Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.117 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.923 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.244 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.587 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.889 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.705 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.506 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.439 dəfə oxundu
9 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.872 dəfə oxundu
10 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.574 dəfə oxundu
11 Dua 25.11.10 6.944 dəfə oxundu
12 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.461 dəfə oxundu
13 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.866 dəfə oxundu
14 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.058 dəfə oxundu
15 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.773 dəfə oxundu
16 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.059 dəfə oxundu
17 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.654 dəfə oxundu
18 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.481 dəfə oxundu
19 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.441 dəfə oxundu
20 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.438 dəfə oxundu
21 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.363 dəfə oxundu
22 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.521 dəfə oxundu
23 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
24 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.091 dəfə oxundu
25 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.067 dəfə oxundu
26 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.223 dəfə oxundu
27 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.696 dəfə oxundu
28 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.133 dəfə oxundu
29 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.891 dəfə oxundu
30 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.040 dəfə oxundu
31 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
32 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
33 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.403 dəfə oxundu
34 Hikmət 09.01.16 4.040 dəfə oxundu
35 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.455 dəfə oxundu
36 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.545 dəfə oxundu
37 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
38 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.422 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 989 dəfə oxundu
40 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.828 dəfə oxundu
41 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
42 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
43 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.424 dəfə oxundu
44 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.408 dəfə oxundu
45 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.143 dəfə oxundu
46 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
47 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.672 dəfə oxundu
48 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.633 dəfə oxundu
49 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.972 dəfə oxundu
50 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.208 dəfə oxundu
51 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.047 dəfə oxundu
52 Vərdişlər 10.04.10 2.585 dəfə oxundu
53 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.813 dəfə oxundu
54 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.223 dəfə oxundu
55 Tağut 28.04.17 2.631 dəfə oxundu
56 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.689 dəfə oxundu
57 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.756 dəfə oxundu
58 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.276 dəfə oxundu
59 Vəhy 12.04.13 1.797 dəfə oxundu
60 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 343 dəfə oxundu
61 Təsbeh 06.07.09 3.616 dəfə oxundu
62 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.468 dəfə oxundu
63 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
64 İsra və Merac 02.04.16 1.153 dəfə oxundu
65 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.342 dəfə oxundu
66 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 511 dəfə oxundu
67 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
68 Qəndil 30.06.09 7.699 dəfə oxundu
69 Şəfaət 08.04.10 3.118 dəfə oxundu
70 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
71 Təvəssül 10.06.13 3.038 dəfə oxundu
72 “Ən zəif ev” 09.03.18 275 dəfə oxundu
73 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
74 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.731 dəfə oxundu
75 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
76 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.503 dəfə oxundu
77 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.282 dəfə oxundu
78 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 375 dəfə oxundu
79 Donuz dərisi 02.11.09 3.204 dəfə oxundu
80 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.549 dəfə oxundu
81 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.646 dəfə oxundu
82 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.961 dəfə oxundu
83 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.190 dəfə oxundu
84 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 107 dəfə oxundu
85 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.963 dəfə oxundu
86 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.156 dəfə oxundu
87 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.363 dəfə oxundu
88 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
89 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.839 dəfə oxundu
90 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.967 dəfə oxundu
91 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.480 dəfə oxundu
92 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.430 dəfə oxundu
93 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.666 dəfə oxundu
94 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.649 dəfə oxundu
95 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.267 dəfə oxundu
96 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.011 dəfə oxundu