Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.800 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.554 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.578 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.394 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.297 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.240 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.063 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.846 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.306 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.566 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.492 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 2.959 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.407 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.307 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.035 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.997 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 842 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.370 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.319 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.993 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.324 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.169 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 841 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.774 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.454 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.471 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.700 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 464 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.517 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.587 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.612 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.684 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 704 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.407 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.037 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.506 dəfə oxundu
37 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.202 dəfə oxundu
38 Vəhy 12.04.13 1.675 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.204 dəfə oxundu
40 Qəndil 30.06.09 7.267 dəfə oxundu
41 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.985 dəfə oxundu
42 İsra və Merac 02.04.16 994 dəfə oxundu
43 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.227 dəfə oxundu
44 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.373 dəfə oxundu
45 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.592 dəfə oxundu
46 Şəfaət 08.04.10 2.961 dəfə oxundu
47 Surroqat analıq 03.02.12 4.334 dəfə oxundu
48 Təvəssül 10.06.13 2.819 dəfə oxundu
49 Donuz dərisi 02.11.09 3.067 dəfə oxundu
50 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.749 dəfə oxundu
51 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.249 dəfə oxundu
52 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.368 dəfə oxundu
53 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.022 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.537 dəfə oxundu
55 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 27.668 dəfə oxundu
56 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.948 dəfə oxundu
57 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.170 dəfə oxundu
58 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.656 dəfə oxundu
59 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.099 dəfə oxundu
60 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.586 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.341 dəfə oxundu
62 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.120 dəfə oxundu
63 Şəfaət inancı 08.02.11 2.751 dəfə oxundu
64 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.754 dəfə oxundu
65 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.693 dəfə oxundu
66 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.648 dəfə oxundu
67 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.408 dəfə oxundu
68 Dua 25.11.10 6.406 dəfə oxundu
69 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.365 dəfə oxundu
70 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.599 dəfə oxundu
71 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.793 dəfə oxundu
72 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.473 dəfə oxundu
73 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.579 dəfə oxundu
74 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.253 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.616 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.150 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.880 dəfə oxundu
78 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.173 dəfə oxundu
79 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.343 dəfə oxundu
80 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.403 dəfə oxundu
81 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.321 dəfə oxundu
82 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.242 dəfə oxundu
83 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.106 dəfə oxundu
84 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.202 dəfə oxundu
85 Şirk və küfr 14.07.11 3.152 dəfə oxundu
86 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.833 dəfə oxundu
87 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.780 dəfə oxundu
88 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.902 dəfə oxundu
89 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.850 dəfə oxundu
90 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.939 dəfə oxundu
91 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.734 dəfə oxundu
92 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.547 dəfə oxundu