Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

ORUC

Oruc, İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
20.680 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.311 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.059 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.645 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.680 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.538 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.891 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.514 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.466 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.733 dəfə oxundu
15 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
16 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.456 dəfə oxundu
17 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.572 dəfə oxundu
18 Şirk və küfr 14.07.11 3.690 dəfə oxundu
19 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
20 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.243 dəfə oxundu
21 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 168 dəfə oxundu
22 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.205 dəfə oxundu
23 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.033 dəfə oxundu
24 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.249 dəfə oxundu
25 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
26 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.293 dəfə oxundu
27 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.998 dəfə oxundu
28 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.389 dəfə oxundu
29 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.105 dəfə oxundu
30 Hikmət 09.01.16 4.823 dəfə oxundu
31 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.346 dəfə oxundu
32 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.679 dəfə oxundu
33 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.863 dəfə oxundu
34 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.672 dəfə oxundu
35 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
36 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.263 dəfə oxundu
37 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
38 Faiz 29.03.10 4.716 dəfə oxundu
39 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
40 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.661 dəfə oxundu
41 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
42 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
43 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.184 dəfə oxundu
44 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.815 dəfə oxundu
45 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.140 dəfə oxundu
46 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.950 dəfə oxundu
47 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.924 dəfə oxundu
48 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
49 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.942 dəfə oxundu
50 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.094 dəfə oxundu
51 Tağut 28.04.17 4.291 dəfə oxundu
52 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
53 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.806 dəfə oxundu
54 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.074 dəfə oxundu
55 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
56 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 964 dəfə oxundu
57 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
58 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.744 dəfə oxundu
59 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
60 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
61 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
62 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 958 dəfə oxundu
63 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.388 dəfə oxundu
64 Qəndil 30.06.09 8.110 dəfə oxundu
65 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
66 Surroqat analıq 03.02.12 4.907 dəfə oxundu
67 Təvəssül 10.06.13 3.167 dəfə oxundu
68 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
69 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.743 dəfə oxundu
70 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.544 dəfə oxundu
71 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.598 dəfə oxundu
72 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.638 dəfə oxundu
73 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.446 dəfə oxundu
74 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 778 dəfə oxundu
75 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
76 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.304 dəfə oxundu
77 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.008 dəfə oxundu
78 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.228 dəfə oxundu
79 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.222 dəfə oxundu
80 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 359 dəfə oxundu
81 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
82 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.767 dəfə oxundu
83 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.916 dəfə oxundu
84 Şəfaət inancı 08.02.11 2.971 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
86 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.216 dəfə oxundu
87 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 733 dəfə oxundu
88 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.665 dəfə oxundu
89 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
90 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.143 dəfə oxundu
91 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.085 dəfə oxundu
92 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.710 dəfə oxundu
93 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
94 Xums nədir? 11.01.19 442 dəfə oxundu
95 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.009 dəfə oxundu
96 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
97 Dua 25.11.10 7.135 dəfə oxundu
98 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.103 dəfə oxundu
99 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.264 dəfə oxundu
100 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.180 dəfə oxundu