Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
17.502 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.977 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.683 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.469 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.495 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.646 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.526 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.321 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.502 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.129 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.039 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.809 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.839 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.414 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.653 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.603 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 3.318 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.780 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.385 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.132 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.193 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 922 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.607 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.380 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.197 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.393 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.230 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.032 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.101 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.532 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.757 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.812 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 742 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.620 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.673 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.709 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.030 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 1.305 dəfə oxundu
39 Təsbeh 06.07.09 3.517 dəfə oxundu
40 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.153 dəfə oxundu
41 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.603 dəfə oxundu
42 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.713 dəfə oxundu
43 Vəhy 12.04.13 1.742 dəfə oxundu
44 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.287 dəfə oxundu
45 Qəndil 30.06.09 7.391 dəfə oxundu
46 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.261 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.078 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.306 dəfə oxundu
49 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.466 dəfə oxundu
50 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.914 dəfə oxundu
51 Şəfaət 08.04.10 3.050 dəfə oxundu
52 Surroqat analıq 03.02.12 4.534 dəfə oxundu
53 Təvəssül 10.06.13 2.896 dəfə oxundu
54 Donuz dərisi 02.11.09 3.140 dəfə oxundu
55 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.960 dəfə oxundu
56 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.378 dəfə oxundu
57 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.426 dəfə oxundu
58 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.119 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.743 dəfə oxundu
60 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.684 dəfə oxundu
61 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.617 dəfə oxundu
62 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.309 dəfə oxundu
63 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.746 dəfə oxundu
64 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.165 dəfə oxundu
65 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.063 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.403 dəfə oxundu
67 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.247 dəfə oxundu
68 Şəfaət inancı 08.02.11 2.824 dəfə oxundu
69 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.819 dəfə oxundu
70 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.790 dəfə oxundu
71 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.719 dəfə oxundu
72 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.490 dəfə oxundu
73 Dua 25.11.10 6.603 dəfə oxundu
74 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.453 dəfə oxundu
75 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.793 dəfə oxundu
76 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.891 dəfə oxundu
77 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.573 dəfə oxundu
78 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.726 dəfə oxundu
79 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.377 dəfə oxundu
80 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.813 dəfə oxundu
81 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.433 dəfə oxundu
82 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.969 dəfə oxundu
83 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.269 dəfə oxundu
84 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.425 dəfə oxundu
85 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.462 dəfə oxundu
86 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.396 dəfə oxundu
87 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.328 dəfə oxundu
88 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.384 dəfə oxundu
89 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.368 dəfə oxundu
90 Şirk və küfr 14.07.11 3.261 dəfə oxundu
91 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.936 dəfə oxundu
92 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.906 dəfə oxundu