Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar, burun damcısı və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
15.308 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.089 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.419 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.259 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.288 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.121 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.989 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.801 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.308 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.815 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.985 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.013 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.697 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.611 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.812 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.486 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.761 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.638 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.227 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.181 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.435 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.347 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 2.416 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 765 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.177 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 3.882 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.740 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 730 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 959 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.215 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.765 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.209 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.058 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 592 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.404 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.360 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.231 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.494 dəfə oxundu
38 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.352 dəfə oxundu
39 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.464 dəfə oxundu
40 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.494 dəfə oxundu
41 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.295 dəfə oxundu
42 Təsbeh 06.07.09 3.253 dəfə oxundu
43 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.752 dəfə oxundu
44 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.389 dəfə oxundu
45 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.608 dəfə oxundu
46 Vəhy 12.04.13 1.564 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.047 dəfə oxundu
48 Qəndil 30.06.09 6.984 dəfə oxundu
49 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.690 dəfə oxundu
50 İsra və Merac 02.04.16 725 dəfə oxundu
51 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.075 dəfə oxundu
52 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.243 dəfə oxundu
53 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.214 dəfə oxundu
54 Şəfaət 08.04.10 2.806 dəfə oxundu
55 Surroqat analıq 03.02.12 4.107 dəfə oxundu
56 Təvəssül 10.06.13 2.677 dəfə oxundu
57 Donuz dərisi 02.11.09 2.953 dəfə oxundu
58 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.444 dəfə oxundu
59 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.044 dəfə oxundu
60 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.223 dəfə oxundu
61 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.879 dəfə oxundu
62 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
63 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.486 dəfə oxundu
64 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.611 dəfə oxundu
65 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.929 dəfə oxundu
66 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.534 dəfə oxundu
67 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.013 dəfə oxundu
68 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.135 dəfə oxundu
69 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.251 dəfə oxundu
70 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.968 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.629 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.651 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.557 dəfə oxundu
74 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.523 dəfə oxundu
75 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.283 dəfə oxundu
76 Dua 25.11.10 6.146 dəfə oxundu
77 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.216 dəfə oxundu
78 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.367 dəfə oxundu
79 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.648 dəfə oxundu
80 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.350 dəfə oxundu
81 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.337 dəfə oxundu
82 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.036 dəfə oxundu
83 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.409 dəfə oxundu
84 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.822 dəfə oxundu
85 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.709 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.054 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.214 dəfə oxundu
88 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.295 dəfə oxundu
89 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.218 dəfə oxundu
90 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.117 dəfə oxundu