Qeyb və qeybə iman gətirmək nə deməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət Tarix: 25 Kasım 2010 Tövsiyə et Çap et
Sual: Quranın Bəqərə surəsinin 3-cü ayəsindəki “bəndələrin idrakına sığmayan hər növ fakt” kimi tərif verilən “qeybə iman etməyin” əhəmiyyəti nədir? Nə üçün idrakımıza sığmayan və ya bütövlükdə qavraya bilmədiyimiz bir şeyə iman etməyimiz tələb olunur? Allah bununla nəyi tələb edir? Biz bu ayəni necə başa düşməliyik?

Cavab: Biz Bəqərə surəsinin ilk ayələrinə belə məna veririk:

“Əlif, Lam, Mim. Kitab budur. Onda şübhəyə yer yoxdur. Allahdan çəkinənlər üçün yol göstərəndir. Çəkinənlər səmimiyyətlə (daxilən) inanan, namazı doğru-düzgün qılan və onlara verdiyimiz ruzidən xeyirxahlıq edənlərdir”. (Bəqərə, 2/1-3)

Ayənin bütöv tərcüməsi bu formadadır: “Çəkinənlər o qeybdə (əl-qeyb) inanırlar. Yəni, imanları öz qeyblərindədir”. Öz qeybləri başlarının bilmədiyi, ancaq özlərinin bildikləri şey deməkdir. Bu da onların ürəyidir.

Qeyb hislərlə dərk edilə bilməyənə deyilir. İki növ qeyb var: Biri qeybi-mütləqdir. Onu Allahdan başqa heç kəs bilməz. Digəri isə qeybi-izafidir. Bəzi kəslər onu bilir, bəziləri isə bilmirlər. İnsanın daxilində olan başqaları üçün qeybdir. İman isə qəlb ilə təsdiq etməkdir. Ürəkdəki təsdiqdən başqalarının xəbəri olmur. Ona görə də bu, qəlbdə olan bir təsdiqdir. Elə isə: “Çəkinənlər qeybdə inanırlar”, – deməyin mənası budur. Bunun Azərbaycan dilinə düzgün tərcüməsi: “Çəkinənlər daxilən inanırlar”, – formasında olmalıdır. Daxilən inanmadığı halda, özünü iman gətirmiş (imanlı) kimi göstərib təqdim edənlər də var. Onlar münafiqlərdir. Onlar haqqındakı hökmlərə bir neçə ayədən sonra yer veriləcək.

Qeyb gözlə görülə bilməyəcək səviyyədə qapalı (örtülü) şeyə deyilir. Bu barədə ətraflı məlumat üçün Rağib Əl-İsfahaninin Müfrədat lüğətinə baxa bilərsiniz. İman ürəkdə olduğuna görə qeybdə olur. Ürəkdəki bəzi şeyləri ağlın gözü ilə (bəsirət) görmək mümkündür, amma bundan əmin olmaq mümkün deyil. Çünki ürəkdə olanlar gizlədilə bilər. Həqiqətən də, Mədinə şəhərində özünü mömin kimi göstərən elə münafiqlər (ikiüzlü, riyakar) var idi ki, peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bunun fərqinə vara bilmirdi. (Tövbə, 9/101)

Allah elçilərini (peyğəmbərlər) bir yerə cəm edəcəyi vaxt onlardan belə soruşacaq: “Gördüyünüz işin müqabilində nə qazandınız?”. Onlar da cavabında: “Biz bilmirik, qeybləri Sən bilirsən”, – deyəcəklər. (Maidə, 5/109)

İnsanın mömin olub olmadığını mələklər də qəti surətdə bilə bilməzlər. Onlar da ürəyə deyil, insanın ağzından çıxan şeylərə və gördüyü işlərə baxa bilərlər. Allah Təala belə buyurur:

“İnsanı biz yaratdıq. Nəfsinin ona nə vəsvəsə etdiyini Biz bilirik. Biz ona şah damarından da yaxınıq. İki qəbuledici mələk oturub sağdan və soldan qəbul edirlər. Ağzından bir söz çıxan kimi dərhal yanında hazır bir müşahidəçi olur”. (Qaf, 50/16-18)

Axirətdə Allahdan başqa heç bir kəsin şəfaət edə bilməməyinin səbəbi də budur. Allah deyir:

“Onun dərgahında şəfaət edəcək kəs kimdir? Onun izni ilə olsa, başqa. O, onların qabağında olanı da bilir, qarxalarında olanı da!”. (Bəqərə, 2/255)

Əqidələrə təzyiq göstərməyin qeyri-mümkün olmağının səbəbi də budur. Buna görə də Quranda: “Dində məcburiyyət yoxdur”, – deyilib. (Bəqərə, 2/256)) Allah imanda qətiyyət məsələsini şərt kimi irəli sürür və belə buyurur:

“Məlumatın olmayan şeyə kor-koranə tabe olma. Qulaq, göz və ürək… Bütün bunlar ondan məsul hesab ediləcək”. (İsra, 17/36)

Biz qeybə deyil, şəhadətə, yəni, ağlın gözü ilə qəti surətdə gördüklərimizə iman edirik. “Əşhədu ənnə Muhəmmədən abduhu va rasuluh (Mən şahidlik edirəm ki, Muhəmməd Allahın bəndəsi və elçisidir)”, – deməyimizin səbəbi də budur. Çünki onun elçilik (peyğəmbərlik) vəsiqəsi olan Quranı başa düşən hər insan bunu ağlının gözü ilə görür. Kafirlərə cəza verilməyinin səbəbi qəiyyət meydana gəldikdən sonra nümayiş etdirdikləri səhv rəftarlardır.

“Düzgün yol özü üçün açıq-aşkar məlum olduqdan sonra kim o elçidən ayrılsa və möminlərin yolundan başqa bir yola düşsə, onu öz yolunda qoyub Cəhənnəmə dürtərik. Nə pis hala düşməkdir bu!”. (Nisa, 4/115)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.638 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Şeytan nə üçün kafir oldu? 18.03.10 2.130 dəfə oxundu
2 Qurana əsasən əsl kafirlər kimlərdir? 04.03.11 2.571 dəfə oxundu
3 Kafirlər axırını bilə-bilə nə üçün Allaha iman gətirmirlər? 25.10.11 1.596 dəfə oxundu
4 Quranda Allahın varlığına inanmayanlara kafir deyilir? 12.05.13 1.778 dəfə oxundu
5 Vətən uğrunda, Kəbə və ya Kərbəla yolunda ölmək şəhidlikdir? 30.03.16 774 dəfə oxundu
6 Demokratik sistemlərdəki seçkilərdə səs vermək şirkdirmi? 09.06.15 1.025 dəfə oxundu
7 Kafir və Müşrik kəlimələri arasındakı fərq nədir? 03.04.17 1.310 dəfə oxundu
8 Şirkin Qurandakı tərifi nədir? 26.04.19 155 dəfə oxundu
9 Ərə gedəcək qızlar, oğlanda hansı keyfiyyətləri axtarmalıdır? 04.04.16 2.026 dəfə oxundu
10 Təqva nədir? Qeyri-müsəlman təqvalı ola bilər? 07.03.11 3.346 dəfə oxundu
11 Ateizmlə əlaqədar təbliğata münasibətiniz nədir? 11.08.14 1.168 dəfə oxundu
12 Allahın Rəbb adı Əsmai-hüsnada nə üçün yoxdur? 19.05.13 1.784 dəfə oxundu
13 Öz roluna əsasən Allaha şərik qoşan həqiqətdə də şərik qoşmuş hesab olunur? 29.01.15 1.034 dəfə oxundu
14 Qəbir əhlindən bir şey istəmək olarmı? 25.05.16 1.470 dəfə oxundu
15 Münafiqlər özlərini münafiq olaraq görürlərmi? 05.04.17 400 dəfə oxundu
16 Hansı məzhəbə tabe olmaq lazımdır? 29.04.19 227 dəfə oxundu
17 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.626 dəfə oxundu
18 Allah və xilqətlə əlaqədar suallar insanı kafirləşdirir? 11.03.11 2.172 dəfə oxundu
19 Allah hər günahkar insana tövbə üçün möhlət verir? 02.01.12 2.321 dəfə oxundu
20 Məqamı Mahmud nə deməkdir? 13.08.15 1.084 dəfə oxundu
21 Böyük günah törətmək Allaha şərik qoşmaq deməkdir? 09.02.15 1.324 dəfə oxundu
22 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.244 dəfə oxundu
23 Mücadilə surəsi 14-cü ayəsində qəzəbə düçar olan cəmiyyət hansıdır? 10.04.17 286 dəfə oxundu
24 “Sənə gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 20.05.19 180 dəfə oxundu
25 Qeybə inanmaq nə deməkdir? 29.04.10 2.564 dəfə oxundu
26 Xeyir və şərin Allahdan olmağı barədə məlumat 12.11.11 3.730 dəfə oxundu
27 Allah elə bir daş yarada bilərmi ki, onu qaldırmağa gücü çatmasın? 06.01.12 1.997 dəfə oxundu
28 İbadət məsələsində məcburiyyət ola bilər? 08.08.13 1.406 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərimizin ruhu hələ də bizimlə bərabərdir? 16.02.15 1.483 dəfə oxundu
30 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 696 dəfə oxundu
31 Bilmədən şirkə düşən insanın halı nədir? 19.04.17 457 dəfə oxundu
32 “Sənin yanına gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 19.07.19 130 dəfə oxundu
33 İnsanda vəsvəsə həmişə davam edə bilər? 14.06.11 4.113 dəfə oxundu
34 İnsanın əqidəsi və ürəyi fitnə-fəsada məruz qala bilər? 07.06.10 1.776 dəfə oxundu
35 Hənif nə deməkdir? 11.07.11 2.682 dəfə oxundu
36 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 4.375 dəfə oxundu
37 “Axırıncı din İslamdır” demək düzdür? 14.08.13 1.428 dəfə oxundu
38 Münafiqləri tanımanın bir üsulu varmı? 18.02.15 1.116 dəfə oxundu
39 Yaxşı niyyətli məmurların məsuliyyətlərinin ölçüsü nədir? 15.07.16 575 dəfə oxundu
40 Samirinin görüb başqasının görmədiyi şey nədir? 01.05.17 538 dəfə oxundu
41 Dünya imtahanında müvəffəq olmaq üçün ən çox nəyə fikir vermək lazımdır? 10.08.14 1.141 dəfə oxundu
42 Edama məhkum edilən İranlı gəncin şiəliyi mühakimə edən kitabı 13.10.15 1.207 dəfə oxundu
43 Əməl imanın bir hissəsidir? 09.06.11 1.662 dəfə oxundu
44 İnsan nə vaxt məsuliyyət daşıyır? Yetkinliklə, yoxsa rüşdlə? 06.05.14 1.599 dəfə oxundu
45 Allah Öz adları ilə məxluqata təcəlli edir? 08.11.13 1.839 dəfə oxundu
46 Günah iş görən insanlar Allaha şərik qoşmuş olurmu? 19.02.15 1.228 dəfə oxundu
47 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 869 dəfə oxundu
48 Çətin vəziyyətə düşməmək üçün əqidəmizi gizlədə bilərik? 03.05.17 559 dəfə oxundu
