Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.630 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.105 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.869 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.174 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.572 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.879 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.683 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.494 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.386 dəfə oxundu
9 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.348 dəfə oxundu
10 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.496 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.416 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.067 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.027 dəfə oxundu
14 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.052 dəfə oxundu
15 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.630 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.115 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.877 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.998 dəfə oxundu
19 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
20 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.628 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.987 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 3.888 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.290 dəfə oxundu
24 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.518 dəfə oxundu
25 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.728 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.386 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 982 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.787 dəfə oxundu
29 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.456 dəfə oxundu
30 Faiz 29.03.10 4.285 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.403 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.126 dəfə oxundu
34 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.393 dəfə oxundu
35 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.573 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.424 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.943 dəfə oxundu
38 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.094 dəfə oxundu
39 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.880 dəfə oxundu
40 Vərdişlər 10.04.10 2.579 dəfə oxundu
41 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.796 dəfə oxundu
42 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.940 dəfə oxundu
43 Tağut 28.04.17 2.331 dəfə oxundu
44 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.665 dəfə oxundu
45 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.745 dəfə oxundu
46 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.919 dəfə oxundu
47 Vəhy 12.04.13 1.785 dəfə oxundu
48 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 271 dəfə oxundu
49 Təsbeh 06.07.09 3.597 dəfə oxundu
50 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.411 dəfə oxundu
51 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
52 İsra və Merac 02.04.16 1.138 dəfə oxundu
53 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.338 dəfə oxundu
54 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 396 dəfə oxundu
55 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.325 dəfə oxundu
56 Qəndil 30.06.09 7.680 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
58 Surroqat analıq 03.02.12 4.708 dəfə oxundu
59 Təvəssül 10.06.13 2.993 dəfə oxundu
60 “Ən zəif ev” 09.03.18 232 dəfə oxundu
61 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.554 dəfə oxundu
62 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.572 dəfə oxundu
63 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.493 dəfə oxundu
64 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.488 dəfə oxundu
65 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.247 dəfə oxundu
66 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 317 dəfə oxundu
67 Donuz dərisi 02.11.09 3.193 dəfə oxundu
68 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.415 dəfə oxundu
69 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.570 dəfə oxundu
70 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.919 dəfə oxundu
71 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.185 dəfə oxundu
72 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.956 dəfə oxundu
73 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.410 dəfə oxundu
74 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.326 dəfə oxundu
75 Şəfaət inancı 08.02.11 2.857 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
77 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.930 dəfə oxundu
78 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.226 dəfə oxundu
79 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
80 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.574 dəfə oxundu
81 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.612 dəfə oxundu
82 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.153 dəfə oxundu
83 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.997 dəfə oxundu
84 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.837 dəfə oxundu
85 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.534 dəfə oxundu
86 Dua 25.11.10 6.846 dəfə oxundu
87 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.303 dəfə oxundu
88 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.781 dəfə oxundu
89 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
90 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.740 dəfə oxundu
91 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.979 dəfə oxundu
92 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.606 dəfə oxundu
93 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
94 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.437 dəfə oxundu
95 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.395 dəfə oxundu