Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
15.476 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.128 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.460 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.394 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.325 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.175 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.114 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.924 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.476 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.235 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 3.929 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.832 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 768 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.127 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.248 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.855 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.240 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.099 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 722 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.547 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.392 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.326 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.577 dəfə oxundu
23 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.418 dəfə oxundu
24 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.507 dəfə oxundu
25 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.533 dəfə oxundu
26 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.406 dəfə oxundu
27 Təsbeh 06.07.09 3.310 dəfə oxundu
28 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.920 dəfə oxundu
29 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.434 dəfə oxundu
30 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.805 dəfə oxundu
31 Vəhy 12.04.13 1.604 dəfə oxundu
32 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.113 dəfə oxundu
33 Qəndil 30.06.09 7.037 dəfə oxundu
34 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.808 dəfə oxundu
35 İsra və Merac 02.04.16 849 dəfə oxundu
36 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.133 dəfə oxundu
37 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.285 dəfə oxundu
38 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.340 dəfə oxundu
39 Şəfaət 08.04.10 2.867 dəfə oxundu
40 Surroqat analıq 03.02.12 4.180 dəfə oxundu
41 Təvəssül 10.06.13 2.730 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.007 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.545 dəfə oxundu
44 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.115 dəfə oxundu
45 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.280 dəfə oxundu
46 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.936 dəfə oxundu
47 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.459 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.798 dəfə oxundu
49 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.700 dəfə oxundu
50 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.010 dəfə oxundu
51 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.571 dəfə oxundu
52 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.040 dəfə oxundu
53 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.278 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.283 dəfə oxundu
55 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.023 dəfə oxundu
56 Şəfaət inancı 08.02.11 2.680 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.690 dəfə oxundu
58 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.606 dəfə oxundu
59 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.559 dəfə oxundu
60 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.326 dəfə oxundu
61 Dua 25.11.10 6.228 dəfə oxundu
62 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.278 dəfə oxundu
63 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.439 dəfə oxundu
64 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.693 dəfə oxundu
65 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.382 dəfə oxundu
66 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.427 dəfə oxundu
67 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.115 dəfə oxundu
68 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.488 dəfə oxundu
69 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.968 dəfə oxundu
70 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.757 dəfə oxundu
71 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.084 dəfə oxundu
72 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.269 dəfə oxundu
73 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.331 dəfə oxundu
74 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.248 dəfə oxundu
75 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.162 dəfə oxundu
76 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.924 dəfə oxundu
77 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.074 dəfə oxundu
78 Şirk və küfr 14.07.11 3.073 dəfə oxundu
79 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.746 dəfə oxundu
80 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.674 dəfə oxundu
81 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.841 dəfə oxundu
82 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.625 dəfə oxundu
83 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.835 dəfə oxundu
84 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.672 dəfə oxundu
85 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.401 dəfə oxundu
86 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.227 dəfə oxundu
87 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.490 dəfə oxundu
88 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.398 dəfə oxundu
89 Hikmət 09.01.16 2.647 dəfə oxundu
90 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.011 dəfə oxundu