Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Burada kişilərə bir xəbərdarlıq edilir: “Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın…” yəni, Allaha ediləcək ibadətdən deyil, kişilərlə olan cinsi əlaqədən uzaq durmağı bildirir.

Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum: “Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə2 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.3

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”4 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”5 deməkdir.6 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)7 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.8 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

Aşağıdakı ayə, qəza kəliməsinin əsl mənasını göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.9

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
10

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.11

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.12 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.13

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.14

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.15

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  3. Müslim, Heyz, 67. []
  4. Bəqərə, 2/200. []
  5. Nisa, 4/103. []
  6. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  7. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  8. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  9. Cümə, 62/10. []
  10. Bəqərə, 2/200. []
  11. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  12. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  13. Bəqərə, 2/184. []
  14. Bəqərə, 2/187. []
  15. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
49.635 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.258 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.453 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 712 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.635 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.167 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.477 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.092 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.995 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.653 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.144 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.035 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.216 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
53 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
54 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
55 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.444 dəfə oxundu
56 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
57 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
58 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
59 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.676 dəfə oxundu
60 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
61 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
62 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
63 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
64 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
65 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
66 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 77 dəfə oxundu
67 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.086 dəfə oxundu
68 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.005 dəfə oxundu
69 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
70 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
71 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
72 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
73 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
74 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.061 dəfə oxundu
75 Hikmət 09.01.16 4.723 dəfə oxundu
76 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.233 dəfə oxundu
77 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
78 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
79 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
80 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
81 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
82 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
83 Faiz 29.03.10 4.656 dəfə oxundu
84 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
86 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
87 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
88 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.119 dəfə oxundu
89 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.644 dəfə oxundu
90 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
91 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.790 dəfə oxundu
92 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.816 dəfə oxundu
93 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
94 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
95 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.010 dəfə oxundu
96 Tağut 28.04.17 4.104 dəfə oxundu
97 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
98 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
99 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.854 dəfə oxundu
100 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu