Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Təsəvvüf-təriqət Tarix: 12 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Feyzin mənası nədir? Son zamanlarda bu sözü tez-tez eşidirik. Bir də deyirlər ki, şeyxlər feyz paylayırlar. Bu necə baş verir?

Feyz Qurani-Kərim və Sünnə ilə heç bir əlaqəsi olmayan, sonradan uydurulmuş bir təsəvvüf  (sufizm) terminidir. Sufilərin fikrinə əsasən Haqq-dan gələn bilik əqli-əvvəl deyilən Muhəmmədin vasitəsilə övliyalara, onların vasitəsilə də insanlara çatdırılır; ona görə də müridlərin1 feyzin mənbəyi mürşidlərdir. Mürşidin birbaşa əqli-əvvəl vasitəsilə Haqq-dan əxz etdiyi feyzə “ilahi feyz”, silsilə vasitəsilə aldığı feyzə isə “isnadi feyz” deyirlər.

Burada nəzərdə tutulan Muhəmməd, peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) deyil, ilahlaşdırılmış-tanrılaşdırılmış xəyali bir varlıqdır. Xristianlar ona İsa, taoistlər isə Te deyirlər. Onun hər bir mədəniyyətdə ayrı bir adı var.

Aşağıdakı keçiddə bu kimi məsələlərlə əlaqədar bir yazı var:

http://www.muselmanlar.com/arasdirmalar/532.html

Feyz nəzəriyyəsi mənbəyi baxımından İslama məxsus deyil. İslamda belə şey yoxdur. Həqiqətən də, bu nəzəriyyə Neoplatonizmin qurucusu olan Plotin-in2 Enneadlar-ında mövcud olduğuna görə, Farabi, İxvani-Səfa və İbn Sina fəlsəfələrində təsadüf edilən südur nəzəriyyəsini yada saldığı üçün və əslində İslami olmayıb fəlsəfi mənbələrə əsaslandığına görə tənqid edilib.

Sualınızla əlaqədar ətraflı məlumat əldə etmək üçün Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi-nin 12-ci cildindəki “Feyiz” bəndinə baxa bilərsiniz.

  1. Mürid Ərəb sözüdür. Burada nəzərdə tutulan mənası belədir: Təsəvvüfdə mürşidə tabe olan insan. []
  2. İslam dünyasında bəzi dövrlərdə Plotinos-a “Yunan şeyxi” demişlər. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.822 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Vəkil sözünü insanlar haqqında işlətmək düzdür? 21.05.14 1.026 dəfə oxundu
2 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
3 Təriqətlərdəki cəzbə halı nə deməkdir? 26.03.11 1.745 dəfə oxundu
4 Təriqətlərdəki insani-kamil məfhumunun izahı 07.03.11 1.535 dəfə oxundu
5 Təriqətlərin rabitə inancı dini cəhətdən düzgündür? 12.02.10 1.605 dəfə oxundu
6 Siz təsəvvüf əhlinə kafir deyirsiniz? 08.03.11 1.807 dəfə oxundu
7 Təriqətlərdə mövcud olan tövbə almaq nə deməkdir? 12.02.10 2.173 dəfə oxundu
8 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.413 dəfə oxundu
9 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.841 dəfə oxundu
10 Şəfa tapmaq üçün silsilə ilə dua və ibadət etmək olar? 12.04.11 3.792 dəfə oxundu
11 Səid Nursinin sözləri ilham ola bilməzmi? 11.02.10 1.824 dəfə oxundu
12 Təriqətçilər hansı məqsədlə rabitə ilə məşğul olurlar? 14.04.11 1.575 dəfə oxundu
13 Ənvaru-l Aşiqin necə bir kitabdır? 14.08.14 1.032 dəfə oxundu
14 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.633 dəfə oxundu
15 Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər? 12.03.10 1.822 dəfə oxundu
16 Rəvasi nə deməkdir? 21.06.11 1.651 dəfə oxundu
17 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.189 dəfə oxundu
18 Nəfsin mərtəbələri nədən ibarətdir? 10.05.10 2.582 dəfə oxundu
19 Təriqət dərsinə getmək lazımdır? 08.07.11 1.646 dəfə oxundu
20 Qurani-Kərimdə təriqətlə əlaqədar hər hansı bir ayə var? 26.07.09 2.271 dəfə oxundu
21 Vəhy və ilhamın arasında fərq var? Vəhy hamıya gələ bilər? 14.05.10 2.019 dəfə oxundu
22 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.921 dəfə oxundu
23 Allah dostları məsələsi 26.07.09 1.883 dəfə oxundu
24 Nəfsimizi tərbiyə etmək üçün halal şeyləri özümüzə haram etməyimiz düzgündür? 18.06.10 1.847 dəfə oxundu
25 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.149 dəfə oxundu
26 Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar 26.07.09 2.687 dəfə oxundu
27 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.451 dəfə oxundu
28 İslamda Üveysilik var? 05.04.12 1.501 dəfə oxundu
29 Bəlqisin taxtının Yəməndən Qüdsə gəririlməsi kəramət deyilmi? 01.03.10 1.835 dəfə oxundu
30 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.117 dəfə oxundu
31 Bəqərə surəsinin 200-cü ayəsi təriqətlərin ucadan zikrinə sübutdur? 28.05.12 1.467 dəfə oxundu
32 Dinin geyim-kecimdən ibarət olduğunu güman etmək 28.07.09 1.687 dəfə oxundu
33 Din 31.03.10 2.987 dəfə oxundu
34 Tayyi-məkan var? Şeyxlər insanın ürəyindən keçənləri bilə bilərlər? 02.03.13 1.370 dəfə oxundu
35 Qurana müvafiq rəftar etmək 28.07.09 1.493 dəfə oxundu
36 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.829 dəfə oxundu
37 Allahın gözüylə görmək nə deməkdir? 01.05.13 1.472 dəfə oxundu
38 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.856 dəfə oxundu
39 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
40 “Vəhdəti-vücud” nə deməkdir? 28.12.13 1.864 dəfə oxundu