Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.654 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.764 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.284 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.358 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 2.844 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.482 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.490 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 7.719 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 3.067 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.811 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.635 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
47 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.596 dəfə oxundu
50 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.378 dəfə oxundu
51 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
53 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
54 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
55 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.623 dəfə oxundu
56 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
57 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
58 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
59 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.348 dəfə oxundu
60 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.041 dəfə oxundu
61 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
62 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
63 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
64 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
65 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.927 dəfə oxundu
66 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
67 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
68 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.113 dəfə oxundu
69 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.697 dəfə oxundu
70 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
71 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
72 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.462 dəfə oxundu
73 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.389 dəfə oxundu
74 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
75 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
76 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
77 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
78 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.344 dəfə oxundu
79 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.765 dəfə oxundu
80 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.150 dəfə oxundu
81 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
82 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
83 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
84 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
85 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
86 Hikmət 09.01.16 4.118 dəfə oxundu
87 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.572 dəfə oxundu
88 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.576 dəfə oxundu
89 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
90 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
91 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
92 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.857 dəfə oxundu
93 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
94 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
95 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
96 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
97 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu