Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.524 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.631 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.289 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.698 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.883 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.828 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.410 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.987 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.109 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.637 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.874 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.528 dəfə oxundu
30 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
31 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
32 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
35 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
36 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
37 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.967 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.740 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
40 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
41 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.854 dəfə oxundu
42 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.920 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.395 dəfə oxundu
45 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
46 Hikmət 09.01.16 3.612 dəfə oxundu
47 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.100 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.456 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.693 dəfə oxundu
50 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.289 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
52 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.711 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
55 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.405 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
57 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.407 dəfə oxundu
60 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.146 dəfə oxundu
61 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.895 dəfə oxundu
62 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.476 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
65 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.762 dəfə oxundu
66 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.540 dəfə oxundu
67 Tağut 28.04.17 1.827 dəfə oxundu
68 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
69 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.311 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
72 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 107 dəfə oxundu
73 Təsbeh 06.07.09 3.558 dəfə oxundu
74 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.314 dəfə oxundu
75 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
76 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
77 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
78 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 163 dəfə oxundu
79 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.307 dəfə oxundu
80 Qəndil 30.06.09 7.459 dəfə oxundu
81 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
82 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
83 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
84 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.507 dəfə oxundu
85 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.271 dəfə oxundu
86 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
87 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
88 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.180 dəfə oxundu
89 Donuz dərisi 02.11.09 3.161 dəfə oxundu
90 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
91 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.473 dəfə oxundu
92 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
93 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu