Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.089 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.419 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.259 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.288 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.121 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.989 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.801 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.307 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.350 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.337 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.036 dəfə oxundu
12 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.409 dəfə oxundu
13 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.822 dəfə oxundu
14 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.708 dəfə oxundu
15 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.054 dəfə oxundu
16 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.214 dəfə oxundu
17 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.295 dəfə oxundu
18 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.218 dəfə oxundu
19 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.117 dəfə oxundu
20 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.815 dəfə oxundu
21 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.985 dəfə oxundu
22 Şirk və küfr 14.07.11 3.013 dəfə oxundu
23 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.697 dəfə oxundu
24 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.611 dəfə oxundu
25 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.812 dəfə oxundu
26 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.486 dəfə oxundu
27 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.761 dəfə oxundu
28 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.638 dəfə oxundu
29 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.227 dəfə oxundu
30 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.181 dəfə oxundu
31 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.435 dəfə oxundu
32 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.347 dəfə oxundu
33 Hikmət 09.01.16 2.416 dəfə oxundu
34 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 765 dəfə oxundu
35 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.177 dəfə oxundu
36 Faiz 29.03.10 3.882 dəfə oxundu
37 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.740 dəfə oxundu
38 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 730 dəfə oxundu
39 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 959 dəfə oxundu
40 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.215 dəfə oxundu
41 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.765 dəfə oxundu
42 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.209 dəfə oxundu
43 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.058 dəfə oxundu
44 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 592 dəfə oxundu
45 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.404 dəfə oxundu
46 Vərdişlər 10.04.10 2.360 dəfə oxundu
47 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.231 dəfə oxundu
48 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.494 dəfə oxundu
49 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.352 dəfə oxundu
50 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.464 dəfə oxundu
51 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.494 dəfə oxundu
52 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.295 dəfə oxundu
53 Təsbeh 06.07.09 3.253 dəfə oxundu
54 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.752 dəfə oxundu
55 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.389 dəfə oxundu
56 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.608 dəfə oxundu
57 Vəhy 12.04.13 1.564 dəfə oxundu
58 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.047 dəfə oxundu
59 Qəndil 30.06.09 6.984 dəfə oxundu
60 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.690 dəfə oxundu
61 İsra və Merac 02.04.16 725 dəfə oxundu
62 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.075 dəfə oxundu
63 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.243 dəfə oxundu
64 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.214 dəfə oxundu
65 Şəfaət 08.04.10 2.806 dəfə oxundu
66 Surroqat analıq 03.02.12 4.107 dəfə oxundu
67 Təvəssül 10.06.13 2.677 dəfə oxundu
68 Donuz dərisi 02.11.09 2.953 dəfə oxundu
69 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.444 dəfə oxundu
70 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.044 dəfə oxundu
71 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.223 dəfə oxundu
72 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.879 dəfə oxundu
73 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.486 dəfə oxundu
75 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.611 dəfə oxundu
76 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.929 dəfə oxundu
77 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.534 dəfə oxundu
78 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.013 dəfə oxundu
79 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.135 dəfə oxundu
80 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.251 dəfə oxundu
81 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.968 dəfə oxundu
82 Şəfaət inancı 08.02.11 2.629 dəfə oxundu
83 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.651 dəfə oxundu
84 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.557 dəfə oxundu
85 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.523 dəfə oxundu
86 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.283 dəfə oxundu
87 Dua 25.11.10 6.146 dəfə oxundu
88 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.216 dəfə oxundu
89 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.367 dəfə oxundu
90 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.648 dəfə oxundu