Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.413 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
22 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
23 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
24 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
25 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
26 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
27 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
28 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
29 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
30 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
31 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
32 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
33 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu
34 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
35 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
36 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
37 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
38 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
39 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
40 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
41 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
42 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
43 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
44 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
45 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
46 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
48 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
49 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
50 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
51 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
53 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
54 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
55 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
56 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
57 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
58 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
59 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
60 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
61 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
62 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
63 Tağut 28.04.17 3.618 dəfə oxundu
64 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
65 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
66 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.271 dəfə oxundu
67 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
68 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 695 dəfə oxundu
69 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
70 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
71 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
72 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
73 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
74 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
75 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
76 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
77 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
78 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
79 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
80 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
81 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
82 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
83 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
84 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
85 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
86 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
87 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
88 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
89 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
90 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
91 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
92 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
93 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
94 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.274 dəfə oxundu
95 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
96 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
97 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
98 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
99 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu