Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Peyğəmbərlər Tarix: 10 Ekim 2016 Tövsiyə et Çap et
Sual: Peyğəmbərlər həmişə eyni şəriəti, eyni dini təbliğ ediblər?

Cavab: Dini anlayış və tətbiqata aid hər şeyin Miladi 610-cu ildən bu yana, Muhəmməd əleyhissəlama nübüvvət verilməsi ilə başladığına dair qənaət ənənədə mövcuddur. Belə bir anlayış, ümmət içində, Məkkə xalqının keçmişini tamamilə qaranlıq göstərmək cəhdinə və ağla, xəyala gəlməyəcək bir çox pis xarakter və tətbiqatları olan bir cəmiyyəti tanıtmağa yol açmışdır. Keçmişini tamamilə heç ya da kirli sayıb, hər şeyin 610-cu ildən etibarilə başladığına dair məlumat, dini “anlayış” və “tətbiqat” sahəsində neqativ nəticələrə səbəbiyyət vermişdir.

Halbuki, bir çox ayədə Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərlərin ilki olmadığını[1] şəriətdə davamlılıq və bütünlük, eyni zamanda müştərəklik olduğuna diqqət edilmişdir:

“Allah, Nuha tövsiyə etdiyini sizin üçün bu dinin şəriəti etmişdir. Sənə vəhy etdiyimiz, İbrahimə, Musaya və İsaya tövsiyə etdiyimiz budur: Dinə doğru-düzgün etiqad edin və onda bölünüb firqə-firqə olmayın!” (Şura, 42/13.)

Allahın dininin zamana və məkana görə dəyişməyən, həmişə sabit qalan bir özəyi vardır. Namaz qılmaq, zəkat vermək, oruc tutmaq bu özəyin bir parçasıdır. Bütün bunların varlığı ilk Adəmdən bu yana bilindiyi halda, klasik mənbələrdə şəriətlə əlaqədar hər şeyin Miladi 610–cu  ildə başladığına dair anlayış; Quranın kifayət olmadığı, ayələrdə nəsx olduğu, Quran və sünnə arasında müxalifət, nəsx, təxsis ola biləcəyi qənaətinə sövq etmişdir.

Hər ilahi kitab, özündən əvvəlki ilahi kitabları böyük ölçüdə misli ilə nəsx edərək təxsis etdiyi üçün daha xeyrlisi ilə nəsx olmadığı müddətcə nəbilər özlərindən əvvəlki şəriətə uymaqla vəzifəli idilər. Necəki, peyğəmbərə də bu əmr edilmişdi:

“…Bunlar Allahın doğru yola yönəltdiyi kəslərdir. Sən də onların haqq yoluna yönəl…” (Ənam, 6/90.)

Rəsulullaha vəhy edilənlərin əvvəlki kitablarda da olduğuna diqqət çəkilməsi, Rəsulullahın özünün və ona nazil olanların “musaddiq=təsdiq edən”  olduğuna işarət edilməsi son dərəcə əhəmiyyətlidir. Necəki, İsa əleyhissəlamın dediyi rəvayət edilən bu söz də İncildə öz yerini tapmışdır:

“Müqəddəs Qanunu ya da peyğəmbərlərin sözlərini etibarsız etmək üçün gəldiyimi zənn etməyin. Mən etibarsız göstərməyə deyil, tamamlamağa gəldim.” (Matta, 5/17.)

Haqqında yeni bir hökm gəlmədiyi müddətcə, Rəsulullaha, əvvəlki şəriətin hökmlərinə tabe olmasının əmredilməsi, şəriətdəki bütövlüyü ortaya qoymaqdadır. Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq edərək misliylə; az bir hissəsini də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Vəziyyət belə olduğu təqdirdə Quranın məzmunu, nazil olunduğu zaman və mühitdə yaşayan insanlar üçün tamamilə yeni və bilinməyən şeylərdən ibarət deyildi. Quran, bilinənləri xatırladır (təzkir), gizlənən və ixtilaf edilənləri ortaya çıxarır (təbyin), əvvəlki kitablarda olan hökmlərin böyük bir hissəsini təsdiqləyir (təsdiq), bir hissəsini də insanlar üçün də daha xeyrlisi ilə dəyişdirirdi (nəsx).

Mənbə: Dr. Fatih Orum, Təsdiq, Təbyin və Nəsx, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2016, s.14.

[1] Bax: Əhqaf, 46/9.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Nuh peyğəmbərin gəmisini həqiqətən də, tapmaq olar? 29.04.10 2.238 dəfə oxundu
2 Həzrəti Nuhun gəmisi Türkiyədəki Cudi dağına çıxdı? 31.03.11 2.024 dəfə oxundu
3 Zülqərneyn kim olub? 28.04.10 5.075 dəfə oxundu
4 Peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrəti qabaqcadan cizilən qədəri deyilmi? 14.09.18 119 dəfə oxundu
5 Yuşa adlı bir peyğəmbər olub? 10.05.14 1.417 dəfə oxundu
6 Peyğəmbərlərin möcüzələrindən elm təhsil etmək olar? 21.04.11 1.813 dəfə oxundu
7 Ad qövmü 02.04.12 2.805 dəfə oxundu
8 İsa əleyhissəlamın kəlimə/söz olması nə mənaya gəlir? 15.10.18 132 dəfə oxundu
9 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.152 dəfə oxundu
10 Yaqub peyğəmbər İbrahim peyğəmbərin oğludur, yoxsa nəvəsi? 26.04.11 5.886 dəfə oxundu
11 Adəm İblis tərəfindən aldadılığı vaxt peyğəmbər idi, yoxsa yox? 05.06.12 1.927 dəfə oxundu
12 İsa əleyhissəlamın axirətdə nə deyəcəyi əvvəlcədən məlum idi? 25.02.19 119 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin anadan olma və vəfat tarixləri 04.08.09 6.098 dəfə oxundu
14 Zəkəriyya peyğəmbər 3 gün ərzində danışmadı, yoxsa danışa bilmədi? 08.05.11 1.724 dəfə oxundu
15 Üzeyir peyğəmbərin bu dünyadakı ölüm və dirilişi necə baş verib? 25.12.12 2.609 dəfə oxundu
16 Allah Təala kitabı nəbilərə yoxsa rəsullara nazil etmişdir? 18.03.19 90 dəfə oxundu
17 Necə oldu ki, Süleyman peyğəmbərin öldüyünü heç kəs başa düşmədi? 08.03.10 4.263 dəfə oxundu
18 Davud peyğəmbər hansı səhvinə görə Allaha tövbə etdi? 29.10.11 2.660 dəfə oxundu
19 Heç Allaha şərik qoşan peyğəmbər olub? 12.05.11 2.113 dəfə oxundu
20 Həzrəti Adəmin peyğəmbər olduğuna sübut var? 21.01.13 3.041 dəfə oxundu
21 Rəsulullaha üsyan etmək, Allaha üsyan etmək kimidir? 29.03.19 52 dəfə oxundu
22 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.295 dəfə oxundu
23 Həzrəti Muhəmmədin nəvələri və nəslinin davamı 13.08.09 3.782 dəfə oxundu
24 Adəm peyğəmbərin ilk uşaqlarının adı nə olub? 29.05.11 12.149 dəfə oxundu
25 Peyğəmbərlərə fərq qoymaq olar? 31.10.13 1.635 dəfə oxundu
26 Peyğəmbər haqqında “kainatın əfəndisi” demək olar? 24.03.11 2.244 dəfə oxundu
27 Peyğəmbərin Qurandan başqa möcüzəsi yoxdursa, merac nədir? 09.07.10 3.667 dəfə oxundu
28 Musanın anasına gələn vəhylə rəsullara gələn vəhyin nə fərqi var? 19.05.14 1.211 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərin qəbri haradadır? 16.11.13 6.909 dəfə oxundu
30 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.706 dəfə oxundu
31 Göyün hər qatında bir peyğəmbər var? 09.07.10 2.486 dəfə oxundu
32 Qövmlərin həlakı hansısa bir nizam-intizam daxilində baş verib? 10.07.11 1.575 dəfə oxundu
33 Əgər ölülər qayıtmırsa, həzrəti İsa onları necə dirildib? 20.01.14 1.979 dəfə oxundu
34 Azər İbrahim peyğəmbərin atası idi, yoxsa əmisi? 16.02.10 2.794 dəfə oxundu
35 Qadınlardan peyğəmbər olub? 03.12.10 2.615 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərlər və ilahi kitablar nə üçün eyni yerə göndərilib? 16.09.11 2.397 dəfə oxundu
37 Yunus (ə.s.) Allahın elçisi olduğu halda vəzifələnən yerdən qaçdımı? 27.01.17 349 dəfə oxundu
38 Həzrəti Yaqubun qızı var idi? Var idisə, adı nə idi? 15.03.10 6.693 dəfə oxundu
39 Adəm peyğəmbər 26.06.09 4.622 dəfə oxundu
40 Həzrəti İsa beşikdə danışıb? 22.12.11 1.979 dəfə oxundu
41 Rəsulullah əleyhissəlamın neçə zövcəsi var idi? 30.01.17 1.248 dəfə oxundu
42 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.527 dəfə oxundu
43 İbrahim peyğəmbər 12.04.10 4.520 dəfə oxundu
44 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.225 dəfə oxundu
45 “Aşkarlanırsa sizi pis vəziyyətdə qoyacaq şeyləri istəməyin” ayəsini necə anlayaq? 08.03.17 389 dəfə oxundu
46 Həzrəti Musa Məryəm ananın qardaşı və İsa peyğəmbərin dayısı idi? 17.03.10 3.765 dəfə oxundu
47 Hazırkı İncil həzrəti İsaya endirilən İncillə eyni kitabdır? 10.05.10 4.370 dəfə oxundu
48 Adəm peyğəmbərdən üzü bəri peyğəmbərlərin hamısı Həccə gediblər? 14.05.10 2.319 dəfə oxundu
49 Allah Təala, dünyanın hər bölgəsinə bir xəbərçi göndəribmi? 15.03.17 448 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər? 10.10.16 529 dəfə oxundu
51 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.770 dəfə oxundu
52 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
53 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 695 dəfə oxundu
54 Muhəmməd peyğəmbərə o biri peyğəmbərlər kimi möcüzə verilib? 28.04.10 3.734 dəfə oxundu
55 Musa peyğəmbərin anasının adı nə olub? 26.02.11 6.919 dəfə oxundu
56 Cudi dağı 22.02.12 1.572 dəfə oxundu
57 Buda, Konfiçyus və Zərdüşt kimi şəxslər Allahın elçisi ola bilərlərmi? 12.07.17 266 dəfə oxundu
58 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.276 dəfə oxundu
59 Məgər Allah Uhud döyüşündə peyğəmbəri qorumadı? 05.03.11 1.882 dəfə oxundu
60 Nəbi (peyğəmbər) və rəsul (elçi) məfhumlarının izahı 22.02.12 2.416 dəfə oxundu
61 Əyyub əleyhissəlamın başına gələnlərin səbəbi nə idi? 04.05.18 164 dəfə oxundu
62 İbrahim peyğəmbər Allahın varlığını sübut edib? 28.04.10 2.515 dəfə oxundu
63 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.083 dəfə oxundu
64 Həzrəti Musaya verildiyi deyilən 9 ayə-9 möcüzə nədir? 13.08.14 1.483 dəfə oxundu
65 “Nəbilik bitdi amma Rəsulluq bitmədi” sözü doğrudurmu? 03.08.18 184 dəfə oxundu