Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
17.576 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.001 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.729 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.496 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.667 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.337 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.576 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.339 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.008 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.867 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 854 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.321 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.551 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.744 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.315 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 1.621 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.643 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.705 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.096 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.750 dəfə oxundu
23 Təsbeh 06.07.09 3.547 dəfə oxundu
24 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.255 dəfə oxundu
25 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.609 dəfə oxundu
26 İsra və Merac 02.04.16 1.107 dəfə oxundu
27 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.321 dəfə oxundu
28 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.300 dəfə oxundu
29 Qəndil 30.06.09 7.440 dəfə oxundu
30 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
31 Surroqat analıq 03.02.12 4.622 dəfə oxundu
32 Təvəssül 10.06.13 2.928 dəfə oxundu
33 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.494 dəfə oxundu
34 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.138 dəfə oxundu
35 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.415 dəfə oxundu
36 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.448 dəfə oxundu
37 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.158 dəfə oxundu
38 Donuz dərisi 02.11.09 3.156 dəfə oxundu
39 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.122 dəfə oxundu
40 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.422 dəfə oxundu
41 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.805 dəfə oxundu
42 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
43 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.755 dəfə oxundu
44 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.702 dəfə oxundu
45 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.660 dəfə oxundu
46 Şəfaət inancı 08.02.11 2.830 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
48 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.848 dəfə oxundu
49 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.548 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
51 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.327 dəfə oxundu
52 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.510 dəfə oxundu
53 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.920 dəfə oxundu
54 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.929 dəfə oxundu
55 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.776 dəfə oxundu
56 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.500 dəfə oxundu
57 Dua 25.11.10 6.668 dəfə oxundu
58 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.989 dəfə oxundu
59 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.560 dəfə oxundu
60 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.990 dəfə oxundu
61 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.621 dəfə oxundu
62 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.802 dəfə oxundu
63 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.473 dəfə oxundu
64 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.468 dəfə oxundu
65 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
66 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.350 dəfə oxundu
67 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.289 dəfə oxundu
68 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.445 dəfə oxundu
69 Şirk və küfr 14.07.11 3.316 dəfə oxundu
70 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.966 dəfə oxundu
71 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.944 dəfə oxundu
72 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.609 dəfə oxundu
73 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.448 dəfə oxundu
74 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.074 dəfə oxundu
75 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.835 dəfə oxundu
76 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.887 dəfə oxundu
77 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
78 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.291 dəfə oxundu
79 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.866 dəfə oxundu
80 Hikmət 09.01.16 3.479 dəfə oxundu
81 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.992 dəfə oxundu
82 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.440 dəfə oxundu
83 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.678 dəfə oxundu
84 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.254 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 946 dəfə oxundu
86 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.674 dəfə oxundu
87 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
88 Faiz 29.03.10 4.176 dəfə oxundu
89 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.365 dəfə oxundu
91 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.055 dəfə oxundu