Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 19 Nisan 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Vəhy kimi qəbul olunan qüdsi hədislər də hikmət məfhumunun əhatəsinə daxildir? Bu hədisləri vəhy kimi qəbul etmək düzgündür?

Cavab: Məlumdur ki, təkcə qüdsi hədislər deyil, bütün hədislər dini ənənə tərəfindən vəhy hesab edilir. Buna “vəhy qeyri mətluvv” deyirlər. Onların fikrincə Quranla Sünnət (hədislər) arasındakı yeganə fərq hədislərin namazda oxuna bilməməyidir. Bundan başqa bir fərq olduğunu düşünmürlər. Hətta əksər hallarda hədisləri əsas götürür və Quran ayələrini bir kənara “buraxırlar”. Bəzən də müxtəlif yollara müraciət edirlər… Biz bu məqamları dərslərimizdə tez-tez dilə gətiririk. Kaş ki, dini ənənəni tənqid etməsəydik, həmişə düzgün dini məsələləri izah etməklə məşğul olsaydıq! Amma nə etmək olar, vəziyyət elədir ki, məcbur qalıb bu məsələlərə də toxunmalı oluruq.

Qüdsi hədislər Allahın elçisinin (s. a. v.) Allahdan alıb bildirdiyi sözlərdir. Bu sözlər: “Allah belə dedi”, – formasında tərif edilir. Şəxsən mən peyğəmbərin (s. a. v.) yenə Allahın kəlamından anladığı sözlər kimi başa düşürəm. Yəni, bizdən bir nəfər: “Namaz qılmaq vacibdir?”, – formasında bir sual soruşduğu vaxt: “Bəli, bunu Allah buyurub”, – dediyimiz kimi. Halbuki Quranda: “Allah namaz qılmağı əmr edir”, – formasında bir cümlə yoxdur; “Namaz qılın”, – formasında əmr var. Amma biz bunu özümüz başa düşdüyümüz kimi ifadə edir və: “Allah filan şeyi əmr edir, filan şeyi də qadağan”, – deyirik. Yəni, nəticə etibarilə Quranda bizim ağzımızdan çıxdığı kimi bir cümlə olmadığı halda, əsas fikri bu cür ifadə edirik. Mən də qüdsi hədisləri bu cür başa düşürəm. Söhbət burada səhih (mötəbər, düzgün) hədislərdən gedir. Təbii ki, uyudrma-qondarma hədislər də var. Bunlar sonradan peyğəmbərimizə aid edilən fikirlərdir.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.233 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.660 dəfə oxundu
2 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.762 dəfə oxundu
3 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.914 dəfə oxundu
4 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.488 dəfə oxundu
5 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 116 dəfə oxundu
6 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.523 dəfə oxundu
7 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.242 dəfə oxundu
8 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.059 dəfə oxundu
9 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.683 dəfə oxundu
10 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 1.996 dəfə oxundu
11 Şəvval orucu 29.06.09 3.535 dəfə oxundu
12 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.049 dəfə oxundu
13 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.319 dəfə oxundu
14 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.693 dəfə oxundu
15 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.144 dəfə oxundu
16 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.639 dəfə oxundu
17 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.191 dəfə oxundu
18 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.660 dəfə oxundu
19 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.481 dəfə oxundu
20 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.216 dəfə oxundu
21 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.552 dəfə oxundu
22 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.436 dəfə oxundu
23 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.094 dəfə oxundu
24 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.126 dəfə oxundu
25 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.356 dəfə oxundu
26 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.960 dəfə oxundu
27 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.835 dəfə oxundu
28 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.670 dəfə oxundu
29 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.233 dəfə oxundu
30 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.181 dəfə oxundu
31 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.289 dəfə oxundu
32 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.461 dəfə oxundu
33 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.433 dəfə oxundu
34 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.346 dəfə oxundu
35 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.940 dəfə oxundu
36 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.424 dəfə oxundu
37 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.450 dəfə oxundu
38 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.245 dəfə oxundu
39 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.433 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.155 dəfə oxundu
41 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.010 dəfə oxundu
42 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.798 dəfə oxundu
43 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.185 dəfə oxundu
44 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.404 dəfə oxundu
45 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.025 dəfə oxundu
46 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.706 dəfə oxundu
47 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.414 dəfə oxundu
48 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.528 dəfə oxundu
49 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.609 dəfə oxundu
50 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.852 dəfə oxundu
51 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.507 dəfə oxundu
52 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
53 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 14.565 dəfə oxundu
54 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.208 dəfə oxundu
55 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.573 dəfə oxundu
56 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
57 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.509 dəfə oxundu
58 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.399 dəfə oxundu
59 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.229 dəfə oxundu
60 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.713 dəfə oxundu
61 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.682 dəfə oxundu
62 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.084 dəfə oxundu
63 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.693 dəfə oxundu
64 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 411 dəfə oxundu
65 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.256 dəfə oxundu
66 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.119 dəfə oxundu
67 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.526 dəfə oxundu
68 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
69 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
70 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.757 dəfə oxundu
71 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.799 dəfə oxundu
72 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.623 dəfə oxundu
73 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
74 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 290 dəfə oxundu