Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

(NAMAZ  VƏ ORUC)

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Namaz qılmaq üçün dəstəmaz və yaxud qüsl almaq lazım olduğunu bildirən ayə isə belə qurtarır:

“Allah sizi çətinliyə salmaq istəmir, lakin O, sizi arındırmaq (pak və təmiz etmək) istəyir”.2 Qadın aybaşı halında olduğu vaxt təmiz sayılmadığına görə onun namaz qılmağı mümkün deyil. Bu səbəbə görə də onu namaz qılmaqdan məsul hesab etmək olmaz. Çünki Allah Təala belə buyurur:

“Allah heç kimə onun gücünün çatdığından artıq yük yükləməz”.3

Ümm Həbibə bint Cəhş peyğəmbərə (s. a. v.) qan gördüyü barədə şikayət etdiyi vaxt o, belə demişdi:

“Aybaşının sənə mane olduğu müddət ərzində namaz qılma. Sonra yuyun və namazını qıl”.4

Aybaşı görən qadın namaz qılmaqdan məsul olmadığına görə namazını qəza etməkdən də məsul ola bilməz. Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum:

“Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə5 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.6

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”7 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”8 deməkdir.9 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)10 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.11 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

İbn Teymiyyə qəza sözü ilə əlaqədar olaraq belə demişdir:

Qəza (القضاء) Allah və peyğəmbərin (s. a. v.) sözlərində ibadəti öz vaxtında tam yerinə yetirməyi bildirir. Aşağıdakı ayələr bunu göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.12

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
13

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.14

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.15 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.16

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.17

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.18

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Maidə, 5/6. []
  3. Bəqərə, 2/286. []
  4. Müslim, Heyz, 65. []
  5. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  6. Müslim, Heyz, 67. []
  7. Bəqərə, 2/200. []
  8. Nisa, 4/103. []
  9. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  10. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  11. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  12. Cümə, 62/10. []
  13. Bəqərə, 2/200. []
  14. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  15. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  16. Bəqərə, 2/184. []
  17. Bəqərə, 2/187. []
  18. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
33.003 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.922 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.638 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.317 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.458 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.596 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.390 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.213 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.344 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.795 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.374 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.202 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.789 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.788 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.749 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.689 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.451 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.517 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.418 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.702 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.848 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.531 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.665 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.323 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.708 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.276 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.929 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.225 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.393 dəfə oxundu
29 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.432 dəfə oxundu
30 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.369 dəfə oxundu
31 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.268 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.216 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.277 dəfə oxundu
34 Şirk və küfr 14.07.11 3.203 dəfə oxundu
35 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.885 dəfə oxundu
36 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.850 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.934 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.982 dəfə oxundu
39 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.994 dəfə oxundu
40 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.769 dəfə oxundu
41 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.701 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.362 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.608 dəfə oxundu
44 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.535 dəfə oxundu
45 Hikmət 09.01.16 3.154 dəfə oxundu
46 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.574 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.351 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.086 dəfə oxundu
49 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.114 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 883 dəfə oxundu
51 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.476 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.357 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.126 dəfə oxundu
54 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.365 dəfə oxundu
55 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.207 dəfə oxundu
56 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 918 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.922 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.496 dəfə oxundu
59 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.595 dəfə oxundu
60 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.770 dəfə oxundu
61 Qadınların döyülməsi 29.03.17 595 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.571 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.626 dəfə oxundu
64 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.658 dəfə oxundu
65 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.866 dəfə oxundu
66 Tağut 28.04.17 1.023 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.470 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.097 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.574 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.478 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.711 dəfə oxundu
72 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.256 dəfə oxundu
73 Qəndil 30.06.09 7.345 dəfə oxundu
74 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.100 dəfə oxundu
75 İsra və Merac 02.04.16 1.043 dəfə oxundu
76 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.263 dəfə oxundu
77 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.427 dəfə oxundu
78 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.755 dəfə oxundu
79 Şəfaət 08.04.10 3.012 dəfə oxundu
80 Surroqat analıq 03.02.12 4.444 dəfə oxundu
81 Təvəssül 10.06.13 2.858 dəfə oxundu
82 Donuz dərisi 02.11.09 3.106 dəfə oxundu
83 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.868 dəfə oxundu
84 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.317 dəfə oxundu
85 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.399 dəfə oxundu
86 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.080 dəfə oxundu
87 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.706 dəfə oxundu
88 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.003 dəfə oxundu
89 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.497 dəfə oxundu
90 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.240 dəfə oxundu
91 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.698 dəfə oxundu
92 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.136 dəfə oxundu