Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 31 Mayıs 2012 Tövsiyə et Çap et

Allah Rəsulunun dövründə notarius

Qurani-Kərimdə borc əlaqələrinin yazılması, haqların zay olmaması və lazım olanda sübut edilməsi üçün zəruri tədbirlərin alınması əmr olunmuşdur: «Ey iman gətirənlər! Müəyyən müddətə bir-birinə borc verib aldıqda, onu yazın! Bunu (bu sənədi) aranızda bir nəfər ədalətli katib yazsın… iki nəfər də şahid tutun…» («Bəqərə» surəsi, 282).

Bu əmri ilk yerinə yetirən də Rəsulullah və Onun səhabələri olmuş, qarşılıqlı borc-haqq əlaqələrinin yazılması, sənədləşdirilməsi xüsusi hüquqla yanaşı, ammə (ümumi) hüquqa da şamil edilmiş, müqavilə və andlaşmalar qeyd olunmuş, bunlardan sonra notariusluq təsisatı meydana çıxmışdır.

Hz.Peyğəmbərin dövründə borc alıb-vermək və oxşar hüquqi sənədlərin yazılması ilə əlaqəli nümunələrdən günümüzə qədər gəlib çatanları mövcuddur. Bunlardan birini bizə Buxari nəql edir: Rəsulullah (s) əl-Adda b. Xaliddən bir qul almış və satış sənədi hazırlatdıraraq bunları yazdırmışdır:

«Bu Rəsulullah Muhəmmədin əl-Addadan aldığıdır, müsəlmanın müsəlmana satışıdır. Alınanda (qulda) heç bir xəstəlik, mənfilik yoxdur və əvvəllər cinayət törətməyib».1

Bu satışın mövzusu quldu. Rəsulullah (s) ona hədiyyə edilən qulu həmişə azad etdiyinə görə, O, bunu da azad etmək məqsədilə almışdır. Qul mühüm bir müqavilə mövzusu olduğu üçün haqq iddiaları və s. ola biləcəyi məqsədi ilə əqd (müqavilə) yazı ilə müəyyən edilmiş və satış mövzusunun xüsusiyyətləri qeyd edilmişdir. Beləliklə, günümüzdə daşınmaz əmlakın, minik vasitələrinin və s. satışında qanuni şərt halına gələn sənədləşməyə işıq tutmuşdur.

Həzrəti Ömərə Xeybər qənimətlərindən bir xurmalıq qalmışdı. Rəsulullahla məsləhətləşmədən sonra bu torpağı vəqf halına gətirmişdi.2 Bu vəqfin sənədləşdirildiyini və zərurət olduğu halda, vəqf sənədinin təkrar yazıldığını aşağıdakı hadisədən başa düşürük:

Yəhya b. Səid Hz.Ömərin nəvəsi Əbdulhəmid b. Abdullahın ona bunları yazdırdığını rəvayət edir: «Bismillahir Rəhmanir Rahim, bu, Allahın qulu Ömərin Səmğ adlandırılan xurmalığı haqqında yazdırdığı sənəddir. (Sənəddə dərc edilən şərt budur:) Torpağın əsli satılmayacaq, bağışlanmayacaq, varislərə keçməyəcəkdir. Bundan istifadə haqqı kasıblara, qohumlara, qullara, Allah yolunda olanlara, yolda qalanlara aiddir. Vəqfi idarə edənlərin adi qaydalar daxilində buradan yeməsi və başqasına ehsan verməsi sərbəstdir, ancaq mal yığması halal deyil. Məhsuldan artıq qalan yoxsula veriləcəkdir. Səmği idarə edən şəxs istəsə, məhsulu sataraq burada işlətmək məqsədi ilə qul ala bilər».

Bunu Muayqib yazıb və Abdullah b. əl-Ərkam da şahidlik etmişdir. Abdullahın vəfatı yaxınlaşanda Hz.Ömərin bu mənadakı vəsiyyətini də sənədə əlavə etmişdir: Yaşadığı müddət ərzində Səmğə Həfsə rəhbərlik edəcək, ondan sonra da yenə onun ailəsindəki ağlı başında olanlar vəqfi idarə edəcəklər».3

MƏNBƏ: “Oxu” qəzeti, nömrə 054, 15 aprel15 may 2012, s. 24-25.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Buxari, «Sehr», 19. []
  2. Buxari, «Şurut», 19; «Vəsaya», 22, 28. []
  3. Əbu Davud, «Vəsaya», 13; Hacəvi, c. 1, s. 211 və digərləri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.857 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.240 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.148 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.644 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.650 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.032 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.854 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.626 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.546 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.824 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.941 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.201 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.937 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.186 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.142 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.585 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.575 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.975 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.642 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.814 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.589 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.054 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.993 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.510 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.547 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.451 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.638 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.993 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.291 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.085 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.553 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.578 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.632 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.896 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.776 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.677 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.744 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.783 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.329 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.811 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 709 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.674 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.630 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.672 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 819 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.371 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 8.021 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.195 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.823 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.139 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 358 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.675 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.191 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.565 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.602 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.395 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 518 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.269 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.976 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.894 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.134 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.086 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 48.526 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.832 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.940 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.110 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 600 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.152 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.462 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.990 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.884 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.556 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.106 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 335 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.956 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.624 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.094 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.865 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.126 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.136 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 219 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.870 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.329 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.831 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.596 dəfə oxundu
95 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 59 dəfə oxundu
96 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
97 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.554 dəfə oxundu
98 Şirk və küfr 14.07.11 3.607 dəfə oxundu
99 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.196 dəfə oxundu
100 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.181 dəfə oxundu