Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.651 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.105 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.869 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.174 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.572 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.879 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.683 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.494 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.386 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.956 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.410 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.326 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.857 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.930 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.226 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.575 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.612 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.153 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.997 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.837 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.534 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.846 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.303 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.781 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.740 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.979 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.606 dəfə oxundu
30 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
31 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.437 dəfə oxundu
32 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.395 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.348 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.496 dəfə oxundu
35 Şirk və küfr 14.07.11 3.416 dəfə oxundu
36 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.067 dəfə oxundu
37 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.027 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.052 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.630 dəfə oxundu
40 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.115 dəfə oxundu
41 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.877 dəfə oxundu
42 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.998 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.629 dəfə oxundu
45 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.987 dəfə oxundu
46 Hikmət 09.01.16 3.888 dəfə oxundu
47 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.290 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.518 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.728 dəfə oxundu
50 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.386 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 982 dəfə oxundu
52 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.787 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.456 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 4.285 dəfə oxundu
55 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.403 dəfə oxundu
57 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.126 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.393 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.573 dəfə oxundu
60 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.424 dəfə oxundu
61 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.943 dəfə oxundu
62 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.094 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.880 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.579 dəfə oxundu
65 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.796 dəfə oxundu
66 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.940 dəfə oxundu
67 Tağut 28.04.17 2.331 dəfə oxundu
68 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.665 dəfə oxundu
69 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.745 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.919 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.785 dəfə oxundu
72 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 271 dəfə oxundu
73 Təsbeh 06.07.09 3.597 dəfə oxundu
74 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.411 dəfə oxundu
75 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
76 İsra və Merac 02.04.16 1.138 dəfə oxundu
77 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.338 dəfə oxundu
78 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 396 dəfə oxundu
79 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.325 dəfə oxundu
80 Qəndil 30.06.09 7.680 dəfə oxundu
81 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
82 Surroqat analıq 03.02.12 4.708 dəfə oxundu
83 Təvəssül 10.06.13 2.993 dəfə oxundu
84 “Ən zəif ev” 09.03.18 232 dəfə oxundu
85 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.554 dəfə oxundu
86 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.572 dəfə oxundu
87 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.493 dəfə oxundu
88 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.488 dəfə oxundu
89 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.247 dəfə oxundu
90 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 317 dəfə oxundu
91 Donuz dərisi 02.11.09 3.193 dəfə oxundu
92 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.415 dəfə oxundu
93 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.570 dəfə oxundu
94 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.919 dəfə oxundu
95 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.185 dəfə oxundu