Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.767 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.638 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.598 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.380 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.630 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.349 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.042 dəfə oxundu
28 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
29 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
30 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
31 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
32 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.928 dəfə oxundu
33 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
34 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
35 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.114 dəfə oxundu
36 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.699 dəfə oxundu
37 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
38 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
39 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.467 dəfə oxundu
40 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.390 dəfə oxundu
41 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
42 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
43 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
44 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
45 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.345 dəfə oxundu
46 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.767 dəfə oxundu
47 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.151 dəfə oxundu
48 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.904 dəfə oxundu
49 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
50 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
51 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
52 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
53 Hikmət 09.01.16 4.124 dəfə oxundu
54 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.573 dəfə oxundu
55 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.577 dəfə oxundu
56 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
57 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
58 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
59 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.859 dəfə oxundu
60 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
61 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
62 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
63 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
64 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
65 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
66 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
67 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.770 dəfə oxundu
68 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
69 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.289 dəfə oxundu
70 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
71 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
72 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
73 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.360 dəfə oxundu
74 Tağut 28.04.17 2.846 dəfə oxundu
75 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
76 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
77 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.488 dəfə oxundu
78 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
79 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
80 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
81 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.491 dəfə oxundu
82 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
83 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
84 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
85 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
86 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
87 Qəndil 30.06.09 7.720 dəfə oxundu
88 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
89 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
90 Təvəssül 10.06.13 3.070 dəfə oxundu
91 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
92 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
93 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.813 dəfə oxundu
94 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
95 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
96 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
97 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu