Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
7.005 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.258 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.119 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.644 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.790 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.816 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.010 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 4.104 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.854 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 864 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.453 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 712 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
47 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.635 dəfə oxundu
50 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
51 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
53 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.167 dəfə oxundu
54 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
55 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.477 dəfə oxundu
56 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
57 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.092 dəfə oxundu
58 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.995 dəfə oxundu
59 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.653 dəfə oxundu
60 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.144 dəfə oxundu
61 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
62 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
63 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
64 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
65 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.035 dəfə oxundu
66 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.216 dəfə oxundu
67 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
68 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
69 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
70 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.444 dəfə oxundu
71 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
72 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
73 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
74 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.676 dəfə oxundu
75 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
76 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
77 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
78 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
79 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
80 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
81 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 77 dəfə oxundu
82 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.086 dəfə oxundu
83 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.005 dəfə oxundu
84 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
85 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
86 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
87 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
88 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
89 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.061 dəfə oxundu
90 Hikmət 09.01.16 4.723 dəfə oxundu
91 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.233 dəfə oxundu
92 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
93 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
94 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
96 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
97 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
98 Faiz 29.03.10 4.656 dəfə oxundu
99 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
100 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu