«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.071 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.141 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.024 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.284 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.613 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.911 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.732 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.520 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.512 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.642 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.580 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.378 dəfə oxundu
14 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 661 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.362 dəfə oxundu
16 Qəndil 30.06.09 7.783 dəfə oxundu
17 Şəfaət 08.04.10 3.157 dəfə oxundu
18 Surroqat analıq 03.02.12 4.798 dəfə oxundu
19 Təvəssül 10.06.13 3.106 dəfə oxundu
20 “Ən zəif ev” 09.03.18 321 dəfə oxundu
21 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.639 dəfə oxundu
22 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.984 dəfə oxundu
23 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.531 dəfə oxundu
24 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.568 dəfə oxundu
25 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.357 dəfə oxundu
26 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 467 dəfə oxundu
27 Donuz dərisi 02.11.09 3.245 dəfə oxundu
28 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.810 dəfə oxundu
29 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.782 dəfə oxundu
30 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.071 dəfə oxundu
31 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.201 dəfə oxundu
32 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 321 dəfə oxundu
33 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.978 dəfə oxundu
34 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.119 dəfə oxundu
35 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.408 dəfə oxundu
36 Şəfaət inancı 08.02.11 2.908 dəfə oxundu
37 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.852 dəfə oxundu
38 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.041 dəfə oxundu
39 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 490 dəfə oxundu
40 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.888 dəfə oxundu
41 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.446 dəfə oxundu
42 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.856 dəfə oxundu
43 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.751 dəfə oxundu
44 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.449 dəfə oxundu
45 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.071 dəfə oxundu
46 Xums nədir? 11.01.19 234 dəfə oxundu
47 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.918 dəfə oxundu
48 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.614 dəfə oxundu
49 Dua 25.11.10 7.045 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.691 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.025 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.095 dəfə oxundu
53 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.847 dəfə oxundu
54 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.219 dəfə oxundu
55 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.788 dəfə oxundu
56 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.497 dəfə oxundu
57 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
58 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.529 dəfə oxundu
59 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.413 dəfə oxundu
60 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.546 dəfə oxundu
61 Şirk və küfr 14.07.11 3.540 dəfə oxundu
62 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.159 dəfə oxundu
63 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.130 dəfə oxundu
64 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.549 dəfə oxundu
65 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.874 dəfə oxundu
66 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.182 dəfə oxundu
67 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.924 dəfə oxundu
68 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.133 dəfə oxundu
69 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
70 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.991 dəfə oxundu
71 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.514 dəfə oxundu
72 Hikmət 09.01.16 4.267 dəfə oxundu
73 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.770 dəfə oxundu
74 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.610 dəfə oxundu
75 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.782 dəfə oxundu
76 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.532 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.032 dəfə oxundu
78 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.936 dəfə oxundu
79 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.490 dəfə oxundu
80 Faiz 29.03.10 4.478 dəfə oxundu
81 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.442 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
83 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.161 dəfə oxundu
84 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.403 dəfə oxundu
85 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.857 dəfə oxundu
86 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.047 dəfə oxundu
87 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.047 dəfə oxundu
88 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.393 dəfə oxundu
89 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.294 dəfə oxundu
90 Vərdişlər 10.04.10 2.603 dəfə oxundu
91 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.871 dəfə oxundu
92 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.578 dəfə oxundu
93 Tağut 28.04.17 3.191 dəfə oxundu
94 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.721 dəfə oxundu
95 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.774 dəfə oxundu
96 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.860 dəfə oxundu
97 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
98 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 558 dəfə oxundu