Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

(NAMAZ  VƏ ORUC)

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Namaz qılmaq üçün dəstəmaz və yaxud qüsl almaq lazım olduğunu bildirən ayə isə belə qurtarır:

“Allah sizi çətinliyə salmaq istəmir, lakin O, sizi arındırmaq (pak və təmiz etmək) istəyir”.2 Qadın aybaşı halında olduğu vaxt təmiz sayılmadığına görə onun namaz qılmağı mümkün deyil. Bu səbəbə görə də onu namaz qılmaqdan məsul hesab etmək olmaz. Çünki Allah Təala belə buyurur:

“Allah heç kimə onun gücünün çatdığından artıq yük yükləməz”.3

Ümm Həbibə bint Cəhş peyğəmbərə (s. a. v.) qan gördüyü barədə şikayət etdiyi vaxt o, belə demişdi:

“Aybaşının sənə mane olduğu müddət ərzində namaz qılma. Sonra yuyun və namazını qıl”.4

Aybaşı görən qadın namaz qılmaqdan məsul olmadığına görə namazını qəza etməkdən də məsul ola bilməz. Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum:

“Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə5 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.6

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”7 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”8 deməkdir.9 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)10 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.11 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

İbn Teymiyyə qəza sözü ilə əlaqədar olaraq belə demişdir:

Qəza (القضاء) Allah və peyğəmbərin (s. a. v.) sözlərində ibadəti öz vaxtında tam yerinə yetirməyi bildirir. Aşağıdakı ayələr bunu göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.12

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
13

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.14

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.15 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.16

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.17

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.18

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Maidə, 5/6. []
  3. Bəqərə, 2/286. []
  4. Müslim, Heyz, 65. []
  5. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  6. Müslim, Heyz, 67. []
  7. Bəqərə, 2/200. []
  8. Nisa, 4/103. []
  9. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  10. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  11. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  12. Cümə, 62/10. []
  13. Bəqərə, 2/200. []
  14. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  15. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  16. Bəqərə, 2/184. []
  17. Bəqərə, 2/187. []
  18. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
43.596 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.344 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.765 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.150 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.118 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.572 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.576 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.857 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.764 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.284 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.358 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 2.844 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.482 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.490 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 7.719 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.067 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.811 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.635 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.596 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.378 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.623 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.348 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.041 dəfə oxundu
81 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
82 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
83 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
84 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
85 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.927 dəfə oxundu
86 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
87 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
88 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.113 dəfə oxundu
89 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.697 dəfə oxundu
90 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
91 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
92 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.462 dəfə oxundu
93 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.389 dəfə oxundu
94 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
95 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
96 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
97 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu