Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.636 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.170 dəfə oxundu
15 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
16 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.481 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
18 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.093 dəfə oxundu
19 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.996 dəfə oxundu
20 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.654 dəfə oxundu
21 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.146 dəfə oxundu
22 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
23 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
24 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
25 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
26 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
27 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.217 dəfə oxundu
28 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
29 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
30 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
31 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.445 dəfə oxundu
32 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
33 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
34 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
35 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.677 dəfə oxundu
36 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
37 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
38 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
39 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
40 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
41 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
42 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 78 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
45 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
46 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
47 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
50 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.062 dəfə oxundu
51 Hikmət 09.01.16 4.725 dəfə oxundu
52 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.233 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
57 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.659 dəfə oxundu
60 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
62 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.120 dəfə oxundu
65 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.648 dəfə oxundu
66 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
67 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.791 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.817 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
70 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
71 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.012 dəfə oxundu
72 Tağut 28.04.17 4.105 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
75 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.858 dəfə oxundu
76 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
77 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 870 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
81 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
82 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
83 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
85 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
86 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
87 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
88 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
89 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
90 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
91 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.454 dəfə oxundu
92 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
93 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
94 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
95 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 715 dəfə oxundu
96 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
97 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
98 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
99 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
100 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu