Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar
Müsəlmanlar > Fitvalar > Təsəvvüf-təriqət Tarix: 26 Temmuz 2009 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bəzi dini icma və camaatlarda nəzərə çarpan bir sıra inanış və anlayışlar var. Məsələn, bəziləri deyirlər ki, mənim şeyxim peyğəmbər tərəfindən təyin edilib. Belə icmalarda şeyxin və yaxud başçının şəkli ilə rabitə yaratmaq kimi şeylərə rast gəlmək olar. Elə adamlar da var ki, şeyx haqqında mübahisə etmək olmaz, şeyx səhv etməz. Müşahidələr göstərir ki, bəzi insanlar ancaq və ancaq Allahdan nəsə istəmək və kömək diləmək lazım olduğu halda, türbə və məqbərələrdə dəfn olunmuş ölülərdən kömək diləyir, orada dilək tutur və şeyxlərdən qurtuluş və kömək gözləyirlər. Bu cür misalları çoxaltmaq da mümkündür. İslam dini baxımından bu cür inanış və anlayışları ümumi surətdə necə qiymətləndirmək olar? Belə şeylər nədən irəli gəlir və qaynağı nədir?

Cavab: Hər hansı bir şəxsin peyğəmbər (ə. s.) tərəfindən təyin olunması məsələsindən söhbət belə gedə bilməz. İlk xəlifəni belə təyin etməyən peyğəmbər hər hansı bir şəxsi şeyx kimi təyin etməz. Peyğəmbər bu dünyadan köçmüş və bizə Quran və öz sünnəsini qoyub getmişdir. Buna tabe olanlar haqq yolda, olmayanlar nahaq yoldadırlar.

Şeyxin şəkli ilə əlaqə qurmaq kimi şeylər şəriətin ən ağır qadağanlarındandır. Bütpərəstlik belə başlayıb. Çünki rabitə məfhumuna bir ürək bağı və bir sevgi vasitəsi kimi deyil, aşağıdakı kimi tərif verirlər:

“Rabitə bir müridin mürşidi-kamilinin ruhaniyyəti ilə birlikdə onun surətini qəlb gözünün qabağına gətirib xəyal etməsi və qəlbi ilə ondan kömək diləməsindən ibarətdir”. Burada meydana belə bir sual çıxır: Bəs Allahla bəndəsinin arasında şeyxin ruhaniyyəti nə axtarır? Şeyx öz müridlərinin nə üçün Allahın ayələrini deyil, özünü düşünməklərini tələb edir? Yoxsa o, Allahın dinini öz əlində bir alət, başqa sözlə, vasitə kimi tutub insanları özünə tabe olmağa çağırır?

Deyirlər ki, şeyx haqqında mübahisə etmək olmaz, şeyx səhv etməz. Hətta peyğəmbərin belə xəta etdiyinə dair Quran ayəsi olduğu halda, şeyxin səhv etmədiyini demək Qurana açıq-aşkar ziddir. Halbuki, Allah Mühəmməd peyğəmbərin (ə. s.) bizim kimi bir insan olduğunu Qurani-Kərimin bir çox ayəsində açıq-aydın surətdə vurğulayıb:

De ki, mən başqa deyil, sizin kimi bir insanam. Mənə vəhy edilir ki, sizin ilahınız sadəcə olaraq bir ilahdır (Kəhf, 18/110).

Peyğəmbərləri onlara deyib ki, biz sizin kimi bir bəşərdən (insandan) başqa bir şey deyilik (İbrahim, 14/11).

Ölülərdən dilək diləmək və yaxud şeyxlərin mənəvi köməyini istəmək

Ölülərdən nəsə diləmək ancaq və ancaq müşriklərin gördükləri bir işdir. Bizim ölülərə bir xeyrimiz dəyə bilər amma onların bizim üçün edə biləcəkləri bir şey yoxdur.

Şeyxlərin mənəvi köməyi, bizə müəllimlik edib öyrədəcəkləri düzgün məlumatlar və verəcəkləri öyüd-nəsihətlər xaricində olmur. Dara düşən insanlar: “Ya filankəs, ya filan”, – deyə bəzi şeyxləri və din böyüklərini köməyə çağırırlar. Bu isə Qurani-Kərimin bir çox ayəsinə ziddir:

Darda qalmış insan çağırdığı vaxt köməyinə kim yetişir? Kim çətinliyi aradan qaldırır? Sizi yer üzünün hakimləri edən kimdir? Məgər Allahla birlikdə başqa bir tanrımı var?! Siz nə qədər az düşünürsünüz! (Nəml, 27/62).

Allahın hər şeyə gücü çatır, amma biz acizik. Deməli, biz bütün istək və diləklərimizi Allahdan istəməliyik. Çünki Allah tərəfindən təsdiq edilməyən istək başqa bir varlıq tərəfindən yerinə yetirilə bilməz. Elə Allahdan başqa tanrı tutmaq inancı da bəzi məsələlərdə kömək görmək ehtiyacından irəli gəlir. Buna görə də Qurani-Kərim bu cür şeyləri şirk hesab edir. Bir ayədə belə deyilir:

Bəlkə, özlərinə köməyi dəyər deyib Allahdan başqa tanrılar tutdular. Amma onların kömək etməyə gücləri çatmaz. Halbuki, özləri onlar üçün hazır əsgərdirlər (Yasin, 36/74-75).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.687 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar 26.07.09 2.687 dəfə oxundu
2 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.448 dəfə oxundu
3 İslamda Üveysilik var? 05.04.12 1.501 dəfə oxundu
4 Bəlqisin taxtının Yəməndən Qüdsə gəririlməsi kəramət deyilmi? 01.03.10 1.835 dəfə oxundu
5 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.115 dəfə oxundu
6 Bəqərə surəsinin 200-cü ayəsi təriqətlərin ucadan zikrinə sübutdur? 28.05.12 1.466 dəfə oxundu
7 Dinin geyim-kecimdən ibarət olduğunu güman etmək 28.07.09 1.687 dəfə oxundu
8 Din 31.03.10 2.983 dəfə oxundu
9 Tayyi-məkan var? Şeyxlər insanın ürəyindən keçənləri bilə bilərlər? 02.03.13 1.370 dəfə oxundu
10 Qurana müvafiq rəftar etmək 28.07.09 1.493 dəfə oxundu
11 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.817 dəfə oxundu
12 Allahın gözüylə görmək nə deməkdir? 01.05.13 1.471 dəfə oxundu
13 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.852 dəfə oxundu
14 Şəfaət inancı 08.02.11 2.948 dəfə oxundu
15 “Vəhdəti-vücud” nə deməkdir? 28.12.13 1.854 dəfə oxundu
16 Vəkil sözünü insanlar haqqında işlətmək düzdür? 21.05.14 1.026 dəfə oxundu
17 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.914 dəfə oxundu
18 Təriqətlərdəki cəzbə halı nə deməkdir? 26.03.11 1.740 dəfə oxundu
19 Təriqətlərdəki insani-kamil məfhumunun izahı 07.03.11 1.535 dəfə oxundu
20 Təriqətlərin rabitə inancı dini cəhətdən düzgündür? 12.02.10 1.605 dəfə oxundu
21 Siz təsəvvüf əhlinə kafir deyirsiniz? 08.03.11 1.807 dəfə oxundu
22 Təriqətlərdə mövcud olan tövbə almaq nə deməkdir? 12.02.10 2.172 dəfə oxundu
23 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.408 dəfə oxundu
24 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.835 dəfə oxundu
25 Şəfa tapmaq üçün silsilə ilə dua və ibadət etmək olar? 12.04.11 3.777 dəfə oxundu
26 Səid Nursinin sözləri ilham ola bilməzmi? 11.02.10 1.823 dəfə oxundu
27 Təriqətçilər hansı məqsədlə rabitə ilə məşğul olurlar? 14.04.11 1.574 dəfə oxundu
28 Ənvaru-l Aşiqin necə bir kitabdır? 14.08.14 1.032 dəfə oxundu
29 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.630 dəfə oxundu
30 Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər? 12.03.10 1.821 dəfə oxundu
31 Rəvasi nə deməkdir? 21.06.11 1.650 dəfə oxundu
32 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.186 dəfə oxundu
33 Nəfsin mərtəbələri nədən ibarətdir? 10.05.10 2.579 dəfə oxundu
34 Təriqət dərsinə getmək lazımdır? 08.07.11 1.646 dəfə oxundu
35 Qurani-Kərimdə təriqətlə əlaqədar hər hansı bir ayə var? 26.07.09 2.267 dəfə oxundu
36 Vəhy və ilhamın arasında fərq var? Vəhy hamıya gələ bilər? 14.05.10 2.010 dəfə oxundu
37 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.914 dəfə oxundu
38 Allah dostları məsələsi 26.07.09 1.881 dəfə oxundu
39 Nəfsimizi tərbiyə etmək üçün halal şeyləri özümüzə haram etməyimiz düzgündür? 18.06.10 1.846 dəfə oxundu
40 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.144 dəfə oxundu