Oruc: ümumi məlumat
Müsəlmanlar > Ramazan və oruc > Tədqiqatlar Tarix: 28 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Oruc İslamın 5 əsasından biridir. Oruc kəlməsi bizim dilimizə Fars dilindəki ruzə sözündən keçmiş, əvvəllər gündəlik mənasında oruzə olaraq işlədilmiş, sonra oruc kimi tələffüz edilmişdir. Ərəb dilində isə oruca savm deyilir. Savm kəlməsi də öz növbəsində bir şey yeməmək, içməmək, hərəkətsiz qalmaq əl-ətəyini hər şeydən çəkmək mənaları verir.

Oruc tutmaq artıq terminləşmiş bir ifadə kimi aşağıdakı mənaları daşıyır:

Dan yerinin ağardığı vaxtdan günəşin batmasına qədər keçən vaxt ərzində yemək, içmək və cinsi əlaqədən uzaq durmaq.

Oruc tutmaq əslində keçmiş ümmətlərə (bizdən əvvəlki xalqlara) də vacib buyurulub. Bu barədə Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Ey iman gətirənlər! Oruc tutmaq sizdən əvvəlkilərə vacib qılındığı kimi sizə də vacib edildi. Bəlkə, pis əməllərdən çəkinəsiniz”.1

Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bir hədisində belə demişdir:

“Oruc insanı qoruyan qalxandır”.2

Ramazan ayı qəməri bir aydır; yəni, bu ay ayın göydəki hərəkətlərinə əsasən müəyyənləşdirilir. Bu səbəbə görə Ramazan ayı hər il o ildən əvvəlki ilə nisbətən 10 və ya 11 gün əvvəl gəlir. Başqa sözlə, bəzən qış, bəzən də yayda oruc tutmaq lazım gəlir. Beləliklə, müsəlman bir şəxs istər soyuq, istərsə isti olsun, Allahın vacib qıldığı oruc ibadətini hər mövsümdə yerinə yetirmək imkanına malik olur.

Oruc tutmaq insanın davranışlarına müsbət təsir göstərməlidir. Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) bu barədə belə buyurmuşdur:

“Allahın yalan danışmaq və yalanla iş görməyi tərk etməyənlərin yemək-içməyi tərk etməyinə və ac qalmağına ehtiyacı yoxdur”.3

Oruc bir qalxandır. Oruc tutan şəxs pis söz deməsin. Onunla dava-dalaş etmək istəyənə: “Mən orucluyam, mən orucam”, – desin və dalaşmasın”.4

“Kim Ramazan ayının orucunu inanaraq və savabını ancaq Allahdan gözləyərək tutsa, keçmiş günahları bağışlanar”.5

ORUC TUTMAQ KİMLƏRƏ VACİBDİR?

Oruc tutmağın bir insana vacib olması üçün 3 şərt vardır:

1 – Müsəlmanlıq, başqa sözlə, bir şəxsin müsəlman olması;

2 – Ağıllı olmaq;

3 – Həddi-buluğa çatmaq.

Qızlar aybaşı olmağa başladıqları, oğlanlar da ehtilam (cünub) olduqları vaxtdan etibarən həddi-buluğa çatmış hesab edilirlər. Onlar 15 yaşlarına gələnə qədər bu cür hallarla (aybaşı və cünub olmaq halları ilə) qarşılaşmayıblarsa, hökmən həddi-buluğa çatmış sayılırlar. Artıq bütün ibadətlərini səhlənkarlıq etmədən yerinə yetirməlidirlər.

Oruc tutmaq xəstə və səfər üstə olanlara da vacibdir. Amma onlar oruclarını Ramazan ayında tutmayıb sonradan qəza edə bilərlər. Lakin oruc tutsalar, daha yaxşı olar. Quranda deyilir:

“Sayılı günlərdə (Orucu sayılı günlərdə tutun)… Sizin aranızdan xəstə və ya səfər üstə olan(lar) tuta bilmədiyi günlər qədər başqa günlərdə oruc tutsun. Onu tuta bilənlər bir yoxsulu doyduracaq qədər fidyə də verməlidirlər. Kim bu xeyir işi səmimi şəkildə görsə, onun üçün daha xeyirli olar. Oruc tutmağınız sizin üçün daha yaxşıdır. Bunu kaş ki, biləydiniz”.6

SƏHURA QALXMAQ (SƏHUR YEMƏYİ ÜÇÜN OYANMAQ)

Dan yerinin ağarmasından etibarən oruc tutmağa başlanılır. Şərqdə göylə yerin birləşdikləri üfüq xətti boyu uzanmağa başlayan səhər aydınlığı dan yerinin ağardığını göstərir. Buna imsak vaxtı deyilir. Qurani-Kərimdə belə deyilir:

“Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın”.7

İmsak vaxtından qabaq yeyilən yemək səhur yeməyi adlanır. Peyğəmbərimiz bu barədə belə buyurub:

“Səhur yeməyi yeyin. Çünki səhurda bərəkət var”.8

Bizim orucumuzla əhli-kitabın (yəhudi və xristianların) orucları arasında fərq bizim səhur yeməyi üçün qalxmağımızdır”.9

Səhur yeməyini vaxtının axırına kimi gecikdirmək, iftarı isə gecikdirmədən etmək müstəhəbdir.

ORUCU BATİL EDƏN ŞEYLƏR

Oruc imsak vaxtından iftar vaxtına qədər ibadət niyyəti ilə bir şey yeməmək, içməmək və cinsi əlaqəyə girməməkdir. Allah Təala belə buyurur:

“Oruc günlərinin gecələrində qadınlarınızla yaxınlıq etmək sizə halal edildi. Onlar sizin üçün bir libas, siz də onlar üçün bir libassınız. Allah sizin özünüzə olan arxayınlığı aradan aparan işlər gördüyünüzü bildi və tövbələrinizi qəbul etdi. İndi onlarla birləşə bilərsiniz; Allah sizin üçün nə yazıbsa, onu axtarın. Şəfəqin qara cizgisi ağ cizgisindən sizcə tam seçilənə qədər yeyib-için. Sonra orucunuzu axşama qədər tamamlayın. Məscidlərdə etikaf (ibadət) halında olduğunuz zaman onlara yaxınlaşmayın. Bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın! Allah ayələrini (hökmlərini) insanlara belə izah edir ki, bəlkə, onlar müttəqi olsunlar”.10

Yuxarıda verilən ayədən belə çıxır ki, nəsə yemək yaxud içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil edir. Ayənin son hissəsində deyilir ki, bunlar Allahın qoyduğu hədlərdir; o hədləri aşmayın. Buna görə də insanı o hədlərə yaxınlaşdıran şeyləri də etməmək, nəsə yemək, içmək və cinsi yaxınlıq etmək qəbilindən olan hər bir şeydən uzaq durmaq lazımdır. Buna əsasən ağız yolu ilə qəbul edilən dərmanlar və siqaret çəkmək orucu batil edir. İynə vurdurmaq və göz damcısı istifadə etmək isə yemək-içmək hesab edilmədiyinə görə orucu batil etmir. Təngnəfəs olanların istifadə etdikləri və xalq arasında fıs-fıs deyilən dərmanlar da orucu batil edir. Çünki bu cür dərmanlar ağız yolu ilə qəbul olunan dərmanlardandır.

Yuxuda qüsl etmək lazım gələn bir halla qarşılaşmaq (cünub olmaq), qan vermək, göz və qulaq damcısından istifadə etmək orucu batil etmir.

Oruc tutduğunu unudaraq nəsə yemək, içmək və cinsi əlaqəyə girmək orucu batil etmir. Peyğəmbərimiz belə demişdir:

“Kim oruc ola-ola oruc tutduğunu unudub nəsə yesə və yaxud içsə, öz orucunu tamamlasın. Çünki onu Allah yedirdib içirtmişdir”.11

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Bəqərə, 2/183. []
  2. Buxari, Savm, 2, 9, Libas, 78; Müslim, Siyam, 164. []
  3. Buxari, Savm, 8; Tirmizi, Savm, 16. []
  4. Buxari, Savm, 2; Müslim, Siyam, 164. []
  5. Buxari, Savm, 6. []
  6. Bəqərə, 2/184. []
  7. Bəqərə, 2/187. []
  8. Buxari, Savm, 20; Müslim, Siyam, 45. []
  9. Tirmizi, Savm, 17. []
  10. Bəqərə, 2/187. []
  11. Buxari, Savm, 26, Əyman, 15; Müslim, Siyam, 171; Tirmizi, Savm, 26; Əbu Davud, Savm, 39. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
18.727 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.051 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.815 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.625 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.542 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.799 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.609 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.425 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 18.727 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.175 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.366 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.543 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.889 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.179 dəfə oxundu
14 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.836 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 37.754 dəfə oxundu
16 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.083 dəfə oxundu
17 Şəfaət inancı 08.02.11 2.848 dəfə oxundu
18 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.833 dəfə oxundu
19 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.910 dəfə oxundu
20 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.137 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.422 dəfə oxundu
22 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.535 dəfə oxundu
23 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.600 dəfə oxundu
24 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.108 dəfə oxundu
25 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.993 dəfə oxundu
26 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.825 dəfə oxundu
27 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.527 dəfə oxundu
28 Dua 25.11.10 6.806 dəfə oxundu
29 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.236 dəfə oxundu
30 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.731 dəfə oxundu
31 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.024 dəfə oxundu
32 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.713 dəfə oxundu
33 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.951 dəfə oxundu
34 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.585 dəfə oxundu
35 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.476 dəfə oxundu
36 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.419 dəfə oxundu
37 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.384 dəfə oxundu
38 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.335 dəfə oxundu
39 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.487 dəfə oxundu
40 Şirk və küfr 14.07.11 3.391 dəfə oxundu
41 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.048 dəfə oxundu
42 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.005 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.979 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.599 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.103 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.871 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.969 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.976 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.548 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.957 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 3.776 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.227 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.504 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.715 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.354 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 967 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.762 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.449 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.257 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.414 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.396 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.075 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.388 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.509 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.347 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.934 dəfə oxundu
67 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.047 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.715 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.570 dəfə oxundu
70 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.786 dəfə oxundu
71 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.795 dəfə oxundu
72 Tağut 28.04.17 2.148 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.657 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.738 dəfə oxundu
75 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.715 dəfə oxundu
76 Vəhy 12.04.13 1.781 dəfə oxundu
77 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 217 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.581 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.381 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.621 dəfə oxundu
81 İsra və Merac 02.04.16 1.134 dəfə oxundu
82 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.337 dəfə oxundu
83 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 308 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.322 dəfə oxundu
85 Qəndil 30.06.09 7.647 dəfə oxundu
86 Şəfaət 08.04.10 3.089 dəfə oxundu
87 Surroqat analıq 03.02.12 4.689 dəfə oxundu
88 Təvəssül 10.06.13 2.971 dəfə oxundu
89 “Ən zəif ev” 09.03.18 212 dəfə oxundu
90 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.529 dəfə oxundu
91 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.466 dəfə oxundu
92 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.467 dəfə oxundu
93 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.478 dəfə oxundu
94 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.226 dəfə oxundu
95 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 304 dəfə oxundu