Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Təsəvvüf-təriqət Tarix: 12 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Feyzin mənası nədir? Son zamanlarda bu sözü tez-tez eşidirik. Bir də deyirlər ki, şeyxlər feyz paylayırlar. Bu necə baş verir?

Feyz Qurani-Kərim və Sünnə ilə heç bir əlaqəsi olmayan, sonradan uydurulmuş bir təsəvvüf  (sufizm) terminidir. Sufilərin fikrinə əsasən Haqq-dan gələn bilik əqli-əvvəl deyilən Muhəmmədin vasitəsilə övliyalara, onların vasitəsilə də insanlara çatdırılır; ona görə də müridlərin1 feyzin mənbəyi mürşidlərdir. Mürşidin birbaşa əqli-əvvəl vasitəsilə Haqq-dan əxz etdiyi feyzə “ilahi feyz”, silsilə vasitəsilə aldığı feyzə isə “isnadi feyz” deyirlər.

Burada nəzərdə tutulan Muhəmməd, peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) deyil, ilahlaşdırılmış-tanrılaşdırılmış xəyali bir varlıqdır. Xristianlar ona İsa, taoistlər isə Te deyirlər. Onun hər bir mədəniyyətdə ayrı bir adı var.

Aşağıdakı keçiddə bu kimi məsələlərlə əlaqədar bir yazı var:

http://www.muselmanlar.com/arasdirmalar/532.html

Feyz nəzəriyyəsi mənbəyi baxımından İslama məxsus deyil. İslamda belə şey yoxdur. Həqiqətən də, bu nəzəriyyə Neoplatonizmin qurucusu olan Plotin-in2 Enneadlar-ında mövcud olduğuna görə, Farabi, İxvani-Səfa və İbn Sina fəlsəfələrində təsadüf edilən südur nəzəriyyəsini yada saldığı üçün və əslində İslami olmayıb fəlsəfi mənbələrə əsaslandığına görə tənqid edilib.

Sualınızla əlaqədar ətraflı məlumat əldə etmək üçün Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi-nin 12-ci cildindəki “Feyiz” bəndinə baxa bilərsiniz.

  1. Mürid Ərəb sözüdür. Burada nəzərdə tutulan mənası belədir: Təsəvvüfdə mürşidə tabe olan insan. []
  2. İslam dünyasında bəzi dövrlərdə Plotinos-a “Yunan şeyxi” demişlər. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.838 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Zikrli ilahi və kollektiv zikr haqında fikriniz nədir? 11.02.10 1.845 dəfə oxundu
2 Şəfa tapmaq üçün silsilə ilə dua və ibadət etmək olar? 12.04.11 3.831 dəfə oxundu
3 Səid Nursinin sözləri ilham ola bilməzmi? 11.02.10 1.824 dəfə oxundu
4 Təriqətçilər hansı məqsədlə rabitə ilə məşğul olurlar? 14.04.11 1.576 dəfə oxundu
5 Ənvaru-l Aşiqin necə bir kitabdır? 14.08.14 1.033 dəfə oxundu
6 Təriqətə daxil olan insanlar öz üsullarına əsasən zikr edə bilərlər? 20.05.11 1.639 dəfə oxundu
7 Feyz nə deməkdir? Şeyxlər feyz paylaya bilərlər? 12.03.10 1.838 dəfə oxundu
8 Rəvasi nə deməkdir? 21.06.11 1.654 dəfə oxundu
9 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.203 dəfə oxundu
10 Nəfsin mərtəbələri nədən ibarətdir? 10.05.10 2.661 dəfə oxundu
11 Təriqət dərsinə getmək lazımdır? 08.07.11 1.647 dəfə oxundu
12 Qurani-Kərimdə təriqətlə əlaqədar hər hansı bir ayə var? 26.07.09 2.283 dəfə oxundu
13 Vəhy və ilhamın arasında fərq var? Vəhy hamıya gələ bilər? 14.05.10 2.059 dəfə oxundu
14 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.939 dəfə oxundu
15 Allah dostları məsələsi 26.07.09 1.887 dəfə oxundu
16 Nəfsimizi tərbiyə etmək üçün halal şeyləri özümüzə haram etməyimiz düzgündür? 18.06.10 1.851 dəfə oxundu
17 Dini məsələlərdə bir alimə tabe olmaq səhvdir? 09.02.12 2.160 dəfə oxundu
18 Təriqətlərdə üstünlük təşkil edən əqidə və anlayışlar 26.07.09 2.689 dəfə oxundu
19 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.454 dəfə oxundu
20 İslamda Üveysilik var? 05.04.12 1.503 dəfə oxundu
21 Bəlqisin taxtının Yəməndən Qüdsə gəririlməsi kəramət deyilmi? 01.03.10 1.840 dəfə oxundu
22 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.120 dəfə oxundu
23 Bəqərə surəsinin 200-cü ayəsi təriqətlərin ucadan zikrinə sübutdur? 28.05.12 1.473 dəfə oxundu
24 Dinin geyim-kecimdən ibarət olduğunu güman etmək 28.07.09 1.690 dəfə oxundu
25 Din 31.03.10 2.995 dəfə oxundu
26 Tayyi-məkan var? Şeyxlər insanın ürəyindən keçənləri bilə bilərlər? 02.03.13 1.375 dəfə oxundu
27 Qurana müvafiq rəftar etmək 28.07.09 1.498 dəfə oxundu
28 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
29 Allahın gözüylə görmək nə deməkdir? 01.05.13 1.483 dəfə oxundu
30 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.865 dəfə oxundu
31 Şəfaət inancı 08.02.11 2.970 dəfə oxundu
32 “Vəhdəti-vücud” nə deməkdir? 28.12.13 1.910 dəfə oxundu
33 Vəkil sözünü insanlar haqqında işlətmək düzdür? 21.05.14 1.028 dəfə oxundu
34 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.084 dəfə oxundu
35 Təriqətlərdəki cəzbə halı nə deməkdir? 26.03.11 1.751 dəfə oxundu
36 Təriqətlərdəki insani-kamil məfhumunun izahı 07.03.11 1.535 dəfə oxundu
37 Təriqətlərin rabitə inancı dini cəhətdən düzgündür? 12.02.10 1.605 dəfə oxundu
38 Siz təsəvvüf əhlinə kafir deyirsiniz? 08.03.11 1.811 dəfə oxundu
39 Təriqətlərdə mövcud olan tövbə almaq nə deməkdir? 12.02.10 2.178 dəfə oxundu
40 18 min aləm söhbəti düzdür? 17.03.11 4.438 dəfə oxundu