Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
17.339 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.922 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.638 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.314 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.458 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.596 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.387 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.212 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.339 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.255 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.343 dəfə oxundu
11 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.100 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.043 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.263 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.427 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.754 dəfə oxundu
16 Şəfaət 08.04.10 3.012 dəfə oxundu
17 Surroqat analıq 03.02.12 4.443 dəfə oxundu
18 Təvəssül 10.06.13 2.857 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.106 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.866 dəfə oxundu
21 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.316 dəfə oxundu
22 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.399 dəfə oxundu
23 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.080 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.705 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 32.978 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.497 dəfə oxundu
27 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.237 dəfə oxundu
28 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.698 dəfə oxundu
29 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.136 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.795 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.374 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.202 dəfə oxundu
33 Şəfaət inancı 08.02.11 2.789 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.788 dəfə oxundu
35 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.749 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.689 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.450 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.514 dəfə oxundu
39 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.418 dəfə oxundu
40 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.700 dəfə oxundu
41 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.848 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.531 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.664 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.323 dəfə oxundu
45 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.706 dəfə oxundu
46 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.276 dəfə oxundu
47 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.928 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.224 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.392 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.432 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.369 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.268 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.216 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.276 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.203 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.884 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.850 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.934 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.981 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.994 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.769 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.701 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.362 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.608 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.535 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 3.154 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.573 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.350 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.086 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.114 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 882 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.475 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.357 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.124 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.365 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.207 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 918 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.922 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.496 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.593 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.770 dəfə oxundu
82 Qadınların döyülməsi 29.03.17 591 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.570 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.626 dəfə oxundu
85 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.658 dəfə oxundu
86 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.865 dəfə oxundu
87 Tağut 28.04.17 1.018 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.470 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.097 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.572 dəfə oxundu
91 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.476 dəfə oxundu
92 Vəhy 12.04.13 1.711 dəfə oxundu