Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Burada kişilərə bir xəbərdarlıq edilir: “Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın…” yəni, Allaha ediləcək ibadətdən deyil, kişilərlə olan cinsi əlaqədən uzaq durmağı bildirir.

Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum: “Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə2 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.3

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”4 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”5 deməkdir.6 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)7 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.8 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

Aşağıdakı ayə, qəza kəliməsinin əsl mənasını göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.9

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
10

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.11

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.12 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.13

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.14

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.15

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  3. Müslim, Heyz, 67. []
  4. Bəqərə, 2/200. []
  5. Nisa, 4/103. []
  6. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  7. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  8. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  9. Cümə, 62/10. []
  10. Bəqərə, 2/200. []
  11. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  12. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  13. Bəqərə, 2/184. []
  14. Bəqərə, 2/187. []
  15. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
49.450 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.205 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.672 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.053 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.883 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.132 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.283 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.053 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
36 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
37 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.395 dəfə oxundu
38 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
39 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
40 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
41 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
42 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
43 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
44 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
48 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
49 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
50 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
51 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
52 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
53 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
54 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
55 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
56 Hikmət 09.01.16 4.644 dəfə oxundu
57 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.097 dəfə oxundu
58 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
59 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
60 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
62 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.078 dəfə oxundu
63 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
64 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
65 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
67 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
68 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
69 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.072 dəfə oxundu
70 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.445 dəfə oxundu
71 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
72 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.651 dəfə oxundu
73 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.687 dəfə oxundu
74 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
75 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
76 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.877 dəfə oxundu
77 Tağut 28.04.17 3.869 dəfə oxundu
78 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
79 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
80 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.549 dəfə oxundu
81 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
82 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 767 dəfə oxundu
83 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
84 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
85 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
86 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
87 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
88 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
89 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
90 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
91 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
92 Surroqat analıq 03.02.12 4.838 dəfə oxundu
93 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
94 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
95 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
96 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.290 dəfə oxundu
97 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
98 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
99 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
100 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu