Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.137 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.002 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.275 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.612 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.907 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.496 dəfə oxundu
9 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
10 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.933 dəfə oxundu
11 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
12 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.556 dəfə oxundu
13 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.347 dəfə oxundu
14 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 449 dəfə oxundu
15 Donuz dərisi 02.11.09 3.241 dəfə oxundu
16 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.757 dəfə oxundu
17 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.763 dəfə oxundu
18 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.053 dəfə oxundu
19 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
20 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 310 dəfə oxundu
21 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.975 dəfə oxundu
22 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.962 dəfə oxundu
23 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.399 dəfə oxundu
24 Şəfaət inancı 08.02.11 2.902 dəfə oxundu
25 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
26 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
27 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 454 dəfə oxundu
28 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.806 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
30 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.822 dəfə oxundu
31 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.722 dəfə oxundu
32 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.415 dəfə oxundu
33 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.065 dəfə oxundu
34 Xums nədir? 11.01.19 131 dəfə oxundu
35 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
36 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.606 dəfə oxundu
37 Dua 25.11.10 7.024 dəfə oxundu
38 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.653 dəfə oxundu
39 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.997 dəfə oxundu
40 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
41 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
42 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.183 dəfə oxundu
43 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.764 dəfə oxundu
44 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.495 dəfə oxundu
45 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
46 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.512 dəfə oxundu
47 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.400 dəfə oxundu
48 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.544 dəfə oxundu
49 Şirk və küfr 14.07.11 3.518 dəfə oxundu
50 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
51 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.118 dəfə oxundu
52 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.477 dəfə oxundu
53 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.844 dəfə oxundu
54 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
55 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
56 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.103 dəfə oxundu
57 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
58 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.939 dəfə oxundu
59 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.501 dəfə oxundu
60 Hikmət 09.01.16 4.216 dəfə oxundu
61 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.713 dəfə oxundu
62 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.608 dəfə oxundu
63 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.776 dəfə oxundu
64 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.517 dəfə oxundu
65 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
66 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.905 dəfə oxundu
67 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
68 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
69 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
70 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.625 dəfə oxundu
71 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.159 dəfə oxundu
72 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
73 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.813 dəfə oxundu
74 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.966 dəfə oxundu
75 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
76 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.363 dəfə oxundu
77 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.245 dəfə oxundu
78 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
79 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.858 dəfə oxundu
80 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.506 dəfə oxundu
81 Tağut 28.04.17 3.094 dəfə oxundu
82 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.717 dəfə oxundu
83 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
84 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.722 dəfə oxundu
85 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
86 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 526 dəfə oxundu
87 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
88 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.571 dəfə oxundu
89 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
90 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
91 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.371 dəfə oxundu
92 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 631 dəfə oxundu
93 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
94 Qəndil 30.06.09 7.771 dəfə oxundu
95 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
96 Surroqat analıq 03.02.12 4.784 dəfə oxundu
97 Təvəssül 10.06.13 3.100 dəfə oxundu
98 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu