Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.054 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.388 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.199 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.257 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.086 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.948 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.750 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.222 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.130 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 3.834 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.631 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 694 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 871 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.175 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.685 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.176 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.020 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 487 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.237 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.322 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.140 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.425 dəfə oxundu
23 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.295 dəfə oxundu
24 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.427 dəfə oxundu
25 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.453 dəfə oxundu
26 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.171 dəfə oxundu
27 Təsbeh 06.07.09 3.206 dəfə oxundu
28 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.692 dəfə oxundu
29 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.364 dəfə oxundu
30 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.397 dəfə oxundu
31 Vəhy 12.04.13 1.540 dəfə oxundu
32 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 2.986 dəfə oxundu
33 Qəndil 30.06.09 6.931 dəfə oxundu
34 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.573 dəfə oxundu
35 İsra və Merac 02.04.16 673 dəfə oxundu
36 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.018 dəfə oxundu
37 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.189 dəfə oxundu
38 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.078 dəfə oxundu
39 Şəfaət 08.04.10 2.770 dəfə oxundu
40 Surroqat analıq 03.02.12 4.045 dəfə oxundu
41 Təvəssül 10.06.13 2.624 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 2.916 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.308 dəfə oxundu
44 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 4.991 dəfə oxundu
45 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.190 dəfə oxundu
46 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.832 dəfə oxundu
47 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.396 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.116 dəfə oxundu
49 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.532 dəfə oxundu
50 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.823 dəfə oxundu
51 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.494 dəfə oxundu
52 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 1.990 dəfə oxundu
53 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 5.977 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.216 dəfə oxundu
55 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.898 dəfə oxundu
56 Şəfaət inancı 08.02.11 2.593 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.624 dəfə oxundu
58 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.509 dəfə oxundu
59 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.503 dəfə oxundu
60 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.229 dəfə oxundu
61 Dua 25.11.10 6.059 dəfə oxundu
62 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.162 dəfə oxundu
63 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.283 dəfə oxundu
64 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.593 dəfə oxundu
65 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.314 dəfə oxundu
66 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.271 dəfə oxundu
67 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 4.959 dəfə oxundu
68 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.327 dəfə oxundu
69 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.721 dəfə oxundu
70 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.636 dəfə oxundu
71 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.029 dəfə oxundu
72 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.183 dəfə oxundu
73 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.265 dəfə oxundu
74 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.183 dəfə oxundu
75 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.091 dəfə oxundu
76 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.698 dəfə oxundu
77 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.915 dəfə oxundu
78 Şirk və küfr 14.07.11 2.952 dəfə oxundu
79 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.657 dəfə oxundu
80 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.559 dəfə oxundu
81 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.785 dəfə oxundu
82 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.336 dəfə oxundu
83 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.701 dəfə oxundu
84 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.610 dəfə oxundu
85 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.160 dəfə oxundu
86 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.141 dəfə oxundu
87 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.393 dəfə oxundu
88 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.319 dəfə oxundu
89 Hikmət 09.01.16 2.283 dəfə oxundu
90 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 675 dəfə oxundu