Fitr sədəqəsi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 20 Haziran 2009 Tövsiyə et Çap et

Fitr sədəqəsi

Lüğəti mənaları yaratmaq, icad etməkkəsmək olan fətr kökündən əmələ gəlmiş fitr sözü orucu başa vurmaq və orucu açmağı (iftar) ifadə edir. Ramazan ayını yaşamağın, onun mükafat və bərəkətindən istifadə etməyin bir şükür ifadəsi kimi verilən sədəqəyə fitr sədəqəsi deyilir.1 Qeyd edək ki, bu söz Azərbaycan dilində fitrə kimi işlədilir.

Fitr sədəqəsi vermək Ramazan orucunun fərz (vacib) qılındığı hicri 2-ci ildə fərz qılınmışdır. Peyğəmbərimiz də fitr sədəqəsini 1 ölçək (təxminən 3 kq) xurma və yaxud 1 ölçək arpa olmaq üzrə qadın, kişi, azad və kölə olub olmamağından asılı olmayaraq hər bir müsəlmana vacib buyurub.2

Əbu Səid əl-Xudridən gələn bir rəvayətdə belə deyilir:

“Biz peyğəmbərin dövründə fitrəni qida məhsullarından 1 sa’3 olaraq verirdik. O vaxtlar bizim yediklərimiz arpa, kişmiş, xurma və yağı alınmış pendir idi”.4

Hədislərdə fitr sədəqəsinin miqdarı buğda, arpa və yaxud üzümdən bir sa (həzrəti peyğəmbərin dövründə istifadə olunan bir ağırlıq ölçüsü vahididir və təqribən 3 kiloqrama bərabərdir) kimi müəyyən edilmişdir.

Fitr sədəqəsinin məhz yuxarıda sadalanan məhsullara əsasən müəyyən edilməsi həmin dövr cəmiyyətinin iqtisadi şərtləri və yemək-içməklə əlaqədar vərdiş və adətlərindən irəli gəlir. Buradan belə bir nəticə çıxır ki, hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt məhz özünün yaşadığı yerdə ən çox istifadə edilən qida məhsulundan fitrə verməlidir.

Fitr sədəqəsinin bir çox maddi-mənəvi hikməti var. Peyğəmbərimizdən bununla əlaqədar olaraq nəql edilən rəvayət belədir:

“Rəsulullah fitrəni oruc tutanı mənasız və pis davranışlardan uzaq saxlaması və möhtac olanlara bir loğma yemək olması üçün fərz (vacib) qılmışdır”.5

Fitr sədəqəsi məsələsində zəkatda tələb olunan nisab miqdarında mal-dövlətə malik olmaq şərti yoxdur. İstər varlı, istərsə kasıb olsun, Ramazan ayında oruc tutmağa gücü çatan hər bir müsəlman fitrə verməlidir. Bu kateqoriyaya fitrə alan yoxsul müsəlmanlar da daxildirlər. Bunun sayəsində hər bir mömin möhtac vəziyyətdə olan digər mömin qardaşlarına kömək etməyin sevinc və gümrahlığını hiss edir.

Hər bir müsəlman fitrə verdiyi vaxt öz ətrafında yaşayan yoxsul bir insanı (miskin) bir gün doyuracaq miqdarda qidanı əsas götürməlidir.

Fitrə verməli olan bir şəxs əgər maddi vəziyyəti əlverişlidirsə, baxmalı olduğu ata-anası, həyat yoldaşı və uşaqları üçün də fitrə verə bilər.

Fitrələri ən gec bayram namazı vaxtına qədər vermək, necə deyərlər, ödəmək lazımdır. Bu məsələ ilə əlaqədar hədislərdə fitrənin bayramın birinci günü sübh namazı ilə bayram namazı arasındakı vaxtda verilməsinin münasib olduğu bildirilsə də, alimlər bunun möhtacların lehinə olacağını fikirləşərək bayramdan bir neçə gün əvvəl də verilməsinin mümkünlüyü qənaətinə gəliblər.

