Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.655 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.135 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.002 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.275 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.610 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.906 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.493 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.181 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.762 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.494 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.511 dəfə oxundu
15 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.399 dəfə oxundu
16 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.543 dəfə oxundu
17 Şirk və küfr 14.07.11 3.518 dəfə oxundu
18 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.150 dəfə oxundu
19 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.118 dəfə oxundu
20 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.472 dəfə oxundu
21 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.841 dəfə oxundu
22 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
23 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
24 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.098 dəfə oxundu
25 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
26 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.937 dəfə oxundu
27 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.494 dəfə oxundu
28 Hikmət 09.01.16 4.211 dəfə oxundu
29 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.713 dəfə oxundu
30 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.608 dəfə oxundu
31 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.774 dəfə oxundu
32 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.515 dəfə oxundu
33 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
34 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.903 dəfə oxundu
35 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
36 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
37 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.439 dəfə oxundu
38 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.624 dəfə oxundu
39 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.152 dəfə oxundu
40 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
41 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.811 dəfə oxundu
42 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.961 dəfə oxundu
43 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.030 dəfə oxundu
44 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.362 dəfə oxundu
45 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.242 dəfə oxundu
46 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
47 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.857 dəfə oxundu
48 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.503 dəfə oxundu
49 Tağut 28.04.17 3.091 dəfə oxundu
50 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.716 dəfə oxundu
51 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
52 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.718 dəfə oxundu
53 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
54 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 522 dəfə oxundu
55 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
56 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.570 dəfə oxundu
57 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
58 İsra və Merac 02.04.16 1.180 dəfə oxundu
59 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.369 dəfə oxundu
60 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 629 dəfə oxundu
61 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
62 Qəndil 30.06.09 7.770 dəfə oxundu
63 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
64 Surroqat analıq 03.02.12 4.781 dəfə oxundu
65 Təvəssül 10.06.13 3.089 dəfə oxundu
66 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu
67 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
68 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.932 dəfə oxundu
69 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
70 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.553 dəfə oxundu
71 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.345 dəfə oxundu
72 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 449 dəfə oxundu
73 Donuz dərisi 02.11.09 3.241 dəfə oxundu
74 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.754 dəfə oxundu
75 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.760 dəfə oxundu
76 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.051 dəfə oxundu
77 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
78 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 309 dəfə oxundu
79 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.975 dəfə oxundu
80 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.954 dəfə oxundu
81 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.397 dəfə oxundu
82 Şəfaət inancı 08.02.11 2.902 dəfə oxundu
83 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
84 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
85 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 450 dəfə oxundu
86 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.805 dəfə oxundu
87 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
88 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.819 dəfə oxundu
89 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.722 dəfə oxundu
90 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.414 dəfə oxundu
91 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.064 dəfə oxundu
92 Xums nədir? 11.01.19 119 dəfə oxundu
93 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
94 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.599 dəfə oxundu
95 Dua 25.11.10 7.024 dəfə oxundu
96 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.642 dəfə oxundu
97 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.994 dəfə oxundu
98 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.085 dəfə oxundu