Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 19 Nisan 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Vəhy kimi qəbul olunan qüdsi hədislər də hikmət məfhumunun əhatəsinə daxildir? Bu hədisləri vəhy kimi qəbul etmək düzgündür?

Cavab: Məlumdur ki, təkcə qüdsi hədislər deyil, bütün hədislər dini ənənə tərəfindən vəhy hesab edilir. Buna “vəhy qeyri mətluvv” deyirlər. Onların fikrincə Quranla Sünnət (hədislər) arasındakı yeganə fərq hədislərin namazda oxuna bilməməyidir. Bundan başqa bir fərq olduğunu düşünmürlər. Hətta əksər hallarda hədisləri əsas götürür və Quran ayələrini bir kənara “buraxırlar”. Bəzən də müxtəlif yollara müraciət edirlər… Biz bu məqamları dərslərimizdə tez-tez dilə gətiririk. Kaş ki, dini ənənəni tənqid etməsəydik, həmişə düzgün dini məsələləri izah etməklə məşğul olsaydıq! Amma nə etmək olar, vəziyyət elədir ki, məcbur qalıb bu məsələlərə də toxunmalı oluruq.

Qüdsi hədislər Allahın elçisinin (s. a. v.) Allahdan alıb bildirdiyi sözlərdir. Bu sözlər: “Allah belə dedi”, – formasında tərif edilir. Şəxsən mən peyğəmbərin (s. a. v.) yenə Allahın kəlamından anladığı sözlər kimi başa düşürəm. Yəni, bizdən bir nəfər: “Namaz qılmaq vacibdir?”, – formasında bir sual soruşduğu vaxt: “Bəli, bunu Allah buyurub”, – dediyimiz kimi. Halbuki Quranda: “Allah namaz qılmağı əmr edir”, – formasında bir cümlə yoxdur; “Namaz qılın”, – formasında əmr var. Amma biz bunu özümüz başa düşdüyümüz kimi ifadə edir və: “Allah filan şeyi əmr edir, filan şeyi də qadağan”, – deyirik. Yəni, nəticə etibarilə Quranda bizim ağzımızdan çıxdığı kimi bir cümlə olmadığı halda, əsas fikri bu cür ifadə edirik. Mən də qüdsi hədisləri bu cür başa düşürəm. Söhbət burada səhih (mötəbər, düzgün) hədislərdən gedir. Təbii ki, uyudrma-qondarma hədislər də var. Bunlar sonradan peyğəmbərimizə aid edilən fikirlərdir.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.233 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.003 dəfə oxundu
2 Şəvval orucu 29.06.09 3.689 dəfə oxundu
3 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.053 dəfə oxundu
4 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.329 dəfə oxundu
5 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.702 dəfə oxundu
6 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.148 dəfə oxundu
7 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.644 dəfə oxundu
8 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu
9 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.662 dəfə oxundu
10 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.481 dəfə oxundu
11 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.220 dəfə oxundu
12 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu
13 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.441 dəfə oxundu
14 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.096 dəfə oxundu
15 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.133 dəfə oxundu
16 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.358 dəfə oxundu
17 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.969 dəfə oxundu
18 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.845 dəfə oxundu
19 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.681 dəfə oxundu
20 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.233 dəfə oxundu
21 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.189 dəfə oxundu
22 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.304 dəfə oxundu
23 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.461 dəfə oxundu
24 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.434 dəfə oxundu
25 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.350 dəfə oxundu
26 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.941 dəfə oxundu
27 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.434 dəfə oxundu
28 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.457 dəfə oxundu
29 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.248 dəfə oxundu
30 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.434 dəfə oxundu
31 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.157 dəfə oxundu
32 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
33 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.812 dəfə oxundu
34 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
35 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
36 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.025 dəfə oxundu
37 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.713 dəfə oxundu
38 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.420 dəfə oxundu
39 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.530 dəfə oxundu
40 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.613 dəfə oxundu
41 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.856 dəfə oxundu
42 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.566 dəfə oxundu
43 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
44 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 14.921 dəfə oxundu
45 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.209 dəfə oxundu
46 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.579 dəfə oxundu
47 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
48 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.509 dəfə oxundu
49 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.400 dəfə oxundu
50 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.232 dəfə oxundu
51 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
52 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.682 dəfə oxundu
53 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.091 dəfə oxundu
54 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.702 dəfə oxundu
55 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 427 dəfə oxundu
56 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.274 dəfə oxundu
57 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.123 dəfə oxundu
58 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.529 dəfə oxundu
59 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
60 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
61 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.761 dəfə oxundu
62 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.862 dəfə oxundu
63 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.623 dəfə oxundu
64 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
65 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 307 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.678 dəfə oxundu
67 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.793 dəfə oxundu
68 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.921 dəfə oxundu
69 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.494 dəfə oxundu
70 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 117 dəfə oxundu
71 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.527 dəfə oxundu
72 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.264 dəfə oxundu
73 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.072 dəfə oxundu
74 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.693 dəfə oxundu