Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.272 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.205 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.672 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.639 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.895 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.395 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.839 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
15 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu
16 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
17 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.560 dəfə oxundu
18 Şirk və küfr 14.07.11 3.629 dəfə oxundu
19 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.211 dəfə oxundu
20 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
21 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.929 dəfə oxundu
22 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.965 dəfə oxundu
23 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
24 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
25 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
26 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
27 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.212 dəfə oxundu
28 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.634 dəfə oxundu
29 Hikmət 09.01.16 4.644 dəfə oxundu
30 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.097 dəfə oxundu
31 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.654 dəfə oxundu
32 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
33 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.615 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
35 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.078 dəfə oxundu
36 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
37 Faiz 29.03.10 4.589 dəfə oxundu
38 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
40 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
41 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
42 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.072 dəfə oxundu
43 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.445 dəfə oxundu
44 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.092 dəfə oxundu
45 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.651 dəfə oxundu
46 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.687 dəfə oxundu
47 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
48 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
49 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.877 dəfə oxundu
50 Tağut 28.04.17 3.869 dəfə oxundu
51 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
52 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
53 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.549 dəfə oxundu
54 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
55 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 767 dəfə oxundu
56 Təsbeh 06.07.09 3.683 dəfə oxundu
57 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.671 dəfə oxundu
58 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
59 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
60 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
61 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
62 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
63 Qəndil 30.06.09 8.051 dəfə oxundu
64 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
65 Surroqat analıq 03.02.12 4.838 dəfə oxundu
66 Təvəssül 10.06.13 3.148 dəfə oxundu
67 “Ən zəif ev” 09.03.18 366 dəfə oxundu
68 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.694 dəfə oxundu
69 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.290 dəfə oxundu
70 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
71 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
72 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.414 dəfə oxundu
73 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 620 dəfə oxundu
74 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
75 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.053 dəfə oxundu
76 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.930 dəfə oxundu
77 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.166 dəfə oxundu
78 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.211 dəfə oxundu
79 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 342 dəfə oxundu
80 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.121 dəfə oxundu
81 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.450 dəfə oxundu
82 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.883 dəfə oxundu
83 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
84 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
85 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.132 dəfə oxundu
86 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 646 dəfə oxundu
87 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.283 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
89 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.053 dəfə oxundu
90 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.942 dəfə oxundu
91 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.612 dəfə oxundu
92 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
93 Xums nədir? 11.01.19 369 dəfə oxundu
94 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.977 dəfə oxundu
95 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.628 dəfə oxundu
96 Dua 25.11.10 7.111 dəfə oxundu
97 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.935 dəfə oxundu
98 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.161 dəfə oxundu
99 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
100 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu