Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
19.407 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.111 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.897 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.221 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.577 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.882 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.693 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.495 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.407 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.535 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.738 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.396 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 984 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.805 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.460 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.310 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.419 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.404 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.135 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.394 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.617 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.492 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.946 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.132 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.932 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.581 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.802 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.091 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 2.445 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.681 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.747 dəfə oxundu
31 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.062 dəfə oxundu
32 Vəhy 12.04.13 1.791 dəfə oxundu
33 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 301 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.606 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.431 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.145 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.339 dəfə oxundu
39 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 448 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.329 dəfə oxundu
41 Qəndil 30.06.09 7.689 dəfə oxundu
42 Şəfaət 08.04.10 3.100 dəfə oxundu
43 Surroqat analıq 03.02.12 4.721 dəfə oxundu
44 Təvəssül 10.06.13 3.015 dəfə oxundu
45 “Ən zəif ev” 09.03.18 240 dəfə oxundu
46 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.566 dəfə oxundu
47 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.618 dəfə oxundu
48 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.500 dəfə oxundu
49 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.495 dəfə oxundu
50 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.271 dəfə oxundu
51 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 355 dəfə oxundu
52 Donuz dərisi 02.11.09 3.197 dəfə oxundu
53 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.469 dəfə oxundu
54 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.598 dəfə oxundu
55 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.931 dəfə oxundu
56 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.186 dəfə oxundu
57 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 36 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.960 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.713 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.347 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.858 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.939 dəfə oxundu
64 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.325 dəfə oxundu
65 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
66 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.605 dəfə oxundu
67 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.639 dəfə oxundu
68 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.187 dəfə oxundu
69 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.999 dəfə oxundu
70 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.849 dəfə oxundu
71 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.554 dəfə oxundu
72 Dua 25.11.10 6.912 dəfə oxundu
73 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.366 dəfə oxundu
74 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.803 dəfə oxundu
75 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.034 dəfə oxundu
76 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
77 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.016 dəfə oxundu
78 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.622 dəfə oxundu
79 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
80 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.438 dəfə oxundu
81 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.408 dəfə oxundu
82 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.353 dəfə oxundu
83 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.514 dəfə oxundu
84 Şirk və küfr 14.07.11 3.434 dəfə oxundu
85 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.074 dəfə oxundu
86 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.052 dəfə oxundu
87 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.096 dəfə oxundu
88 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.659 dəfə oxundu
89 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.122 dəfə oxundu
90 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.880 dəfə oxundu
91 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.016 dəfə oxundu
92 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
93 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.670 dəfə oxundu
94 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.005 dəfə oxundu
95 Hikmət 09.01.16 3.940 dəfə oxundu
96 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.333 dəfə oxundu