Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

ORUC

Oruc, İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
20.659 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.636 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.170 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.481 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.093 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.996 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.654 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.146 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.217 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
36 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
37 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.445 dəfə oxundu
38 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
39 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
40 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
41 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.677 dəfə oxundu
42 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
43 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
44 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
48 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 78 dəfə oxundu
49 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
50 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
51 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
52 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
53 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
54 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
55 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
56 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.062 dəfə oxundu
57 Hikmət 09.01.16 4.725 dəfə oxundu
58 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.233 dəfə oxundu
59 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
60 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
61 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
63 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
64 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
65 Faiz 29.03.10 4.659 dəfə oxundu
66 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
68 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
69 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
70 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.120 dəfə oxundu
71 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.648 dəfə oxundu
72 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
73 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.791 dəfə oxundu
74 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.817 dəfə oxundu
75 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
76 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
77 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.012 dəfə oxundu
78 Tağut 28.04.17 4.105 dəfə oxundu
79 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
80 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.858 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
83 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 870 dəfə oxundu
84 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
85 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
86 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
87 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
88 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
89 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
90 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
91 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
92 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
93 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
94 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
95 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
96 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
97 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.454 dəfə oxundu
98 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
99 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
100 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu