«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.134 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.238 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.136 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.586 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.648 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.031 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.853 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.625 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.517 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.820 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.941 dəfə oxundu
11 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.200 dəfə oxundu
12 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.937 dəfə oxundu
13 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.186 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.138 dəfə oxundu
16 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.585 dəfə oxundu
17 Hikmət 09.01.16 4.573 dəfə oxundu
18 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.974 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.642 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.814 dəfə oxundu
21 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.589 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.053 dəfə oxundu
23 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.990 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.510 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 4.547 dəfə oxundu
26 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.638 dəfə oxundu
28 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.993 dəfə oxundu
31 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.289 dəfə oxundu
32 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.084 dəfə oxundu
33 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.551 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.574 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.632 dəfə oxundu
36 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.895 dəfə oxundu
37 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.776 dəfə oxundu
38 Tağut 28.04.17 3.672 dəfə oxundu
39 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.744 dəfə oxundu
40 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.783 dəfə oxundu
41 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.317 dəfə oxundu
42 Vəhy 12.04.13 1.811 dəfə oxundu
43 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 707 dəfə oxundu
44 Təsbeh 06.07.09 3.674 dəfə oxundu
45 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.630 dəfə oxundu
46 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.671 dəfə oxundu
47 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
48 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
49 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 819 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.371 dəfə oxundu
51 Qəndil 30.06.09 8.018 dəfə oxundu
52 Şəfaət 08.04.10 3.194 dəfə oxundu
53 Surroqat analıq 03.02.12 4.823 dəfə oxundu
54 Təvəssül 10.06.13 3.139 dəfə oxundu
55 “Ən zəif ev” 09.03.18 357 dəfə oxundu
56 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.675 dəfə oxundu
57 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.190 dəfə oxundu
58 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
59 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.602 dəfə oxundu
60 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.395 dəfə oxundu
61 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 517 dəfə oxundu
62 Donuz dərisi 02.11.09 3.269 dəfə oxundu
63 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.973 dəfə oxundu
64 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.893 dəfə oxundu
65 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.134 dəfə oxundu
66 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
67 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
68 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.085 dəfə oxundu
69 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 48.286 dəfə oxundu
70 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.826 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.940 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.110 dəfə oxundu
74 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 598 dəfə oxundu
75 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.148 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.462 dəfə oxundu
77 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.985 dəfə oxundu
78 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.884 dəfə oxundu
79 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.555 dəfə oxundu
80 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
81 Xums nədir? 11.01.19 334 dəfə oxundu
82 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.954 dəfə oxundu
83 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.624 dəfə oxundu
84 Dua 25.11.10 7.092 dəfə oxundu
85 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.864 dəfə oxundu
86 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.123 dəfə oxundu
87 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.136 dəfə oxundu
88 Коран и культурное развитие. 30.01.19 218 dəfə oxundu
89 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.870 dəfə oxundu
90 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.328 dəfə oxundu
91 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.831 dəfə oxundu
92 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
93 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
94 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.595 dəfə oxundu
95 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 42 dəfə oxundu
96 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
97 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.554 dəfə oxundu
98 Şirk və küfr 14.07.11 3.606 dəfə oxundu
99 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.195 dəfə oxundu
100 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.180 dəfə oxundu