“Allah Təala elə bir peyğəmbər göndərməyib ki, davar çobanlığı etməmiş olsun”.

Bu sözün üstündən əsabələr soruşdular ki, sən də çobanlıq etmisənmi ey peyğəmbər?

Peyğəmbərimiz: “Bəli, mən də Məkkə əhalisi üçün qərarit hesabı ilə (müəyən məbləğ müqabilində) qoyun otarırdım”, – deyə cavab verdi.¹

Məlum olduğu kimi, bu hədis Buxarinin külliyatında mövcuddur; yəni, səhih hədisdir. Hədisdə hər hansı bir peyğəmbərin bu məsələdə istisna təşkil etdiyinə dair bir qeyd yoxdur. Hətta Buxarinin nəql etdiyi hədisləri şərh edən İbn Həcərin Fəthul-Bari adlı əsərində Nəsaiyə əsasən təqdim olunan bir rəvayətdə açıq-aydın surətdə bildirilib ki, Musa və Davud peyğəmbər də çobanlıq ediblər.²

1. Buxari, İcarə, 2.
2. İbn Həcər, Fəthul-Bari, 10-cu cild, “Kitabul-İcarə”, ikinci bab, 2262-ci hədisin şərhi.

Fərqlərin əksəriyyəti fiqh alimlərindən irəli gəlir. Onlar belə hesab edirlər ki, qadın bu müxtəliflik sayəsində “daha təsəttürlü” olur. Misal üçün qeyd edək ki, Hənəfi məzhəbinin fiqh kitabları qadının namazda əllərini sinəsinin üstündə bağlaması, rükuya gedərkən kişilərə nisbətən az əyilməsi, səcdədə kişinin oturuşundan ayrı cür  oturması və bu kimi məsələlərdən bəhs edərkən bütün bunların qadın üçün “təsəttürə daha müvafiq (uyğun) və münasib bir davranış” olduğunu irəli sürür. Əgər Hənəfi məzhəbinin əsas mənbələrindən biri olan Əl-Hidayə adlı kitaba baxa bilsəniz, özünüz də şahid olarsınız ki, bu kimi fərqliliklər həmişə “li ənnəha əstəru ləha/bu, onlar üçün təsəttürə daha uyğundur” formasında izah edilir.

Bir daha qeyd edilməlidir ki, qadınların kişilərdən fərqli namaz qılmalarının təsəttür baxımından daha münasib olduğuna dair hər hansı bir ayə və yaxud əsas kimi götürülə bilən mötəbər bir hədis mövcud deyil.

*Mürsəl hədis istinadından bir səhabə qopan, tabeindən bir nəfərin isnadında səhabəni qeyd etmədən birbaşa həzrəti peyğəmbərin (s. a. v.) adını çəkərək rəvayət etdiyi hədisə deyilir.

Mürsəl hədislər zəif hədislər kateqoriyasına daxil edilir. Mürsəl hədislərin bu cür qiymətləndirilməsinin səbəbi isnadının (sənəd) müttəsil olmamasıdır. Bu hədislərin “mürsəl” adlandırılmasının səbəbi isə bu hədisi rəvayət edənin onu peyğəmbərdən (s. a. v.) eşitmiş olan səhabənin adını çəkmədən birbaşa peyğəmbərin (s. a. v.) özü ilə əlaəqələndirməsidir.

Mürsəl hədis dində höccət deyil. Bu fikir ətrafında “hədis hafizləri, eləcə də hədis tənqidçiləri həmfikirdirlər və öz əsərlərində də belə demişlər”. Müslim Səhih əsərinin müqəddimə hissəsində belə deyir: “Bizim və hədisçilərin qəti qənaəti budur ki, mürsəl hədis höccət ola bilməz” (Sübhi Əs-Salih, Hədis Elmləri və Hədis İstilahları, Türk dilinə tərcümə edən Yaşar Kandemir, 4-cü nəşr, Ankara, 1986-cı il, s. 137-139).

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Hədis alimi Münavi də bu sözün əslinin və hər hansı bir istinad nöqtəsinin olmadığını bildirib.²

1. Əl-Məsnu, Əliyyul-Qari, təhqiq edən Abdulfəttah Əbu Quddə, Riyad, 1404 h., I cild, s. 123.
2. Feyzul-qədir, Abdurrauf Əl-Münavi, Misir, 1356 h., IV cidl, s. 384.

Sizin biriniz arvadının dörd orqanının arasında oturduqdan sonra onunla əlaqədə olsa, boşalıb boşalmamağından asılı olmayaraq qüsl etmək ona vacibdir (Müslim, Heyz, 22).

Müslim rəvayətində bildirilir ki, bu hədis sizin haqqında danışdığınız “boşalma olmasa, qüsl lazım deyil” hədisini nəsx edib; başqa sözlə, aradan qaldırıb. Bundan əlavə, bu hədis Qurandakı ayəyə də uyğundur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.