Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.305 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.677 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.997 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.377 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.098 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 4.807 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.334 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.662 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.257 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.710 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.658 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.177 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.809 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.132 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.936 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.914 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.941 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.079 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 4.263 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.781 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.804 dəfə oxundu
36 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.054 dəfə oxundu
37 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
38 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 962 dəfə oxundu
39 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
40 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
41 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
42 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
43 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
44 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 953 dəfə oxundu
45 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.385 dəfə oxundu
46 Qəndil 30.06.09 8.107 dəfə oxundu
47 Şəfaət 08.04.10 3.223 dəfə oxundu
48 Surroqat analıq 03.02.12 4.906 dəfə oxundu
49 Təvəssül 10.06.13 3.166 dəfə oxundu
50 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
51 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
52 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.540 dəfə oxundu
53 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.596 dəfə oxundu
54 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.637 dəfə oxundu
55 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu
56 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 774 dəfə oxundu
57 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
58 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.289 dəfə oxundu
59 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.003 dəfə oxundu
60 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.223 dəfə oxundu
61 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.220 dəfə oxundu
62 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 358 dəfə oxundu
63 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
64 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.754 dəfə oxundu
65 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.912 dəfə oxundu
66 Şəfaət inancı 08.02.11 2.969 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
68 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.215 dəfə oxundu
69 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 730 dəfə oxundu
70 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.648 dəfə oxundu
71 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
72 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.134 dəfə oxundu
73 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.081 dəfə oxundu
74 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.708 dəfə oxundu
75 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
76 Xums nədir? 11.01.19 439 dəfə oxundu
77 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.007 dəfə oxundu
78 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
79 Dua 25.11.10 7.131 dəfə oxundu
80 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.092 dəfə oxundu
81 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.259 dəfə oxundu
82 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
83 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
84 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
85 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.536 dəfə oxundu
86 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.890 dəfə oxundu
87 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
88 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.463 dəfə oxundu
89 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.725 dəfə oxundu
90 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
91 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
92 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
93 Şirk və küfr 14.07.11 3.683 dəfə oxundu
94 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
95 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.242 dəfə oxundu
96 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
97 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.197 dəfə oxundu
98 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.031 dəfə oxundu
99 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.248 dəfə oxundu
100 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu