Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.990 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.710 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.486 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.505 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.662 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.537 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.333 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.537 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.965 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.218 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.833 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 3.392 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.873 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.426 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.672 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.223 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 936 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.638 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.399 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.148 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.400 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.237 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.048 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.382 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.269 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.880 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.823 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 805 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.219 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.544 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.723 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.170 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 1.466 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.635 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.692 dəfə oxundu
36 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.894 dəfə oxundu
37 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
38 Təsbeh 06.07.09 3.532 dəfə oxundu
39 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.212 dəfə oxundu
40 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
41 İsra və Merac 02.04.16 1.093 dəfə oxundu
42 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.316 dəfə oxundu
43 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
44 Qəndil 30.06.09 7.408 dəfə oxundu
45 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
46 Surroqat analıq 03.02.12 4.579 dəfə oxundu
47 Təvəssül 10.06.13 2.906 dəfə oxundu
48 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.488 dəfə oxundu
49 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.029 dəfə oxundu
50 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.397 dəfə oxundu
51 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.436 dəfə oxundu
52 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.142 dəfə oxundu
53 Donuz dərisi 02.11.09 3.148 dəfə oxundu
54 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.050 dəfə oxundu
55 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.375 dəfə oxundu
56 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.781 dəfə oxundu
57 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.169 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.276 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.644 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.827 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.820 dəfə oxundu
64 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.308 dəfə oxundu
65 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.414 dəfə oxundu
66 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
67 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.484 dəfə oxundu
68 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.859 dəfə oxundu
69 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.909 dəfə oxundu
70 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.742 dəfə oxundu
71 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.497 dəfə oxundu
72 Dua 25.11.10 6.633 dəfə oxundu
73 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.900 dəfə oxundu
74 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.497 dəfə oxundu
75 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.983 dəfə oxundu
76 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.595 dəfə oxundu
77 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.759 dəfə oxundu
78 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.426 dəfə oxundu
79 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
80 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.405 dəfə oxundu
81 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.339 dəfə oxundu
82 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.282 dəfə oxundu
83 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.434 dəfə oxundu
84 Şirk və küfr 14.07.11 3.289 dəfə oxundu
85 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.952 dəfə oxundu
86 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.930 dəfə oxundu
87 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.518 dəfə oxundu
88 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.408 dəfə oxundu
89 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.052 dəfə oxundu
90 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.818 dəfə oxundu
91 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.867 dəfə oxundu