Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi?
Müsəlmanlar > Fiqh üsulu > Fitvalar > Quran Tarix: 03 Temmuz 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Peyğəmbər (s.a.s.) Quranı izah etmirsə, sünnə necə meydana gəlmişdir? “Təbyin” sözünün mənasını necə izah edə bilərsiz?

Cavab: Bəhs etdiyiniz məsələyə daha əvvəl saytımızda yer vermişdik.

Quranın dili Ərəbcədir. Uca Allah bir çox yerdə bunu xüsusilə qeyd etmişdir. Buna görə də onu başa düşmək üçün Ərəb dili qaydalarına rəayət etmək lazımdır. Ancaq Quranda qeyd edilən hər hansı bir məfhumunun mənasını əvvəlcə Qurandan çıxarmağa çalışmalıyıq. Məsələn: Quran təbyin məfhumunu hansı mənada işlətmişdir? Bunun üçün məfhumun bütün mənşələriylə bərabər Quranda qeyd edildiyi yerlər müəyyən edilməli, nəzərdə tutulan məna uyğunlaşdırılmalıdır. Bu, birinci mərhələdir. İkinci mərhələdə məfhumun məna yönündən başqa məfhumla əlaqəsi araşdırılmalıdır. İlk məfhumun uyğun məfhumlarla əlaqəsi araşdırılmalı, üstündə çalışılan sözün mənasına təsir edən bir vəziyyətin olub-olmadığı bilinməlidir. Məsələn, təbyin məfhumunun mənası ifadə edildikdə rəsul, nəbi, itaət, təbliğ, təfsil və təsdiq kimi bir çox məfhumun təbyin kəliməsi ilə əlaqəsi olduğu ortaya qoyulmalıdır. Bütün bunları yerinə yetirdikdə Ərəb dilinin prinsiplərinə Quranın da praktiki olaraq təsdiq etdiyi cəhətdən sadiq qalmaq lazımdır. Semantik çərçivə formalaşmağa başladıqda məntiqi tutarlılıq daxilində, eləcə də, Quranın bütünlüyü nəzərə alınmaqla tədqiqat obyekti olan məfhuma tərif verməyə cəhd edilməlidir. Quranın da təsdiq etdiyi yönüylə Ərəb dilinin qaydalarına uyğun olmalıdır. Əgər əldə edilən tərif həmin məfhumun qeyd edildiyi ayələrlə üst-üstə düşürsə, bunu düzgün bir tərifetmə-adlandlrma olaraq qəbul etmək olar.

Məlum olacağı kimi, orijinal dili Ərəb dili olan bir kitabın (Quran) hər hansı bir sözünə məna verməyi təkcə lüğətlərə və Ərəb dilinin qrammatikasına həvalə etmək olmaz. Ərəb qrammatikası və lüğətlər vasitədir; bu məsələdə son qərarı verən (son sözü deyən) bir mənbə deyil.

Təbyin kəliməsi, Quranda müxtəlif növləri və əlaqəli digər kəlimələrlə birlikdə təhlil ediləndə – Allaha nisbətlə- “izah etmək, ətraflı bir şəkildə ortaya qoymaq” mənalarına gəlir. Allah ayələrini izah etmiş, başa düşəcək şəklə gətirmiş, nəticədə açıq bir Kitab (kitabı mubin) meydana gəlmişdir. Təbyin məfhumu peyğəmbərlər də daxil insanlar üçün işlədildiyi vaxt isə,(əslində açıq olan kitabı) “olduğu kimi ortaya qoymaq” deməkdir. Yəni Quranın əslində ehtiva etdiyi izahatları ortaya çıxarmaq deməkdir. Bu yönüylə təbyin, peyğəmbərlərə və digər insanlara verilmiş bir vəzifədir. Buna görə də insanlar üçün ifadə ediləndə “saxlama” və “gizləmə” məfhumlarının ziddi ilə ifadə edilmişdir. Mövzunun ətraflı şəkildə izahı saytımızda təbyin başlığı altında vardır.

Rəsulullahın sünnəsinə gəlincə: Bu hikmətin məhsuludur. Quranın ehtiva etdiyi məlumatların, izahatların, əhkamın yəni hikmətin müəyyən bir səy nəticəsində ortaya çıxarılmasıdır. Rəsulullah hikməti təlim etmişdi. Yəni çıxarmış və yolunu insanlara öyrətmişdi. Mövzuyla əlaqəli ətraflı məlumat saytımızda Kitab və Hikmət başlığı altında vardır.

Suala cavab verdi: Fatih Orum1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində müəllim, dosent. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.440 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.717 dəfə oxundu
2 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 3.066 dəfə oxundu
3 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.070 dəfə oxundu
4 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.280 dəfə oxundu
5 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.249 dəfə oxundu
6 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.374 dəfə oxundu
7 Quranın ecazı 21.11.11 9.127 dəfə oxundu
8 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.608 dəfə oxundu
9 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.064 dəfə oxundu
10 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.440 dəfə oxundu
11 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 732 dəfə oxundu
12 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 234 dəfə oxundu
13 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.325 dəfə oxundu
14 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.248 dəfə oxundu
15 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.619 dəfə oxundu
16 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.254 dəfə oxundu
17 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.676 dəfə oxundu
18 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.808 dəfə oxundu
19 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.915 dəfə oxundu
20 Amənərrəsulu 03.03.12 2.230 dəfə oxundu
21 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.783 dəfə oxundu
22 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.367 dəfə oxundu
23 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
24 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 195 dəfə oxundu
25 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.784 dəfə oxundu
26 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.131 dəfə oxundu
27 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.091 dəfə oxundu
28 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.708 dəfə oxundu
29 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.513 dəfə oxundu
30 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.280 dəfə oxundu
31 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.717 dəfə oxundu
32 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.653 dəfə oxundu
33 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.411 dəfə oxundu
34 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.393 dəfə oxundu
35 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.822 dəfə oxundu
36 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 91 dəfə oxundu
37 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.122 dəfə oxundu
38 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.219 dəfə oxundu
39 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.632 dəfə oxundu
40 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.581 dəfə oxundu
41 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.113 dəfə oxundu
42 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.872 dəfə oxundu
43 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.252 dəfə oxundu
44 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.240 dəfə oxundu
45 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.933 dəfə oxundu
46 Zaman nədir? 11.11.13 2.134 dəfə oxundu
47 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 557 dəfə oxundu
48 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 130 dəfə oxundu
49 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.041 dəfə oxundu
50 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.399 dəfə oxundu
51 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.869 dəfə oxundu
52 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.332 dəfə oxundu
53 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.013 dəfə oxundu
54 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.289 dəfə oxundu
55 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.803 dəfə oxundu
56 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.183 dəfə oxundu
57 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.514 dəfə oxundu
58 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.588 dəfə oxundu
59 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 990 dəfə oxundu
60 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 50 dəfə oxundu
61 Quranın zikr olması 05.07.09 3.248 dəfə oxundu
62 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.461 dəfə oxundu
63 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.543 dəfə oxundu
64 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.098 dəfə oxundu
65 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.199 dəfə oxundu
66 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.249 dəfə oxundu
67 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.865 dəfə oxundu
68 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.539 dəfə oxundu
69 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.801 dəfə oxundu
70 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 5.127 dəfə oxundu
71 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 371 dəfə oxundu
72 Bir müsəlmanın Qurandan gündə ən az bir ayə oxuması fərzdirmi? 06.09.19 47 dəfə oxundu
73 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.600 dəfə oxundu
74 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.210 dəfə oxundu
75 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.460 dəfə oxundu
76 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.304 dəfə oxundu
77 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.919 dəfə oxundu
78 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.382 dəfə oxundu
79 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.819 dəfə oxundu
80 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.268 dəfə oxundu
81 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.917 dəfə oxundu
82 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.358 dəfə oxundu
83 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 275 dəfə oxundu
84 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.302 dəfə oxundu
85 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
86 Nəsx və izahı 26.05.10 3.985 dəfə oxundu
87 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.815 dəfə oxundu
88 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.284 dəfə oxundu
89 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.673 dəfə oxundu
90 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.445 dəfə oxundu
91 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.600 dəfə oxundu
92 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.698 dəfə oxundu
93 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.571 dəfə oxundu
94 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 279 dəfə oxundu
95 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.411 dəfə oxundu
96 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.293 dəfə oxundu
97 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.045 dəfə oxundu
98 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.579 dəfə oxundu
99 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.761 dəfə oxundu
100 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu