Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.891 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.056 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.916 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.746 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.555 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.182 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.381 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 698 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 7.878 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.801 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 329 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.033 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.369 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 475 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.854 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.804 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 328 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.979 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.295 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.444 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.917 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 520 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.956 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.895 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.779 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.471 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.082 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 263 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.056 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.754 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.047 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.106 dəfə oxundu
53 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
54 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.251 dəfə oxundu
55 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
56 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
57 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
58 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.551 dəfə oxundu
59 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
60 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
61 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
62 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.172 dəfə oxundu
63 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.143 dəfə oxundu
64 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.616 dəfə oxundu
65 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.891 dəfə oxundu
66 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
67 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
68 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.147 dəfə oxundu
69 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
70 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.018 dəfə oxundu
71 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.543 dəfə oxundu
72 Hikmət 09.01.16 4.405 dəfə oxundu
73 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.846 dəfə oxundu
74 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
75 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.795 dəfə oxundu
76 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.544 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
78 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.955 dəfə oxundu
79 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
80 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
81 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.445 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
83 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu
84 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
85 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.895 dəfə oxundu
86 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.101 dəfə oxundu
87 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.060 dəfə oxundu
88 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.426 dəfə oxundu
89 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.368 dəfə oxundu
90 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
91 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
92 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.624 dəfə oxundu
93 Tağut 28.04.17 3.331 dəfə oxundu
94 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.726 dəfə oxundu
95 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
96 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.969 dəfə oxundu
97 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
98 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 590 dəfə oxundu