Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
19.560 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.058 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.917 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.748 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.560 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.898 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.108 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.061 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.428 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.374 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.628 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 3.340 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.727 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.985 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 594 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.187 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.382 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 709 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 7.880 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.175 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.804 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 332 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.042 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.369 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 476 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.861 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.807 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
47 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 329 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.980 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.301 dəfə oxundu
50 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.447 dəfə oxundu
51 Şəfaət inancı 08.02.11 2.920 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
53 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
54 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 521 dəfə oxundu
55 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.961 dəfə oxundu
56 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
57 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.899 dəfə oxundu
58 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.780 dəfə oxundu
59 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.474 dəfə oxundu
60 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.084 dəfə oxundu
61 Xums nədir? 11.01.19 267 dəfə oxundu
62 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
63 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
64 Dua 25.11.10 7.058 dəfə oxundu
65 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.757 dəfə oxundu
66 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.050 dəfə oxundu
67 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.107 dəfə oxundu
68 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
69 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.252 dəfə oxundu
70 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
71 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
72 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
73 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.553 dəfə oxundu
74 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
75 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
76 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
77 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.174 dəfə oxundu
78 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.147 dəfə oxundu
79 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.620 dəfə oxundu
80 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.893 dəfə oxundu
81 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
82 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
83 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.148 dəfə oxundu
84 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.985 dəfə oxundu
85 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.023 dəfə oxundu
86 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.546 dəfə oxundu
87 Hikmət 09.01.16 4.414 dəfə oxundu
88 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.848 dəfə oxundu
89 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
90 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.797 dəfə oxundu
91 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.545 dəfə oxundu
92 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
93 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.956 dəfə oxundu
94 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
95 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
96 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.446 dəfə oxundu
97 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
98 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu