Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.435 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.998 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.726 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.495 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.665 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.334 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.558 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.383 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.319 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.960 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 839 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.278 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.547 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.736 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.254 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 1.562 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.641 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.703 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.030 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
23 Təsbeh 06.07.09 3.541 dəfə oxundu
24 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.238 dəfə oxundu
25 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.607 dəfə oxundu
26 İsra və Merac 02.04.16 1.096 dəfə oxundu
27 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.318 dəfə oxundu
28 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.293 dəfə oxundu
29 Qəndil 30.06.09 7.419 dəfə oxundu
30 Şəfaət 08.04.10 3.071 dəfə oxundu
31 Surroqat analıq 03.02.12 4.604 dəfə oxundu
32 Təvəssül 10.06.13 2.919 dəfə oxundu
33 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.490 dəfə oxundu
34 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.099 dəfə oxundu
35 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.408 dəfə oxundu
36 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.443 dəfə oxundu
37 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.154 dəfə oxundu
38 Donuz dərisi 02.11.09 3.153 dəfə oxundu
39 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.092 dəfə oxundu
40 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.410 dəfə oxundu
41 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.799 dəfə oxundu
42 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
43 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.748 dəfə oxundu
44 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.556 dəfə oxundu
45 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.657 dəfə oxundu
46 Şəfaət inancı 08.02.11 2.828 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
48 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.841 dəfə oxundu
49 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.460 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
51 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.316 dəfə oxundu
52 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.498 dəfə oxundu
53 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.897 dəfə oxundu
54 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.922 dəfə oxundu
55 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.760 dəfə oxundu
56 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.498 dəfə oxundu
57 Dua 25.11.10 6.648 dəfə oxundu
58 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.952 dəfə oxundu
59 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.535 dəfə oxundu
60 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
61 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.604 dəfə oxundu
62 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.785 dəfə oxundu
63 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.450 dəfə oxundu
64 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.466 dəfə oxundu
65 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
66 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.345 dəfə oxundu
67 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.284 dəfə oxundu
68 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.439 dəfə oxundu
69 Şirk və küfr 14.07.11 3.307 dəfə oxundu
70 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
71 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.934 dəfə oxundu
72 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.576 dəfə oxundu
73 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.435 dəfə oxundu
74 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.064 dəfə oxundu
75 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.832 dəfə oxundu
76 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.877 dəfə oxundu
77 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
78 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.258 dəfə oxundu
79 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.857 dəfə oxundu
80 Hikmət 09.01.16 3.452 dəfə oxundu
81 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.957 dəfə oxundu
82 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.436 dəfə oxundu
83 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.676 dəfə oxundu
84 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.247 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 939 dəfə oxundu
86 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.663 dəfə oxundu
87 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
88 Faiz 29.03.10 4.165 dəfə oxundu
89 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.238 dəfə oxundu
91 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.051 dəfə oxundu