Qadınlar və Cümə namazı
Müsəlmanlar > Cümə namazı > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 26 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

QADINLARIN CÜMƏ NAMAZINDA İŞTİRAKI

Gündəlik 5 vaxt namazdan fərqli olaraq mütləq surətdə camaatla (kollektiv formada) qılınmalı olan Cümə namazı Ulu Rəbbimizin kişi və qadınları bir-birindən ayırmadan Qurani-Kərimin Cümə surəsinin 9-cu ayəsi ilə əmr etdiyi bir namazdır. Allahın elçisi həzrəti Muhəmməd (s. a. v.) də ayrı-seçkilik qoymamış, beləcə, Cümə namazı kişilər kimi qadınlar üçün də diniləşdirilmişdir. Amma müvafiq üzrlü səbəblərə görə kişilərə olduğu kimi, qadınlara da Cümə namazında iştirak etməmək icazəsi verilib.

Cümə namazı qılmağın qadınların dini borcu olmadığına dair mötəbər bir hədis yoxdur. Misal üçün, 5474 hədis rəvayət edən Əbu Hüreyrə, 2630 hədis nəql edən Abdulla İbn Amr, 2286 hədis rəvayət edən Ənəs İbn Malikdə və həmişə peyğəmbərimizlə birgə olan və ondan 2210 hədis nəql edən anamız həzrəti Ayşədən və digər məşhur qadın əshabələrdən Cümə namazının qadınlara aidiyyətinin olmadığını bildirən bir həds varid olmayıb. Hənəfi məzhəbinin müctehidlərinin istidlal etdikləri: “Uşaq, əsir, kölə, qadın və xəstələrdən başqa Allaha və axirət gününə inanan hər insana Cümə günü Cümə namazı qılmaq vacibdir”, – hədisi də daxil olmaqla, bütün hədislər dəlil göstərilə bilməyəcək qəbildən olan zəif hədislərdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olan hədislərin arasında hədis metodologiyası baxımından ən güclü hədis Əbu Davudun Tariq İbn Şihabdan rəvayət etdiyi: “Cümə namazı əsir, qadın, uşaq və xəstədən başqa bütün aqil möminlərə fərzdir (vacib)”, – mənası verən hədisdir. Lakin Tariq İbn Şihab həzrəti peyğəmbəri görmüş, amma ondan hədis rəvayət etməmiş olduğu üçün bu hədis dəlil kimi götürülə bilməyəcək qəbildən olan zəif (mürsəl) bir hədisdir.1

Bu da bir həqiqətdir ki, qadınların Cümə namazında iştirak etməyini dini bir borc olmaqdan çıxardan şifahi bir Sünnə yoxdur; bununla yanaşı, onlar bu məsələdə, yəni, Cümə namazına gedib getməmək məsələsində öz üzrlü səbəblərinə əsasən seçim azadlığına malikdirlər. Belə də olmalı idi. Çünki namaz qılmağın mümkün olmadığı xüsusi hallar (aybaşı və sairə kimi hallar), əlavə olaraq hamiləlik və körpə uşağı olmaq kimi hallar onların Cümə namazı qılmağına mane olur və bu səbəblərə görə qadınlar üzrlü hesab edilirlər.

Aşağıdakı rəvayətlər qadınların həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qıldıqlarını sübuta yetirir:

A) Qadınlar həzrəti peyğəmbərlə birlikdə Cümə namazı qılırdılar. Sadəcə olaraq onlara xəbərdarlıq edilirdi ki, məstedici ətirlər vurub namaza gəlməsinlər.2

B) Allahın elçisi qadınlara da xitab edərək belə demişdir:

“Cümə namazına gələn kişilər və qadınlar yuyunsunlar (çimmək). Gələ bilməyən kişi və qadınların çimməyi lazım deyil”.3

C) Cümə surəsinin: “Bir ticarət (al-ver) və əyləncə gördükləri vaxt səni ayaq üstə qoyub ona tərəf axın etdilər”, – mənasını daşıyan 11-ci ayəsində işarə vurulan hadisədə həzrəti peyğəmbər minbərdə xütbə oxuduğu vaxt ticarət karvanının gəldiyini görən bəzi əshabələr Cümə namazını tərk ediblər. İbn Abbasın rəvayətinə əsasən arxada, yəni Cümə namazında 13 kişi və 7 qadın qalıb.4

Bu rəvayət göstərir ki, peyğəmbərin dövründə qadınlar Cümə namazı qılıblar.

D) Harisənin qızı Ümmü Hişam nəql edir:

“Mən Qaf surəsini Cümə namazlarında həzrəti peyğəmbərin dilindən öyrəndim. Çünki o hər Cümə günü minbərdə Qaf surəsini oxuyurdu”.5

Aşağıdakı hadisə isə xəlifələrin dövründə qadınların da Cümə namazı qıldıqlarını göstərir.

E) Müsəlmanların xəlifəsi həzrəti Ömər bir Cümə xütbəsində qadınlara çox mehir verildiyinə dair bir şikayətə əsasən mehirin məhudlaşdırılmasını (azaldılmasını) tələb edir. Bunun üstündən bir qadın ayağa qalxır və onun şiddətlə tənqid edir. Həmin qadın xəlifə Ömərə Nisa surəsinin 20-ci ayəsini oxuyur və onun ayədəki: “Yığın-yığın mehir versəniz də!”, – sözünə zidd hərəkət etdiyini və mehirin azaldılmasının mümkün olmadığını deyir.

Həmin ayəni eşidən Ömər: “İnsan Ömərdən çox bilir”, – deyərək istəyənin istədiyi kimi hərəkət edə biləcəyini bildirir.6

Camaatla birlikdə qılınması sünnəti-müəkkədə olan vaxt namazlarında müntəzəm surətdə iştirak etməyə çalışan qadın əshabələr şübhəsiz ki, camaatla qılınmağı fərz olan Cümə namazını da qılıblar.

Həzrəti peyğəmbər və əshabələrin dövründə qadınların gündəlik namazlardan və Cümə namazlarından bu və ya digər şəkildə uzaqlaşdırıldıqlarına dair heç bir rəvayət varid olmayıb.

Bütün fiqh məzhəblərimiz tərəfindən təsdiq olunur ki, Cümə namazı qılan qadınlar o günün günorta namazını qılmalı deyillər. Bu da güman edilənin əksinə olaraq, qadınların Cümə namazından azad olmadığını göstərir. Çünki əgər azad olsaydılar, qadınlar üçün Cümə namazı nafilə, gönorta namazı da vacib olardı. Nafilə olan Cümə namazını qılmaqla fərz olan günorta namazı yerinə yetirilmiş ola bilməzdi.

Verilən izaht və şərhlər fonunda qadınların Cümə namazı camaatlarında iştirakıyla əlaqədar olaraq Quran və Sünnənin ruhuna müvafiq formada deyiləcək söz budur: Cümə namazında iştirak etməkləri lazımdır. Əsas məsələ bu namazı qılmaqlarıdır. Amma səfərdə olmaq və xəstəlik kimi kişilərlə müştərək olan və iştiraka mane olan üzrlü səbəblərlə yanaşı, qadınların aybaşı halı kimi özlərinə məxsus dini, tibbi və uşaq və xəstə həyat yoldaşının himayəsi kimi adət-ənənədən irəli gələn üzrlü səbəblər onlar üçün ancaq və ancaq iştirak etməməklə əlaqədar bir icazə təşkil edə bilər.7

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbu Davud, Səlat, 215; Məcməuz-Zəvaid, 2/170, Bədaius-Sənai, 1/258; Nasbur-Rayə, 2/199. Mürsəl hədis zəifdir. Rədd olunur. []
  2. Əbu Şeybə, Musannəf, hədis nömrəsi 5157. []
  3. Beyhəqi, Cümə, 3/188. []
  4. Mövdudi, Təfhimul-Quran, Cümə, 9. []
  5. Müslim, Cümə, Qiraətul-Quran. []
  6. İbn Kəsir, Nisa surəsinin 6-cı ayəsinin təfsiri. []
  7. Ali Rıza Demircan, Hac ve Umre Yüceliğe Çağrıdır, Beyan Yayınları, İstanbul, 2008, s. 343-345. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
6.698 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.118 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.926 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.247 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.588 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.890 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.706 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.507 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.441 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.964 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.196 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.366 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.840 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.970 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.485 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.431 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.669 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.653 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.268 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.012 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.873 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.576 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.946 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.462 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.871 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.061 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.774 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.065 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.656 dəfə oxundu
30 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.482 dəfə oxundu
31 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.442 dəfə oxundu
32 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.441 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.366 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.522 dəfə oxundu
35 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
36 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.092 dəfə oxundu
37 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.070 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.225 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.698 dəfə oxundu
40 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.136 dəfə oxundu
41 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.892 dəfə oxundu
42 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.044 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
45 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.406 dəfə oxundu
46 Hikmət 09.01.16 4.044 dəfə oxundu
47 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.461 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.547 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
50 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.423 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 990 dəfə oxundu
52 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.830 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
55 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.425 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.409 dəfə oxundu
57 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.144 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.677 dəfə oxundu
60 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.636 dəfə oxundu
61 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.973 dəfə oxundu
62 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.211 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.048 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.587 dəfə oxundu
65 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.817 dəfə oxundu
66 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.224 dəfə oxundu
67 Tağut 28.04.17 2.649 dəfə oxundu
68 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.693 dəfə oxundu
69 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.757 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.292 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.798 dəfə oxundu
72 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 346 dəfə oxundu
73 Təsbeh 06.07.09 3.617 dəfə oxundu
74 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.469 dəfə oxundu
75 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.652 dəfə oxundu
76 İsra və Merac 02.04.16 1.154 dəfə oxundu
77 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.343 dəfə oxundu
78 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 513 dəfə oxundu
79 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
80 Qəndil 30.06.09 7.700 dəfə oxundu
81 Şəfaət 08.04.10 3.119 dəfə oxundu
82 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
83 Təvəssül 10.06.13 3.039 dəfə oxundu
84 “Ən zəif ev” 09.03.18 278 dəfə oxundu
85 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
86 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.734 dəfə oxundu
87 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
88 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.504 dəfə oxundu
89 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.285 dəfə oxundu
90 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 377 dəfə oxundu
91 Donuz dərisi 02.11.09 3.205 dəfə oxundu
92 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.552 dəfə oxundu
93 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.651 dəfə oxundu
94 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.963 dəfə oxundu
95 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.191 dəfə oxundu
96 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 108 dəfə oxundu