Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.660 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.157 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.081 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.312 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.635 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.931 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.768 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.538 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.674 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.264 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.915 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.838 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.109 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 333 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.985 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.564 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.482 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.932 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.083 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 556 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.048 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.458 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.930 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.818 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.512 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.092 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 298 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.940 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.620 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.068 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.805 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.088 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.129 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 208 dəfə oxundu
36 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.863 dəfə oxundu
37 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.290 dəfə oxundu
38 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.814 dəfə oxundu
39 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.504 dəfə oxundu
40 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.449 dəfə oxundu
41 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.573 dəfə oxundu
42 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.420 dəfə oxundu
43 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.548 dəfə oxundu
44 Şirk və küfr 14.07.11 3.571 dəfə oxundu
45 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.183 dəfə oxundu
46 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.161 dəfə oxundu
47 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.723 dəfə oxundu
48 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.915 dəfə oxundu
49 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.197 dəfə oxundu
50 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.932 dəfə oxundu
51 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.169 dəfə oxundu
52 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.989 dəfə oxundu
53 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.074 dəfə oxundu
54 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.557 dəfə oxundu
55 Hikmət 09.01.16 4.475 dəfə oxundu
56 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.907 dəfə oxundu
57 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.627 dəfə oxundu
58 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.802 dəfə oxundu
59 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.558 dəfə oxundu
60 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.040 dəfə oxundu
61 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.967 dəfə oxundu
62 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.500 dəfə oxundu
63 Faiz 29.03.10 4.525 dəfə oxundu
64 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.447 dəfə oxundu
65 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.634 dəfə oxundu
66 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.169 dəfə oxundu
67 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.419 dəfə oxundu
68 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.938 dəfə oxundu
69 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.194 dəfə oxundu
70 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.069 dəfə oxundu
71 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.475 dəfə oxundu
72 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.436 dəfə oxundu
73 Vərdişlər 10.04.10 2.613 dəfə oxundu
74 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.888 dəfə oxundu
75 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.695 dəfə oxundu
76 Tağut 28.04.17 3.449 dəfə oxundu
77 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.738 dəfə oxundu
78 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.778 dəfə oxundu
79 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.122 dəfə oxundu
80 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
81 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 648 dəfə oxundu
82 Təsbeh 06.07.09 3.654 dəfə oxundu
83 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.611 dəfə oxundu
84 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.660 dəfə oxundu
85 İsra və Merac 02.04.16 1.200 dəfə oxundu
86 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.384 dəfə oxundu
87 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 764 dəfə oxundu
88 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
89 Qəndil 30.06.09 7.989 dəfə oxundu
90 Şəfaət 08.04.10 3.183 dəfə oxundu
91 Surroqat analıq 03.02.12 4.813 dəfə oxundu
92 Təvəssül 10.06.13 3.127 dəfə oxundu
93 “Ən zəif ev” 09.03.18 344 dəfə oxundu
94 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.658 dəfə oxundu
95 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.100 dəfə oxundu
96 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.561 dəfə oxundu
97 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.590 dəfə oxundu
98 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.380 dəfə oxundu
99 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 489 dəfə oxundu