Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.931 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.642 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.326 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.472 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.604 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.413 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.223 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.367 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.260 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.350 dəfə oxundu
11 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.116 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.046 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.271 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.433 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.771 dəfə oxundu
16 Şəfaət 08.04.10 3.021 dəfə oxundu
17 Surroqat analıq 03.02.12 4.450 dəfə oxundu
18 Təvəssül 10.06.13 2.863 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.113 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.885 dəfə oxundu
21 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.322 dəfə oxundu
22 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.407 dəfə oxundu
23 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.085 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.712 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.129 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.512 dəfə oxundu
27 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.251 dəfə oxundu
28 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.708 dəfə oxundu
29 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.140 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.812 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.382 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.208 dəfə oxundu
33 Şəfaət inancı 08.02.11 2.793 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.794 dəfə oxundu
35 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.755 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.693 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.457 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.529 dəfə oxundu
39 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.422 dəfə oxundu
40 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.708 dəfə oxundu
41 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.856 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.540 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.676 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.331 dəfə oxundu
45 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.721 dəfə oxundu
46 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.282 dəfə oxundu
47 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.937 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.227 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.396 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.436 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.372 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.273 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.236 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.288 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.207 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.897 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.853 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.941 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.992 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.000 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.776 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.707 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.370 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.612 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.540 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 3.172 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.597 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.355 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.092 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.127 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 890 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.489 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.365 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.131 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.369 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.211 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 925 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.930 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.502 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.608 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.775 dəfə oxundu
82 Qadınların döyülməsi 29.03.17 612 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.578 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.630 dəfə oxundu
85 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.664 dəfə oxundu
86 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.876 dəfə oxundu
87 Tağut 28.04.17 1.043 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.479 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.105 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.579 dəfə oxundu
91 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.503 dəfə oxundu
92 Vəhy 12.04.13 1.713 dəfə oxundu