Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Allah-Tanrı-Rəbb > Fitvalar > Quran Tarix: 04 Kasım 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Sual: Hədid surəsinin 3-cü ayəsində bəhs edilən Allahın “zahir” və “batın” olmağından məqsəd nədir?

Cavab: Bu məsələ ilə əlaqədar ayə belədir:

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“Əvvəl də Odur, axır da. Açıq olan da Odur, gizli olan da. O, hər şeyi biləndir.” (Hədid, 57/3)

əz- Zahir adının məsdəri olan “zühur” lüğətdə açıq olmaq, aşkar olmaq, görülmək, şahid olmaq mənaları verdiyi kimi, əl-Batin sözünün məsdəri olan “butun” də lüğətdə gizli olmaq, bilmək, bir şeyin iç üzünü və sirlərinə vaqif olmaq kimi mənalara gəlir.1

Zahir və batinlə eyni kökdən törəmiş sözlərin Quranda keçdiyi  ayələrdən bəziləri üçün baxın: Ənam, 6/151; Əraf, 7/33; Tövbə, 9/33; Kəhf, 18/20, 22, 97; Rum, 30/7, 41; Loğman, 31/20; Səbə, 34/18; Hədid, 57/13; Cin, 72/26.

Əbu Hüreyrədən (r. a.) Muhəmməd peyğəmbərin (s. a. v.) yatmazdan əvvəl edilməsini tövsiyə etdiyi bir dua nəql olunur. Peyğəmbərin nəql edilən bu duadakı sözləri də əz-Zahirəl-Batin adlarının başa düşülməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Əlaqədar ifadələr belədir:

“Allahim sən əvvəlsən, səndən əvvəl heç bir şey yoxdur; sən Axirsən, səndən sonra da heç bir şey yoxdur. Sən Zahirsən, fövqündə/üstündə heş bir şey yoxdur; sən Batinsən, dununda (səndən kənar/səndən yaxın) heç bir şey yoxdur.”2

Müslümün Səhihini şərh edən İmam Nəvəvinin şərhləri də diqqət çəkicidir. O, Allahın Zahir olmağından məqsədin qəhhar, güclü, qalib, tam qüdrət sahibi olması; Batin olasından məqsədin də gizli hər şeyi və yaradılmışların hər şeyini bilməsi olduğunu bildirir.3

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Baxın: İbn Mənzur, Lisanul Arab (ظهر bəndi), 4-cü cild, s. 520; (بطن maddəsi) 13-cü cild, s. 52. []
  2. Müslüm, Zikir, 17(61/2713,); Əbu Davud, Ədəb 107. []
  3. Baxın: İmam Nəvəvi, Səhihi Müslüm bi-Şərhi-n-Nəvəvi, 2-ci nəşr, Beyrut: Daru İhyait-Türasil-Arabi, 1392, 17-ci cild, s. 36. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.040 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.046 dəfə oxundu
2 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.556 dəfə oxundu
3 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.524 dəfə oxundu
4 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.764 dəfə oxundu
5 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.799 dəfə oxundu
6 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.980 dəfə oxundu
7 Təbbət surəsi 11.07.11 3.742 dəfə oxundu
8 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.052 dəfə oxundu
9 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.908 dəfə oxundu
10 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.395 dəfə oxundu
11 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.905 dəfə oxundu
12 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 457 dəfə oxundu
13 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 21.784 dəfə oxundu
14 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.381 dəfə oxundu
15 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.943 dəfə oxundu
16 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.727 dəfə oxundu
17 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.190 dəfə oxundu
18 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.009 dəfə oxundu
19 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.394 dəfə oxundu
20 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.808 dəfə oxundu
21 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.024 dəfə oxundu
22 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
23 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.535 dəfə oxundu
24 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 260 dəfə oxundu
25 Adəm və İblis 05.07.09 2.514 dəfə oxundu
26 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.284 dəfə oxundu
27 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.443 dəfə oxundu
28 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.150 dəfə oxundu
29 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.890 dəfə oxundu
30 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.702 dəfə oxundu
31 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.106 dəfə oxundu
32 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.563 dəfə oxundu
33 Qureyş surəsi 28.07.12 2.695 dəfə oxundu
34 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.779 dəfə oxundu
35 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.365 dəfə oxundu
36 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 244 dəfə oxundu
37 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.116 dəfə oxundu
38 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.687 dəfə oxundu
39 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.745 dəfə oxundu
40 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.795 dəfə oxundu
41 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.151 dəfə oxundu
42 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.600 dəfə oxundu
43 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.223 dəfə oxundu
44 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.789 dəfə oxundu
45 Nas surəsi 29.07.12 5.252 dəfə oxundu
46 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 216 dəfə oxundu
47 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.663 dəfə oxundu
48 Təhrif nədir? 13.11.17 136 dəfə oxundu
49 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.310 dəfə oxundu
50 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.347 dəfə oxundu
51 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.339 dəfə oxundu
52 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.667 dəfə oxundu
53 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.265 dəfə oxundu
54 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.815 dəfə oxundu
55 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.909 dəfə oxundu
56 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.848 dəfə oxundu
57 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.875 dəfə oxundu
58 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.578 dəfə oxundu
59 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.166 dəfə oxundu
60 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 147 dəfə oxundu
61 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.824 dəfə oxundu
62 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.588 dəfə oxundu
63 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.040 dəfə oxundu
64 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.191 dəfə oxundu
65 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.853 dəfə oxundu
66 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.957 dəfə oxundu
67 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.656 dəfə oxundu
68 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.217 dəfə oxundu
69 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.193 dəfə oxundu
70 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.492 dəfə oxundu
71 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.104 dəfə oxundu
72 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 296 dəfə oxundu
73 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.706 dəfə oxundu
74 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.932 dəfə oxundu
75 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.034 dəfə oxundu
76 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.271 dəfə oxundu
77 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.138 dəfə oxundu
78 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.344 dəfə oxundu
79 Quranın ecazı 21.11.11 9.123 dəfə oxundu
80 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.606 dəfə oxundu
81 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.040 dəfə oxundu
82 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.439 dəfə oxundu
83 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 726 dəfə oxundu
84 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 227 dəfə oxundu
85 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.287 dəfə oxundu
86 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.222 dəfə oxundu
87 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.518 dəfə oxundu
88 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.218 dəfə oxundu
89 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.667 dəfə oxundu
90 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.788 dəfə oxundu
91 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.910 dəfə oxundu
92 Amənərrəsulu 03.03.12 2.203 dəfə oxundu
93 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.774 dəfə oxundu
94 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.364 dəfə oxundu
95 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.603 dəfə oxundu
96 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 189 dəfə oxundu
97 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.724 dəfə oxundu
98 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.108 dəfə oxundu
99 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.080 dəfə oxundu
100 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.706 dəfə oxundu