Fitrə möhtac vəziyyətdə olanlara verilir. Fitrə verən şəxsin daxilən niyyət etməsi kifayətdir. Onun fitrə verdiyi vaxt: “Bu, mənim fitrəmdir”, – deməyinə qətiyyən ehtiyac yoxdur. Hətta fitrəni verdiyi (fitrə alan) şəxsin xətrinə dəyəcəyi ehtimalına qarşı belə bir rəftardan xüsusilə uzaq durmaq lazımdır.

Fitrəni alan şəxsin aldığı şeyin fitrə olduğunu bilməyi vacib deyil. Eynilə bunun kimi, fitrə aldığına görə, daha doğrusu, fitrənin müqabilində hansısa bir iş görməyinə də ehtiyac yoxdur.

Müəllif: Yahya Şenol

Saytımızın materiallarından istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Yunus Vehbi Yavuz, “Fitrə” bəndi, Türkiyə Diyanet Vakfı İslam Ensiklopediyası, İstanbul, 1996, XIII cild, s. 160. []
  2. Buxari, Zəkat, 70; Müslim, Zəkat, 12 (984), 13-14. []
  3. Peyğəmbər dövründə istifadə edilmiş ağırlıq vahidi. Bir sa’ təqribən 3 kiloqramdır. []
  4. Buxari, Zəkat, 74. []
  5. Əbu Davud, Zəkat, 17; İbn Macə, Zəkat, 21. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.681 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.250 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.177 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.734 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.662 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.039 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.873 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.628 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.676 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.659 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.681 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.206 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 841 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.374 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 8.040 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.198 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.834 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.143 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 363 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.683 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.232 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.574 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.606 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.401 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 579 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.271 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.013 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.912 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.143 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 338 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.116 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.362 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.875 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.948 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.119 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 618 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.189 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.464 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.013 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.916 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.590 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.111 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 356 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.965 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.626 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.099 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.889 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.137 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.139 dəfə oxundu
53 Коран и культурное развитие. 30.01.19 227 dəfə oxundu
54 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.887 dəfə oxundu
55 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.353 dəfə oxundu
56 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.836 dəfə oxundu
57 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.506 dəfə oxundu
58 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
59 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.611 dəfə oxundu
60 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 198 dəfə oxundu
61 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.433 dəfə oxundu
62 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.555 dəfə oxundu
63 Şirk və küfr 14.07.11 3.622 dəfə oxundu
64 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.203 dəfə oxundu
65 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.191 dəfə oxundu
66 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.863 dəfə oxundu
67 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.955 dəfə oxundu
68 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.203 dəfə oxundu
69 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.940 dəfə oxundu
70 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.208 dəfə oxundu
71 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
72 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.181 dəfə oxundu
73 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.602 dəfə oxundu
74 Hikmət 09.01.16 4.604 dəfə oxundu
75 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.029 dəfə oxundu
76 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.646 dəfə oxundu
77 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.817 dəfə oxundu
78 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.603 dəfə oxundu
79 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.054 dəfə oxundu
80 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.015 dəfə oxundu
81 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.511 dəfə oxundu
82 Faiz 29.03.10 4.561 dəfə oxundu
83 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.451 dəfə oxundu
84 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.639 dəfə oxundu
85 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
86 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.421 dəfə oxundu
87 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.031 dəfə oxundu
88 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.360 dəfə oxundu
89 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.088 dəfə oxundu
90 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.599 dəfə oxundu
91 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.615 dəfə oxundu
92 Vərdişlər 10.04.10 2.635 dəfə oxundu
93 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.903 dəfə oxundu
94 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.822 dəfə oxundu
95 Tağut 28.04.17 3.762 dəfə oxundu
96 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.750 dəfə oxundu
97 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.788 dəfə oxundu
98 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.430 dəfə oxundu
99 Vəhy 12.04.13 1.813 dəfə oxundu
100 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 732 dəfə oxundu