Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.965 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.205 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.672 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
11 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
13 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.072 dəfə oxundu
16 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.445 dəfə oxundu
17 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
18 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.651 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.687 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
21 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
22 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.876 dəfə oxundu
23 Tağut 28.04.17 3.869 dəfə oxundu
24 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
25 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
26 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.547 dəfə oxundu
27 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
28 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 767 dəfə oxundu
29 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
30 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
31 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
32 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
33 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
34 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
35 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
36 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
37 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
38 Surroqat analıq 03.02.12 4.836 dəfə oxundu
39 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
40 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
41 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
42 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.287 dəfə oxundu
43 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
44 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
45 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
46 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
47 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
48 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.052 dəfə oxundu
49 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
50 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
51 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
52 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
53 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
55 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.882 dəfə oxundu
56 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
58 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.132 dəfə oxundu
59 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
60 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.282 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
62 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.053 dəfə oxundu
63 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
64 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
65 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
66 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
67 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
68 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
69 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
70 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
71 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
72 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
73 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
74 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
75 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.395 dəfə oxundu
76 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
77 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
78 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
79 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
80 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
81 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
82 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
83 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
84 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
85 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
86 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
87 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
88 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
89 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
90 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
91 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
92 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
93 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
94 Hikmət 09.01.16 4.643 dəfə oxundu
95 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.097 dəfə oxundu
96 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
97 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
98 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
99 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
100 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.078 dəfə oxundu