Xüftən namazının vaxtı
Müsəlmanlar > Fitvalar > Müzakirə və mübahisələr > Namaz vaxtları Tarix: 29 Temmuz 2012 Tövsiyə et Çap et

Xüftən namazının vaxtı

Professor Abdulaziz Bayındır1

Hacı: Hər şeydən əvvəl bir sual soruşmaq istəyirəm: Sizin hazırladığınız Ramazan təqvimində xüftən namazının axırı formasında bir vaxt qeyd olunub. Siz heç xüftən namazının əzanı oxunmadan onun vaxtını başa çatmış hesab edirsiniz. Bu nə deməkdir?

Müəllim: Xüftən namazı qaranlığın çökdüyü vaxta qədər qılınır. Allah təala buyurur ki, namazı günəşin zavalından gecənin qaranlığınadək qıl (İsra, 17/78). Günəşin zavalı ilə birgə zöhr (günorta) namazının vaxtı daxil olur, qərb üfüqü yaxşıca qaraldıqda da gecə qaranlığı başlayır. Bir ayədə belə deyilir:

“…Və gecənin züləfində (gündüzə yaxın vaxtlarında) namazı tam qıl.” (Hud, 11/114)

Züləf (زلف) sözü Ərəb dilində yaxınlıq mənası daşıyan zülfə (زلفة) sözünün cəm formasıdır (Baxın: Qeyd 1). Mənası gecənin gündüzə yaxın vaxtları deməkdir.

Həmin yaxınlıq isə öz növbəsində gündüz aydınlığının gecənin qaranlığı ilə qarışması nəticəsində üzə çıxıb başa düşülür. Qərb üfüqü yaxşıca qaraldıqda yaxınlıq başa çatır və xüftən namazının vaxtı qurtarır.

Hacı: Siz həmişə deyirsiniz ki, Ərəb dilində cəm forması minimum 3-ü ifadə edir. Belə olan halda gecənin gündüzə yaxın vaxtlarında minimum 3 namaz qılmaq lazımdır?

Müəllim: Düzdür, gecə qılınan vacib (fərz) namazlar 3 vaxtdan az ola bilməz. Həmin namazlar günəş batdıqdan sonra qılınan axşam (şam) və xüftən namazları, o cümlədən gün çıxmamışdan qabaq qılınan sübh namazıdır.

Hacı: Deməli, sübh namazı gecə namazıdır?!

Müəllim: Bəli, günəşin batmağından çıxmağına qədər olan vaxta gecə deyilir. Quran nazil edildiyi vaxt Ərəblər gecəyə belə tərif verirdilər. Quranı məhz buna əsasən başa düşmək lazımdır.

Hacı: Bundan əvvəlki görüşümüzdə 3 doğma və 3 batma məsələsinə toxunmuşdunuz. Onları təzədən izah edə bilərsinizmi?

Müəllim: Sizə bu barədə qısaca məlumat verim: Hər gün 3 doğuş və 3 batma (qürub) olur. Doğma məsələlərini keçən həftə izah etmişdik. Batanlar isə günəş, 1-ci və 2-ci şəfəqlərdir. 1-ci şəfəq batdığı vaxt xüftən namazının vaxtı girir.

1-ci şəfəq: Axşam (şam) namazı vaxtının axırı

Şəkildəki ağartı dağılmağa başladıqda 1-ci şəfəq batır və xüftən namazının vaxtı daxil olur.

1-ci şəfəqin batması və xüftən namazı vaxtının daxil olması

Qərb üfüqü qaraldıqda, yəni, bu hadisə ilə birgə xüftən namazının vaxtı çıxır.

Xüftən namazı vaxtının axırı

Hacı: Sizin danışdıqlarınız hansı məzhəbin fikridir belə? Məgər xüftən namazının vaxtı sübhə qədər çəkmir?

Müəllim: Bizim qeyd etdiyimiz məsələlər Quran ayələri və peyğəmbər hədislərinin açıq-aydın hökmüdür. 4 məzhəbin böyük alimlərinin fikrincə xüftən namazının vaxtı həmin vaxta qədərdir. Misal üçün, Hənəfi məzhəbinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan əs-Səraxsi adlı alim belə demişdir:

“İmam Muhəmməd (məşhur Hənəfi alimidir) əl-Kitabda xüftən namazının vaxtının gecə yarısına (qərb üfüqünün yaxşıca qaralmasına) qədər olduğunu bildirib.” (Baxin: Qeyd 2)

İmam Şafei isə bu məsələyə münasibətini aşağıdakı kimi ifadə etmişdir:

“Xüftənin axır vaxtı gecənin ilk üçdə biri keçənə qədərdir. Gecənin həmin hissəsi keçdiyi vaxt namazın da vaxtı keçir. Həzrəti Muhəmməddən (s. a. v.) bu məsələ ilə əlaqədar olaraq gələn bütün hədislər bundan sonra xüftən namazının vaxtının çıxdığını göstərir.” (Baxın: Qeyd 3)

Hacı: Necə yəni müəllim? Deməli, biz indi Hənəfi məzhəbinə tabe olmuruq?

Müəllim: Bəli, siz nəticə etibarilə öz məzhəbinizin böyük liderlərinin fikirlərinə tabe olmursunuz. Sonrakı dövrün Hənəfi alimləri heç bir hədis mənbəyində olmayan bu sözü əsas tuturlar: “Xüftən namazının axırı fəcri-sadiqin üzə çıxdığı vaxtdır.” (Baxın: Qeyd 4)

Hənəfilərin nümayəndələrindən biri olan Mahmud ibn Əhməd əl-Eyni (hicri 855-ci ildə vəfat edib) bununla əlaqədar olaraq belə deyir:

“Bu sözlərlə bizə gəlib çatan bir peyğəmbər hədisi yoxdur. Kitabları şərh edənlərin bu sözə istinad etməyi və onu Əbu Hüreyrədən gələn rəvayət kimi göstərməyi həqiqətən də, çox təəccübləndirici bir haldır. Belə bir şey yoxdur.” (Baxın: Qeyd 5)

Hacı: Mən başa düşə bilmədim. Gecənin yarısı, yoxsa üçdə biri? Əs-Səraxsinin sözü düzdür, yoxsa Şafeinin?

Müəllim: Gecənin 3 hissəsi var: 1-ci hissə axşam (şam) və xüftən namazlarının vaxtıdır. 2-ci və ən uzun hissəyə isə gecənin yarısı, yaxud da ortası deyilir. Bu, yuxu (yatmaq), istirahət və təhəccüd namazı, eləcə də, səhur vaxtıdır. Gecənin 3-cü hissəsinə gəldikdə o, dan yerinin ağarmağından günəşin doğulmağına qədər davam edən sübh namazının vaxtıdır. Gecənin ilk üçdə biri sona yetdiyi vaxt gecə yarısı və ya gecənin ortası dediyimiz vaxt başlayır.

QEYDLƏR:

1) Rağib əl-İsfəhaninin Müfrədat adlı lüğəti:
الزَّلَفُ والزُّلْفةُ والزُّلْفَى: القُربةُ والدَّرَجة والمَنزلةُ … والزُّلْفةُ الطائفةُ من أَوّل الليل، والجمع زُلَفٌ وزُلَفاتٌ. ابن سيده: وزُلَفُ الليلِ: ساعات من أَوّله، وقيل: هي ساعاتُ الليل الآخذةُ من النهار وساعات النهار الآخذة من الليل وزلفاً من الليل، قال الزجاج: هو منصوب على الظرف كما تقول جئت طرفي النهار وأَوّل الليل، ومعنى زلفاً من الليل الصلاة القريبة من أَول الليل، أَراد بالزُّلَفِ المغربَ والعشاء الأَخيرة

2) Şəmsəddin Muhəmməd ibn Əhməd əs-Səraxsi (hicri 483-cü ildə vəfat edib), əl-Məbsut, Beyrut, 1993-cü il, 1-ci cild, s. 145:

أَنَّ الطَّوَالِعَ ثَلَاثَةٌ وَالْغَوَارِبَ ثَلَاثَةٌ ثُمَّ الْمُعْتَبَرُ لِدُخُولِ الْوَقْتِ الْوَسَطُ مِنْ الطَّوَالِعِ وَهُوَ الْفَجْرُ الثَّانِي فَكَذَلِكَ فِي الْغَوَارِبِ الْمُعْتَبَرُ لِدُخُولِ الْوَقْتِ الْوَسَطُ وَهُوَ الْحُمْرَةُ فَبِذَهَابِهَا يَدْخُلُ وَقْتُ الْعِشَاءِ

əl-Mavərdi Əbülhəsən Əli ibn Muhəmməd (hicri 450-ci ildə vəfat edib), təhqiq edənlər Əli Muhəmməd Muvvəd, Adil Əhməd Abdulmövcud, əl-Havi əl-kəbi fi fiqhi-l-imami-ş-Şafei, Beyrut, 1999-cu il, 2-ci cild, s. 24:

وَلِأَنَّ الطَّوَالِعَ ثَلَاثَةٌ الْفَجْرَانِ، وَالشَّمْسُ، وَالْغَوَارِبُ ثَلَاثَةٌ الشَّفَقَانِ، وَالشَّمْسُ، فَلَمَّا وَجَبَتْ صَلَاةُ الصُّبْحِ بِالطَّالِعِ… الْأَوْسَطِ وَهُوَ الْفَجْرُ الصَّادِقُ اقْتَضَى أَنْ تَجِبَ الْعِشَاءُ بِالْغَارِبِ الْأَوْسَطِ – وَهُوَ الشَّفَقُ الْأَحْمَرُ

3) Muhəmməd ibn İdris əş-Şafei, əl-Ümm, beyrut, 1973-cü il, 1-ci cild, s. 74.

