Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

(NAMAZ  VƏ ORUC)

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Namaz qılmaq üçün dəstəmaz və yaxud qüsl almaq lazım olduğunu bildirən ayə isə belə qurtarır:

“Allah sizi çətinliyə salmaq istəmir, lakin O, sizi arındırmaq (pak və təmiz etmək) istəyir”.2 Qadın aybaşı halında olduğu vaxt təmiz sayılmadığına görə onun namaz qılmağı mümkün deyil. Bu səbəbə görə də onu namaz qılmaqdan məsul hesab etmək olmaz. Çünki Allah Təala belə buyurur:

“Allah heç kimə onun gücünün çatdığından artıq yük yükləməz”.3

Ümm Həbibə bint Cəhş peyğəmbərə (s. a. v.) qan gördüyü barədə şikayət etdiyi vaxt o, belə demişdi:

“Aybaşının sənə mane olduğu müddət ərzində namaz qılma. Sonra yuyun və namazını qıl”.4

Aybaşı görən qadın namaz qılmaqdan məsul olmadığına görə namazını qəza etməkdən də məsul ola bilməz. Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum:

“Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə5 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.6

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”7 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”8 deməkdir.9 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)10 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.11 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

İbn Teymiyyə qəza sözü ilə əlaqədar olaraq belə demişdir:

Qəza (القضاء) Allah və peyğəmbərin (s. a. v.) sözlərində ibadəti öz vaxtında tam yerinə yetirməyi bildirir. Aşağıdakı ayələr bunu göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.12

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
13

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.14

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.15 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.16

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.17

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.18

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Maidə, 5/6. []
  3. Bəqərə, 2/286. []
  4. Müslim, Heyz, 65. []
  5. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  6. Müslim, Heyz, 67. []
  7. Bəqərə, 2/200. []
  8. Nisa, 4/103. []
  9. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  10. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  11. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  12. Cümə, 62/10. []
  13. Bəqərə, 2/200. []
  14. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  15. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  16. Bəqərə, 2/184. []
  17. Bəqərə, 2/187. []
  18. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
33.684 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.977 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.683 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.469 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.495 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.646 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.526 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.321 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.502 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.287 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.391 dəfə oxundu
11 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.261 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.078 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.306 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.466 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.914 dəfə oxundu
16 Şəfaət 08.04.10 3.050 dəfə oxundu
17 Surroqat analıq 03.02.12 4.534 dəfə oxundu
18 Təvəssül 10.06.13 2.896 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.140 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.960 dəfə oxundu
21 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.378 dəfə oxundu
22 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.426 dəfə oxundu
23 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.119 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.743 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.684 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.617 dəfə oxundu
27 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.309 dəfə oxundu
28 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.746 dəfə oxundu
29 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.165 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.062 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.403 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.247 dəfə oxundu
33 Şəfaət inancı 08.02.11 2.824 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.819 dəfə oxundu
35 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.790 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.719 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.490 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.603 dəfə oxundu
39 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.453 dəfə oxundu
40 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.793 dəfə oxundu
41 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.891 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.573 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.726 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.377 dəfə oxundu
45 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.813 dəfə oxundu
46 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.433 dəfə oxundu
47 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.969 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.269 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.425 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.462 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.396 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.328 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.384 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.368 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.261 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.936 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.906 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.129 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.039 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.809 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.839 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.414 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.653 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.603 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 3.318 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.780 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.385 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.132 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.193 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 922 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.607 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.380 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.197 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.393 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.230 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.032 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.101 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.532 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.757 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.812 dəfə oxundu
82 Qadınların döyülməsi 29.03.17 742 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.620 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.673 dəfə oxundu
85 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.709 dəfə oxundu
86 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.030 dəfə oxundu
87 Tağut 28.04.17 1.305 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.517 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.153 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.603 dəfə oxundu
91 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.713 dəfə oxundu
92 Vəhy 12.04.13 1.742 dəfə oxundu