Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
19.464 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.482 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.490 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.719 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.067 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.811 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.635 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.596 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.378 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.623 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.348 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.041 dəfə oxundu
51 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
52 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
53 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
54 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
55 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.927 dəfə oxundu
56 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
57 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
58 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.113 dəfə oxundu
59 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.697 dəfə oxundu
60 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
61 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
62 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.462 dəfə oxundu
63 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.389 dəfə oxundu
64 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
65 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
66 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
67 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
68 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.344 dəfə oxundu
69 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.765 dəfə oxundu
70 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.150 dəfə oxundu
71 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
72 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
73 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
74 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
75 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
76 Hikmət 09.01.16 4.118 dəfə oxundu
77 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.572 dəfə oxundu
78 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.576 dəfə oxundu
79 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
80 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
82 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.857 dəfə oxundu
83 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
84 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
85 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
86 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
87 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
88 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
89 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
90 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.764 dəfə oxundu
91 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
92 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.284 dəfə oxundu
93 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
94 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
95 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
96 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.358 dəfə oxundu
97 Tağut 28.04.17 2.844 dəfə oxundu