4) əs-Səraxsi, yenə orada:

وَآخِرُ وَقْتِ الْعِشَاءِ حِينَ يَطْلُعُ الْفَجْرُ

5) Mahmud ibn Əhməd əl-Eyni, əl-Binayə fi şərhi-l-hidayə, nəşr ili 1980, 1-ci cild, s. 808.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
5.307 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranda sübh namazının vaxtı 11.01.11 42.691 dəfə oxundu
2 Pilot və stüardessa (sahibə) hər uçuşda səfəri hökmündədir? 31.10.16 397 dəfə oxundu
3 Sübh namazını imsakdan əvvəl qılmaq olar? 12.01.11 3.823 dəfə oxundu
4 Səfəri olan biri 2-ci rükətin axırında muqim imamdan ayrıla bilərmi 07.11.16 393 dəfə oxundu
5 Sübh namazını əzan oxunan kimi qılmaq olar? 12.01.11 5.422 dəfə oxundu
6 Qorxu halında axşam namazı qısaltılaraq necə qılınır? 11.11.16 481 dəfə oxundu
7 Keçirdiyimiz sübh namazını məkruh vaxtda qıla bilərik? 26.05.11 3.572 dəfə oxundu
8 Sünnət namazları bəzi hallarda tərk edilə bilər? 20.02.17 258 dəfə oxundu
9 Cümə gecəsi 4-cü gündən 5-ci günə keçən gecədir? 05.07.11 2.826 dəfə oxundu
10 Fərzdən əvvəl ya da sonra qılınan sünnət namazlarının Quranda dəlili varmı? 22.02.17 324 dəfə oxundu
11 Vitr namazının vaxtı 09.09.11 3.539 dəfə oxundu
12 Namazı istəməyərək, tənbəllik edərək qılmaq münafiqlik əlamətidir? 07.04.17 313 dəfə oxundu
13 Fərz namazlarının 3 və 4-cü rükətlərində niyə zəmmi surə oxunmur? 02.01.16 945 dəfə oxundu
14 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.191 dəfə oxundu
15 Sübh namazı gecə namazıdır, yoxsa gündüz namazı? 09.03.10 3.679 dəfə oxundu
16 Fey-i-zaval 03.03.12 1.438 dəfə oxundu
17 Nisə surəsinin 102-ci ayəsi namazların birləşdirilməsinə mane deyilmi? 09.10.15 1.466 dəfə oxundu
18 Xüftən namazının vaxtı 29.07.12 5.307 dəfə oxundu
19 Quranda Cümə namazının zöhr vaxtında qılınmalı olduğuna dair dəlil-sübut var? 04.05.14 1.427 dəfə oxundu
20 Namaz vaxtıyla əlaqədar Fəcr və Fələq sözləri eyni mənanı daşıyır? 13.09.12 3.036 dəfə oxundu
21 Qaranlıq düşdüyü vaxt xüftən namazının vaxtı çıxır? 08.04.10 4.414 dəfə oxundu
22 Axşam namazını xüftənin vaxtında birləşdirmək olar? 09.11.13 2.756 dəfə oxundu
23 Quranda namazların səsli ya da səssiz oxunması barədə ayə var? 30.12.14 2.806 dəfə oxundu
24 Namazda əlin vəziyyəti (!) 07.02.15 4.069 dəfə oxundu
25 Namaz üstündə vaxt çıxsa, namaz batil olur? 01.05.10 3.047 dəfə oxundu
26 Bilə-bilə namazlarını tərk edən adamın hökmü nədir? 07.10.15 2.023 dəfə oxundu
27 Quranda namaz vaxtları 10.09.14 7.591 dəfə oxundu
28 İşlədiyim yerdə namaz qılmağa, oruc tutmağa şərait olmur. Mən nə etməliyəm? 07.07.15 1.752 dəfə oxundu
29 Namazı əzan oxunan kimi qılmaq lazımdır? 21.12.10 10.377 dəfə oxundu
30 Heçbir bəhanə olmadan namazların birləşdirilməsi caizdirmi? 19.08.16 879 dəfə oxundu
31 Xüftən namazının vaxtı nə vaxt çıxır? 11.01.11 3.298 dəfə oxundu
32 Qəza namazı yoxdursa, vaxtında qılmadığımız namazlar necə olacaq? 14.10.16 1.732 dəfə oxundu