Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Peyğəmbərlər Tarix: 10 Ekim 2016 Tövsiyə et Çap et
Sual: Peyğəmbərlər həmişə eyni şəriəti, eyni dini təbliğ ediblər?

Cavab: Dini anlayış və tətbiqata aid hər şeyin Miladi 610-cu ildən bu yana, Muhəmməd əleyhissəlama nübüvvət verilməsi ilə başladığına dair qənaət ənənədə mövcuddur. Belə bir anlayış, ümmət içində, Məkkə xalqının keçmişini tamamilə qaranlıq göstərmək cəhdinə və ağla, xəyala gəlməyəcək bir çox pis xarakter və tətbiqatları olan bir cəmiyyəti tanıtmağa yol açmışdır. Keçmişini tamamilə heç ya da kirli sayıb, hər şeyin 610-cu ildən etibarilə başladığına dair məlumat, dini “anlayış” və “tətbiqat” sahəsində neqativ nəticələrə səbəbiyyət vermişdir.

Halbuki, bir çox ayədə Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərlərin ilki olmadığını[1] şəriətdə davamlılıq və bütünlük, eyni zamanda müştərəklik olduğuna diqqət edilmişdir:

“Allah, Nuha tövsiyə etdiyini sizin üçün bu dinin şəriəti etmişdir. Sənə vəhy etdiyimiz, İbrahimə, Musaya və İsaya tövsiyə etdiyimiz budur: Dinə doğru-düzgün etiqad edin və onda bölünüb firqə-firqə olmayın!” (Şura, 42/13.)

Allahın dininin zamana və məkana görə dəyişməyən, həmişə sabit qalan bir özəyi vardır. Namaz qılmaq, zəkat vermək, oruc tutmaq bu özəyin bir parçasıdır. Bütün bunların varlığı ilk Adəmdən bu yana bilindiyi halda, klasik mənbələrdə şəriətlə əlaqədar hər şeyin Miladi 610–cu  ildə başladığına dair anlayış; Quranın kifayət olmadığı, ayələrdə nəsx olduğu, Quran və sünnə arasında müxalifət, nəsx, təxsis ola biləcəyi qənaətinə sövq etmişdir.

Hər ilahi kitab, özündən əvvəlki ilahi kitabları böyük ölçüdə misli ilə nəsx edərək təxsis etdiyi üçün daha xeyrlisi ilə nəsx olmadığı müddətcə nəbilər özlərindən əvvəlki şəriətə uymaqla vəzifəli idilər. Necəki, peyğəmbərə də bu əmr edilmişdi:

“…Bunlar Allahın doğru yola yönəltdiyi kəslərdir. Sən də onların haqq yoluna yönəl…” (Ənam, 6/90.)

Rəsulullaha vəhy edilənlərin əvvəlki kitablarda da olduğuna diqqət çəkilməsi, Rəsulullahın özünün və ona nazil olanların “musaddiq=təsdiq edən”  olduğuna işarət edilməsi son dərəcə əhəmiyyətlidir. Necəki, İsa əleyhissəlamın dediyi rəvayət edilən bu söz də İncildə öz yerini tapmışdır:

“Müqəddəs Qanunu ya da peyğəmbərlərin sözlərini etibarsız etmək üçün gəldiyimi zənn etməyin. Mən etibarsız göstərməyə deyil, tamamlamağa gəldim.” (Matta, 5/17.)

Haqqında yeni bir hökm gəlmədiyi müddətcə, Rəsulullaha, əvvəlki şəriətin hökmlərinə tabe olmasının əmredilməsi, şəriətdəki bütövlüyü ortaya qoymaqdadır. Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq edərək misliylə; az bir hissəsini də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Vəziyyət belə olduğu təqdirdə Quranın məzmunu, nazil olunduğu zaman və mühitdə yaşayan insanlar üçün tamamilə yeni və bilinməyən şeylərdən ibarət deyildi. Quran, bilinənləri xatırladır (təzkir), gizlənən və ixtilaf edilənləri ortaya çıxarır (təbyin), əvvəlki kitablarda olan hökmlərin böyük bir hissəsini təsdiqləyir (təsdiq), bir hissəsini də insanlar üçün də daha xeyrlisi ilə dəyişdirirdi (nəsx).

Mənbə: Dr. Fatih Orum, Təsdiq, Təbyin və Nəsx, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2016, s.14.

[1] Bax: Əhqaf, 46/9.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.234 dəfə oxundu
2 “Aşkarlanırsa sizi pis vəziyyətdə qoyacaq şeyləri istəməyin” ayəsini necə anlayaq? 08.03.17 391 dəfə oxundu
3 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.541 dəfə oxundu
4 İbrahim peyğəmbər 12.04.10 4.539 dəfə oxundu
5 Adəm peyğəmbərdən üzü bəri peyğəmbərlərin hamısı Həccə gediblər? 14.05.10 2.332 dəfə oxundu
6 Allah Təala, dünyanın hər bölgəsinə bir xəbərçi göndəribmi? 15.03.17 466 dəfə oxundu
7 Həzrəti Musa Məryəm ananın qardaşı və İsa peyğəmbərin dayısı idi? 17.03.10 3.845 dəfə oxundu
8 Hazırkı İncil həzrəti İsaya endirilən İncillə eyni kitabdır? 10.05.10 4.377 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
10 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 708 dəfə oxundu
11 Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər? 10.10.16 541 dəfə oxundu
12 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.790 dəfə oxundu
13 Cudi dağı 22.02.12 1.576 dəfə oxundu
14 Buda, Konfiçyus və Zərdüşt kimi şəxslər Allahın elçisi ola bilərlərmi? 12.07.17 279 dəfə oxundu
15 Muhəmməd peyğəmbərə o biri peyğəmbərlər kimi möcüzə verilib? 28.04.10 3.749 dəfə oxundu
16 Musa peyğəmbərin anasının adı nə olub? 26.02.11 7.040 dəfə oxundu
17 Nəbi (peyğəmbər) və rəsul (elçi) məfhumlarının izahı 22.02.12 2.438 dəfə oxundu
18 Əyyub əleyhissəlamın başına gələnlərin səbəbi nə idi? 04.05.18 173 dəfə oxundu
19 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.290 dəfə oxundu
20 Məgər Allah Uhud döyüşündə peyğəmbəri qorumadı? 05.03.11 1.888 dəfə oxundu
21 Həzrəti Musaya verildiyi deyilən 9 ayə-9 möcüzə nədir? 13.08.14 1.505 dəfə oxundu
22 “Nəbilik bitdi amma Rəsulluq bitmədi” sözü doğrudurmu? 03.08.18 188 dəfə oxundu
23 İbrahim peyğəmbər Allahın varlığını sübut edib? 28.04.10 2.536 dəfə oxundu
24 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.098 dəfə oxundu
25 Zülqərneyn kim olub? 28.04.10 5.152 dəfə oxundu
26 Peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrəti qabaqcadan cizilən qədəri deyilmi? 14.09.18 123 dəfə oxundu
27 Nuh peyğəmbərin gəmisini həqiqətən də, tapmaq olar? 29.04.10 2.251 dəfə oxundu
28 Həzrəti Nuhun gəmisi Türkiyədəki Cudi dağına çıxdı? 31.03.11 2.031 dəfə oxundu
29 Ad qövmü 02.04.12 2.825 dəfə oxundu
30 İsa əleyhissəlamın kəlimə/söz olması nə mənaya gəlir? 15.10.18 133 dəfə oxundu
31 Yuşa adlı bir peyğəmbər olub? 10.05.14 1.422 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərlərin möcüzələrindən elm təhsil etmək olar? 21.04.11 1.817 dəfə oxundu
33 Adəm İblis tərəfindən aldadılığı vaxt peyğəmbər idi, yoxsa yox? 05.06.12 1.941 dəfə oxundu
34 İsa əleyhissəlamın axirətdə nə deyəcəyi əvvəlcədən məlum idi? 25.02.19 123 dəfə oxundu
35 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.157 dəfə oxundu
36 Yaqub peyğəmbər İbrahim peyğəmbərin oğludur, yoxsa nəvəsi? 26.04.11 6.073 dəfə oxundu
37 Üzeyir peyğəmbərin bu dünyadakı ölüm və dirilişi necə baş verib? 25.12.12 2.639 dəfə oxundu
38 Allah Təala kitabı nəbilərə yoxsa rəsullara nazil etmişdir? 18.03.19 95 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin anadan olma və vəfat tarixləri 04.08.09 6.361 dəfə oxundu
40 Zəkəriyya peyğəmbər 3 gün ərzində danışmadı, yoxsa danışa bilmədi? 08.05.11 1.731 dəfə oxundu
41 Həzrəti Adəmin peyğəmbər olduğuna sübut var? 21.01.13 3.069 dəfə oxundu
42 Rəsulullaha üsyan etmək, Allaha üsyan etmək kimidir? 29.03.19 59 dəfə oxundu
43 Necə oldu ki, Süleyman peyğəmbərin öldüyünü heç kəs başa düşmədi? 08.03.10 4.346 dəfə oxundu
44 Davud peyğəmbər hansı səhvinə görə Allaha tövbə etdi? 29.10.11 2.689 dəfə oxundu
45 Heç Allaha şərik qoşan peyğəmbər olub? 12.05.11 2.127 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərlərə fərq qoymaq olar? 31.10.13 1.647 dəfə oxundu
47 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.313 dəfə oxundu
48 Həzrəti Muhəmmədin nəvələri və nəslinin davamı 13.08.09 3.839 dəfə oxundu
49 Adəm peyğəmbərin ilk uşaqlarının adı nə olub? 29.05.11 12.685 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərin qəbri haradadır? 16.11.13 7.445 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər haqqında “kainatın əfəndisi” demək olar? 24.03.11 2.250 dəfə oxundu
52 Peyğəmbərin Qurandan başqa möcüzəsi yoxdursa, merac nədir? 09.07.10 3.689 dəfə oxundu
53 Musanın anasına gələn vəhylə rəsullara gələn vəhyin nə fərqi var? 19.05.14 1.219 dəfə oxundu
54 Əgər ölülər qayıtmırsa, həzrəti İsa onları necə dirildib? 20.01.14 1.999 dəfə oxundu
55 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.848 dəfə oxundu
56 Göyün hər qatında bir peyğəmbər var? 09.07.10 2.500 dəfə oxundu
57 Qövmlərin həlakı hansısa bir nizam-intizam daxilində baş verib? 10.07.11 1.580 dəfə oxundu
58 Yunus (ə.s.) Allahın elçisi olduğu halda vəzifələnən yerdən qaçdımı? 27.01.17 357 dəfə oxundu
59 Azər İbrahim peyğəmbərin atası idi, yoxsa əmisi? 16.02.10 2.819 dəfə oxundu
60 Qadınlardan peyğəmbər olub? 03.12.10 2.639 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərlər və ilahi kitablar nə üçün eyni yerə göndərilib? 16.09.11 2.409 dəfə oxundu
62 Rəsulullah əleyhissəlamın neçə zövcəsi var idi? 30.01.17 1.279 dəfə oxundu
63 Həzrəti Yaqubun qızı var idi? Var idisə, adı nə idi? 15.03.10 6.878 dəfə oxundu
64 Adəm peyğəmbər 26.06.09 4.647 dəfə oxundu
65 Həzrəti İsa beşikdə danışıb? 22.12.11 1.988 dəfə oxundu