Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.607 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.998 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.726 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.495 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.665 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.334 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.558 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.383 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.319 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.960 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.855 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 839 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.278 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.547 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.736 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.254 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 1.562 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.641 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.703 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.030 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
23 Təsbeh 06.07.09 3.542 dəfə oxundu
24 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.238 dəfə oxundu
25 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.607 dəfə oxundu
26 İsra və Merac 02.04.16 1.096 dəfə oxundu
27 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.318 dəfə oxundu
28 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.293 dəfə oxundu
29 Qəndil 30.06.09 7.419 dəfə oxundu
30 Şəfaət 08.04.10 3.071 dəfə oxundu
31 Surroqat analıq 03.02.12 4.604 dəfə oxundu
32 Təvəssül 10.06.13 2.919 dəfə oxundu
33 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.490 dəfə oxundu
34 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.099 dəfə oxundu
35 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.408 dəfə oxundu
36 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.443 dəfə oxundu
37 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.154 dəfə oxundu
38 Donuz dərisi 02.11.09 3.153 dəfə oxundu
39 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.092 dəfə oxundu
40 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.410 dəfə oxundu
41 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.799 dəfə oxundu
42 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
43 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.748 dəfə oxundu
44 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.558 dəfə oxundu
45 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.657 dəfə oxundu
46 Şəfaət inancı 08.02.11 2.828 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
48 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.841 dəfə oxundu
49 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.460 dəfə oxundu
50 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
51 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.316 dəfə oxundu
52 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.498 dəfə oxundu
53 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.898 dəfə oxundu
54 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.922 dəfə oxundu
55 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.760 dəfə oxundu
56 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.498 dəfə oxundu
57 Dua 25.11.10 6.648 dəfə oxundu
58 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.952 dəfə oxundu
59 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.535 dəfə oxundu
60 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
61 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.604 dəfə oxundu
62 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.785 dəfə oxundu
63 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.450 dəfə oxundu
64 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.466 dəfə oxundu
65 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
66 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.345 dəfə oxundu
67 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.284 dəfə oxundu
68 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.439 dəfə oxundu
69 Şirk və küfr 14.07.11 3.307 dəfə oxundu
70 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
71 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.934 dəfə oxundu
72 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.576 dəfə oxundu
73 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.435 dəfə oxundu
74 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.064 dəfə oxundu
75 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.832 dəfə oxundu
76 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.877 dəfə oxundu
77 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
78 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.258 dəfə oxundu
79 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.857 dəfə oxundu
80 Hikmət 09.01.16 3.452 dəfə oxundu
81 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.957 dəfə oxundu
82 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.436 dəfə oxundu
83 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.676 dəfə oxundu
84 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.247 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 939 dəfə oxundu
86 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.663 dəfə oxundu
87 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
88 Faiz 29.03.10 4.165 dəfə oxundu
89 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.238 dəfə oxundu
91 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.051 dəfə oxundu