Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
17.537 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.989 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.709 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.484 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.505 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.662 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.537 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.333 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.537 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.635 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.692 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.885 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.746 dəfə oxundu
13 Təsbeh 06.07.09 3.532 dəfə oxundu
14 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.203 dəfə oxundu
15 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
16 İsra və Merac 02.04.16 1.092 dəfə oxundu
17 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.315 dəfə oxundu
18 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
19 Qəndil 30.06.09 7.407 dəfə oxundu
20 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
21 Surroqat analıq 03.02.12 4.577 dəfə oxundu
22 Təvəssül 10.06.13 2.906 dəfə oxundu
23 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.487 dəfə oxundu
24 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.025 dəfə oxundu
25 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.396 dəfə oxundu
26 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.436 dəfə oxundu
27 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.142 dəfə oxundu
28 Donuz dərisi 02.11.09 3.148 dəfə oxundu
29 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.048 dəfə oxundu
30 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.370 dəfə oxundu
31 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.779 dəfə oxundu
32 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.168 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.263 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.642 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.827 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.819 dəfə oxundu
39 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.299 dəfə oxundu
40 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.414 dəfə oxundu
41 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
42 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.481 dəfə oxundu
43 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.855 dəfə oxundu
44 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.907 dəfə oxundu
45 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.741 dəfə oxundu
46 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.497 dəfə oxundu
47 Dua 25.11.10 6.633 dəfə oxundu
48 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.894 dəfə oxundu
49 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.489 dəfə oxundu
50 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.983 dəfə oxundu
51 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.592 dəfə oxundu
52 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.758 dəfə oxundu
53 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.425 dəfə oxundu
54 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
55 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.402 dəfə oxundu
56 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.339 dəfə oxundu
57 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.279 dəfə oxundu
58 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.431 dəfə oxundu
59 Şirk və küfr 14.07.11 3.286 dəfə oxundu
60 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.951 dəfə oxundu
61 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.926 dəfə oxundu
62 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.516 dəfə oxundu
63 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.408 dəfə oxundu
64 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.050 dəfə oxundu
65 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.818 dəfə oxundu
66 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.867 dəfə oxundu
67 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
68 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.211 dəfə oxundu
69 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.828 dəfə oxundu
70 Hikmət 09.01.16 3.387 dəfə oxundu
71 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.868 dəfə oxundu
72 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.426 dəfə oxundu
73 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.672 dəfə oxundu
74 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.219 dəfə oxundu
75 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 934 dəfə oxundu
76 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.637 dəfə oxundu
77 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.399 dəfə oxundu
78 Faiz 29.03.10 4.148 dəfə oxundu
79 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.400 dəfə oxundu
80 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.234 dəfə oxundu
81 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.048 dəfə oxundu
82 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.382 dəfə oxundu
83 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.267 dəfə oxundu
84 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.871 dəfə oxundu
85 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.823 dəfə oxundu
86 Qadınların döyülməsi 29.03.17 805 dəfə oxundu
87 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.211 dəfə oxundu
88 Vərdişlər 10.04.10 2.542 dəfə oxundu
89 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.723 dəfə oxundu
90 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.164 dəfə oxundu
91 Tağut 28.04.17 1.459 dəfə oxundu