Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 31 Mayıs 2012 Tövsiyə et Çap et

Allah Rəsulunun dövründə notarius

Qurani-Kərimdə borc əlaqələrinin yazılması, haqların zay olmaması və lazım olanda sübut edilməsi üçün zəruri tədbirlərin alınması əmr olunmuşdur: «Ey iman gətirənlər! Müəyyən müddətə bir-birinə borc verib aldıqda, onu yazın! Bunu (bu sənədi) aranızda bir nəfər ədalətli katib yazsın… iki nəfər də şahid tutun…» («Bəqərə» surəsi, 282).

Bu əmri ilk yerinə yetirən də Rəsulullah və Onun səhabələri olmuş, qarşılıqlı borc-haqq əlaqələrinin yazılması, sənədləşdirilməsi xüsusi hüquqla yanaşı, ammə (ümumi) hüquqa da şamil edilmiş, müqavilə və andlaşmalar qeyd olunmuş, bunlardan sonra notariusluq təsisatı meydana çıxmışdır.

Hz.Peyğəmbərin dövründə borc alıb-vermək və oxşar hüquqi sənədlərin yazılması ilə əlaqəli nümunələrdən günümüzə qədər gəlib çatanları mövcuddur. Bunlardan birini bizə Buxari nəql edir: Rəsulullah (s) əl-Adda b. Xaliddən bir qul almış və satış sənədi hazırlatdıraraq bunları yazdırmışdır:

«Bu Rəsulullah Muhəmmədin əl-Addadan aldığıdır, müsəlmanın müsəlmana satışıdır. Alınanda (qulda) heç bir xəstəlik, mənfilik yoxdur və əvvəllər cinayət törətməyib».1

Bu satışın mövzusu quldu. Rəsulullah (s) ona hədiyyə edilən qulu həmişə azad etdiyinə görə, O, bunu da azad etmək məqsədilə almışdır. Qul mühüm bir müqavilə mövzusu olduğu üçün haqq iddiaları və s. ola biləcəyi məqsədi ilə əqd (müqavilə) yazı ilə müəyyən edilmiş və satış mövzusunun xüsusiyyətləri qeyd edilmişdir. Beləliklə, günümüzdə daşınmaz əmlakın, minik vasitələrinin və s. satışında qanuni şərt halına gələn sənədləşməyə işıq tutmuşdur.

Həzrəti Ömərə Xeybər qənimətlərindən bir xurmalıq qalmışdı. Rəsulullahla məsləhətləşmədən sonra bu torpağı vəqf halına gətirmişdi.2 Bu vəqfin sənədləşdirildiyini və zərurət olduğu halda, vəqf sənədinin təkrar yazıldığını aşağıdakı hadisədən başa düşürük:

Yəhya b. Səid Hz.Ömərin nəvəsi Əbdulhəmid b. Abdullahın ona bunları yazdırdığını rəvayət edir: «Bismillahir Rəhmanir Rahim, bu, Allahın qulu Ömərin Səmğ adlandırılan xurmalığı haqqında yazdırdığı sənəddir. (Sənəddə dərc edilən şərt budur:) Torpağın əsli satılmayacaq, bağışlanmayacaq, varislərə keçməyəcəkdir. Bundan istifadə haqqı kasıblara, qohumlara, qullara, Allah yolunda olanlara, yolda qalanlara aiddir. Vəqfi idarə edənlərin adi qaydalar daxilində buradan yeməsi və başqasına ehsan verməsi sərbəstdir, ancaq mal yığması halal deyil. Məhsuldan artıq qalan yoxsula veriləcəkdir. Səmği idarə edən şəxs istəsə, məhsulu sataraq burada işlətmək məqsədi ilə qul ala bilər».

Bunu Muayqib yazıb və Abdullah b. əl-Ərkam da şahidlik etmişdir. Abdullahın vəfatı yaxınlaşanda Hz.Ömərin bu mənadakı vəsiyyətini də sənədə əlavə etmişdir: Yaşadığı müddət ərzində Səmğə Həfsə rəhbərlik edəcək, ondan sonra da yenə onun ailəsindəki ağlı başında olanlar vəqfi idarə edəcəklər».3

MƏNBƏ: “Oxu” qəzeti, nömrə 054, 15 aprel15 may 2012, s. 24-25.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, «Sehr», 19. []
  2. Buxari, «Şurut», 19; «Vəsaya», 22, 28. []
  3. Əbu Davud, «Vəsaya», 13; Hacəvi, c. 1, s. 211 və digərləri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.863 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.309 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.678 dəfə oxundu
9 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
10 Faiz 29.03.10 4.714 dəfə oxundu
11 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.661 dəfə oxundu
13 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
14 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
15 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.180 dəfə oxundu
16 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.813 dəfə oxundu
17 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.140 dəfə oxundu
18 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.943 dəfə oxundu
19 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.918 dəfə oxundu
20 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
21 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.942 dəfə oxundu
22 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.086 dəfə oxundu
23 Tağut 28.04.17 4.279 dəfə oxundu
24 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.782 dəfə oxundu
25 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.805 dəfə oxundu
26 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.065 dəfə oxundu
27 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
28 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 964 dəfə oxundu
29 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
30 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
31 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
32 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
33 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
34 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 958 dəfə oxundu
35 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.386 dəfə oxundu
36 Qəndil 30.06.09 8.109 dəfə oxundu
37 Şəfaət 08.04.10 3.226 dəfə oxundu
38 Surroqat analıq 03.02.12 4.907 dəfə oxundu
39 Təvəssül 10.06.13 3.167 dəfə oxundu
40 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
41 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
42 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.541 dəfə oxundu
43 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.597 dəfə oxundu
44 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.638 dəfə oxundu
45 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu
46 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 774 dəfə oxundu
47 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
48 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.298 dəfə oxundu
49 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.006 dəfə oxundu
50 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.227 dəfə oxundu
51 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.222 dəfə oxundu
52 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 359 dəfə oxundu
53 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.762 dəfə oxundu
55 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.915 dəfə oxundu
56 Şəfaət inancı 08.02.11 2.970 dəfə oxundu
57 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
58 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.216 dəfə oxundu
59 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 731 dəfə oxundu
60 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.658 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
62 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.142 dəfə oxundu
63 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.084 dəfə oxundu
64 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.709 dəfə oxundu
65 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
66 Xums nədir? 11.01.19 441 dəfə oxundu
67 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.009 dəfə oxundu
68 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
69 Dua 25.11.10 7.132 dəfə oxundu
70 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.099 dəfə oxundu
71 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.261 dəfə oxundu
72 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
73 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
74 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
75 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.538 dəfə oxundu
76 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.891 dəfə oxundu
77 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.514 dəfə oxundu
78 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.466 dəfə oxundu
79 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.730 dəfə oxundu
80 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
81 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
82 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
83 Şirk və küfr 14.07.11 3.687 dəfə oxundu
84 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
85 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.243 dəfə oxundu
86 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
87 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.202 dəfə oxundu
88 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.033 dəfə oxundu
89 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.249 dəfə oxundu
90 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
91 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.291 dəfə oxundu
92 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.998 dəfə oxundu
93 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.379 dəfə oxundu
94 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.099 dəfə oxundu
95 Hikmət 09.01.16 4.816 dəfə oxundu
96 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.337 dəfə oxundu
97 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
98 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
99 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.670 dəfə oxundu
100 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu