Vəsilə nədir?
Müsəlmanlar > İman-əqidə-ibadət > Tədqiqatlar Tarix: 27 Mayıs 2016 Tövsiyə et Çap et

Vəsilə nədir?

 

Allahla özləri arasına vasitəçi qoyanların vəsilə ilə əlaqədar dəlil gətirdikləri ayə budur:

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَيهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُواْ فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun, Ona vəsilə axtarın və Onun yolunda cihad edin ki, bəlkə nicat tapasınız.” (Maidə, 5/35.)

Əhli sünnədəki təriqət əhli və şiənin hamısı bu ayədəki vəsilə kəliməsini şəxslərə şamil etməkdə və hər biri vəsiləyə öz şeyxini[1] ya da imamını[2] tövsiyə etməkdədir. Halbuki, ayəni yarıda kəsməyib bütövlükdə oxuduğumuz zaman bu vəsilənin nə olduğunu açıq-aydın görə bilirik: “…Onun yolunda cihad edin ki, nicat tapasınız!”. Yəni, Allah yolundakı hər bir cəhd Ona yaxınlaşmaqda bir vəsilədir. Təbəri bu ayənin təfsirində belə buyurur: yəni Onu razı salacaq əməl ilə yaxınlaşmanın yollarını axtarın.”[3] Quranı bütövlükdə dəyərləndirən alimlərin əksəriyyəti bu vəsilənin xeyrli əməllər, namaz, oruc, zəkat və Allah yolunda cihad kimi şeylər olduğunu demişlər.[4]

Allahını sevən özü Ona yaxınlaşmalı və bunun yollarını Qurana baxıb görməlidir. Elə bizi də bunun üçün imtahan etməkdədir: “Əməl baxımından hansınızın daha yaxşı olduğunuzu sınamaq üçün ölümü və həyatı yaradan Odur.” (Mülk, 67/2.)

Quran, Allah ilə özləri arasına şəxsləri, cinləri vəsilə qoyan müşrikləri belə tənqid etməkdədir: “Onların ilah yerinə qoyub yalvardıqlarının özləri belə, Rəbbinə daha da yaxın olmaq üçün bir vəsilə axtarırlar, Onun rəhmətini umurlar və əzabından qorxurlar. Həqiqətən, Rəbbinin əzabından qorunmaq lazımdır.” (İsra, 17/57.)

Vəsiləni öz batıl əqidələrinə uyğun şərh edənlər, Əli-İmran surəsinin 31-ci ayəsini əsas göstərərək, “Allah, peyğəmbəri vəsilə etməyi əmr buyurmuşdur”- deyərlər. Ayə isə belədir:

 قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ

De: “Əgər siz Allahı sevirsinizsə, mənə itaət edin ki, Allah da sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Allah bağışlayandır, mərhəmətlidir!”

Onların bu ayəni (sonrakı ayə ilə əlaqəsini kəsərək) dəlil göstərmələri, əslində elçiyə itaətin nə mənaya gəldiyini bilməmələrindən qaynaqlanır. Elçiyə itaət, elə Allaha itaətdir. Çünki elçi öz sözünü deyil, Allahın sözünü çatdırır. Elçiyə uymaq bir vəsilə qoymaq deyil, birbaşa Allaha uymaqdır. Yəni elçinin şəxsinə deyil, sizə çatdırdığı məsaja (vəhyə), Qurana uyun, itaət edin ki, Allah sizi sevsin və günahlarınızı bağışlasın. Rəsul və Nəbi fərqini bilmək və bu barədə ətraflı biliyə yiyələnmək üçün bu linkimizə müraciət edin: http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/5579.html

Sonrakı ayədə:

قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ “Rəsula itaət Allaha itaətdir!”- buyurulmaqdadır.

Bizə gələn hədisi şəriflərdə də Quranda ifadə edilən vəsilənin nə olduğu praktik nümünələrlə sərgilənməkdədir. Peyğəmbər əleyhissəlam belə buyurmuşdur:

Ey Qüreyşlilər, ey əmim Abbas! özünüzü qurtarın, Allahın yanında sizə bir faydam olmaz! Qızım Fatimə! Malımdan dilədiyini istə amma Allahın yanında sənə faydam olmaz. Özünü bir xurma dənəsilə olsa qurtarmağa bax!” 

Əli b. Əbu Talib, bizə təvəssül (vəsilə) və dua ədəbini vəsf edərək belə demişdi: “Təvəssül edən bir şəxsin təvəssülü, Allah Təalaya və rəsuluna iman, (əməl yönündən) Allah yolunda cihaddır; çünkü o İslamın zirvəsidir.” (“Nəhcul Bəlağa”, s. 163.)

“Ey insanlar! Allah ilə hiç kim arasında nəsil əlaqəsi yoxdur. İnsanın yaxşı əməllərindən, xeyrli və gözəl davranışlarından başqa, ona xeyir gətirəcək və şərri ondan döndərəcək bir şey yoxdur. Olmaya, aranızdan biri xəyala qapılıb da boş fikirlərə düşməsin! Məni Həqq ilə göndərən Allaha andolsun ki, ilahi rəhmətə nail olan əməldən başqa heç bir qurtuluş vəsiləsi yoxdur!”

Bunları dedikdən sonra da belə əlavə etdi: “Allahım! Təbliğ etdimmi?” (İbn Ebil Hadid, “Nəhcul-Bəlaga Şərhi”, c. 2, s. 883).

Təəssüf ki, Əli əleyhissəlamın bu izahatını və xəbərdarlığını diqqətə almayan şiə alimlərinin çoxu, vəsilənin Əli əleyhissəlamın elə özü və nəsli olduğunu iddia etmişlər. Beləliklə, tarix boyu sevdikləri şəxsləri müqəddəsləşdirən insanların xətalarını davam etdirmiş və hələ də etdirməkdədirlər.

İslam alimlərinin ən böyüklərindən biri olan Əbu Hənifənin: “Hiç kimsə ‘Səndən Peyğəmbərinin haqqı üçün istəyirəm!’- deməsin.” (Seyyid Muhamməd Rəşid Rıza, əl-Mənar, c. 6, s. 369-377.)

Nəticə etibarilə, Quranda hər hansı bir şəxsi vəsilə etmək, ona bağlanmaq, ondan əl almaq, filankəsin övladı olmaq kimi işlərlə Allah qatında hər hansı bir mərtəbəyə, arzuya nail olunmayacağı və insanların yalnız öz əməlləri ilə qiymətləndiriləcəyi bildirilməkdədir. Bunu ən qısa və öz ifadə edən Nəcm surəsinin 39-cu ayəsidir:

وَأَنْ لَيْسَ لِلْإِنْسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ

İnsana öz çalışmasından\əməlindən başqası yoxdur.”

Müəllif: Aydın Mülayim.[5]

Bu barədə bir başqa yazımızı və video dərsi aşağıdakı linklərdən görə bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/5350.html

http://www.muselmanlar.com/elanlar-xeberler/6191.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Hocazade Ahmet Hilmi, “Hadıkatul Evliya”, TDV., yay., İstanbul, 2007, s. 29.

[2] Əli b. Kummiyə aid təfsirdə belə rəvayət edilmişdir: “Onu vəsiləylə arayın’ ayəti, ‘İmamı vəsilə qılaraq Allaha yaxınlaşın’ mənasına gəlir.” Allaməyə görə məqsəd itaətdir. Yəni imama itaətlə Allaha yaxınlaşın. (Təbatabai, “əl-Mizan”, c. 6, s.328-332)

[3] Təbəri, “Camiul Bəyan”, c.4. s. 566.

[4] Təbəri, Kurtubi, İbn Kəsir, Razi təfsirlərinin bu ayə ilə əlaqədar izahlarına baxa bilərsiniz.

[5] Müsəlmanlar.com saytının redaktoru.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.056 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.916 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.746 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.555 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.878 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.801 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
14 “Ən zəif ev” 09.03.18 329 dəfə oxundu
15 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
16 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.033 dəfə oxundu
17 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
18 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
19 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.368 dəfə oxundu
20 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 475 dəfə oxundu
21 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
22 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.854 dəfə oxundu
23 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.804 dəfə oxundu
24 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
25 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
26 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 328 dəfə oxundu
27 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.979 dəfə oxundu
28 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.295 dəfə oxundu
29 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.444 dəfə oxundu
30 Şəfaət inancı 08.02.11 2.917 dəfə oxundu
31 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
32 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
33 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 520 dəfə oxundu
34 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.956 dəfə oxundu
35 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
36 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.895 dəfə oxundu
37 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.779 dəfə oxundu
38 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.471 dəfə oxundu
39 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.082 dəfə oxundu
40 Xums nədir? 11.01.19 263 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 7.056 dəfə oxundu
44 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.754 dəfə oxundu
45 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.047 dəfə oxundu
46 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.106 dəfə oxundu
47 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
48 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.251 dəfə oxundu
49 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.551 dəfə oxundu
53 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
54 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.172 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.143 dəfə oxundu
58 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.616 dəfə oxundu
59 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.891 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.147 dəfə oxundu
63 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
64 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.018 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.543 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 4.405 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.846 dəfə oxundu
68 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
69 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.795 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.544 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.955 dəfə oxundu
73 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
74 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.445 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu
78 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
79 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.895 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.101 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.060 dəfə oxundu
82 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.425 dəfə oxundu
83 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.368 dəfə oxundu
84 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
85 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
86 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.624 dəfə oxundu
87 Tağut 28.04.17 3.331 dəfə oxundu
88 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.726 dəfə oxundu
89 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
90 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.969 dəfə oxundu
91 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
92 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 590 dəfə oxundu
93 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
94 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
95 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
96 İsra və Merac 02.04.16 1.182 dəfə oxundu
97 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.381 dəfə oxundu
98 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 698 dəfə oxundu