“İnsan sevdiyi ilə bərabərdir” hədisini necə başa düşməliyik?
Müsəlmanlar > Din-əxlaq-ədəb > Fitvalar Tarix: 20 Ekim 2017 Tövsiyə et Çap et
Sual: Kimi dindirirsən deyir, mən Allahı sevirəm, peyğəmbərini və imamlarını da, hamısına qurban olum! Mənə maraqlı gələn budur ki, axı bu Allahı, peyğəmbəri və imamları sevənlər, nə Allahın əmrinə uymur nə də peyğəmbərin və imamların yolundan getmirlər. Belə bir hədis də var ki; “İnsan sevdiyi ilə bərabərdir.” İndi bu hədisə görə belə çıxır ki, bunlar o sevdikləriylə bərabər olacaqlar?

Cavab: Müxtəlif versionlarda nəql olunan bu hədislərin birində: “İnsan sevdiyi ilə bərabərdir. Xeyir və şər, qazandığı hər şey insanın özünündür.”[1] deyilir. Bu son ifadə məsələni izah edir. Yəni, insan nəyi sevirsə, onu edər və bu elədikləriylə ya dəyər qazanır ya da dəyərsizləşir.

Əlbəttə, Allah hər insanı sevdiyinə layiq qılacaqdır. Sevgi həyatımızın mənası və məqsədidir.

Müsəlman, Allahı və yaratdığı gözəllikləri sevən, sevdiyinə də əməl edən insandır. Digər bir hədisdə imanın belə bu sevgidən qaynaqlandığı bildirilməkdədir:

“Allaha and olsun ki; siz, iman etmədikcə cənnətə girə bilməzsiz, bir birinizi sevmədikcə də həqiqi iman etmiş olmazsız.” (Buxari, “Ədəb”, 96; Müslim, “Birr”, 165).

Lakin, hər bir şeydə aldanma olduğu kimi sevgidə də insanların çoxu aldanır. Haqqı və layiq olanı sevməklə, haqqlı olmaq və bir şeyə layiq olmaq fərqli şeylərdir.

Həsən Bəsri, bu hədisdən doğru nəticə çıxarmayan və belə şeylərlə özlərini təsəlli edən insanlara yönəlik bu ibrətamiz sözləri dilə gətirir: “Ey Adəmoğlu! İnsan sevdiyi ilə bərabərdir hədisi səni aldatmasın! Şüphəsiz ki, sən yaxşıların əməlini etmədikcə əsla onlarla bərabər ola bilməzsən. Yəhudi və Xristianlar da peyğəmbərlərini (ilahlaşdıracaq qədər) sevirdilər, amma onlarla bərabər olmayacaqlar.”

Biz hər şeylə imtahan edildiyimiz kimi sevgi və nifrətlə də imtahan edilməkdəyik. Bunların da öz ölçüləri və qaydaları vardır.

Sevgidə aldananları Quranın işığında belə sıralaya bilərik:

  • Allahla aldananlar: Ey insanlar! Rəbbinizdən qorxun. Valideynin övlada, övladın da valideynə heç bir fayda verə bilməyəcəyi gündən çəkinin. Həqiqətən, Allahın vədi bir həqiqətdir. Qoy bu dünya sizi çaşdırmasın, hiyləgər (şeytan) da sizi Allaha (iman) ilə qandırmasın.” (Loğman, 31/33).
  • Allahın yaxınları/sevimliləri olduğunu sananlar: “Yəhudilər və xaçpərəstlər: ‘Biz Allahın oğulları və Onun sevimliləriyik”– dedilər. (Maidə, 5/18). Müsəlmanlar da təkcə müsəlman olmaqlarıyla deyil, hər hansı bir təriqətə mənsub olmaqlarıyla ya da əhli Sünnə, əhli Beytə yaxın olmaqlarıyla seviləcəklərini düşünməkdədir.
  • Haq yolda olduqlarını sananlar: Onlar dedilər: ‘Yəhudi və ya xaçpərəst olun ki, Haq yola yönələsiniz!’ De: ‘Əksinə, (biz) hənif İbrahimin dinindəyik. O, müşriklərdən deyildi”. (Bəqərə, 2/135). Eynilə müsəlmanlar da yəhudi və xristianlardan daha irəli gedərək, təkcə müsəlman olmaqlarıyla deyil, ya əhli sünnə ya əhli şiə ya da hər hansı bir təriqət üzvü olmaqlarıyla haq yolda olduqlarını iddia etməkdədir. Halbuki Allah, onların bütün bu iddialarını boşa çıxararaq, belə buyurmaqdadır: “Dinlərini parçalayıb firqə-firqə olanlarla sənin heç bir əlaqən yoxdur. Onların işi Allaha aiddir. Sonra onlara etdikləri əməllər barədə xəbər verəcəkdir.” (Ənam, 6/159)

Bir insanın sevdiyi ilə bərabər olması həmin insanın sevilməsini də gərəktirir. Məsələn, Allahı sevirəm, elçisini və imamlarını sevirəm deyən birinin, Allahı, elçisini və imamların yolunu da izləməsi lazımdır. Əksi təqdirdə, belə bir sevgi quru sözdən və yalandan ibarətdir. Allah Quranda həqiqi sevgini daşıyanları və nicat tapanları belə vəsf etməkdədir:

“De ki, ‘Əgər atalarınız, oğullarınız, qardaşlarınız, zövcələriniz, yaxın qohumlarınız, qazandığınız mallar, iflasa uğramasından qorxduğunuz alış-verişiniz və bəyəndiyiniz məskənlər sizə Allahdan, Onun Elçisindən və Onun yolunda cihaddan daha əzizdirsə, Allah Öz əmri ilə gəlincəyə qədər gözləyin. Allah günahkarları doğru yola yönəltməz”. (Tövbə, 9/24)

“Sevdiyiniz şeylərdən (Allah yolunda) xərcləməyincə xeyrə nail olmayacaqsınız. Sizin nə xərclədiyinizi, şübhəsiz ki, Allah bilir.” (Əli- İmran 3/92)

Bir başqa surədə:

-“Möminlər, həqiqətən də nicat tapmışlar!

-O kəslər ki, namazlarında mütidirlər,

-O kəslərdir ki, sözbazlıqdan qaçırlar,

-O kəslərdir ki, zəkat üçün çalışırlar,

-O kəslərdir ki, öz cinsi orqanlarını (həmişə) qoruyurlar,

-Zövcələri və sahib olduqları cariyə (əsir arvadları) istisnadır. Onlar qınanmazlar.

-Bunlardan başqalarına açanlar həddi aşanlardır.

-O (mömin) kəslər ki, əmanətlərini və vədlərini qoruyurlar.

-O kəslər ki, namazlarını öz vaxtlarında qılırlar.

-Məhz onlardır varis olanlarınız.

-Firdovs cənnətinə varis olanlar orada əbədi qalacaqlar.” (Möminun, 1-11.)

Bənzər sual-cavab üçün aşağıdakı linki tuşlayın:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/6420.html

Yeni suallarınızı: http://www.muselmanlar.com/ elmi-araşdırma saytının sual-cavab bölümündən və ya [email protected]ar.com email adresindən yollaya bilərsiniz.

[1] Müslim, “Birr, 50. Bu hədisin son qismi Quranın bu ayəsinə də müvafiqdir: “İnsana ancaq öz zəhməti (səyi, çalışması, əməli) qalar! (Nəcm, 53/39).

