Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 31 Mayıs 2012 Tövsiyə et Çap et

Allah Rəsulunun dövründə notarius

Qurani-Kərimdə borc əlaqələrinin yazılması, haqların zay olmaması və lazım olanda sübut edilməsi üçün zəruri tədbirlərin alınması əmr olunmuşdur: «Ey iman gətirənlər! Müəyyən müddətə bir-birinə borc verib aldıqda, onu yazın! Bunu (bu sənədi) aranızda bir nəfər ədalətli katib yazsın… iki nəfər də şahid tutun…» («Bəqərə» surəsi, 282).

Bu əmri ilk yerinə yetirən də Rəsulullah və Onun səhabələri olmuş, qarşılıqlı borc-haqq əlaqələrinin yazılması, sənədləşdirilməsi xüsusi hüquqla yanaşı, ammə (ümumi) hüquqa da şamil edilmiş, müqavilə və andlaşmalar qeyd olunmuş, bunlardan sonra notariusluq təsisatı meydana çıxmışdır.

Hz.Peyğəmbərin dövründə borc alıb-vermək və oxşar hüquqi sənədlərin yazılması ilə əlaqəli nümunələrdən günümüzə qədər gəlib çatanları mövcuddur. Bunlardan birini bizə Buxari nəql edir: Rəsulullah (s) əl-Adda b. Xaliddən bir qul almış və satış sənədi hazırlatdıraraq bunları yazdırmışdır:

«Bu Rəsulullah Muhəmmədin əl-Addadan aldığıdır, müsəlmanın müsəlmana satışıdır. Alınanda (qulda) heç bir xəstəlik, mənfilik yoxdur və əvvəllər cinayət törətməyib».1

Bu satışın mövzusu quldu. Rəsulullah (s) ona hədiyyə edilən qulu həmişə azad etdiyinə görə, O, bunu da azad etmək məqsədilə almışdır. Qul mühüm bir müqavilə mövzusu olduğu üçün haqq iddiaları və s. ola biləcəyi məqsədi ilə əqd (müqavilə) yazı ilə müəyyən edilmiş və satış mövzusunun xüsusiyyətləri qeyd edilmişdir. Beləliklə, günümüzdə daşınmaz əmlakın, minik vasitələrinin və s. satışında qanuni şərt halına gələn sənədləşməyə işıq tutmuşdur.

Həzrəti Ömərə Xeybər qənimətlərindən bir xurmalıq qalmışdı. Rəsulullahla məsləhətləşmədən sonra bu torpağı vəqf halına gətirmişdi.2 Bu vəqfin sənədləşdirildiyini və zərurət olduğu halda, vəqf sənədinin təkrar yazıldığını aşağıdakı hadisədən başa düşürük:

Yəhya b. Səid Hz.Ömərin nəvəsi Əbdulhəmid b. Abdullahın ona bunları yazdırdığını rəvayət edir: «Bismillahir Rəhmanir Rahim, bu, Allahın qulu Ömərin Səmğ adlandırılan xurmalığı haqqında yazdırdığı sənəddir. (Sənəddə dərc edilən şərt budur:) Torpağın əsli satılmayacaq, bağışlanmayacaq, varislərə keçməyəcəkdir. Bundan istifadə haqqı kasıblara, qohumlara, qullara, Allah yolunda olanlara, yolda qalanlara aiddir. Vəqfi idarə edənlərin adi qaydalar daxilində buradan yeməsi və başqasına ehsan verməsi sərbəstdir, ancaq mal yığması halal deyil. Məhsuldan artıq qalan yoxsula veriləcəkdir. Səmği idarə edən şəxs istəsə, məhsulu sataraq burada işlətmək məqsədi ilə qul ala bilər».

Bunu Muayqib yazıb və Abdullah b. əl-Ərkam da şahidlik etmişdir. Abdullahın vəfatı yaxınlaşanda Hz.Ömərin bu mənadakı vəsiyyətini də sənədə əlavə etmişdir: Yaşadığı müddət ərzində Səmğə Həfsə rəhbərlik edəcək, ondan sonra da yenə onun ailəsindəki ağlı başında olanlar vəqfi idarə edəcəklər».3

MƏNBƏ: “Oxu” qəzeti, nömrə 054, 15 aprel15 may 2012, s. 24-25.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, «Sehr», 19. []
  2. Buxari, «Şurut», 19; «Vəsaya», 22, 28. []
  3. Əbu Davud, «Vəsaya», 13; Hacəvi, c. 1, s. 211 və digərləri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.862 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.759 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.052 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.884 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.922 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.449 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.873 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.678 dəfə oxundu
15 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
16 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
17 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
18 Şirk və küfr 14.07.11 3.660 dəfə oxundu
19 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
20 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
21 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 84 dəfə oxundu
22 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
23 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
24 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
25 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
26 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
27 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
28 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.304 dəfə oxundu
29 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.063 dəfə oxundu
30 Hikmət 09.01.16 4.728 dəfə oxundu
31 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.234 dəfə oxundu
32 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
33 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.852 dəfə oxundu
34 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
35 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
36 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.156 dəfə oxundu
37 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
38 Faiz 29.03.10 4.663 dəfə oxundu
39 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
40 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
41 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
42 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
43 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.122 dəfə oxundu
44 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.655 dəfə oxundu
45 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
46 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.796 dəfə oxundu
47 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.823 dəfə oxundu
48 Vərdişlər 10.04.10 2.655 dəfə oxundu
49 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.922 dəfə oxundu
50 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.014 dəfə oxundu
51 Tağut 28.04.17 4.112 dəfə oxundu
52 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
53 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
54 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.866 dəfə oxundu
55 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
56 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 879 dəfə oxundu
57 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
58 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
59 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
60 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
61 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
62 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 919 dəfə oxundu
63 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
64 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
65 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
66 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
67 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
68 “Ən zəif ev” 09.03.18 384 dəfə oxundu
69 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.731 dəfə oxundu
70 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.461 dəfə oxundu
71 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
72 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
73 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
74 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 720 dəfə oxundu
75 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
76 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
77 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
78 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.206 dəfə oxundu
79 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
80 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
81 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
82 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.640 dəfə oxundu
83 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
84 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
85 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
86 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.173 dəfə oxundu
87 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 714 dəfə oxundu
88 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.487 dəfə oxundu
89 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
90 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.096 dəfə oxundu
91 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.999 dəfə oxundu
92 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.655 dəfə oxundu
93 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.148 dəfə oxundu
94 Xums nədir? 11.01.19 407 dəfə oxundu
95 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
96 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
97 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
98 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.037 dəfə oxundu
99 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.218 dəfə oxundu
100 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu