Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
19.441 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.118 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.926 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.247 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.588 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.890 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.706 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.507 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.441 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.617 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.469 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.652 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.154 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.343 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 513 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 7.700 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.119 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.039 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 278 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.734 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.504 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.285 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 377 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.205 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.552 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.651 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.963 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.191 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 108 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.964 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.196 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.366 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.840 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.970 dəfə oxundu
39 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.485 dəfə oxundu
40 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.431 dəfə oxundu
41 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.669 dəfə oxundu
42 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.653 dəfə oxundu
43 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.268 dəfə oxundu
44 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.012 dəfə oxundu
45 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.873 dəfə oxundu
46 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.577 dəfə oxundu
47 Dua 25.11.10 6.946 dəfə oxundu
48 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.462 dəfə oxundu
49 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.871 dəfə oxundu
50 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.061 dəfə oxundu
51 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.774 dəfə oxundu
52 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.065 dəfə oxundu
53 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.656 dəfə oxundu
54 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.482 dəfə oxundu
55 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.442 dəfə oxundu
56 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.441 dəfə oxundu
57 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.366 dəfə oxundu
58 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.522 dəfə oxundu
59 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
60 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.092 dəfə oxundu
61 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.070 dəfə oxundu
62 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.225 dəfə oxundu
63 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.698 dəfə oxundu
64 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.136 dəfə oxundu
65 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.892 dəfə oxundu
66 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.044 dəfə oxundu
67 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
68 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
69 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.406 dəfə oxundu
70 Hikmət 09.01.16 4.044 dəfə oxundu
71 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.461 dəfə oxundu
72 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.547 dəfə oxundu
73 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
74 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.423 dəfə oxundu
75 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 990 dəfə oxundu
76 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.830 dəfə oxundu
77 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
78 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
79 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.425 dəfə oxundu
80 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.409 dəfə oxundu
81 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.144 dəfə oxundu
82 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
83 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.677 dəfə oxundu
84 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.636 dəfə oxundu
85 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.973 dəfə oxundu
86 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.211 dəfə oxundu
87 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.048 dəfə oxundu
88 Vərdişlər 10.04.10 2.587 dəfə oxundu
89 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.817 dəfə oxundu
90 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.224 dəfə oxundu
91 Tağut 28.04.17 2.649 dəfə oxundu
92 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.693 dəfə oxundu
93 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.757 dəfə oxundu
94 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.292 dəfə oxundu
95 Vəhy 12.04.13 1.798 dəfə oxundu
96 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 346 dəfə oxundu