Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.632 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.308 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.459 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.508 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.273 dəfə oxundu
16 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
17 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
18 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.182 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.162 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
21 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.474 dəfə oxundu
22 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
23 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.301 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.699 dəfə oxundu
27 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
28 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
29 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.884 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.832 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.411 dəfə oxundu
33 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
34 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.988 dəfə oxundu
35 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.509 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
39 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.112 dəfə oxundu
40 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.640 dəfə oxundu
41 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.877 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.529 dəfə oxundu
45 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
46 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
47 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.306 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
50 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
51 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
52 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.969 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.743 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
55 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
56 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.856 dəfə oxundu
57 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.924 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.398 dəfə oxundu
60 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
61 Hikmət 09.01.16 3.613 dəfə oxundu
62 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.102 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.457 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.694 dəfə oxundu
65 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
67 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.714 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
70 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.406 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
72 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.412 dəfə oxundu
75 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.150 dəfə oxundu
76 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
77 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.478 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
80 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.764 dəfə oxundu
81 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.546 dəfə oxundu
82 Tağut 28.04.17 1.831 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
85 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.319 dəfə oxundu
86 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
87 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 109 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.559 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.317 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
91 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
92 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
93 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 172 dəfə oxundu