Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.651 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.117 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.923 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.244 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.587 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.889 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.705 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.506 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.439 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.204 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.549 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.646 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.961 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.190 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 107 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.963 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.156 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.363 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.839 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.967 dəfə oxundu
21 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.480 dəfə oxundu
22 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.430 dəfə oxundu
23 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.666 dəfə oxundu
24 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.649 dəfə oxundu
25 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.267 dəfə oxundu
26 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.011 dəfə oxundu
27 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.872 dəfə oxundu
28 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.574 dəfə oxundu
29 Dua 25.11.10 6.944 dəfə oxundu
30 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.461 dəfə oxundu
31 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.866 dəfə oxundu
32 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.058 dəfə oxundu
33 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.773 dəfə oxundu
34 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.059 dəfə oxundu
35 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.654 dəfə oxundu
36 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.481 dəfə oxundu
37 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.441 dəfə oxundu
38 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.439 dəfə oxundu
39 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.363 dəfə oxundu
40 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.521 dəfə oxundu
41 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
42 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.091 dəfə oxundu
43 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.067 dəfə oxundu
44 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.223 dəfə oxundu
45 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.696 dəfə oxundu
46 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.133 dəfə oxundu
47 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.891 dəfə oxundu
48 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.040 dəfə oxundu
49 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
50 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
51 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.403 dəfə oxundu
52 Hikmət 09.01.16 4.040 dəfə oxundu
53 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.455 dəfə oxundu
54 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.545 dəfə oxundu
55 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
56 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.422 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 989 dəfə oxundu
58 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.828 dəfə oxundu
59 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
60 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
61 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.424 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.408 dəfə oxundu
63 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.143 dəfə oxundu
64 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
65 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.672 dəfə oxundu
66 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.633 dəfə oxundu
67 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.972 dəfə oxundu
68 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.208 dəfə oxundu
69 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.047 dəfə oxundu
70 Vərdişlər 10.04.10 2.585 dəfə oxundu
71 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.813 dəfə oxundu
72 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.223 dəfə oxundu
73 Tağut 28.04.17 2.631 dəfə oxundu
74 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.689 dəfə oxundu
75 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.756 dəfə oxundu
76 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.276 dəfə oxundu
77 Vəhy 12.04.13 1.797 dəfə oxundu
78 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 343 dəfə oxundu
79 Təsbeh 06.07.09 3.616 dəfə oxundu
80 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.468 dəfə oxundu
81 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
82 İsra və Merac 02.04.16 1.153 dəfə oxundu
83 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.342 dəfə oxundu
84 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 511 dəfə oxundu
85 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
86 Qəndil 30.06.09 7.699 dəfə oxundu
87 Şəfaət 08.04.10 3.118 dəfə oxundu
88 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
89 Təvəssül 10.06.13 3.038 dəfə oxundu
90 “Ən zəif ev” 09.03.18 275 dəfə oxundu
91 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
92 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.731 dəfə oxundu
93 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
94 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.503 dəfə oxundu
95 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.282 dəfə oxundu
96 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 375 dəfə oxundu