Müselmanlar » ata

Bir ata öz oğlunun evində səfəri olar?

teoloji — Sun, 07 Feb 2010 14:48:38 +0000

Cavab: Əgər səfərilik hökmlərini (90 km uzaq bir yola çıxmaq, 15 gündən az qalmaq kimi) daşıyırsa, olar.

Atam heç bir qohumumuzla danışmır. Bu problemi necə həll edə bilərik?

teoloji — Thu, 14 Jan 2010 08:14:13 +0000

Cavab: Atanıza qohum-əqrəba ilə yaxşı rəftar etməyi məsləhət görən Quran ayələrini deyin. Allah və peyğəmbərin bu məsələyə nə qədər böyük əhəmiyyət verdiyini izah etməyə çalışın. Əgər özü oxuyub yazmağı bacarırsa, qoyun, ayələri özü oxusun. Yox, əgər bacarmırsa, şəxsən siz ona oxuyun, o da qulaq assın. Əlavə olaraq, əgər atanızın fikirlərini bəyəndiyi bir din xadimi varsa, onun yanına gedin ki, vəziyyəti həmin adam da başa salsın. Bütün bunlara baxmayaraq belə davranışlarına davam etsə, siz yenə də atanızın xətrinə dəyməyin. Amma qohum-əqrəbanızla əlaqənizi qətiyyən kəsməyin. O istəməsə də, siz onlarla görüşün. Bu məsələdə atanızın: “Atalıq haqqımı sizə halal etmirəm, halallıq vermirəm” deməyə ixtiyarı yoxdur. Çünki Allahın əmr etdiyi bir şeyi qadağan etməyə heç kəsin haqqı yoxdur. Quranda bunlarla əlaqədar olaraq belə deyilir:

“Ey insan övladı! Anan və atan səni kor-koranə surətdə Mənə şərik qoşmağın üçün məcbur etsələr, onlara itaət etmə. Dünya işlərində onlarla yaxşı rəftar et. Mənə üz tutan kəsin yoluna tabe ol. Axırda Mənə dönəcəksiniz. O vaxt etdiklərinizi sizə bildirəcəyəm” (Luqman, 31/15).

“Adını çəkərək bir-birinizdən nəsə istədiyiniz Allaha qarşı çıxmaqdan uzaq durun və qohumluq əlaqələrini kəsməkdən çəkinin!” (Nisa, 4/1).

“Allaha ibadət edin, Ona heç bir şeyi şərik qoşmayın. Ata-anaya, qohum-əqrəbaya, yetimlərə, yoxsullara, yaxın və uzaq qonşuya, yanınızdakı dosta-yoldaşa, yol üstündə olana və sizə xidmət edən kəslərə yaxşılıq edin. Allah əlbəttə, özünü bəyənib lovğalıq edənləri sevməz” (Nisa, 4/36).

“Qohum-əqrəbaya, miskinə və müsafirə – yol üstündə olana haqqını ver. Əlində-ovcunda olanı əbəs yerə sağa-sola səpələmə!” (İsra, 17/26).

Peyğəmbərimiz kimə yaxşlıq etməli olduğunu soruşan bir əshabəyə cavab olaraq belə demişdir:

“Anana, atana, bacına, qardaşına və onlardan dünyaya gələn qohumlarına yaxşılıq etmək sənin borcundur” (Buxari, Ədəb, 25).

Peyğəmbərimizin digər bir hədisində isə belə buyurulur:

“Allaha və axirət gününə iman gətirən kəs qonağına ikram etsin (onu qonaq etsin, xoş üz göstərsin). Allaha və axirət gününə iman gətirən kəs qohum-əqrəbasına yaxşılıq etsin. Allaha və axirət gününə iman gətirən kəs yaxşı söz danışsın və ya sussun!” (Buxari, Ədəb, 85; Müslim, İman, 74, 75).

Qurbanlıq heyvanı mütləq pulla almaq lazımdır?

teoloji — Fri, 06 Nov 2009 08:58:27 +0000

Cavab: Xeyr, bu məsələdə hər hansı pis bir cəhət yoxdur. Qurbanlıq heyvanı mütləq pulla almaq lazım gəlmir. Qurban kəsmək əməlində belə bir şərt yoxdur.

Ölmüş şəxslər üçün qurban

teoloji — Tue, 03 Nov 2009 10:09:43 +0000

Cavab: İbadətlər yaşayan insanlar üçündür. İnsan öldükdən sonra artıq onun yerinə yetirməli olduğu hər hansı bir ibadət qalmır. Allah Təala belə buyurur:

İnsanın öz əməyindən başqa olan özünün deyil (Nəcm, 53/39).

Kim axirəti istəyər və ona inanaraq çalışarsa, onların zəhməti məqbuldur (təşəkkürə layiqdir) (İsra, 17/19).

Bu ayələrdən də başa düşüldüyü kimi ibadətlər fərdidir; insanın öz səy və cəhdləri ilə yerinə yetirilir. Bu da insanın son nəfəsini verəcəyi ana qədər davam edir. Bir ayədə belə deyilir:

Sənə yəqin (ölüm) gəlib çatana qədər Rəbbinə ibadət et (Hicr, 15/99).

