«Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri
Müsəlmanlar > Tədqiqatlar Tarix: 08 Mart 2012 Tövsiyə et Çap et

«Həzrət», «həzrəti» və ya «həzrətləri» sözlərinin mənası


“Həzrət” sözü Ərəb dilindəki «hadara – حضر» feilindən törəmiş bir kəlmədir. «Bir yerdə olmaq, gəlmək, iştirak etmək, yaxında-yanında-qarşıda olmaq, hazır olmaq» mənalarına gəlir. Dilimizdəki “hazır” sözü də buradan gəlir. Dini termin olaraq “həzrət” sözünü ilk dəfə təsəvvuf əhli (sufilər) istifadə etməyə başlayıblar.

Belə ki, Allahın sifətlərinin zühuru, təcəllisi (üzə çıxması, əlamətlərinin görsənməsi) haqqında bu kəlimə (həzrət) işlədilib.

Sufilərin aləmlərin meydana gəlməsi nəzəriyyəsini açıqladığına görə varlıqlar Allahdan zühur etməklə Ondan dərəcə-dərəcə uzaqlaşaraq aşağıya doğru enirlər. Bunu “tənəzzülat” adlandırırlar. Allaha yüksəlmək istəyən bir yolçu (salik) eyni yolla bu tənəzzülatı mərtəbə-mərtəbə qalxmaq məcburiyyətindədir. Bu çıxışlara da həzrətlər (həzərat) deyilir. Bu yolçulara isə həzrət deyilir. Çünki həzrət hər ayaq basdığı pilləkəndə hazır vəziyyətdə olur, altdakı bir mərtəbə uzaqda, hədəfə də yaxınlaşmış olur.

Bilinməyən şeylərin bilinməsi, görünməyən şeylərin görünməsi, bir sözlə, bu vaxta qədər gizli qeyb olan şeylərin hazır hala gəldiyi bu mərətbələrə də «həzrət» deyilib. Sufilərə görə bir yolçu bu həzrətlərdən (mərtəbələrdən) nə qədər çox qət edərsə, o qədər yüksəlir, müqəddəsləşir. Bu səbəbdən sufilər də vəli və şeyx hesab etdiklərinin adlarından əvvəl «həzrət» sözü işlədiblər. Məsələn, Həzrəti Mövlanə, Həzrəti Abdulqadir və s. Bunlara həzrət deyilməsində məqsəd bir çox məqamı (həzrətləri) ən yüksək həzrətə, Allahın hüzuruna və müqəddəslik qazanan şəxsiyyət olmasında olduğuna inanırlar.

Yenə Şimali Afrika sufi təriqətləri arasında zikir məclislərinə də “hazra” adı verilir. Bunun səbəbi qulun bu kimi zikir məclislərində ən ülvi hallar içində ən müqəddəs məqama (ilahi hüzura) çıxdığına inanması dayanır.

Sonralar təsəvvufçülərdən olan Muhyiddin əl-Ərəbinin ortaya qoyduğu «həzrət teoriyası» yavaş-yavaş təsəvvuf termini olmağı aşaraq siyasi və dinin digər sahələrini də geniş təsir edib. Nəticədə bu termin (həzrət) sufi olmayan din və siyasi dövlət xadimləri haqqında da işlədilib. Həmçinin bu söz geniş vüsət alaraq Ərəb dilindən başqa Fars və Türk dillərində də yayılıb. Bu termin daha sonralar peyğəmbərlər (həzrəti Nuh), səhabələr (həzrəti Osman), mələklər (həzrəti Cəbrayıl), həmçinin dövlət başçıları, siyasi xadimlər haqqında da cənabla bərabər işlədilir. Amma ərəblərdə həzrət yerinə əsasən “seyyid” sözü işlənir (seyyidinə Nuh, seyyidinə Osman kimi).

MÜƏLLİF: İlham Rüstəmov

MƏNBƏ: http://www.din.az/modules/news/article_storyid_117.html

TARİX: 08 mart 2012-ci il.

QEYD: Mətndə kiçik dəyişikliklər edilib.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.976 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.121 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.940 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.252 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.591 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.894 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.708 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.511 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.452 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.531 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.431 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.703 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.666 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.302 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.030 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.878 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.579 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.964 dəfə oxundu
18 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.488 dəfə oxundu
19 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.895 dəfə oxundu
20 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.063 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.795 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.086 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.678 dəfə oxundu
24 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.487 dəfə oxundu
25 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.442 dəfə oxundu
26 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.449 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.381 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.524 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.469 dəfə oxundu
30 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.099 dəfə oxundu
31 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.080 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.279 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.732 dəfə oxundu
34 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.146 dəfə oxundu
35 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.892 dəfə oxundu
36 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.051 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.982 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.778 dəfə oxundu
39 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.424 dəfə oxundu
40 Hikmət 09.01.16 4.081 dəfə oxundu
41 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.525 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.555 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.748 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.431 dəfə oxundu
45 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 995 dəfə oxundu
46 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.839 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 4.367 dəfə oxundu
49 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.429 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.415 dəfə oxundu
51 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.145 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.702 dəfə oxundu
54 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.690 dəfə oxundu
55 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.985 dəfə oxundu
56 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.250 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.077 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.590 dəfə oxundu
59 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.821 dəfə oxundu
60 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.276 dəfə oxundu
61 Tağut 28.04.17 2.721 dəfə oxundu
62 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.698 dəfə oxundu
63 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.760 dəfə oxundu
64 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.377 dəfə oxundu
65 Vəhy 12.04.13 1.799 dəfə oxundu
66 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 369 dəfə oxundu
67 Təsbeh 06.07.09 3.620 dəfə oxundu
68 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.478 dəfə oxundu
69 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.652 dəfə oxundu
70 İsra və Merac 02.04.16 1.158 dəfə oxundu
71 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.344 dəfə oxundu
72 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 556 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.338 dəfə oxundu
74 Qəndil 30.06.09 7.707 dəfə oxundu
75 Şəfaət 08.04.10 3.124 dəfə oxundu
76 Surroqat analıq 03.02.12 4.740 dəfə oxundu
77 Təvəssül 10.06.13 3.045 dəfə oxundu
78 “Ən zəif ev” 09.03.18 284 dəfə oxundu
79 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.614 dəfə oxundu
80 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.773 dəfə oxundu
81 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.514 dəfə oxundu
82 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.511 dəfə oxundu
83 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.296 dəfə oxundu
84 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 397 dəfə oxundu
85 Donuz dərisi 02.11.09 3.213 dəfə oxundu
86 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.583 dəfə oxundu
87 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.671 dəfə oxundu
88 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.976 dəfə oxundu
89 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.193 dəfə oxundu
90 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 111 dəfə oxundu
91 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.969 dəfə oxundu
92 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.379 dəfə oxundu
93 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.374 dəfə oxundu
94 Şəfaət inancı 08.02.11 2.880 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.842 dəfə oxundu
96 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.979 dəfə oxundu
97 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 217 dəfə oxundu