Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.940 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.413 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.619 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.271 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 696 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.283 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
95 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
96 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
97 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
98 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
99 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu