Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.131 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.475 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.402 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.328 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.178 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.123 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.936 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.488 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.312 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.925 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.437 dəfə oxundu
12 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.850 dəfə oxundu
13 Vəhy 12.04.13 1.609 dəfə oxundu
14 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.117 dəfə oxundu
15 Qəndil 30.06.09 7.049 dəfə oxundu
16 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.815 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 857 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.135 dəfə oxundu
19 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.288 dəfə oxundu
20 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.352 dəfə oxundu
21 Şəfaət 08.04.10 2.871 dəfə oxundu
22 Surroqat analıq 03.02.12 4.183 dəfə oxundu
23 Təvəssül 10.06.13 2.735 dəfə oxundu
24 Donuz dərisi 02.11.09 3.012 dəfə oxundu
25 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.557 dəfə oxundu
26 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.122 dəfə oxundu
27 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.283 dəfə oxundu
28 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.939 dəfə oxundu
29 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.466 dəfə oxundu
30 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.852 dəfə oxundu
31 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.711 dəfə oxundu
32 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.022 dəfə oxundu
33 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.574 dəfə oxundu
34 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.043 dəfə oxundu
35 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.302 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.287 dəfə oxundu
37 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.028 dəfə oxundu
38 Şəfaət inancı 08.02.11 2.682 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.694 dəfə oxundu
40 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.610 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.563 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.331 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 6.244 dəfə oxundu
44 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.285 dəfə oxundu
45 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.449 dəfə oxundu
46 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.699 dəfə oxundu
47 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.387 dəfə oxundu
48 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.432 dəfə oxundu
49 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.124 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.495 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.980 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.762 dəfə oxundu
53 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.087 dəfə oxundu
54 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.273 dəfə oxundu
55 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.337 dəfə oxundu
56 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.261 dəfə oxundu
57 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.170 dəfə oxundu
58 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.942 dəfə oxundu
59 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.081 dəfə oxundu
60 Şirk və küfr 14.07.11 3.078 dəfə oxundu
61 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.750 dəfə oxundu
62 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.681 dəfə oxundu
63 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.844 dəfə oxundu
64 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.634 dəfə oxundu
65 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.840 dəfə oxundu
66 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.675 dəfə oxundu
67 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.410 dəfə oxundu
68 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.231 dəfə oxundu
69 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.493 dəfə oxundu
70 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.402 dəfə oxundu
71 Hikmət 09.01.16 2.664 dəfə oxundu
72 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.034 dəfə oxundu
73 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.242 dəfə oxundu
74 Faiz 29.03.10 3.930 dəfə oxundu
75 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.838 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 772 dəfə oxundu
77 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.137 dəfə oxundu
78 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.253 dəfə oxundu
79 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.861 dəfə oxundu
80 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.244 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.104 dəfə oxundu
82 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 730 dəfə oxundu
83 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.564 dəfə oxundu
84 Vərdişlər 10.04.10 2.395 dəfə oxundu
85 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.331 dəfə oxundu
86 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.593 dəfə oxundu
87 Qadınların döyülməsi 29.03.17 75 dəfə oxundu
88 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.426 dəfə oxundu
89 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.514 dəfə oxundu
90 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.538 dəfə oxundu
91 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.420 dəfə oxundu