Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar, burun damcısı və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
15.222 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.054 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.388 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.199 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.257 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.086 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.948 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.750 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.222 dəfə oxundu
9 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.029 dəfə oxundu
10 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.183 dəfə oxundu
11 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.265 dəfə oxundu
12 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.183 dəfə oxundu
13 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.091 dəfə oxundu
14 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.698 dəfə oxundu
15 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.915 dəfə oxundu
16 Şirk və küfr 14.07.11 2.952 dəfə oxundu
17 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.657 dəfə oxundu
18 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.559 dəfə oxundu
19 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.785 dəfə oxundu
20 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.336 dəfə oxundu
21 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.701 dəfə oxundu
22 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.610 dəfə oxundu
23 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.159 dəfə oxundu
24 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.141 dəfə oxundu
25 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.393 dəfə oxundu
26 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.319 dəfə oxundu
27 Hikmət 09.01.16 2.283 dəfə oxundu
28 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 675 dəfə oxundu
29 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.130 dəfə oxundu
30 Faiz 29.03.10 3.834 dəfə oxundu
31 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.631 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 694 dəfə oxundu
33 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 871 dəfə oxundu
34 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.175 dəfə oxundu
35 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.685 dəfə oxundu
36 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.176 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.020 dəfə oxundu
38 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 487 dəfə oxundu
39 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.237 dəfə oxundu
40 Vərdişlər 10.04.10 2.322 dəfə oxundu
41 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.140 dəfə oxundu
42 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.425 dəfə oxundu
43 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.295 dəfə oxundu
44 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.427 dəfə oxundu
45 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.453 dəfə oxundu
46 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.171 dəfə oxundu
47 Təsbeh 06.07.09 3.206 dəfə oxundu
48 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.692 dəfə oxundu
49 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.364 dəfə oxundu
50 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.397 dəfə oxundu
51 Vəhy 12.04.13 1.540 dəfə oxundu
52 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 2.986 dəfə oxundu
53 Qəndil 30.06.09 6.931 dəfə oxundu
54 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.573 dəfə oxundu
55 İsra və Merac 02.04.16 673 dəfə oxundu
56 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.018 dəfə oxundu
57 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.189 dəfə oxundu
58 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.078 dəfə oxundu
59 Şəfaət 08.04.10 2.770 dəfə oxundu
60 Surroqat analıq 03.02.12 4.045 dəfə oxundu
61 Təvəssül 10.06.13 2.624 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 2.916 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.308 dəfə oxundu
64 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 4.991 dəfə oxundu
65 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.190 dəfə oxundu
66 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.832 dəfə oxundu
67 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.396 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.116 dəfə oxundu
69 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.532 dəfə oxundu
70 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.823 dəfə oxundu
71 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.494 dəfə oxundu
72 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 1.990 dəfə oxundu
73 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 5.977 dəfə oxundu
74 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.216 dəfə oxundu
75 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.898 dəfə oxundu
76 Şəfaət inancı 08.02.11 2.593 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.624 dəfə oxundu
78 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.509 dəfə oxundu
79 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.503 dəfə oxundu
80 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.229 dəfə oxundu
81 Dua 25.11.10 6.059 dəfə oxundu
82 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.162 dəfə oxundu
83 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.283 dəfə oxundu
84 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.593 dəfə oxundu
85 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.314 dəfə oxundu
86 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.271 dəfə oxundu
87 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 4.959 dəfə oxundu
88 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.327 dəfə oxundu
89 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.720 dəfə oxundu
90 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.635 dəfə oxundu