Ölümlə birlikdə insanın əməl dəftəri bağlanır amma bu məsələdə 3 şey istisna təşkil edir. Peyğəmbərimiz Muhəmməd (ə. s.) bunu belə izah edib:

“İnsan öldüyü vaxt onun əməli kəsilir ancaq 3 şey istisnadır: 1) Ondan qalan sədəqeyi-cariyə, yəni, uzun müddət qalan bir xeyirli əməl əsəri; 2) Fayda əldə edilən elm; 3) Onun özünə xeyir-dua edən yaxşı övlad” (Müslim, Vəsiyyət, 4).

Qalan insanların ölənlər üçün görə biləcəkləri tək iş onlar üçün xeyir-dua etməkdir. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Rəbbim! Hesab çəkildiyi gün məni, anamı, atamı və bütün möminləri bağışla (İbrahim, 14/41).

Onlardan sonra gələnlər: “Rəbbimiz! Bizi və bizdən əvvəl iman gətirən qardaşlarımızı bağışla; bizim qəlbimizdə möminlərə qarşı kin qoyma. Rəbbimiz! Şübhəsiz ki, sən şəfqətlisən, mərhəmətlisən”, – deyərlər (Həşr, 59/10).

Nəticə olaraq sizin savabın ölülərə bağışlanması üçün qurban kəsməyiniz münasib deyil.

Uşaqları böyüklərin yanında öpüb oynatmaq böyüklərə qarşı hörmətsizlikdir?

teoloji — Fri, 07 Aug 2009 09:08:33 +0000

Dinimizdə ata-ananın yanında uşaqları oynadıb öpməyi qadağan edən heç bir hökm yoxdur! Sizin haqqınızda danışdığınız vəziyyət adət-ənənələrdən irəli gəlir. Belə olan halda, siz sizə belə deyənləri incitməmək şərtilə bu məsələni izah etməli və onlara peyğəmbərimizin uşaq sevgisi barədə danışmalısınız.

Dayı oğlu ilə xala qızının evlənməyində dini cəhətdən bir problem var?

teoloji — Fri, 24 Jul 2009 16:47:30 +0000

Cavab: Əgər sizin sualınızda haqlarında danışdığınız dayı oğlu ilə xala qızı bir-birlərilə süd bacı-qardaşı deyillərsə, onların evlənməyi caizdir. Yaxın qohumlardan evlənmək qadağan olanlar isə bunlardır:

Atalarınızın evləndiyi qadınlarla evlənməyin, keçmişdə olanlar artıq keçib. Çünki bu, çox iyrənc və çirkin bir şeydir, nə pis yoldur!

Sizə analarınız, qızlarınız, bacılarınız, bibiləriniz, xalalarınız, qardaş və bacılarınızın qızları, süd analarınız, süd bacılarınız, arvadlarınızın anaları, yaxınlıq etdiyiniz qadınlarınızın yanınızda qalan ögey qızları (onlarla yaxınlıq etməmişsinizsə, sizə bir maneə yoxdur) ilə evlənmək haram edildi. Öz oğullarınızın arvadları ilə evlənmək və iki bacını birlikdə almaq da sizə haramdır. Keçmişdə olanlar artıq keçib. Həqiqətən, Allah bağışlayan və mərhəmət edəndir (Nisa, 4/22-23).

Ayədə sadalananların xaricindəki qohumlarla evlənmək halaldır.

Ağsaqqal və böyüklərə hörmət əlaməti olaraq ata demək

teoloji — Fri, 24 Jul 2009 16:36:01 +0000

Bu məsələdə bir problem yoxdur. Çünki ata sözü insanın öz atasına deyildiyi kimi hörmət edilən böyüklərə də deyilə bilər. Yəni, adət-ənənəyə əsasən bir şəxsin öz atası yaşda olanlara ata deməyi bu mənim doğma atamdır mənasında deyil, əksinə, onlara hörmət üçün deyilmiş bir sözdür. Başqa sözlə, ər-arvadın bir-birinin ata-anasına yaxud ata-anası haqqında “atam” və “anam” deməyində bir problem yoxdur. Peyğəmbərimizin (ə. s.) qadağan etdiyi şey odur ki, bir insan öz atasını inkar edib başqa bir şəxsin övladı olduğunu iddia etsin.

Oxuyan qardaşa və bacıya zəkat vermək olar?

teoloji — Tue, 14 Jul 2009 17:42:54 +0000

Cavab: Zəkat hər şeydən əvvəl ardıcıllıqla ehtiyacı olan qardaş və ya bacıya, sonra əmi, bibi və dayı kimi yaxın qohumlara, sonra qonşulara və sairəyə verilməlidir. Bu baxımdan oxuyan qardaş-bacılarınıza zəkat düşürsə, yəni, onların ehtiyacı varsa – dini cəhətdən varlı deyillərsə, başqa sözlə, nisab miqdarı qədər malları yoxdursa, onlara zəkat verə bilərsiniz.

Bir kəs arvadının qardaşının qızına zəkat verə bilər.

Dini cəhətdən varlı hesab edilən bir müsəlman özünü baxmalı və qayğısını çəkib məişət xərclərini təmin etməli olduğu ana, ata, baba, nənə, arvad-uşaq və nəvələrinə, eləcə də dini baxımdan varlı sayılan insanlara zəkat verə bilməz. Bunların xaricində qalan və dini cəhətdən zəngin hesab edilməyən hər bir şəxsə zəkat verə bilər.