Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Peyğəmbərlər Tarix: 10 Ekim 2016 Tövsiyə et Çap et
Sual: Peyğəmbərlər həmişə eyni şəriəti, eyni dini təbliğ ediblər?

Cavab: Dini anlayış və tətbiqata aid hər şeyin Miladi 610-cu ildən bu yana, Muhəmməd əleyhissəlama nübüvvət verilməsi ilə başladığına dair qənaət ənənədə mövcuddur. Belə bir anlayış, ümmət içində, Məkkə xalqının keçmişini tamamilə qaranlıq göstərmək cəhdinə və ağla, xəyala gəlməyəcək bir çox pis xarakter və tətbiqatları olan bir cəmiyyəti tanıtmağa yol açmışdır. Keçmişini tamamilə heç ya da kirli sayıb, hər şeyin 610-cu ildən etibarilə başladığına dair məlumat, dini “anlayış” və “tətbiqat” sahəsində neqativ nəticələrə səbəbiyyət vermişdir.

Halbuki, bir çox ayədə Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərlərin ilki olmadığını[1] şəriətdə davamlılıq və bütünlük, eyni zamanda müştərəklik olduğuna diqqət edilmişdir:

“Allah, Nuha tövsiyə etdiyini sizin üçün bu dinin şəriəti etmişdir. Sənə vəhy etdiyimiz, İbrahimə, Musaya və İsaya tövsiyə etdiyimiz budur: Dinə doğru-düzgün etiqad edin və onda bölünüb firqə-firqə olmayın!” (Şura, 42/13.)

Allahın dininin zamana və məkana görə dəyişməyən, həmişə sabit qalan bir özəyi vardır. Namaz qılmaq, zəkat vermək, oruc tutmaq bu özəyin bir parçasıdır. Bütün bunların varlığı ilk Adəmdən bu yana bilindiyi halda, klasik mənbələrdə şəriətlə əlaqədar hər şeyin Miladi 610–cu  ildə başladığına dair anlayış; Quranın kifayət olmadığı, ayələrdə nəsx olduğu, Quran və sünnə arasında müxalifət, nəsx, təxsis ola biləcəyi qənaətinə sövq etmişdir.

Hər ilahi kitab, özündən əvvəlki ilahi kitabları böyük ölçüdə misli ilə nəsx edərək təxsis etdiyi üçün daha xeyrlisi ilə nəsx olmadığı müddətcə nəbilər özlərindən əvvəlki şəriətə uymaqla vəzifəli idilər. Necəki, peyğəmbərə də bu əmr edilmişdi:

“…Bunlar Allahın doğru yola yönəltdiyi kəslərdir. Sən də onların haqq yoluna yönəl…” (Ənam, 6/90.)

Rəsulullaha vəhy edilənlərin əvvəlki kitablarda da olduğuna diqqət çəkilməsi, Rəsulullahın özünün və ona nazil olanların “musaddiq=təsdiq edən”  olduğuna işarət edilməsi son dərəcə əhəmiyyətlidir. Necəki, İsa əleyhissəlamın dediyi rəvayət edilən bu söz də İncildə öz yerini tapmışdır:

“Müqəddəs Qanunu ya da peyğəmbərlərin sözlərini etibarsız etmək üçün gəldiyimi zənn etməyin. Mən etibarsız göstərməyə deyil, tamamlamağa gəldim.” (Matta, 5/17.)

Haqqında yeni bir hökm gəlmədiyi müddətcə, Rəsulullaha, əvvəlki şəriətin hökmlərinə tabe olmasının əmredilməsi, şəriətdəki bütövlüyü ortaya qoymaqdadır. Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq edərək misliylə; az bir hissəsini də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Vəziyyət belə olduğu təqdirdə Quranın məzmunu, nazil olunduğu zaman və mühitdə yaşayan insanlar üçün tamamilə yeni və bilinməyən şeylərdən ibarət deyildi. Quran, bilinənləri xatırladır (təzkir), gizlənən və ixtilaf edilənləri ortaya çıxarır (təbyin), əvvəlki kitablarda olan hökmlərin böyük bir hissəsini təsdiqləyir (təsdiq), bir hissəsini də insanlar üçün də daha xeyrlisi ilə dəyişdirirdi (nəsx).

Mənbə: Dr. Fatih Orum, Təsdiq, Təbyin və Nəsx, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2016, s.14.

[1] Bax: Əhqaf, 46/9.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İbrahim peyğəmbər Allahın varlığını sübut edib? 28.04.10 2.546 dəfə oxundu
2 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.112 dəfə oxundu
3 Həzrəti Musaya verildiyi deyilən 9 ayə-9 möcüzə nədir? 13.08.14 1.544 dəfə oxundu
4 “Nəbilik bitdi amma Rəsulluq bitmədi” sözü doğrudurmu? 03.08.18 194 dəfə oxundu
5 Nuh peyğəmbərin gəmisini həqiqətən də, tapmaq olar? 29.04.10 2.258 dəfə oxundu
6 Həzrəti Nuhun gəmisi Türkiyədəki Cudi dağına çıxdı? 31.03.11 2.040 dəfə oxundu
7 Zülqərneyn kim olub? 28.04.10 5.247 dəfə oxundu
8 Peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə hicrəti qabaqcadan cizilən qədəri deyilmi? 14.09.18 135 dəfə oxundu
9 Yuşa adlı bir peyğəmbər olub? 10.05.14 1.430 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərlərin möcüzələrindən elm təhsil etmək olar? 21.04.11 1.822 dəfə oxundu
11 Ad qövmü 02.04.12 2.875 dəfə oxundu
12 İsa əleyhissəlamın kəlimə/söz olması nə mənaya gəlir? 15.10.18 143 dəfə oxundu
13 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.166 dəfə oxundu
14 Yaqub peyğəmbər İbrahim peyğəmbərin oğludur, yoxsa nəvəsi? 26.04.11 6.232 dəfə oxundu
15 Adəm İblis tərəfindən aldadılığı vaxt peyğəmbər idi, yoxsa yox? 05.06.12 1.946 dəfə oxundu
16 İsa əleyhissəlamın axirətdə nə deyəcəyi əvvəlcədən məlum idi? 25.02.19 132 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin anadan olma və vəfat tarixləri 04.08.09 7.004 dəfə oxundu
18 Zəkəriyya peyğəmbər 3 gün ərzində danışmadı, yoxsa danışa bilmədi? 08.05.11 1.748 dəfə oxundu
19 Üzeyir peyğəmbərin bu dünyadakı ölüm və dirilişi necə baş verib? 25.12.12 2.687 dəfə oxundu
20 Allah Təala kitabı nəbilərə yoxsa rəsullara nazil etmişdir? 18.03.19 102 dəfə oxundu
21 Necə oldu ki, Süleyman peyğəmbərin öldüyünü heç kəs başa düşmədi? 08.03.10 4.432 dəfə oxundu
22 Davud peyğəmbər hansı səhvinə görə Allaha tövbə etdi? 29.10.11 2.712 dəfə oxundu
23 Heç Allaha şərik qoşan peyğəmbər olub? 12.05.11 2.137 dəfə oxundu
24 Həzrəti Adəmin peyğəmbər olduğuna sübut var? 21.01.13 3.076 dəfə oxundu
25 Rəsulullaha üsyan etmək, Allaha üsyan etmək kimidir? 29.03.19 63 dəfə oxundu
26 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.331 dəfə oxundu
27 Həzrəti Muhəmmədin nəvələri və nəslinin davamı 13.08.09 3.868 dəfə oxundu
28 Adəm peyğəmbərin ilk uşaqlarının adı nə olub? 29.05.11 13.067 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərlərə fərq qoymaq olar? 31.10.13 1.659 dəfə oxundu
30 Eyni dövrdə yaşayıb, bir-birini görən Nəbilər olubmu? 18.10.19 72 dəfə oxundu
31 Peyğəmbər haqqında “kainatın əfəndisi” demək olar? 24.03.11 2.262 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərin Qurandan başqa möcüzəsi yoxdursa, merac nədir? 09.07.10 3.704 dəfə oxundu
33 Musanın anasına gələn vəhylə rəsullara gələn vəhyin nə fərqi var? 19.05.14 1.224 dəfə oxundu
34 Peyğəmbərin qəbri haradadır? 16.11.13 7.858 dəfə oxundu
35 Dinimizdə hansı hallarda yalan danışmağa icazə verilmişdir? 11.11.19 37 dəfə oxundu
36 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.957 dəfə oxundu
37 Göyün hər qatında bir peyğəmbər var? 09.07.10 2.520 dəfə oxundu
38 Qövmlərin həlakı hansısa bir nizam-intizam daxilində baş verib? 10.07.11 1.586 dəfə oxundu
39 Əgər ölülər qayıtmırsa, həzrəti İsa onları necə dirildib? 20.01.14 2.013 dəfə oxundu
40 Azər İbrahim peyğəmbərin atası idi, yoxsa əmisi? 16.02.10 2.852 dəfə oxundu
41 Qadınlardan peyğəmbər olub? 03.12.10 2.656 dəfə oxundu
42 Peyğəmbərlər və ilahi kitablar nə üçün eyni yerə göndərilib? 16.09.11 2.431 dəfə oxundu
43 Yunus (ə.s.) Allahın elçisi olduğu halda vəzifələnən yerdən qaçdımı? 27.01.17 366 dəfə oxundu
44 Həzrəti Yaqubun qızı var idi? Var idisə, adı nə idi? 15.03.10 7.021 dəfə oxundu
45 Adəm peyğəmbər 26.06.09 4.669 dəfə oxundu
46 Həzrəti İsa beşikdə danışıb? 22.12.11 2.031 dəfə oxundu
47 Rəsulullah əleyhissəlamın neçə zövcəsi var idi? 30.01.17 1.306 dəfə oxundu
48 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.543 dəfə oxundu
49 İbrahim peyğəmbər 12.04.10 4.552 dəfə oxundu
50 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.242 dəfə oxundu
51 “Aşkarlanırsa sizi pis vəziyyətdə qoyacaq şeyləri istəməyin” ayəsini necə anlayaq? 08.03.17 400 dəfə oxundu
52 Həzrəti Musa Məryəm ananın qardaşı və İsa peyğəmbərin dayısı idi? 17.03.10 3.953 dəfə oxundu
53 Hazırkı İncil həzrəti İsaya endirilən İncillə eyni kitabdır? 10.05.10 4.381 dəfə oxundu
54 Adəm peyğəmbərdən üzü bəri peyğəmbərlərin hamısı Həccə gediblər? 14.05.10 2.344 dəfə oxundu
55 Allah Təala, dünyanın hər bölgəsinə bir xəbərçi göndəribmi? 15.03.17 485 dəfə oxundu
56 Peyğəmbərlər həmişə eyni şeyi təbliğ ediblər? 10.10.16 541 dəfə oxundu
57 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.806 dəfə oxundu
58 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
59 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 729 dəfə oxundu
60 Muhəmməd peyğəmbərə o biri peyğəmbərlər kimi möcüzə verilib? 28.04.10 3.762 dəfə oxundu
61 Musa peyğəmbərin anasının adı nə olub? 26.02.11 7.182 dəfə oxundu
62 Cudi dağı 22.02.12 1.586 dəfə oxundu
63 Buda, Konfiçyus və Zərdüşt kimi şəxslər Allahın elçisi ola bilərlərmi? 12.07.17 283 dəfə oxundu
64 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.304 dəfə oxundu
65 Məgər Allah Uhud döyüşündə peyğəmbəri qorumadı? 05.03.11 1.891 dəfə oxundu
66 Nəbi (peyğəmbər) və rəsul (elçi) məfhumlarının izahı 22.02.12 2.460 dəfə oxundu
67 Əyyub əleyhissəlamın başına gələnlərin səbəbi nə idi? 04.05.18 197 dəfə oxundu