Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

(NAMAZ  VƏ ORUC)

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Namaz qılmaq üçün dəstəmaz və yaxud qüsl almaq lazım olduğunu bildirən ayə isə belə qurtarır:

“Allah sizi çətinliyə salmaq istəmir, lakin O, sizi arındırmaq (pak və təmiz etmək) istəyir”.2 Qadın aybaşı halında olduğu vaxt təmiz sayılmadığına görə onun namaz qılmağı mümkün deyil. Bu səbəbə görə də onu namaz qılmaqdan məsul hesab etmək olmaz. Çünki Allah Təala belə buyurur:

“Allah heç kimə onun gücünün çatdığından artıq yük yükləməz”.3

Ümm Həbibə bint Cəhş peyğəmbərə (s. a. v.) qan gördüyü barədə şikayət etdiyi vaxt o, belə demişdi:

“Aybaşının sənə mane olduğu müddət ərzində namaz qılma. Sonra yuyun və namazını qıl”.4

Aybaşı görən qadın namaz qılmaqdan məsul olmadığına görə namazını qəza etməkdən də məsul ola bilməz. Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum:

“Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə5 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.6

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”7 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”8 deməkdir.9 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)10 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.11 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

İbn Teymiyyə qəza sözü ilə əlaqədar olaraq belə demişdir:

Qəza (القضاء) Allah və peyğəmbərin (s. a. v.) sözlərində ibadəti öz vaxtında tam yerinə yetirməyi bildirir. Aşağıdakı ayələr bunu göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.12

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
13

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.14

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.15 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.16

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.17

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.18

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Maidə, 5/6. []
  3. Bəqərə, 2/286. []
  4. Müslim, Heyz, 65. []
  5. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  6. Müslim, Heyz, 67. []
  7. Bəqərə, 2/200. []
  8. Nisa, 4/103. []
  9. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  10. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  11. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  12. Cümə, 62/10. []
  13. Bəqərə, 2/200. []
  14. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  15. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  16. Bəqərə, 2/184. []
  17. Bəqərə, 2/187. []
  18. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
26.491 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.089 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.420 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.260 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.288 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.121 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.989 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.802 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.309 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.491 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.613 dəfə oxundu
12 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.931 dəfə oxundu
13 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.535 dəfə oxundu
14 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.013 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.138 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.252 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.971 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.630 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.652 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.557 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.523 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.286 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.147 dəfə oxundu
24 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.220 dəfə oxundu
25 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.369 dəfə oxundu
26 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.648 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.350 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.339 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.038 dəfə oxundu
30 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.410 dəfə oxundu
31 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.824 dəfə oxundu
32 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.709 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.054 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.218 dəfə oxundu
35 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.295 dəfə oxundu
36 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.218 dəfə oxundu
37 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.117 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.815 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.987 dəfə oxundu
40 Şirk və küfr 14.07.11 3.014 dəfə oxundu
41 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.698 dəfə oxundu
42 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.613 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.813 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.489 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.763 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.639 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.230 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.182 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.438 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.349 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 2.421 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 768 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.178 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 3.884 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.741 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 730 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 960 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.217 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.766 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.209 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.058 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 596 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.406 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.360 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.232 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.497 dəfə oxundu
67 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.354 dəfə oxundu
68 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.465 dəfə oxundu
69 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.494 dəfə oxundu
70 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.297 dəfə oxundu
71 Təsbeh 06.07.09 3.254 dəfə oxundu
72 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.754 dəfə oxundu
73 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.390 dəfə oxundu
74 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.616 dəfə oxundu
75 Vəhy 12.04.13 1.564 dəfə oxundu
76 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.048 dəfə oxundu
77 Qəndil 30.06.09 6.984 dəfə oxundu
78 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.692 dəfə oxundu
79 İsra və Merac 02.04.16 725 dəfə oxundu
80 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.076 dəfə oxundu
81 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.246 dəfə oxundu
82 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.217 dəfə oxundu
83 Şəfaət 08.04.10 2.808 dəfə oxundu
84 Surroqat analıq 03.02.12 4.108 dəfə oxundu
85 Təvəssül 10.06.13 2.677 dəfə oxundu
86 Donuz dərisi 02.11.09 2.955 dəfə oxundu
87 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.445 dəfə oxundu
88 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.045 dəfə oxundu
89 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.225 dəfə oxundu
90 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.880 dəfə oxundu