Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Burada kişilərə bir xəbərdarlıq edilir: “Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın…” yəni, Allaha ediləcək ibadətdən deyil, kişilərlə olan cinsi əlaqədən uzaq durmağı bildirir.

Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum: “Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə2 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.3

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”4 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”5 deməkdir.6 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)7 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.8 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

Aşağıdakı ayə, qəza kəliməsinin əsl mənasını göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.9

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
10

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.11

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.12 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.13

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.14

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.15

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  3. Müslim, Heyz, 67. []
  4. Bəqərə, 2/200. []
  5. Nisa, 4/103. []
  6. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  7. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  8. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  9. Cümə, 62/10. []
  10. Bəqərə, 2/200. []
  11. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  12. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  13. Bəqərə, 2/184. []
  14. Bəqərə, 2/187. []
  15. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
44.297 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.057 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.917 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.747 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.559 dəfə oxundu
9 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 475 dəfə oxundu
10 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
11 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.038 dəfə oxundu
12 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
13 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
14 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.369 dəfə oxundu
15 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 329 dəfə oxundu
16 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
17 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.854 dəfə oxundu
18 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.805 dəfə oxundu
19 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
20 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 521 dəfə oxundu
22 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.979 dəfə oxundu
23 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.297 dəfə oxundu
24 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.447 dəfə oxundu
25 Şəfaət inancı 08.02.11 2.917 dəfə oxundu
26 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
27 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 265 dəfə oxundu
29 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.958 dəfə oxundu
30 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
31 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.897 dəfə oxundu
32 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.779 dəfə oxundu
33 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.471 dəfə oxundu
34 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.083 dəfə oxundu
35 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
36 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
37 Dua 25.11.10 7.058 dəfə oxundu
38 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.754 dəfə oxundu
39 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.049 dəfə oxundu
40 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.107 dəfə oxundu
41 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
42 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.252 dəfə oxundu
43 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
44 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
45 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
46 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.553 dəfə oxundu
47 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
48 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
49 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
50 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.173 dəfə oxundu
51 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.145 dəfə oxundu
52 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.618 dəfə oxundu
53 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.892 dəfə oxundu
54 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
55 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
56 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.148 dəfə oxundu
57 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
58 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.020 dəfə oxundu
59 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.546 dəfə oxundu
60 Hikmət 09.01.16 4.408 dəfə oxundu
61 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.847 dəfə oxundu
62 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
63 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.796 dəfə oxundu
64 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.545 dəfə oxundu
65 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
66 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.955 dəfə oxundu
67 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
68 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
69 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.445 dəfə oxundu
70 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
71 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu
72 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
73 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.895 dəfə oxundu
74 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.105 dəfə oxundu
75 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.061 dəfə oxundu
76 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.426 dəfə oxundu
77 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.370 dəfə oxundu
78 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
79 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
80 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.625 dəfə oxundu
81 Tağut 28.04.17 3.334 dəfə oxundu
82 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.726 dəfə oxundu
83 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
84 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.974 dəfə oxundu
85 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
86 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 594 dəfə oxundu
87 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
88 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
89 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
90 İsra və Merac 02.04.16 1.187 dəfə oxundu
91 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.382 dəfə oxundu
92 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 704 dəfə oxundu
93 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
94 Qəndil 30.06.09 7.878 dəfə oxundu
95 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
96 Surroqat analıq 03.02.12 4.802 dəfə oxundu
97 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
98 “Ən zəif ev” 09.03.18 332 dəfə oxundu