundu