Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.613 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.632 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.307 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.459 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.508 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.273 dəfə oxundu
16 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
17 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
18 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.181 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.162 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
21 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.474 dəfə oxundu
22 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
23 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.295 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.698 dəfə oxundu
27 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
28 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
29 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.884 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.830 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.410 dəfə oxundu
33 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
34 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.987 dəfə oxundu
35 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.508 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
39 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.110 dəfə oxundu
40 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.637 dəfə oxundu
41 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.876 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.529 dəfə oxundu
45 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
46 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
47 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.305 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
50 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
51 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
52 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.969 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.743 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
55 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
56 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.855 dəfə oxundu
57 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.924 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.396 dəfə oxundu
60 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
61 Hikmət 09.01.16 3.613 dəfə oxundu
62 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.101 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.457 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.694 dəfə oxundu
65 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
67 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.713 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
70 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.405 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
72 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.412 dəfə oxundu
75 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.149 dəfə oxundu
76 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
77 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.477 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
80 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.762 dəfə oxundu
81 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.544 dəfə oxundu
82 Tağut 28.04.17 1.830 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
85 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.318 dəfə oxundu
86 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
87 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 108 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.558 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.317 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
91 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
92 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
93 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 166 dəfə oxundu