Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar Tarix: 03 Temmuz 2011 Tövsiyə et Çap et
Sual: İbn Abbas qeyd edir ki, insan sözü nisyan sözündən əmələ gəlib. Elə isə zikr sözünün ziddi nisyan sözü ola bilər? Misal üçün, “nisyan edən insana enən zikr” kimi.

Cavab: Zikrin ziddi nisyandır. Mən bununla əlaqədar olaraq Rağib əl-İsfahaninin Müfrədat əsərinə baxdım. Zikrə belə bir məna verilir: Münasibətləri ilə birlikdə qazanılan biliyin hafizədə saxlanmağı (hifz etmək, qorumaq). Bir şeyin hafizədə saxlanmamağı onun unudulmağı deməkdir.

Yaddan çıxarmaq əsasən iki cür baş verir. Siz bir insan olaraq bir şeyi unuda bilərsiniz. Bu, təbii bir haldır. Buna görə də bir cavabdehliyiniz olmaz. Çünki Allah Təala Bəqərə surəsinin axırıncı ayəsində bizim belə dua etməyimizi istəyir:

“Ey Rəbbimiz, unutsaq və ya xəta etsək bizi cəzalandırma (cavabdeh hesab etmə)”.

Odur ki, biz yaddan çıxardığımıza görə məsuliyyət daşımırıq. Amma başqa bir ayədə belə deyilir:

“Onlar Allahı unutdular. Allah da onlara özlərini unutdurdu”. (Tövbə, 9/67)

Burada unutmağın iki növü var. Biri insan olduğu üçün unutmaq. Bunda problem yoxdur. Digəri də əhəmiyyət vermədiyi üçün, üzr istəyirəm, bir şeyi vecinə almadığı üçün unutmaq. Əslində bu halda unudulan məsələ “unudan” insanın yadına düşür. Ancaq deyir ki, əşi, rədd elə getsin, fikir vermə. Allah məhz bu vəziyyətdə olanlara özlərini unutdurur.

Özlərini unudan insanların nə dərəcədə ovlanmağa hazır kəklik kimi olduğunu yəqin siz də müşahidə etmisiniz və edirsiniz. Yəni, bu cür insanlar elə bir vəziyyətə düşürlər ki, artıq özlərini qoruya bilmirlər, özlərinə hakim ola bilmirlər, özünənəzarəti itirirlər. Belə insanların heç bir nüfuz və hörməti olmur.

Bütün bunları xülasə halında ifadə etsək, deyə bilərik ki, zikr sözünün ziddi nisyan – unutmaqdır. Ancaq zikrə yaddan çıxartmağın ziddi kimi yada salmaq, xatırlamaq mənası versəniz, zikrin əsl mənası itər. Zikrdə xatırlamaq mənası da var.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
4.789 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Camaat halında dua etməyin İslam dinindəki yeri nədir? 28.04.10 2.217 dəfə oxundu
2 Amin nə deməkdir? Mənşəyi nədir? 11.05.11 11.246 dəfə oxundu
3 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.990 dəfə oxundu
4 “Üzünün suyu xatirinə” – deyə, dua etmək olar? 06.10.14 1.557 dəfə oxundu
5 Duada peyğəmbər kimi biz də rəfiqi-ə’lanı diləyə bilərikmi? 01.06.11 1.505 dəfə oxundu
6 Sələfilərin iddia etdiyi kimi camaat halında təsbih çəkmək bidətdir? 30.09.15 893 dəfə oxundu
7 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlar üçün dua etməsi doğrudurmu? 26.12.15 829 dəfə oxundu
8 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.634 dəfə oxundu
9 Səmimi olaraq edilən hər dua qəbul edilirmi? 10.03.15 1.782 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərə salavat demədən dua etmək olmaz? 22.11.10 11.734 dəfə oxundu
11 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.686 dəfə oxundu
12 Bəddua etmək nə dərəcədə doğrudur? 31.07.15 1.442 dəfə oxundu
13 İmtahanda müvəffəq olmaq üçün hansı duanı oxumaq lazımdır? 26.11.14 32.571 dəfə oxundu
14 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.842 dəfə oxundu
15 Mən qəşəng deyiləm, nə etməliyəm? 08.06.16 1.508 dəfə oxundu
16 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.083 dəfə oxundu
17 Namazdan sonra cəm halda təsbeh çevirmək bidətdir? 28.04.10 6.729 dəfə oxundu
18 Ölmüş əqrabalarımız dua etməklə əfv edilə bilər? 29.07.16 792 dəfə oxundu
19 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 4.405 dəfə oxundu
20 Cövşən nədir? 21.01.11 5.850 dəfə oxundu
21 Rüku və səcdələrdə təsbihatın uzunluğu nə qədər olmalıdır? 04.03.10 4.571 dəfə oxundu
22 Dua yazmaq və üstümüzdə daşımaq bizi şərdən qoruyarmı? 22.06.18 562 dəfə oxundu
23 Araya vasitəçi qoyub dua etmək düzgündür? 29.06.09 2.165 dəfə oxundu
24 Səcdədə Azərbaycanca dua etmək olar? 25.01.11 6.813 dəfə oxundu
25 Dua sözünə ibadət mənası vermək olar? 22.06.11 1.931 dəfə oxundu
26 Camaatla bərabər dua etməyin dinimizdəki yeri nədir? 08.09.17 153 dəfə oxundu
27 İstixarə nə deməkdir? 28.03.10 5.108 dəfə oxundu
28 Duada əlləri aralı tutmaq lazımdır, yoxsa bitişdirmək? 28.01.11 2.605 dəfə oxundu
29 Zikrin mənası nədir? Bəs zikrin ziddi nədir? 03.07.11 4.789 dəfə oxundu
30 “Allahım! Səndən Sənə sığınıram” deyə bir dua varmı? 20.09.17 482 dəfə oxundu
31 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 1.065 dəfə oxundu
32 Bəzi dualarda əlləri niyə tərs tuturlar? 28.01.11 1.934 dəfə oxundu
33 Allahdan başqasını köməyə çağırmaq 29.06.09 3.145 dəfə oxundu
34 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.619 dəfə oxundu
35 Dua yazan bir mollanın arxasında namaz qılmaq olar? 29.03.11 3.314 dəfə oxundu
36 Toy gecəsinə məxsus bir dua var? 05.02.11 7.822 dəfə oxundu
37 Hicab duası var? 30.01.12 3.692 dəfə oxundu
38 Allah, dua edən qullarına nə üçün kömək etmir? 18.02.19 352 dəfə oxundu
39 Bəzi ayələrdəki “Allahın zikri” ifadəsi ilə nə nəzərdə tutulur? 01.05.14 1.333 dəfə oxundu
40 Cinsi əlaqədən qabaq hansı duanı oxumaq lazımdır? 19.02.11 27.592 dəfə oxundu
41 Məsciddə “Ya həzrəti Bilal Həbəşi” lövhəsi asmaq olar? 05.04.11 1.580 dəfə oxundu
42 “Sənə gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 20.05.19 186 dəfə oxundu
43 Evlənmək ya da arzularıma nail olmaq üçün nə etməliyəm? 17.03.14 11.633 dəfə oxundu
44 “La hövlə və la qüvvətə…” duası nə deməkdir? 19.02.11 9.093 dəfə oxundu
45 Mələklər ürəyimizdən keçənləri bilmirlərsə, onları kim yazır? 07.03.12 2.262 dəfə oxundu
46 Hər duadan və çörək yedikdən sonra Fatihə vermək nə deməkdir? 07.08.09 4.635 dəfə oxundu
47 “Ya Həyyu, ya Qəyyumu…” duası nə deməkdir? 19.02.11 4.964 dəfə oxundu
48 Kağıza dua yazdırıb özümüzlə gəzdirə bilərik? 01.05.11 12.867 dəfə oxundu
49 Kənzul-Ərş və Qədəh dualarının dində bir yeri var? 22.02.10 3.569 dəfə oxundu
50 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.156 dəfə oxundu
51 Azan duasını məsciddə camaatla birlikdə etmək doğrudur? 13.12.12 1.961 dəfə oxundu
52 Duadan sonra nə üçün əlləri yuxarı qaldırıb üzə sürtürlər? 06.01.10 3.257 dəfə oxundu
53 Hilyeyi-şərif nədir? Onu üstümüzdə gəzdirmək savabdır? 08.03.11 1.678 dəfə oxundu
54 Kagıza yazılan duanı atmaq olarmı? 25.01.16 1.631 dəfə oxundu