Heyzli qadının ibadəti
Müsəlmanlar > Aybaşı > Namaz > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Şubat 2010 Tövsiyə et Çap et

AYBAŞI GÖRƏN QADININ İBADƏTİ

Allah Təala belə buyurur:

وَيَسْأَلُونَكَ عَنِ الْمَحِيضِ قُلْ هُوَ أَذًى فَاعْتَزِلُوا النِّسَاءَ فِي الْمَحِيضِ وَلَا تَقْرَبُوهُنَّ حَتَّى يَطْهُرْنَ فَإِذَا تَطَهَّرْنَ فَأْتُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ أَمَرَكُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ التَّوَّابِينَ وَيُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ

“Səndən qadınların heyzini (aybaşı halını) soruşurlar. De ki, o, bir əziyyətdir. Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın. Təmizləndikdən sonra onlara Allahın əmr etdiyi yerdən yaxınlaşın. Allah tövbə edənləri də, tərtəmiz olanları da sevər”.1

Ayədəki “təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın” əmri aybaşı halında olan qadının təmiz hesab edilmədiyini bildirir. Burada kişilərə bir xəbərdarlıq edilir: “Onları heyzli ikən rahat buraxın; təmizlənənə qədər onlara yaxınlaşmayın…” yəni, Allaha ediləcək ibadətdən deyil, kişilərlə olan cinsi əlaqədən uzaq durmağı bildirir.

Muazə deyir ki, bir gün Aişədən belə soruşdum: “Heyzli qadın niyə oruc tutduğu halda, namaz qılmır?”

Aişə sualıma sualla cavab verdi: “Sən Həruriyyəsən?” Mən: “Xeyr, mən Həruriyyə2 deyiləm, amma sual soruşuram”, – deyəndə Aişə belə cavab verdi: “Bizim başımıza belə bir hadisə gələndə bizə orucumuzu qəza etməyimiz  əmr edilirdi amma namazı qəza etməyimiz əmr edilmirdi”.3

Bu məsələdə insanları yanıldan şey qəza (قضى) sözüdür. Bu söz Quran və Sünnədə ibadətlər barədə işlədilibsə, “əda”, yəni, ibadəti öz vaxtında yerinə yetirmək mənasını verir. ( فإذا قضيتم مناسككم) “Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt”4 (فإذا قضيتم الصلاة) “namazı qıldığınız vaxt”5 deməkdir.6 Əl-Feyyumi (vəfat tarixi 770/1368-69)7 belə deyib:

Alimlər qəza ifadəsini vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətlər haqqında işlədiblər. Bu, bu kəlmənin hərfi mənasına ziddir; lakin iki vaxtı bir-birindən ayırmaq üçün yaradılmış bir termindir.8 Aişə anamızın dövründə belə bir termin olmadığına görə onun işlətdiyi (قضى) sözünə əda etmək mənası vermək lazımdır.

Aşağıdakı ayə, qəza kəliməsinin əsl mənasını göstərir:

فإذا قضيت الصلاة فانتشروا فى الأرض وابتغوا من فضل الله.

Namaz tamamlandığı zaman yer üzünə dağılışın ve Allahın lütfündən istəyin.9

فإذا قضيتم مناسككم

Həcc ibadətini tamamladığınız vaxt.
10

Bəzi fəqihlər daha sonra qəza sözünü vaxtının xaricində, əda sözünü isə öz vaxtında yerinə yetirilən ibadətə aid terminlər halına gətirdilər. Rəsulullahın (s. a. v.) sözündə belə bir şey əsla yoxdur. Onlar eyni zamanda belə deyirlər ki, qəza sözü bəzi vaxtlarda əda sözünün mənasında işlədilir. Onlar belə deməklə bu sözün Qurani-Kərimin endiyi dövrdəki mənasını çox az işlədilirmiş kimi göstərirlər. Elə bu səbəbə görə də peyğəmbərin (s. a. v.) aşağıdakı kəlamı ilə nəyin nəzərdə tutulduğu məsələsində mübahisə edirlər:

فما أدركتم فصلوا وما فاتكم فاقضوا وفى لفظ فأتموا : Çatdığınızı qılın, çata bilmədiyinizi qəza edin (bir rəvayətdə: tamamlayın.).

O, bu sözlərin heç biri ilə ibadətin vaxtından sonra yerinə yetirilməsini nəzərdə tutmayıb. Əslində Allah kəlamında ibadətin öz vaxtı xaricində yerinə yetirilməsi ilə əlaqədar heç bir şey yoxdur. Amma vaxt 2 növdür; biri ümumi, digəri üzrlü səbəbi olanlar üçün xüsusidir (onlara aiddir). Yatan insanın öz namazını oyandığı vaxt, yaddan çıxardanın da xatırladığı vaxt  qılması belədir. Bu, Allahın onlardan ötrü müəyyən etdiyi vaxt olub başqaları üçün ibadət vaxtı deyil.11

Yuxarıda da göstərildiyi kimi Aişə anamız bu barədə: “Orucu tutmağımız əmr edilirdi”, – demişdir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, heyz (aybaşı) qanı oruc tutmağa mane olmur; başqa sözlə, oruc tutmağın qarşısında maneə təşkil etmir. Bundan başqa, Bəqərə surəsinin 187-ci ayəsində bildirilir ki, orucu batil edən şeylər yemək-içmək və cinsi əlaqəyə girməkdir. Həmin ayədə bundan sonra belə deyilir:

(تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا) “Bunlar Allahın qoyduğu sərhədlərdir; onlara yaxınlaşmayın”.  Aybaşı qanının orucu batil etdiyini demək sərhədləri aşmaq deməkdir.

Ərəb dilində oruca savm (صوم ) deyilir. Savm sözü imsak, yəni, özünü saxlamaq, öz-özünə mane olmaq mənalarını ifadə edir. Oruc tutan şəxs özünü yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girməkdən saxlayır, bir növ öz-özünə mane olur ki, bunları etməsin.12 Aybaşı qanı isə qarşısı alına bilən bir şey deyil. Buna görə də onu orucu batil edən bir hal kimi qəbul etmək qeyri-mümkündür.

Yuxarıdakı ayədə qadınların aybaşı halı onlar üçün bir əziyyət hesab edilib. Əziyyət isə insana çətinlik törədən və onu narahat edən şeydir. Xəstəlik də əziyyətdir; ki, qadınlar aybaşı halını onsuz da xəstəlik kimi qəbul edirlər. Allah Təala xəstələrə və səfər üstə olanlara oruc tutmamaq barədə izin verdikdən sonra belə buyurub:

وَأَنْ تَصُومُوا خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ “Oruc tutmağınız daha xeyirlidir, bunu bir bilsəydiniz”.13

Fəqihlər aybaşı halında olan qadının Ramazan ayında oruc tuta bilməyəcəyini deyir, başqa sözlə, bunu qadağan edir, sonra da tuta bilmədiyi orucları ona qəza etdirirlər (bu cür hökm çıxarırlar). Onlar qadının yerinə yetirə bilməyəcəyinə dair hökm verdikləri bir ibadəti ona qəza etdirmək istədikləri vaxt hansı dəlilə əsaslandıqlarını bildirmirlər. Halbuki Allah oruc ibadətini digər ibadətlərdən fərqli olaraq geniş bir şəkildə izah etmiş və belə demişdir:
تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ آَيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ.

Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədlərə yaxınlaşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.14

Allah Təala Qurani-Kərimdə orucun sərhədini müəyyən edib və aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir şey hesab etməyib.. Peyğəmbərimizin (s. a. v.) də aybaşı halının oruca maneə təşkil etdiyinə dair bir sözü yoxdur. Elə isə bütün bunlara baxmayaraq aybaşı halını oruc tutmağa mane olan bir faktor hesab etmək Allahın qoyduğu həddə nəinki yaxınlaşmaq, hətta o həddi aşmaqdır. Buna heç kimin haqqı yoxdur.15

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/222. []
  2. Həruriyyə Həruralı deməkdir. Hərura isə Siffin döyüşündə Həzrəti Əlinin dəstələrindən ayrılan xaricilərin toplaşdıqları yerdir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Ethem Ruhi Fığlalı, “Hariciler”, Türkiye Diyanət Vakfı İslam Ansiklopedisi, XVI cild, s. 169-175. []
  3. Müslim, Heyz, 67. []
  4. Bəqərə, 2/200. []
  5. Nisa, 4/103. []
  6. Kitabul-eyn, Tacul-arus, Lisanul-arab, Əs-Sihah, Əl-Misbahul-munir (lüğət adlarıdır), قضي bəndi. []
  7. İslam Ensiklopediyası, ‘Feyyumi’ bəndi, İstanbul, 1995. []
  8. Əhməd ibn Məhəmməd Əl-Feyyumi, Əl-Misbahul-Munir, Livan, 2001, s. 519. []
  9. Cümə, 62/10. []
  10. Bəqərə, 2/200. []
  11. İbn Teymiyyə, Məcmuu Fətava  Teymiyyə, 1-ci nəşr, hicri 1382-ci il, XII cild, s. 106. []
  12. Rağıb Əl-İsfəhani, Müfrədat lüğəti, صوم bəndi. []
  13. Bəqərə, 2/184. []
  14. Bəqərə, 2/187. []
  15. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Quran İşığında Doğru Bildiyimiz Yanlışlar, 2-ci nəşr, İstanbul, 2007, s. 196-199. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
47.273 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.413 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
22 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
23 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
24 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
25 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
26 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
27 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
28 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
29 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
30 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
31 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
32 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
33 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu
34 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
35 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
36 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
37 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
38 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
39 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
40 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
41 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
42 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
43 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
44 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
45 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
46 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
48 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
49 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
50 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
51 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
53 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
54 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
55 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
56 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
57 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
58 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
59 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
60 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
61 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
62 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
63 Tağut 28.04.17 3.618 dəfə oxundu
64 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
65 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
66 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.271 dəfə oxundu
67 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
68 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 695 dəfə oxundu
69 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
70 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
71 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
72 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
73 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
74 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
75 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
76 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
77 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
78 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
79 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
80 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
81 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
82 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
83 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
84 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
85 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
86 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
87 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
88 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
89 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
90 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
91 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
92 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
93 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
94 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.273 dəfə oxundu
95 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
96 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
97 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
98 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
99 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu