Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar
Müsəlmanlar > Fitvalar > Təsəvvüf-təriqət Tarix: 26 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bəzi dini icma və camaatlarda nəzərə çarpan bir sıra inanış və anlayışlar var. Məsələn, bəziləri deyirlər ki, mənim şeyxim peyğəmbər tərəfindən təyin edilib. Belə icmalarda şeyxin və yaxud başçının şəkli ilə rabitə yaratmaq kimi şeylərə rast gəlmək olar. Elə adamlar da var ki, şeyx haqqında mübahisə etmək olmaz, şeyx səhv etməz. Müşahidələr göstərir ki, bəzi insanlar ancaq və ancaq Allahdan nəsə istəmək və kömək diləmək lazım olduğu halda, türbə və məqbərələrdə dəfn olunmuş ölülərdən kömək diləyir, orada dilək tutur və şeyxlərdən qurtuluş və kömək gözləyirlər. Bu cür misalları çoxaltmaq da mümkündür. İslam dini baxımından bu cür inanış və anlayışları ümumi surətdə necə qiymətləndirmək olar? Belə şeylər nədən irəli gəlir və qaynağı nədir?

Cavab: Hər hansı bir şəxsin peyğəmbər (ə. s.) tərəfindən təyin olunması məsələsindən söhbət belə gedə bilməz. İlk xəlifəni belə təyin etməyən peyğəmbər hər hansı bir şəxsi şeyx kimi təyin etməz. Peyğəmbər bu dünyadan köçmüş və bizə Quran və öz sünnəsini qoyub getmişdir. Buna tabe olanlar haqq yolda, olmayanlar nahaq yoldadırlar.

Şeyxin şəkli ilə əlaqə qurmaq kimi şeylər şəriətin ən ağır qadağanlarındandır. Bütpərəstlik belə başlayıb. Çünki rabitə məfhumuna bir ürək bağı və bir sevgi vasitəsi kimi deyil, aşağıdakı kimi tərif verirlər:

“Rabitə bir müridin mürşidi-kamilinin ruhaniyyəti ilə birlikdə onun surətini qəlb gözünün qabağına gətirib xəyal etməsi və qəlbi ilə ondan kömək diləməsindən ibarətdir”. Burada meydana belə bir sual çıxır: Bəs Allahla bəndəsinin arasında şeyxin ruhaniyyəti nə axtarır? Şeyx öz müridlərinin nə üçün Allahın ayələrini deyil, özünü düşünməklərini tələb edir? Yoxsa o, Allahın dinini öz əlində bir alət, başqa sözlə, vasitə kimi tutub insanları özünə tabe olmağa çağırır?

Deyirlər ki, şeyx haqqında mübahisə etmək olmaz, şeyx səhv etməz. Hətta peyğəmbərin belə xəta etdiyinə dair Quran ayəsi olduğu halda, şeyxin səhv etmədiyini demək Qurana açıq-aşkar ziddir. Halbuki, Allah Mühəmməd peyğəmbərin (ə. s.) bizim kimi bir insan olduğunu Qurani-Kərimin bir çox ayəsində açıq-aydın surətdə vurğulayıb:

De ki, mən başqa deyil, sizin kimi bir insanam. Mənə vəhy edilir ki, sizin ilahınız sadəcə olaraq bir ilahdır (Kəhf, 18/110).

Peyğəmbərləri onlara deyib ki, biz sizin kimi bir bəşərdən (insandan) başqa bir şey deyilik (İbrahim, 14/11).

Ölülərdən dilək diləmək və yaxud şeyxlərin mənəvi köməyini istəmək

Ölülərdən nəsə diləmək ancaq və ancaq müşriklərin gördükləri bir işdir. Bizim ölülərə bir xeyrimiz dəyə bilər amma onların bizim üçün edə biləcəkləri bir şey yoxdur.

Şeyxlərin mənəvi köməyi, bizə müəllimlik edib öyrədəcəkləri düzgün məlumatlar və verəcəkləri öyüd-nəsihətlər xaricində olmur. Dara düşən insanlar: “Ya filankəs, ya filan”, – deyə bəzi şeyxləri və din böyüklərini köməyə çağırırlar. Bu isə Qurani-Kərimin bir çox ayəsinə ziddir:

Darda qalmış insan çağırdığı vaxt köməyinə kim yetişir? Kim çətinliyi aradan qaldırır? Sizi yer üzünün hakimləri edən kimdir? Məgər Allahla birlikdə başqa bir tanrımı var?! Siz nə qədər az düşünürsünüz! (Nəml, 27/62).

Allahın hər şeyə gücü çatır, amma biz acizik. Deməli, biz bütün istək və diləklərimizi Allahdan istəməliyik. Çünki Allah tərəfindən təsdiq edilməyən istək başqa bir varlıq tərəfindən yerinə yetirilə bilməz. Elə Allahdan başqa tanrı tutmaq inancı da bəzi məsələlərdə kömək görmək ehtiyacından irəli gəlir. Buna görə də Qurani-Kərim bu cür şeyləri şirk hesab edir. Bir ayədə belə deyilir:

Bəlkə, özlərinə köməyi dəyər deyib Allahdan başqa tanrılar tutdular. Amma onların kömək etməyə gücləri çatmaz. Halbuki, özləri onlar üçün hazır əsgərdirlər (Yasin, 36/74-75).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.689 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana müvafiq rəftar etmək 28.07.09 1.498 dəfə oxundu
2 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.858 dəfə oxundu
3 Allahın gözüylə görmək nə deməkdir? 01.05.13 1.478 dəfə oxundu
4 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.864 dəfə oxundu
5 Şəfaət inancı 08.02.11 2.967 dəfə oxundu
6 “Vəhdəti-vücud” nə deməkdir? 28.12.13 1.894 dəfə oxundu
7 Vəkil sözünü insanlar haqqında işlətmək düzdür? 21.05.14 1.028 dəfə oxundu
8 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.050 dəfə oxundu
9 Təriqətlərdəki cəzbə halı nə deməkdir? 26.03.11 1.751 dəfə oxundu
10 Təriqətlərdəki insani-kamil məfhumunun izahı 07.03.11 1.535 dəfə oxundu
11 Təriqətlərin rabitə inancı dini cəhətdən düzgündür? 12.02.10 1.605 dəfə oxundu
12 Siz təsəvvüf əhlinə kafir deyirsiniz? 08.03.11 1.811 dəfə oxundu
13 Təriqətlərdə mövcud olan tövbə almaq nə deməkdir? 12.02.10 2.177 dəfə oxundu
14 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.432 dəfə oxundu
15 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.845 dəfə oxundu
16 Şəfa tapmaq üçün silsilə ilə dua və ibadət etmək olar? 12.04.11 3.817 dəfə oxundu
17 Səid Nursinin sözləri ilham ola bilməzmi? 11.02.10 1.824 dəfə oxundu
18 Təriqətçilər hansı məqsədlə rabitə ilə məşğul olurlar? 14.04.11 1.576 dəfə oxundu
19 Ənvaru-l Aşiqin necə bir kitabdır? 14.08.14 1.033 dəfə oxundu
20 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.636 dəfə oxundu
21 Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər? 12.03.10 1.834 dəfə oxundu
22 Rəvasi nə deməkdir? 21.06.11 1.654 dəfə oxundu
23 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.199 dəfə oxundu
24 Nəfsin mərtəbələri nədən ibarətdir? 10.05.10 2.628 dəfə oxundu
25 Təriqət dərsinə getmək lazımdır? 08.07.11 1.647 dəfə oxundu
26 Qurani-Kərimdə təriqətlə əlaqədar hər hansı bir ayə var? 26.07.09 2.279 dəfə oxundu
27 Vəhy və ilhamın arasında fərq var? Vəhy hamıya gələ bilər? 14.05.10 2.045 dəfə oxundu
28 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.937 dəfə oxundu
29 Allah dostları məsələsi 26.07.09 1.887 dəfə oxundu
30 Nəfsimizi tərbiyə etmək üçün halal şeyləri özümüzə haram etməyimiz düzgündür? 18.06.10 1.851 dəfə oxundu
31 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.158 dəfə oxundu
32 Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar 26.07.09 2.689 dəfə oxundu
33 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.453 dəfə oxundu
34 İslamda Üveysilik var? 05.04.12 1.503 dəfə oxundu
35 Bəlqisin taxtının Yəməndən Qüdsə gəririlməsi kəramət deyilmi? 01.03.10 1.840 dəfə oxundu
36 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.120 dəfə oxundu
37 Bəqərə surəsinin 200-cü ayəsi təriqətlərin ucadan zikrinə sübutdur? 28.05.12 1.473 dəfə oxundu
38 Dinin geyim-kecimdən ibarət olduğunu güman etmək 28.07.09 1.690 dəfə oxundu
39 Din 31.03.10 2.995 dəfə oxundu
40 Tayyi-məkan var? Şeyxlər insanın ürəyindən keçənləri bilə bilərlər? 02.03.13 1.373 dəfə oxundu