«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.170 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.273 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.207 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.745 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.674 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.047 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.876 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.642 dəfə oxundu
9 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.436 dəfə oxundu
10 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.561 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.631 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.213 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.202 dəfə oxundu
14 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.937 dəfə oxundu
15 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.966 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.215 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.944 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.238 dəfə oxundu
19 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.992 dəfə oxundu
20 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.217 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.640 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 4.647 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.103 dəfə oxundu
24 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.655 dəfə oxundu
25 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.831 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.619 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.057 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.079 dəfə oxundu
29 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.513 dəfə oxundu
30 Faiz 29.03.10 4.591 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.456 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.643 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.175 dəfə oxundu
34 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.423 dəfə oxundu
35 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.077 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.454 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.093 dəfə oxundu
38 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.661 dəfə oxundu
39 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.691 dəfə oxundu
40 Vərdişlər 10.04.10 2.641 dəfə oxundu
41 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.909 dəfə oxundu
42 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.884 dəfə oxundu
43 Tağut 28.04.17 3.880 dəfə oxundu
44 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.759 dəfə oxundu
45 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.794 dəfə oxundu
46 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.570 dəfə oxundu
47 Vəhy 12.04.13 1.815 dəfə oxundu
48 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 772 dəfə oxundu
49 Təsbeh 06.07.09 3.685 dəfə oxundu
50 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.672 dəfə oxundu
51 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
52 İsra və Merac 02.04.16 1.210 dəfə oxundu
53 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.395 dəfə oxundu
54 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 864 dəfə oxundu
55 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.375 dəfə oxundu
56 Qəndil 30.06.09 8.053 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
58 Surroqat analıq 03.02.12 4.841 dəfə oxundu
59 Təvəssül 10.06.13 3.151 dəfə oxundu
60 “Ən zəif ev” 09.03.18 367 dəfə oxundu
61 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.696 dəfə oxundu
62 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.301 dəfə oxundu
63 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.577 dəfə oxundu
64 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.616 dəfə oxundu
65 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.415 dəfə oxundu
66 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 621 dəfə oxundu
67 Donuz dərisi 02.11.09 3.276 dəfə oxundu
68 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.056 dəfə oxundu
69 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.934 dəfə oxundu
70 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.170 dəfə oxundu
71 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.212 dəfə oxundu
72 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 343 dəfə oxundu
73 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.124 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.457 dəfə oxundu
75 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.885 dəfə oxundu
76 Şəfaət inancı 08.02.11 2.951 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
78 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.136 dəfə oxundu
79 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 652 dəfə oxundu
80 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.296 dəfə oxundu
81 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
82 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.057 dəfə oxundu
83 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.943 dəfə oxundu
84 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.615 dəfə oxundu
85 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.122 dəfə oxundu
86 Xums nədir? 11.01.19 370 dəfə oxundu
87 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.978 dəfə oxundu
88 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.630 dəfə oxundu
89 Dua 25.11.10 7.114 dəfə oxundu
90 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.945 dəfə oxundu
91 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.163 dəfə oxundu
92 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.142 dəfə oxundu
93 Коран и культурное развитие. 30.01.19 230 dəfə oxundu
94 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.896 dəfə oxundu
95 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.398 dəfə oxundu
96 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.840 dəfə oxundu
97 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.510 dəfə oxundu
98 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
99 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.632 dəfə oxundu
100 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 227 dəfə oxundu