Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar Tarix: 03 Temmuz 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: İbn Abbas qeyd edir ki, insan sözü nisyan sözündən əmələ gəlib. Elə isə zikr sözünün ziddi nisyan sözü ola bilər? Misal üçün, “nisyan edən insana enən zikr” kimi.

Cavab: Zikrin ziddi nisyandır. Mən bununla əlaqədar olaraq Rağib əl-İsfahaninin Müfrədat əsərinə baxdım. Zikrə belə bir məna verilir: Münasibətləri ilə birlikdə qazanılan biliyin hafizədə saxlanmağı (hifz etmək, qorumaq). Bir şeyin hafizədə saxlanmamağı onun unudulmağı deməkdir.

Yaddan çıxarmaq əsasən iki cür baş verir. Siz bir insan olaraq bir şeyi unuda bilərsiniz. Bu, təbii bir haldır. Buna görə də bir cavabdehliyiniz olmaz. Çünki Allah Təala Bəqərə surəsinin axırıncı ayəsində bizim belə dua etməyimizi istəyir:

“Ey Rəbbimiz, unutsaq və ya xəta etsək bizi cəzalandırma (cavabdeh hesab etmə)”.

Odur ki, biz yaddan çıxardığımıza görə məsuliyyət daşımırıq. Amma başqa bir ayədə belə deyilir:

“Onlar Allahı unutdular. Allah da onlara özlərini unutdurdu”. (Tövbə, 9/67)

Burada unutmağın iki növü var. Biri insan olduğu üçün unutmaq. Bunda problem yoxdur. Digəri də əhəmiyyət vermədiyi üçün, üzr istəyirəm, bir şeyi vecinə almadığı üçün unutmaq. Əslində bu halda unudulan məsələ “unudan” insanın yadına düşür. Ancaq deyir ki, əşi, rədd elə getsin, fikir vermə. Allah məhz bu vəziyyətdə olanlara özlərini unutdurur.

Özlərini unudan insanların nə dərəcədə ovlanmağa hazır kəklik kimi olduğunu yəqin siz də müşahidə etmisiniz və edirsiniz. Yəni, bu cür insanlar elə bir vəziyyətə düşürlər ki, artıq özlərini qoruya bilmirlər, özlərinə hakim ola bilmirlər, özünənəzarəti itirirlər. Belə insanların heç bir nüfuz və hörməti olmur.

Bütün bunları xülasə halında ifadə etsək, deyə bilərik ki, zikr sözünün ziddi nisyan – unutmaqdır. Ancaq zikrə yaddan çıxartmağın ziddi kimi yada salmaq, xatırlamaq mənası versəniz, zikrin əsl mənası itər. Zikrdə xatırlamaq mənası da var.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.692 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Camaat halında dua etməyin İslam dinindəki yeri nədir? 28.04.10 2.210 dəfə oxundu
2 Amin nə deməkdir? Mənşəyi nədir? 11.05.11 11.133 dəfə oxundu
3 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.975 dəfə oxundu
4 “Üzünün suyu xatirinə” – deyə, dua etmək olar? 06.10.14 1.539 dəfə oxundu
5 Duada peyğəmbər kimi biz də rəfiqi-ə’lanı diləyə bilərikmi? 01.06.11 1.501 dəfə oxundu
6 Sələfilərin iddia etdiyi kimi camaat halında təsbih çəkmək bidətdir? 30.09.15 883 dəfə oxundu
7 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 819 dəfə oxundu
8 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.630 dəfə oxundu
9 Səmimi olaraq edilən hər dua qəbul edilirmi? 10.03.15 1.764 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərə salavat demədən dua etmək olmaz? 22.11.10 11.464 dəfə oxundu
11 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.654 dəfə oxundu
12 Bəddua etmək nə dərəcədə doğrudur? 31.07.15 1.417 dəfə oxundu
13 İmtahanda müvəffəq olmaq üçün hansı duanı oxumaq lazımdır? 26.11.14 31.138 dəfə oxundu
14 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.833 dəfə oxundu
15 Mən qəşəng deyiləm, nə etməliyəm? 08.06.16 1.449 dəfə oxundu
16 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.980 dəfə oxundu
17 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 6.252 dəfə oxundu
18 Ölmüş əqrabalarımız dua etməklə əfv edilə bilər? 29.07.16 766 dəfə oxundu
19 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 4.117 dəfə oxundu
20 Cövşən nədir? 21.01.11 5.435 dəfə oxundu
21 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.512 dəfə oxundu
22 Dua yazmaq və üstümüzdə daşımaq bizi şərdən qoruyarmı? 22.06.18 510 dəfə oxundu
23 Araya vasitəçi qoyub dua etmək düzgündür? 29.06.09 2.154 dəfə oxundu
24 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.694 dəfə oxundu
25 Dua sözünə ibadət mənası vermək olar? 22.06.11 1.891 dəfə oxundu
26 Camaatla bərabər dua etməyin dinimizdəki yeri nədir? 08.09.17 151 dəfə oxundu
27 İstixarə nə deməkdir? 28.03.10 4.999 dəfə oxundu
28 Duada əlləri aralı tutmaq lazımdır, yoxsa bitişdirmək? 28.01.11 2.576 dəfə oxundu
29 Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir? 03.07.11 4.692 dəfə oxundu
30 “Allahım! Səndən Sənə sığınıram” deyə bir dua varmı? 20.09.17 441 dəfə oxundu
31 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 1.047 dəfə oxundu
32 Bəzi dualarda əlləri niyə tərs tuturlar? 28.01.11 1.918 dəfə oxundu
33 Allahdan başqasını köməyə çağırmaq 29.06.09 3.102 dəfə oxundu
34 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.538 dəfə oxundu
35 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.280 dəfə oxundu
36 Toy gecəsinə məxsus bir dua var? 05.02.11 7.608 dəfə oxundu
37 Hicab duası var? 30.01.12 3.574 dəfə oxundu
38 Allah, dua edən qullarına nə üçün kömək etmir? 18.02.19 306 dəfə oxundu
39 Bəzi ayələrdəki “Allahın zikri” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur? 01.05.14 1.304 dəfə oxundu
40 Cinsi əlaqədən qabaq hansı duanı oxumaq lazımdır? 19.02.11 27.049 dəfə oxundu
41 Məsciddə “Ya həzrəti Bilal Həbəşi” lövhəsi asmaq olar? 05.04.11 1.577 dəfə oxundu
42 “Sənə gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 20.05.19 69 dəfə oxundu
43 Evlənmək ya da arzularıma nail olmaq üçün nə etməliyəm? 17.03.14 11.056 dəfə oxundu
44 “La hövlə və la qüvvətə…” duası nə deməkdir? 19.02.11 8.402 dəfə oxundu
45 Mələklər ürəyimizdən keçənləri bilmirlərsə, onları kim yazır? 07.03.12 2.243 dəfə oxundu
46 Hər duadan və çörək yedikdən sonra Fatihə vermək nə deməkdir? 07.08.09 4.507 dəfə oxundu
47 “Ya Həyyu, ya Qəyyumu…” duası nə deməkdir? 19.02.11 4.728 dəfə oxundu
48 Kağıza dua yazdırıb özümüzlə gəzdirə bilərik? 01.05.11 12.719 dəfə oxundu
49 Kənzul-Ərş və Qədəh dualarının dində bir yeri var? 22.02.10 3.493 dəfə oxundu
50 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.144 dəfə oxundu
51 Azan duasını məsciddə camaatla birlikdə etmək doğrudur? 13.12.12 1.946 dəfə oxundu
52 Duadan sonra nə üçün əlləri yuxarı qaldırıb üzə sürtürlər? 06.01.10 3.204 dəfə oxundu
53 Hilyeyi-şərif nədir? Onu üstümüzdə gəzdirmək savabdır? 08.03.11 1.670 dəfə oxundu
54 Kagıza yazılan duanı atmaq olarmı? 25.01.16 1.563 dəfə oxundu