Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

(NAMAZ  VƏ ORUC)

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Namaz qılmaq üçün dəstəmaz və yaxud qüsl almaq lazım olduğunu bildirən ayə isə belə qurtarır:

“Allah sizi çətinliyə salmaq istəmir, lakin O, sizi arındırmaq (pak və təmiz etmək) istəyir”.2 Qadın aybaşı halında olduğu vaxt təmiz sayılmadığına görə onun namaz qılmağı mümkün deyil. Bu səbəbə görə də onu namaz qılmaqdan məsul hesab etmək olmaz. Çünki Allah Təala belə buyurur:

“Allah heç kimə onun gücünün çatdığından artıq yük yükləməz”.3

Ümm Həbibə bint Cəhş peyğəmbərə (s. a. v.) qan gördüyü barədə şikayət etdiyi vaxt o, belə demişdi:

“Aybaşının sənə mane olduğu müddət ərzində namaz qılma. Sonra yuyun və namazını qıl”.4

Aybaşı görən qadın namaz qılmaqdan məsul olmadığına görə namazını qəza etməkdən də məsul ola bilməz. Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum:

“Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə5 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.6

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”7 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”8 deməkdir.9 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)10 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.11 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

İbn Teymiyyə qəza sözü ilə əlaqədar olaraq belə demişdir:

Qəza (القضاء) Allah və peyğəmbərin (s. a. v.) sözlərində ibadəti öz vaxtında tam yerinə yetirməyi bildirir. Aşağıdakı ayələr bunu göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.12

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
13

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.14

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.15 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.16

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.17

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.18

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Maidə, 5/6. []
  3. Bəqərə, 2/286. []
  4. Müslim, Heyz, 65. []
  5. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  6. Müslim, Heyz, 67. []
  7. Bəqərə, 2/200. []
  8. Nisa, 4/103. []
  9. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  10. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  11. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  12. Cümə, 62/10. []
  13. Bəqərə, 2/200. []
  14. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  15. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  16. Bəqərə, 2/184. []
  17. Bəqərə, 2/187. []
  18. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
34.263 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.989 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.709 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.484 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.505 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.662 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.537 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.333 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.537 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.592 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.758 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.425 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.402 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.339 dəfə oxundu
15 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.279 dəfə oxundu
16 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.431 dəfə oxundu
17 Şirk və küfr 14.07.11 3.286 dəfə oxundu
18 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.951 dəfə oxundu
19 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.926 dəfə oxundu
20 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.516 dəfə oxundu
21 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.408 dəfə oxundu
22 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.050 dəfə oxundu
23 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.818 dəfə oxundu
24 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.867 dəfə oxundu
25 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
26 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.211 dəfə oxundu
27 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.828 dəfə oxundu
28 Hikmət 09.01.16 3.387 dəfə oxundu
29 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.868 dəfə oxundu
30 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.426 dəfə oxundu
31 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.672 dəfə oxundu
32 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.219 dəfə oxundu
33 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 934 dəfə oxundu
34 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.637 dəfə oxundu
35 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.399 dəfə oxundu
36 Faiz 29.03.10 4.148 dəfə oxundu
37 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.400 dəfə oxundu
38 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.234 dəfə oxundu
39 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.048 dəfə oxundu
40 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.382 dəfə oxundu
41 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.267 dəfə oxundu
42 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.871 dəfə oxundu
43 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.823 dəfə oxundu
44 Qadınların döyülməsi 29.03.17 805 dəfə oxundu
45 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.211 dəfə oxundu
46 Vərdişlər 10.04.10 2.542 dəfə oxundu
47 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.723 dəfə oxundu
48 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.164 dəfə oxundu
49 Tağut 28.04.17 1.458 dəfə oxundu
50 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.635 dəfə oxundu
51 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.692 dəfə oxundu
52 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.885 dəfə oxundu
53 Vəhy 12.04.13 1.746 dəfə oxundu
54 Təsbeh 06.07.09 3.532 dəfə oxundu
55 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.203 dəfə oxundu
56 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
57 İsra və Merac 02.04.16 1.092 dəfə oxundu
58 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.315 dəfə oxundu
59 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
60 Qəndil 30.06.09 7.407 dəfə oxundu
61 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
62 Surroqat analıq 03.02.12 4.577 dəfə oxundu
63 Təvəssül 10.06.13 2.906 dəfə oxundu
64 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.487 dəfə oxundu
65 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.025 dəfə oxundu
66 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.396 dəfə oxundu
67 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.436 dəfə oxundu
68 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.142 dəfə oxundu
69 Donuz dərisi 02.11.09 3.148 dəfə oxundu
70 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.048 dəfə oxundu
71 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.370 dəfə oxundu
72 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.779 dəfə oxundu
73 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.168 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
75 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.263 dəfə oxundu
76 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.642 dəfə oxundu
77 Şəfaət inancı 08.02.11 2.827 dəfə oxundu
78 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
79 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.819 dəfə oxundu
80 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.299 dəfə oxundu
81 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.414 dəfə oxundu
82 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
83 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.481 dəfə oxundu
84 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.855 dəfə oxundu
85 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.907 dəfə oxundu
86 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.741 dəfə oxundu
87 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.497 dəfə oxundu
88 Dua 25.11.10 6.633 dəfə oxundu
89 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.894 dəfə oxundu
90 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.488 dəfə oxundu
91 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.983 dəfə oxundu