49 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 764 dəfə oxundu
50 İnsanları təkfir etmək bizim vəzifəmizdir? 28.03.16 614 dəfə oxundu
51 Şirk və küfr 14.07.11 3.646 dəfə oxundu
52 Qiblə əhlini təkfir etmək nə deməkdir? 28.02.12 1.856 dəfə oxundu
53 Zaman nədir? 11.11.13 2.130 dəfə oxundu
54 Yalan danışmağın pis olduğunu hansı təbiət hadisələrindən başa düşə bilərik? 08.03.15 1.215 dəfə oxundu
55 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 662 dəfə oxundu
56 “Hüzurumuza ilk yaratdığımız kimi gəldiniz” ayəsini necə başa düşəcəyik? 03.07.17 245 dəfə oxundu
57 Allah şirk günahını insan tövbə etsə də, heç vaxt bağışlamır? 01.03.10 3.831 dəfə oxundu
58 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.556 dəfə oxundu
59 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.996 dəfə oxundu
60 Doğru zənn etdiyimiz səhvlərdən axirətdə məsuliyyət daşıyırıqmı? 20.11.15 862 dəfə oxundu
61 İnsanda Allah inancı anadangəlmə olur, yoxsa kəsbi? 14.11.13 1.604 dəfə oxundu
62 Qiyamətə yaxın Dəccal adında bir varlıq çıxacaqmı? 15.04.16 1.610 dəfə oxundu
63 Hər hansı bir şəxs, utandığı üçün imanını və namazını gizlədə bilərmi? 26.08.16 629 dəfə oxundu
64 Allah üçün sevmək və ya qəzəblənmək nə deməkdir? 17.07.17 287 dəfə oxundu
65 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.695 dəfə oxundu
66 İman əql vasitəsilə olmalıdır? 22.11.10 1.853 dəfə oxundu
67 Məzi bulaşmış şalvarla namaz qıla bilərik? 04.01.16 3.584 dəfə oxundu
68 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 768 dəfə oxundu
69 Teizm nə deməkdir? 18.11.13 2.058 dəfə oxundu
70 Haram ayların müasir dövrümüzdə bir hökmü varmı? 12.10.15 837 dəfə oxundu
71 Allah Təala, cəhənnəmlik olsunlar deyə insanları azdırırmı? 31.08.16 650 dəfə oxundu
72 Dövlətin dini olurmu? 07.08.17 94 dəfə oxundu
73 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.603 dəfə oxundu
74 Qeyb və qeybə iman gətirmək nə deməkdir? 25.11.10 2.638 dəfə oxundu
75 Allah haradadır? 10.08.11 4.440 dəfə oxundu
76 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.402 dəfə oxundu
77 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.774 dəfə oxundu
78 Ağlımızdan keçən şeylərdən ötrü savab və ya günah qazanırıqmı? 15.04.15 1.699 dəfə oxundu
79 Mələklər insanlara necə şəfaət edər? 02.09.16 766 dəfə oxundu
80 İnsanı kafir edən günahlar hansılardı? 27.10.17 606 dəfə oxundu
81 Allah Ərşə istiva etdi. Bu nə deməkdir? 18.12.09 2.222 dəfə oxundu
82 Ömrünü Allah yolunda keçirən bir nəfər can üstündəykən imanını itirə bilər? 25.01.11 2.317 dəfə oxundu
83 Əhli beyti sevmək imanın şərtidirmi? 25.08.15 1.737 dəfə oxundu
84 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.767 dəfə oxundu
85 Dünyanı axirətdən üstün tutmaq insanı imansız hala salır? 17.12.13 1.394 dəfə oxundu
86 Hansı hallarda günah işləyən adam kafir sayılır? 22.04.15 1.386 dəfə oxundu
87 Ərəb dilini bilmədən İslamı doğru mənbədən necə öyrənəcəyik? 09.11.16 576 dəfə oxundu
88 İmamlar xilafət davası güdmüşlərmi? 18.12.17 205 dəfə oxundu
89 Hərdən üsyan edib sonra tövbə etmək günahdır? 23.12.15 977 dəfə oxundu
90 İnsan öldüyü vaxt şeytan imanını almaq üçün gəlir? 26.01.11 2.899 dəfə oxundu
91 Əbu Bəkrin (r.a.) dindən dönənlərə qarşı apardığı döyüş nə qədər doğrudur? 17.04.14 1.436 dəfə oxundu
92 Valideynin etdiyi pisliklərin əvəzi uşaqlarından çıxır? 04.03.13 3.144 dəfə oxundu
93 İlah sözünü tanrı formasında tərcümə etmək düzdür? 18.12.13 1.362 dəfə oxundu
94 Qurana davranışları yönüylə insanlar neçə qrupa ayrılır? 27.04.15 925 dəfə oxundu
95 İbadətlərinə çox diqqət edən, amma rabitə quran bir adamın halı nədir? 23.12.16 506 dəfə oxundu
96 Bəzi hallarda ibadətlərə qarşı istəksiz olmaq normaldırmı? 22.12.17 166 dəfə oxundu
97 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 1.063 dəfə oxundu
98 Böyük günahlar hansılardır? Böyük günah törədən kafirdir? 31.01.11 16.310 dəfə oxundu
99 Şeytanın Allahdan qorxmağının mənası nədir? 22.09.11 2.124 dəfə oxundu
100 “Nə edək, ən münasibi belə imiş!” demək qədər inancına müvafiqdir? 07.04.13 1.799 dəfə oxundu