Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.105 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.869 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.177 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.572 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.880 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.684 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.494 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.387 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.393 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.575 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.426 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.943 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.094 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.881 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.580 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.798 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.941 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 2.334 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.665 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.745 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.920 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.785 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 272 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.598 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.411 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.138 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.338 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 399 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.325 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 7.680 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.708 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 2.994 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 233 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.556 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.577 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.494 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.489 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.249 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 319 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.193 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.416 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.570 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.919 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.185 dəfə oxundu
47 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.956 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.426 dəfə oxundu
49 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.327 dəfə oxundu
50 Şəfaət inancı 08.02.11 2.858 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
52 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.931 dəfə oxundu
53 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.226 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
55 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.576 dəfə oxundu
56 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.613 dəfə oxundu
57 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.153 dəfə oxundu
58 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.997 dəfə oxundu
59 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.837 dəfə oxundu
60 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.534 dəfə oxundu
61 Dua 25.11.10 6.870 dəfə oxundu
62 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.306 dəfə oxundu
63 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.781 dəfə oxundu
64 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
65 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.741 dəfə oxundu
66 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.979 dəfə oxundu
67 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.608 dəfə oxundu
68 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
69 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.437 dəfə oxundu
70 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.395 dəfə oxundu
71 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.348 dəfə oxundu
72 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.496 dəfə oxundu
73 Şirk və küfr 14.07.11 3.417 dəfə oxundu
74 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.068 dəfə oxundu
75 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.027 dəfə oxundu
76 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.052 dəfə oxundu
77 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.630 dəfə oxundu
78 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.115 dəfə oxundu
79 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.877 dəfə oxundu
80 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.998 dəfə oxundu
81 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
82 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.629 dəfə oxundu
83 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.987 dəfə oxundu
84 Hikmət 09.01.16 3.889 dəfə oxundu
85 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.290 dəfə oxundu
86 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.518 dəfə oxundu
87 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.728 dəfə oxundu
88 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.386 dəfə oxundu
89 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 982 dəfə oxundu
90 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.790 dəfə oxundu
91 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.456 dəfə oxundu
92 Faiz 29.03.10 4.290 dəfə oxundu
93 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
94 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.403 dəfə oxundu
95 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.127 dəfə oxundu