«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.021 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.130 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.965 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.264 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.601 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.901 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.516 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.472 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.709 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.767 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.576 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.804 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 464 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.631 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.532 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.170 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.363 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 601 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.346 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.741 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.131 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.770 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.083 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 302 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.625 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.860 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.543 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.327 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 431 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.229 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.678 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.717 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.021 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 154 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.729 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.382 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.894 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.846 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.004 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 391 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.696 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.441 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.770 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.696 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.369 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.048 dəfə oxundu
51 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.895 dəfə oxundu
52 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.588 dəfə oxundu
53 Dua 25.11.10 6.999 dəfə oxundu
54 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.571 dəfə oxundu
55 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.952 dəfə oxundu
56 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.080 dəfə oxundu
57 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.818 dəfə oxundu
58 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.139 dəfə oxundu
59 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.727 dəfə oxundu
60 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.490 dəfə oxundu
61 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.445 dəfə oxundu
62 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.487 dəfə oxundu
63 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.398 dəfə oxundu
64 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.533 dəfə oxundu
65 Şirk və küfr 14.07.11 3.496 dəfə oxundu
66 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.129 dəfə oxundu
67 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.102 dəfə oxundu
68 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.402 dəfə oxundu
69 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.802 dəfə oxundu
70 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.160 dəfə oxundu
71 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.909 dəfə oxundu
72 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.084 dəfə oxundu
73 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
74 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.856 dəfə oxundu
75 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.466 dəfə oxundu
76 Hikmət 09.01.16 4.147 dəfə oxundu
77 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.622 dəfə oxundu
78 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.600 dəfə oxundu
79 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.764 dəfə oxundu
80 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.461 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.014 dəfə oxundu
82 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.879 dəfə oxundu
83 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.479 dəfə oxundu
84 Faiz 29.03.10 4.409 dəfə oxundu
85 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
86 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.499 dəfə oxundu
87 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.148 dəfə oxundu
88 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.399 dəfə oxundu
89 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.761 dəfə oxundu
90 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.825 dəfə oxundu
91 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.014 dəfə oxundu
92 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.311 dəfə oxundu
93 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.157 dəfə oxundu
94 Vərdişlər 10.04.10 2.595 dəfə oxundu
95 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.844 dəfə oxundu
96 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.419 dəfə oxundu
97 Tağut 28.04.17 2.933 dəfə oxundu