Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi?
Müsəlmanlar > Fiqh üsulu > Fitvalar > Quran Tarix: 03 Temmuz 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Peyğəmbər (s.a.s.) Quranı izah etmirsə, sünnə necə meydana gəlmişdir? “Təbyin” sözünün mənasını necə izah edə bilərsiz?

Cavab: Bəhs etdiyiniz məsələyə daha əvvəl saytımızda yer vermişdik.

Quranın dili Ərəbcədir. Uca Allah bir çox yerdə bunu xüsusilə qeyd etmişdir. Buna görə də onu başa düşmək üçün Ərəb dili qaydalarına rəayət etmək lazımdır. Ancaq Quranda qeyd edilən hər hansı bir məfhumunun mənasını əvvəlcə Qurandan çıxarmağa çalışmalıyıq. Məsələn: Quran təbyin məfhumunu hansı mənada işlətmişdir? Bunun üçün məfhumun bütün mənşələriylə bərabər Quranda qeyd edildiyi yerlər müəyyən edilməli, nəzərdə tutulan məna uyğunlaşdırılmalıdır. Bu, birinci mərhələdir. İkinci mərhələdə məfhumun məna yönündən başqa məfhumla əlaqəsi araşdırılmalıdır. İlk məfhumun uyğun məfhumlarla əlaqəsi araşdırılmalı, üstündə çalışılan sözün mənasına təsir edən bir vəziyyətin olub-olmadığı bilinməlidir. Məsələn, təbyin məfhumunun mənası ifadə edildikdə rəsul, nəbi, itaət, təbliğ, təfsil və təsdiq kimi bir çox məfhumun təbyin kəliməsi ilə əlaqəsi olduğu ortaya qoyulmalıdır. Bütün bunları yerinə yetirdikdə Ərəb dilinin prinsiplərinə Quranın da praktiki olaraq təsdiq etdiyi cəhətdən sadiq qalmaq lazımdır. Semantik çərçivə formalaşmağa başladıqda məntiqi tutarlılıq daxilində, eləcə də, Quranın bütünlüyü nəzərə alınmaqla tədqiqat obyekti olan məfhuma tərif verməyə cəhd edilməlidir. Quranın da təsdiq etdiyi yönüylə Ərəb dilinin qaydalarına uyğun olmalıdır. Əgər əldə edilən tərif həmin məfhumun qeyd edildiyi ayələrlə üst-üstə düşürsə, bunu düzgün bir tərifetmə-adlandlrma olaraq qəbul etmək olar.

Məlum olacağı kimi, orijinal dili Ərəb dili olan bir kitabın (Quran) hər hansı bir sözünə məna verməyi təkcə lüğətlərə və Ərəb dilinin qrammatikasına həvalə etmək olmaz. Ərəb qrammatikası və lüğətlər vasitədir; bu məsələdə son qərarı verən (son sözü deyən) bir mənbə deyil.

Təbyin kəliməsi, Quranda müxtəlif növləri və əlaqəli digər kəlimələrlə birlikdə təhlil ediləndə – Allaha nisbətlə- “izah etmək, ətraflı bir şəkildə ortaya qoymaq” mənalarına gəlir. Allah ayələrini izah etmiş, başa düşəcək şəklə gətirmiş, nəticədə açıq bir Kitab (kitabı mubin) meydana gəlmişdir. Təbyin məfhumu peyğəmbərlər də daxil insanlar üçün işlədildiyi vaxt isə,(əslində açıq olan kitabı) “olduğu kimi ortaya qoymaq” deməkdir. Yəni Quranın əslində ehtiva etdiyi izahatları ortaya çıxarmaq deməkdir. Bu yönüylə təbyin, peyğəmbərlərə və digər insanlara verilmiş bir vəzifədir. Buna görə də insanlar üçün ifadə ediləndə “saxlama” və “gizləmə” məfhumlarının ziddi ilə ifadə edilmişdir. Mövzunun ətraflı şəkildə izahı saytımızda təbyin başlığı altında vardır.

