Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

ORUC

Oruc, İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
20.639 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.205 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.672 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
10 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
14 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
15 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
19 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
20 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 4.643 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.097 dəfə oxundu
24 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
25 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.078 dəfə oxundu
29 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
30 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
34 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
35 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.072 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.445 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
38 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.651 dəfə oxundu
39 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.687 dəfə oxundu
40 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
41 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
42 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.876 dəfə oxundu
43 Tağut 28.04.17 3.869 dəfə oxundu
44 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
45 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
46 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.546 dəfə oxundu
47 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
48 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 767 dəfə oxundu
49 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
50 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
51 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
52 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
53 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
54 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
55 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
56 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
58 Surroqat analıq 03.02.12 4.836 dəfə oxundu
59 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
60 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
61 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
62 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.287 dəfə oxundu
63 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
64 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
65 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
66 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
67 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
68 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.052 dəfə oxundu
69 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
70 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.165 dəfə oxundu
71 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
72 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
73 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
75 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.882 dəfə oxundu
76 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
78 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.132 dəfə oxundu
79 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
80 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.282 dəfə oxundu
81 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
82 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.053 dəfə oxundu
83 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
84 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.611 dəfə oxundu
85 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
86 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
87 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
88 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
89 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
90 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
91 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
92 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
93 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
94 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
95 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.395 dəfə oxundu
96 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
97 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
98 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
99 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
100 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu