«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.206 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.259 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
12 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
13 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 4.659 dəfə oxundu
16 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
18 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.120 dəfə oxundu
21 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.648 dəfə oxundu
22 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
23 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.791 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.818 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
26 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
27 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.012 dəfə oxundu
28 Tağut 28.04.17 4.105 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
31 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.859 dəfə oxundu
32 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
33 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 871 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
37 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
38 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
39 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
41 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
42 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
43 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
44 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
45 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
46 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
47 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.454 dəfə oxundu
48 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
49 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
50 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
51 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 715 dəfə oxundu
52 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
53 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
54 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
55 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.206 dəfə oxundu
56 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
57 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.636 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.170 dəfə oxundu
64 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 711 dəfə oxundu
65 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.481 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
67 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.093 dəfə oxundu
68 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.996 dəfə oxundu
69 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.654 dəfə oxundu
70 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.148 dəfə oxundu
71 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
72 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
73 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
74 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.036 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.217 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
78 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
79 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
80 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.448 dəfə oxundu
81 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
82 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
83 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
84 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.677 dəfə oxundu
85 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
88 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
89 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
90 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
91 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 79 dəfə oxundu
92 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.093 dəfə oxundu
93 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.006 dəfə oxundu
94 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
95 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
96 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
97 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
98 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
99 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.062 dəfə oxundu
100 Hikmət 09.01.16 4.725 dəfə oxundu