Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.000 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.729 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.496 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.667 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.337 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.571 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.523 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.323 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.507 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.912 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.929 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.769 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.500 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.661 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.977 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.555 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.989 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.613 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.794 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.464 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.468 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.349 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.288 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.443 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.313 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.939 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.599 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.447 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.068 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.835 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.887 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.286 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.865 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 3.473 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.984 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.439 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.677 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.252 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 946 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.674 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.175 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.315 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.051 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.328 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.002 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.861 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 852 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.308 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.551 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.743 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.297 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 1.603 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.642 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.705 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.078 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
66 Təsbeh 06.07.09 3.547 dəfə oxundu
67 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.249 dəfə oxundu
68 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.608 dəfə oxundu
69 İsra və Merac 02.04.16 1.102 dəfə oxundu
70 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.320 dəfə oxundu
71 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.299 dəfə oxundu
72 Qəndil 30.06.09 7.437 dəfə oxundu
73 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
74 Surroqat analıq 03.02.12 4.619 dəfə oxundu
75 Təvəssül 10.06.13 2.925 dəfə oxundu
76 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.493 dəfə oxundu
77 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.128 dəfə oxundu
78 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.412 dəfə oxundu
79 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.445 dəfə oxundu
80 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.157 dəfə oxundu
81 Donuz dərisi 02.11.09 3.156 dəfə oxundu
82 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.110 dəfə oxundu
83 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.419 dəfə oxundu
84 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.804 dəfə oxundu
85 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu
86 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.754 dəfə oxundu
87 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.664 dəfə oxundu
88 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.660 dəfə oxundu
89 Şəfaət inancı 08.02.11 2.830 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
91 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.847 dəfə oxundu