Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Allah-Tanrı-Rəbb > Fitvalar > Quran Tarix: 04 Kasım 2012 Tövsiyə et Çap et
Sual: Sual: Hədid surəsinin 3-cü ayəsində bəhs edilən Allahın “zahir” və “batın” olmağından məqsəd nədir?

Cavab: Bu məsələ ilə əlaqədar ayə belədir:

هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“Əvvəl də Odur, axır da. Açıq olan da Odur, gizli olan da. O, hər şeyi biləndir.” (Hədid, 57/3)

əz- Zahir adının məsdəri olan “zühur” lüğətdə açıq olmaq, aşkar olmaq, görülmək, şahid olmaq mənaları verdiyi kimi, əl-Batin sözünün məsdəri olan “butun” də lüğətdə gizli olmaq, bilmək, bir şeyin iç üzünü və sirlərinə vaqif olmaq kimi mənalara gəlir.1

Zahir və batinlə eyni kökdən törəmiş sözlərin Quranda keçdiyi  ayələrdən bəziləri üçün baxın: Ənam, 6/151; Əraf, 7/33; Tövbə, 9/33; Kəhf, 18/20, 22, 97; Rum, 30/7, 41; Loğman, 31/20; Səbə, 34/18; Hədid, 57/13; Cin, 72/26.

Əbu Hüreyrədən (r. a.) Muhəmməd peyğəmbərin (s. a. v.) yatmazdan əvvəl edilməsini tövsiyə etdiyi bir dua nəql olunur. Peyğəmbərin nəql edilən bu duadakı sözləri də əz-Zahirəl-Batin adlarının başa düşülməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Əlaqədar ifadələr belədir:

“Allahim sən əvvəlsən, səndən əvvəl heç bir şey yoxdur; sən Axirsən, səndən sonra da heç bir şey yoxdur. Sən Zahirsən, fövqündə/üstündə heş bir şey yoxdur; sən Batinsən, dununda (səndən kənar/səndən yaxın) heç bir şey yoxdur.”2

Müslümün Səhihini şərh edən İmam Nəvəvinin şərhləri də diqqət çəkicidir. O, Allahın Zahir olmağından məqsədin qəhhar, güclü, qalib, tam qüdrət sahibi olması; Batin olasından məqsədin də gizli hər şeyi və yaradılmışların hər şeyini bilməsi olduğunu bildirir.3

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Baxın: İbn Mənzur, Lisanul Arab (ظهر bəndi), 4-cü cild, s. 520; (بطن maddəsi) 13-cü cild, s. 52. []
  2. Müslüm, Zikir, 17(61/2713,); Əbu Davud, Ədəb 107. []
  3. Baxın: İmam Nəvəvi, Səhihi Müslüm bi-Şərhi-n-Nəvəvi, 2-ci nəşr, Beyrut: Daru İhyait-Türasil-Arabi, 1392, 17-ci cild, s. 36. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.983 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.307 dəfə oxundu
2 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 81 dəfə oxundu
3 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.429 dəfə oxundu
4 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.039 dəfə oxundu
5 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.045 dəfə oxundu
6 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.701 dəfə oxundu
7 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.148 dəfə oxundu
8 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.235 dəfə oxundu
9 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.689 dəfə oxundu
10 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.640 dəfə oxundu
11 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.327 dəfə oxundu
12 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.374 dəfə oxundu
13 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 514 dəfə oxundu
14 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 57 dəfə oxundu
15 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.939 dəfə oxundu
16 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.167 dəfə oxundu
17 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.578 dəfə oxundu
18 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
19 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.083 dəfə oxundu
20 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.842 dəfə oxundu
21 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
22 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.193 dəfə oxundu
23 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.856 dəfə oxundu
24 Zaman nədir? 11.11.13 2.065 dəfə oxundu
25 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 903 dəfə oxundu
26 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.013 dəfə oxundu
27 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.724 dəfə oxundu
28 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.713 dəfə oxundu
29 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.268 dəfə oxundu
30 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.967 dəfə oxundu
31 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.217 dəfə oxundu
32 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.764 dəfə oxundu
33 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.132 dəfə oxundu
34 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.491 dəfə oxundu
35 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.550 dəfə oxundu
36 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 348 dəfə oxundu
37 Quranın zikr olması 05.07.09 3.212 dəfə oxundu
38 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.434 dəfə oxundu
39 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.528 dəfə oxundu
40 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.043 dəfə oxundu
41 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.157 dəfə oxundu
42 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.217 dəfə oxundu
43 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.695 dəfə oxundu
44 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.532 dəfə oxundu
45 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.764 dəfə oxundu
46 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.165 dəfə oxundu
47 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 260 dəfə oxundu
48 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.543 dəfə oxundu
49 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.177 dəfə oxundu
50 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.240 dəfə oxundu
51 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.243 dəfə oxundu
52 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.888 dəfə oxundu
53 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.304 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.788 dəfə oxundu
55 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.680 dəfə oxundu
56 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.885 dəfə oxundu
57 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.344 dəfə oxundu
58 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 267 dəfə oxundu
59 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.238 dəfə oxundu
60 Şəfaət 08.04.10 3.131 dəfə oxundu
61 Nəsx və izahı 26.05.10 3.900 dəfə oxundu
62 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.777 dəfə oxundu
63 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.100 dəfə oxundu
64 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.650 dəfə oxundu
65 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.434 dəfə oxundu
66 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.588 dəfə oxundu
67 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.645 dəfə oxundu
68 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.554 dəfə oxundu
69 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 587 dəfə oxundu
70 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.366 dəfə oxundu
71 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.221 dəfə oxundu
72 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.554 dəfə oxundu
73 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.481 dəfə oxundu
74 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.749 dəfə oxundu
75 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.749 dəfə oxundu
76 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.794 dəfə oxundu
77 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.720 dəfə oxundu
78 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.098 dəfə oxundu
79 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.720 dəfə oxundu
80 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.955 dəfə oxundu
81 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 455 dəfə oxundu
82 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.153 dəfə oxundu
83 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.182 dəfə oxundu
84 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.906 dəfə oxundu
85 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 892 dəfə oxundu
86 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.519 dəfə oxundu
87 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.756 dəfə oxundu
88 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.657 dəfə oxundu
89 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.682 dəfə oxundu
90 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.843 dəfə oxundu
91 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.069 dəfə oxundu
92 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.817 dəfə oxundu
93 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 439 dəfə oxundu
94 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.032 dəfə oxundu
95 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.385 dəfə oxundu
96 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.465 dəfə oxundu
97 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.701 dəfə oxundu
98 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.657 dəfə oxundu
99 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.933 dəfə oxundu
100 Təbbət surəsi 11.07.11 3.365 dəfə oxundu