Rəsulullahın sünnəsinə gəlincə: Bu hikmətin məhsuludur. Quranın ehtiva etdiyi məlumatların, izahatların, əhkamın yəni hikmətin müəyyən bir səy nəticəsində ortaya çıxarılmasıdır. Rəsulullah hikməti təlim etmişdi. Yəni çıxarmış və yolunu insanlara öyrətmişdi. Mövzuyla əlaqəli ətraflı məlumat saytımızda Kitab və Hikmət başlığı altında vardır.

Suala cavab verdi: Fatih Orum1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində müəllim, dosent. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.446 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.348 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.261 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.700 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.279 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.677 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.825 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.921 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 2.250 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.786 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.370 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.671 dəfə oxundu
12 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 199 dəfə oxundu
13 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.828 dəfə oxundu
14 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.144 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.097 dəfə oxundu
16 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.711 dəfə oxundu
17 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.602 dəfə oxundu
18 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.286 dəfə oxundu
19 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.719 dəfə oxundu
20 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.663 dəfə oxundu
21 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.446 dəfə oxundu
22 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.399 dəfə oxundu
23 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.901 dəfə oxundu
24 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 92 dəfə oxundu
25 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.161 dəfə oxundu
26 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.235 dəfə oxundu
27 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.644 dəfə oxundu
28 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.585 dəfə oxundu
29 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.126 dəfə oxundu
30 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.875 dəfə oxundu
31 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.260 dəfə oxundu
32 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.256 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.946 dəfə oxundu
34 Zaman nədir? 11.11.13 2.148 dəfə oxundu
35 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 570 dəfə oxundu
36 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 140 dəfə oxundu
37 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.047 dəfə oxundu
38 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.516 dəfə oxundu
39 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.923 dəfə oxundu
40 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.345 dəfə oxundu
41 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.027 dəfə oxundu
42 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.315 dəfə oxundu
43 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.810 dəfə oxundu
44 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.194 dəfə oxundu
45 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.517 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.591 dəfə oxundu
47 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 1.014 dəfə oxundu
48 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 55 dəfə oxundu
49 Quranın zikr olması 05.07.09 3.257 dəfə oxundu
50 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.466 dəfə oxundu
51 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.548 dəfə oxundu
52 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.112 dəfə oxundu
53 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.204 dəfə oxundu
54 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.253 dəfə oxundu
55 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.890 dəfə oxundu
56 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.543 dəfə oxundu
57 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.810 dəfə oxundu
58 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 5.309 dəfə oxundu
59 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 385 dəfə oxundu
60 Bir müsəlmanın Qurandan gündə ən az bir ayə oxuması fərzdirmi? 06.09.19 69 dəfə oxundu
61 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.812 dəfə oxundu
62 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.213 dəfə oxundu
63 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.495 dəfə oxundu
64 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.322 dəfə oxundu
65 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.927 dəfə oxundu
66 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.403 dəfə oxundu
67 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.821 dəfə oxundu
68 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.367 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.922 dəfə oxundu
70 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.366 dəfə oxundu
71 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 278 dəfə oxundu
72 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.321 dəfə oxundu
73 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
74 Nəsx və izahı 26.05.10 4.004 dəfə oxundu
75 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.823 dəfə oxundu
76 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.336 dəfə oxundu
77 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.677 dəfə oxundu
78 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.449 dəfə oxundu
79 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.602 dəfə oxundu
80 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.707 dəfə oxundu
81 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.574 dəfə oxundu
82 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 286 dəfə oxundu
83 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.432 dəfə oxundu
84 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.304 dəfə oxundu
85 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.123 dəfə oxundu
86 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.588 dəfə oxundu
87 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.771 dəfə oxundu
88 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
89 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.814 dəfə oxundu
90 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.755 dəfə oxundu
91 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.215 dəfə oxundu
92 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.793 dəfə oxundu
93 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 2.012 dəfə oxundu
94 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 729 dəfə oxundu
95 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.181 dəfə oxundu
96 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.957 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.456 dəfə oxundu
98 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 968 dəfə oxundu
99 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.711 dəfə oxundu
100 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.783 dəfə oxundu