Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.685 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.281 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.283 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.767 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.680 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.053 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.885 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.642 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.667 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.284 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.208 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.990 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.211 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.216 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 356 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.129 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.686 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.898 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.967 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.181 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 720 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.565 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.112 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.050 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.676 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.162 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 416 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.003 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.642 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.126 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.058 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.238 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.159 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 238 dəfə oxundu
36 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.935 dəfə oxundu
37 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.477 dəfə oxundu
38 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.883 dəfə oxundu
39 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
40 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
41 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.691 dəfə oxundu
42 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 243 dəfə oxundu
43 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.451 dəfə oxundu
44 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.563 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.671 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.233 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.230 dəfə oxundu
48 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 143 dəfə oxundu
49 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.131 dəfə oxundu
50 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.016 dəfə oxundu
51 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.236 dəfə oxundu
52 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.950 dəfə oxundu
53 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.275 dəfə oxundu
54 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.996 dəfə oxundu
55 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.335 dəfə oxundu
56 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.074 dəfə oxundu
57 Hikmət 09.01.16 4.763 dəfə oxundu
58 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.273 dəfə oxundu
59 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.674 dəfə oxundu
60 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.858 dəfə oxundu
61 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.645 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.066 dəfə oxundu
63 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.210 dəfə oxundu
64 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.535 dəfə oxundu
65 Faiz 29.03.10 4.680 dəfə oxundu
66 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.458 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.652 dəfə oxundu
68 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.206 dəfə oxundu
69 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
70 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.147 dəfə oxundu
71 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.724 dəfə oxundu
72 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.120 dəfə oxundu
73 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.865 dəfə oxundu
74 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.862 dəfə oxundu
75 Vərdişlər 10.04.10 2.659 dəfə oxundu
76 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.928 dəfə oxundu
77 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.047 dəfə oxundu
78 Tağut 28.04.17 4.188 dəfə oxundu
79 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.773 dəfə oxundu
80 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.800 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.945 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
83 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 938 dəfə oxundu
84 Təsbeh 06.07.09 3.699 dəfə oxundu
85 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.723 dəfə oxundu
86 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
87 İsra və Merac 02.04.16 1.214 dəfə oxundu
88 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.401 dəfə oxundu
89 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 931 dəfə oxundu
90 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.381 dəfə oxundu
91 Qəndil 30.06.09 8.080 dəfə oxundu
92 Şəfaət 08.04.10 3.216 dəfə oxundu
93 Surroqat analıq 03.02.12 4.896 dəfə oxundu
94 Təvəssül 10.06.13 3.162 dəfə oxundu
95 “Ən zəif ev” 09.03.18 388 dəfə oxundu
96 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.736 dəfə oxundu
97 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.493 dəfə oxundu
98 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.589 dəfə oxundu
99 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.622 dəfə oxundu
100 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.436 dəfə oxundu