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Əxlaqımı püxtələşdirmək istəyirəm. Məsləhətiniz nədir? 13.07.10 2.772 dəfə oxundu
2 Bir müsəlman doğru bildiyi səhvlərdən ötrü məsuliyyət daşıyırmı? 13.03.15 921 dəfə oxundu
3 Dinin əsl məqsədi gözəl əxlaqa yiyələnməkdir? 08.03.12 1.332 dəfə oxundu
4 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 2.926 dəfə oxundu
5 Ər-arvad küçədə qol-qola gəzə bilər? 13.06.11 4.531 dəfə oxundu
6 Sünni və Şiə bir-birinin məscidinə gedə bilər? 28.03.15 2.050 dəfə oxundu
7 Təcəssüs 08.03.12 1.410 dəfə oxundu
8 Mənə qarşı pis davranan valideynlərimə münasibətim necə olmalıdır? 20.05.15 1.723 dəfə oxundu
9 Hüsni-zənn və sui-zənn 05.04.12 1.763 dəfə oxundu
10 Uşaqların təlim-tərbiyəsində necə bir yol izləməliyik? 30.05.15 1.125 dəfə oxundu
11 Söyüş söymək 11.04.12 4.448 dəfə oxundu
12 Müasir dövrümüzdə Nizamiyyə mədrəsəsinə bənzər bir müəssisə qurulmalıdırmı? 14.11.16 424 dəfə oxundu
13 İslam hamıya öz əqidəsinə əsasən yaşamaq azadlıqı tanıyır? 28.05.12 1.348 dəfə oxundu
14 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.767 dəfə oxundu
15 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.441 dəfə oxundu
16 Son vaxtlarda tez-tez işlənən islamist sözünə necə baxırsınız? 10.01.13 1.315 dəfə oxundu
17 Sevgililər günü və buna bənzər günləri qeyd etmək olarmı? 17.03.17 448 dəfə oxundu
18 Quran, təhrif edilmiş Tövratı və İncili təsdiq edirmi? 26.02.16 676 dəfə oxundu
19 Dində məcburiyyət yoxdursa, “əmri bil məruf” və “nəhyi ənil münkər” nədir? 29.01.13 752 dəfə oxundu
20 İslam hüququnda kamera və səs qeydləri dəlil sayıla bilərmi? 21.04.17 254 dəfə oxundu
21 Müəllimin keçdiyi dərsi diktafon və ya kamerayla qeyd etmək olar? 11.06.14 1.352 dəfə oxundu
22 Sınıq stəkandan su içmək günahdır? 27.03.13 2.429 dəfə oxundu
23 Atanın qılmadığı namazları oğlu qəza edə bilərmi? 10.05.17 880 dəfə oxundu
24 Müavinət almaq üçün kağız üzərində boşanmaq olar? 30.12.10 1.925 dəfə oxundu
25 İsraf nədir? Qəşəng bir maşına minmək israf hesab olunur? 27.04.13 1.611 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman, dinini yaşamaq üçün hər hansı məzhəbə bağlanmalıdırmı? 22.09.17 125 dəfə oxundu
27 Dindən dönüb mürtəd olan bir adamın nikahı pozulurmu? 30.12.15 1.257 dəfə oxundu
28 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.571 dəfə oxundu
29 Din adına aldananlar 28.09.17 129 dəfə oxundu
30 Cinsi əlaqə vaxtı otaq zil qaranlıq olmalıdır? 18.07.14 12.348 dəfə oxundu
31 İmtahanda kimdənsə köçürmək olar? 18.08.13 1.715 dəfə oxundu
32 “İnsan sevdiyi ilə bərabərdir” hədisini necə başa düşməliyik? 20.10.17 367 dəfə oxundu
33 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.460 dəfə oxundu
34 Namazdan sonra təsbeh çəkmənin hökmü nədir? 21.02.15 1.522 dəfə oxundu
35 Papazı kardinallar seçdiyi halda Dini qrumlarda başçını niyə dövlət seçir? 19.02.18 62 dəfə oxundu
36 Nədamət 28.02.12 1.377 dəfə oxundu
37 Vergi miqdarı çox olduğu təqdirdə nə etməliyik? 23.02.15 244 dəfə oxundu
38 Pıçıldaşmaq və xısın-xısın danışmaq 06.03.12 1.549 dəfə oxundu
39 Səcdə nəyin üzərinə ediləcək? 02.03.15 1.692 dəfə oxundu