Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.031 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.306 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.677 dəfə oxundu
9 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.914 dəfə oxundu
10 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
11 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.941 dəfə oxundu
12 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.079 dəfə oxundu
13 Tağut 28.04.17 4.263 dəfə oxundu
14 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.781 dəfə oxundu
15 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.804 dəfə oxundu
16 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.054 dəfə oxundu
17 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
18 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 962 dəfə oxundu
19 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
20 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
21 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
22 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
23 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
24 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 953 dəfə oxundu
25 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.385 dəfə oxundu
26 Qəndil 30.06.09 8.107 dəfə oxundu
27 Şəfaət 08.04.10 3.223 dəfə oxundu
28 Surroqat analıq 03.02.12 4.906 dəfə oxundu
29 Təvəssül 10.06.13 3.166 dəfə oxundu
30 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
31 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
32 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.540 dəfə oxundu
33 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.596 dəfə oxundu
34 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.637 dəfə oxundu
35 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu
36 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 774 dəfə oxundu
37 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
38 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.289 dəfə oxundu
39 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.003 dəfə oxundu
40 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.223 dəfə oxundu
41 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.220 dəfə oxundu
42 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 358 dəfə oxundu
43 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
44 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.754 dəfə oxundu
45 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.912 dəfə oxundu
46 Şəfaət inancı 08.02.11 2.969 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
48 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.215 dəfə oxundu
49 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 730 dəfə oxundu
50 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.648 dəfə oxundu
51 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
52 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.134 dəfə oxundu
53 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.081 dəfə oxundu
54 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.708 dəfə oxundu
55 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
56 Xums nədir? 11.01.19 439 dəfə oxundu
57 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.007 dəfə oxundu
58 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
59 Dua 25.11.10 7.131 dəfə oxundu
60 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.092 dəfə oxundu
61 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.259 dəfə oxundu
62 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
63 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
64 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
65 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.536 dəfə oxundu
66 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.890 dəfə oxundu
67 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
68 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.463 dəfə oxundu
69 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.725 dəfə oxundu
70 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
71 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
72 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
73 Şirk və küfr 14.07.11 3.683 dəfə oxundu
74 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
75 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.242 dəfə oxundu
76 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
77 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.197 dəfə oxundu
78 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.031 dəfə oxundu
79 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.248 dəfə oxundu
80 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
81 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.284 dəfə oxundu
82 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.997 dəfə oxundu
83 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.377 dəfə oxundu
84 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.098 dəfə oxundu
85 Hikmət 09.01.16 4.807 dəfə oxundu
86 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.334 dəfə oxundu
87 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
88 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
89 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.662 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
91 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.257 dəfə oxundu
92 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
93 Faiz 29.03.10 4.710 dəfə oxundu
94 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.658 dəfə oxundu
96 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
97 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
98 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.177 dəfə oxundu
99 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.809 dəfə oxundu
100 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.132 dəfə oxundu