Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

ORUC

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
20.413 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.413 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.618 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.271 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 695 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.274 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
95 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
96 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
97 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
98 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
99 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu