Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
19.497 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.137 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.004 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.276 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.612 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.907 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.497 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.242 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.760 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.763 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.054 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 311 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.976 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.973 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.399 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.903 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 456 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.817 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.823 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.723 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.415 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.065 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 138 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.606 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.026 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.654 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.999 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
35 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
36 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.186 dəfə oxundu
37 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.765 dəfə oxundu
38 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.495 dəfə oxundu
39 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
40 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.512 dəfə oxundu
41 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.400 dəfə oxundu
42 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.544 dəfə oxundu
43 Şirk və küfr 14.07.11 3.519 dəfə oxundu
44 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
45 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.119 dəfə oxundu
46 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.480 dəfə oxundu
47 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.845 dəfə oxundu
48 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
49 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
50 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.106 dəfə oxundu
51 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
52 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.943 dəfə oxundu
53 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.501 dəfə oxundu
54 Hikmət 09.01.16 4.220 dəfə oxundu
55 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.714 dəfə oxundu
56 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.609 dəfə oxundu
57 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.777 dəfə oxundu
58 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.517 dəfə oxundu
59 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
60 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.906 dəfə oxundu
61 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
62 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
63 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
64 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.625 dəfə oxundu
65 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.159 dəfə oxundu
66 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
67 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.816 dəfə oxundu
68 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.969 dəfə oxundu
69 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
70 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.366 dəfə oxundu
71 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.245 dəfə oxundu
72 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
73 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.858 dəfə oxundu
74 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.508 dəfə oxundu
75 Tağut 28.04.17 3.096 dəfə oxundu
76 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.717 dəfə oxundu
77 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
78 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.725 dəfə oxundu
79 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
80 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 527 dəfə oxundu
81 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
82 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.572 dəfə oxundu
83 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
84 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
85 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.371 dəfə oxundu
86 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 634 dəfə oxundu
87 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
88 Qəndil 30.06.09 7.774 dəfə oxundu
89 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
90 Surroqat analıq 03.02.12 4.786 dəfə oxundu
91 Təvəssül 10.06.13 3.100 dəfə oxundu
92 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu
93 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
94 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.935 dəfə oxundu
95 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
96 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.556 dəfə oxundu
97 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.347 dəfə oxundu
98 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 449 dəfə oxundu