İslamda geyim ədəbi
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 05 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et

İslamda geyim ədəbi

Maddi imkan və gücü kifayət qədər olan insanların bu maddi imkanlarını əks etdirəcək şəkildə geyinməsi təkəbbür və lovğalıq mənasına gəlmir. Hətta insanın maddi gücünü göstərəcək şəkildə geyinməsinin insanlara Allahdan gələn bir haqq olduğu xatırlanmalıdır.

Səhabələrdən Əvf ibn Malik atasından belə nəql edir: “Əynimdə adi paltar olduğu halda Rəsulullahın (s) yanına gəlmişdim. Məndən soruşdu:

“Sənin malın yoxdurmu?”

Mən “Var!” dedikdə “Hansı növ maldandır?” deyə soruşdu. Mən yenə “Allah hər cür maldan mənə vermişdir. Dəvə, öküz, xırdabuynuzlu heyvanlar, at və kölə” dedikdə belə buyurdu:

“Elə isə Allah sənə bir mal verdiyi zaman bu nemətin əlaməti sənin üzərində görünməlidir!”.1

Rəvayətlərdən Rəsulullahın (s) kaftan (üst paltarı, xalat) kimi paltarlar geyindiyi aydın olur. Misvər ibn Mahrəmənin rəvayətinə görə, Rəsulullah (s) səhabələrinə bir qism kaftanlar payladı. Lakin Misvərin atasına (Mahrəməyə) heç nə vermədi. Bundan sonra atam: “Gəlin, Rəsulullahın (s) yanına gedək!” dedi və birlikdə getdik. Ora çatdıqda mənə belə dedi: “İçəri gir və Rəsulullaha (s) gəldiyimi bildir!” Mən də xəbər verdim. Rəsulullah (s) əynində payladığı kaftanlardan biri ilə qarşımıza çıxdı və belə buyurdu: “Bunu sənin üçün saxladıq”. Sonra Rəsulullah (s) atama baxdı və “Mahrəmə razı oldu!” dedi.2

Kaftan formasında olan paltarlar geyinməklə yanaşı Rəsulullahın (s) zolaqlı parçalardan olan paltarları xoşladığı da aydın olur. Ənəs (r) belə nəql edir: “Rəsulullah (s) ən çox hibərə (çubuqlu Yəmən parçası) geyinməyimizi çox xoşlayırdı” (Buxari, “Libas”, 18; Müslim, “Libas”, 32; (2079); Əbu Davud, “Libas”, 15, (4060); Tirmizi, “Libas”, 45; (1788); Nəsai, “Zinət”, 95, (8/203)).

Rəsulullahın (s) ən gözəl paltarlar geyinməsi də rəvayət olunur. Rəsulullahın (s) bu hərəkəti səhabələrin sonrakı həyatlarında onların geyim tərzinə də təsir etmişdi. İndi qeyd edəcəyimiz rəvayət yalnız bu vəziyyəti təsdiq etmir, həmçinin təmsilçilik funksiyası olan vəzifələrdəki insanların xüsusən yaxşı və gözəl tərzdə geyinmələrinin zəruri olduğunu bildirir. İbn Abbas belə nəql edir: “Həruriyyə (xaricilər) çıxdıqda Əlinin (r) yanına gəldim. Mənə belə dedi: “O adamlara baş çək!” Mən də Yəmən geyimlərinin ən gözəlini geyindim. Hərurilərin yanına gəldim. Onlar mənə dedilər: “Xoş gəldin, ey İbn Abbas! Bu, nə paltardır geyinmisən?” Mən: “Məni məzəmmət edirsiniz? Mən Rəsulullahın (s) əynində mümkün olan ən gözəl paltarı gördüm!” dedim.3

