Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.482 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.490 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.719 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.067 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.811 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.635 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.596 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.378 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.623 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.348 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.041 dəfə oxundu
51 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
52 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
53 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
54 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
55 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.927 dəfə oxundu
56 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
57 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
58 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.113 dəfə oxundu
59 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.697 dəfə oxundu
60 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
61 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
62 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.462 dəfə oxundu
63 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.389 dəfə oxundu
64 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
65 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
66 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
67 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
68 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.344 dəfə oxundu
69 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.765 dəfə oxundu
70 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.150 dəfə oxundu
71 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
72 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
73 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
74 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
75 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
76 Hikmət 09.01.16 4.118 dəfə oxundu
77 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.572 dəfə oxundu
78 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.576 dəfə oxundu
79 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
80 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
82 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.857 dəfə oxundu
83 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
84 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
85 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
86 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
87 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
88 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
89 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
90 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.764 dəfə oxundu
91 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
92 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.284 dəfə oxundu
93 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
94 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
95 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
96 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.358 dəfə oxundu
97 Tağut 28.04.17 2.844 dəfə oxundu