Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.844 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.137 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.003 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.275 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.612 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.907 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.496 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.477 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.844 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.103 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.939 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.501 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.216 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.713 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.608 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.776 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.517 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.905 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.625 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.159 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.813 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.966 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.363 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.245 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.858 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.506 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.094 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.717 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.722 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 526 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.571 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.371 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 631 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 7.771 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.784 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.100 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.933 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.556 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.347 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 449 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.241 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.757 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.763 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.053 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 310 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.975 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.962 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.399 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.902 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 454 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.806 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.822 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.722 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.415 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.065 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 131 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.606 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.024 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.653 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.997 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
88 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
89 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.184 dəfə oxundu
90 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.764 dəfə oxundu
91 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.495 dəfə oxundu
92 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
93 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.512 dəfə oxundu
94 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.400 dəfə oxundu
95 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.544 dəfə oxundu
96 Şirk və küfr 14.07.11 3.518 dəfə oxundu
97 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
98 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.118 dəfə oxundu