Təzə paltar geyinməklə bağlı ədəb qaydalarından biri də dua etməkdir. Bu dua insanın Allah tərəfindən qorunmasında vacib bir səbəbdir. Əbu Umamə belə nəql edir: “İbn Ömər (r) təzə paltar geyinmişdi və belə dua edirdi: “Ayıb yerlərimi örtdüyüm və həyatda gözəlliyimi təmin etmiş paltarı mənə nəsib edən Allaha şükürlər olsun”. Sonra belə dedi: “Mən Rəsulullaha (s) qulaq asdım: “Kim təzə paltar geyinib belə dua etsə və sonradan köhnə olan paltarı sədəqə kimi versə, həm həyatda, həm də vəfat etdikdən sonra Allah tərəfindən qorunar”.4

Rəsulullahın (s) əsasən sarı paltarları xoşlamadığı bildirilir. Əlinin (r) bir rəvayətinə görə, Rəsulullah (s) sarı rəngli paltar geyinməyi ona hətta qadağan etmişdi. Lakin bunu da qeyd etməliyik ki, bu qadağa ümumi deyil, xüsusi idi. Əli (r) də bu məsələyə diqqət yetirirdi. Belə ki: “Rəsulullah (s) mənə qızıl üzük taxmağı, sarı rəngdə paltar geyinməyi qadağan etdi”. Əbu Davudun rəvayətində Əli (r) belə buyurur: “Bu qadağanın (sarı paltar geyinməyin) sizə də aid olduğunu demirəm”.5

Lakin buradan belə aydın olur ki, Rəsulullahın (s) bu xüsusi qadağası bəzi səhabələrə də aid olmuşdu. Amr ibn As (r) belə nəql edir: “Rəsulullah (s) əynimdə sarı rəngdə iki paltar gördü və belə buyurdu:

“Bunu sənə anan əmr etdi?”

Mən dedim:

“Mən onları yuyaram”.

Rəsulullah (s) isə belə buyurdu:

“Onları həm də yandır!”.6

Başqa bir rəvayətdə isə Rəsulullah (s) belə buyurur: “Bunlar qeyri-müsəlmanların paltarlarındandır, onları geyinmə”.7

Bəzi alimlər uşaqların geyəcəkləri paltar haqqında belə buyururlar: “Oğlan uşaqlarına ipək və rəngli yox, ağ paltarlar geyindirmək lazımdır. Haqqında söhbət edilən (yəni ipək və rəngli) paltarların qadınlara və qadın kimi davranan kişilərə aid olduğu, kişilərin bunlardan çəkinməsinin zəruri, yəni bunların məkruh olması uşaqlara başa salınmalıdır. Uşaq gözəl və bahalı paltarlara alışdırılan digər uşaqlardan qorunmalıdır”.

İpək paltar müsəlman kişilərə haram edilib. Əli (r) belə nəql edir: “Rəsulullah (s) bir qədər ipək götürüb sağ ovcuna qoydu, bir qədər də qızıl götürüb sol ovcuna qoydu və belə buyurdu: “Bu iki şey ümmətimin kişilərinə haramdır” (Tirmizi və Nəsaidə Əbu Musadan gələn digər rəvayətdə belə buyurulur: “Ümmətimin kişilərinə ipək paltar və qızıl haram, qadınlara isə halal edildi”).8

Lakin bəzi xüsusi hallarda ipək paltarın geyilməsi ilə bağlı şəxsən Rəsulullahın (s) icazəsi var. Bir rəvayətdə belə deyilir: “Rəsulullaha (s) bitdən şikayət olundu. Rəsulullah (s) da onlara iştirak etdiyi döyüşlərdə ipək köynəklər geyinməyə icazə verdi”.9

Səhabələr oğlan uşaqlarının ipək paltarlar geyinməməsi məsələsində diqqətli hərəkət edirdilər.

İmam Kəsani ipək paltar geyinməyin kişilərə haram buyrulması ilə bağlı belə deyir: “Kişilər üçün ipək paltar geyinməyin haram olması məsələsində yaşı az olan oğlan uşaqları ilə yetkin kişilər arasında fərq yoxdur. Çünki Rəsulullah (s) “İpək və qızıl ümmətimin kişilərinə haram edildi” buyurmaqla həmin hökmü bütün kişilərə aid etmişdir. Lakin ipək paltar geyinən kiçik oğlan uşağının günahı uşağa yox, bu paltarı ona geyindirənə yazılır. Çünki bu yaşda olan uşaq mükəlləf deyil və məsuliyyət daşımır. Eyni zamanda verilən içkini içən uşağın günahı uşağa yox, həmin içkini ona verənin üzərinə yazılır. Paltar məsələsi də belədir”.10

Müəllif: Mahmud Məmmədov

Mənbə: davet.az (“Dəvət” jurnalı)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Nəsai, “Zinət”, 83, (8, 196); Tirmizi, “Birr”, 63 (2007). []
  2. Buxari, “Fazlul-Xumus”, 11, “Libas”, 12; Müslim, “Zəkat”, 129, (1058); Əbu Davud, “Libas”, 4, (4028); Tirmizi, “Ədəb”, 53, (2819); Nəsai, “Zinət”, 100, (7, 205). []
  3. Əbu Davud, “Libas”, 8, (4037). []
  4. Tirmizi, “Daavat”, 119, (3555); İbn Macə, “Libas”, 2, (3557). []
  5. Muslim, “Libas”, 31 (2078); “Muvatta”, 28, (1, 80); Əbu Davud, “Libas”, 11, (4044, 4045, 4046, 4060), Hatim, 4, (4225). []
  6. Muslim, “Libas”, 28. []
  7. Muslim, “Libas”, 27. []
  8. Əbu Davud, “Libas”, 14, (4057); Nəsai, “Zinət”, 40 (8, 160. []
  9. Buxari, “Libas”, 29, “Cihad”, 91; Müslim, “Libas”, 25, (2076); Tirmizi, “Libas”, 2, (1722); Əbu Davud, “Libas”, 13, (4056); Nəsai, “Zinət”, 93, (8, 202. []
  10. Kəsani, “Bədaius-Sanai”, 5/131. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.445 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.309 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.678 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 958 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.386 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 8.109 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.907 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.167 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.541 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.597 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.638 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 775 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.298 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.006 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.227 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.222 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 359 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.762 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.915 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.970 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.216 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 731 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.658 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.142 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.084 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.709 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 441 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.009 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.132 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.099 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.261 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
53 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
54 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
55 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.538 dəfə oxundu
56 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.891 dəfə oxundu
57 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.514 dəfə oxundu
58 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.466 dəfə oxundu
59 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.730 dəfə oxundu
60 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
61 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
62 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
63 Şirk və küfr 14.07.11 3.687 dəfə oxundu
64 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
65 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.243 dəfə oxundu
66 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
67 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.202 dəfə oxundu
68 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.033 dəfə oxundu
69 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.249 dəfə oxundu
70 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
71 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.291 dəfə oxundu
72 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.998 dəfə oxundu
73 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.379 dəfə oxundu
74 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.099 dəfə oxundu
75 Hikmət 09.01.16 4.816 dəfə oxundu
76 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.337 dəfə oxundu
77 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
78 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
79 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.670 dəfə oxundu
80 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
81 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.258 dəfə oxundu
82 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
83 Faiz 29.03.10 4.714 dəfə oxundu
84 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.661 dəfə oxundu
86 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
87 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
88 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.180 dəfə oxundu
89 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.813 dəfə oxundu
90 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.140 dəfə oxundu
91 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.943 dəfə oxundu
92 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.918 dəfə oxundu
93 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
94 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.942 dəfə oxundu
95 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.087 dəfə oxundu
96 Tağut 28.04.17 4.279 dəfə oxundu
97 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
98 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.805 dəfə oxundu
99 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.065 dəfə oxundu
100 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu