“O gün bütün insanları öz başçıları (rəhbər, lider, imam) ilə birlikdə çağıracağıq. (O zaman) kitabı sağ əlinə verilən kimsələr öz kitablarını (sevinclə) oxuyacaq və onlara xurma çəyirdəyindəki tel qədər zülm edilməyəcəkdir (heç bir haqsızlığa məruz qalmayacaqlar).”

İmam (امام) sözü Ərəb dilində qabağa keçmək, sövq və idarə etmək mənaları verən əmm (امام) kökündən törəmişdir. Bu söz Quranda rəhbər, lider, insanları düzgün yola və ya zəlalətə (pis yol) dəvət edən şəxslər kimi işlədilir. Həmin ayələr belədir:

“Səbr etdiklərinə və ayələrimizə yəqinliklə inandıqlarına görə Biz əmrimizlə onlardan doğru yolu göstərən imamlar (rəhbərlər) təyin etmişdik.” (Səcdə, 32/24. Əlavə olaraq baxın: Ənbiya, 21/73)

“O (Firon) və onun əsgərləri yer üzündə haqsız yerə təkəbbür göstərdilər və elə güman etdilər ki, hüzurumuza qaytarılmayacaqlar.

Biz də onu və onun əsgərlərini tutub dənizə atdıq. Bax gör zalımların aqibəti necə oldu.

Biz onları oda çağıran rəhbərlər (imamlar) etdik. Qiyamət günü onlara kömək edilməyəcəkdir.” (Qəsəs, 28/39-41. Baxın, Tövbə, 9/12)

Yuxarıdakı ayələrdən də məlum olur ki, imam sözü insanları yaxşılıq və ya pisliyə dəvət edən şəxslər mənasında işlədilir. Odur ki, hazırkı dövrdə də insanların ardınca getdikləri yaxşı və ya pis fikir, hərəkət və davranışlarından təsirləndikləri dini və siyasi şəxslər bu kateqoriyada hesab olunurlar.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4309.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/4310.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Quran şer deyil. Allah bununla əlaqədar olaraq belə deyir:

“Biz Muhəmmədə şer öyrətmədik, ona heç lazım da deyil. Bu ancaq zikr və açıq-aydın Qurandır ki,
Onunla diri olanları (ağıl və bəsirət sahiblərini) qorxutsun və o deyilən söz (əzəldən buyurduğumuz əzab hökmü) kafirlər barəsində gerçək olsun.” (Yasin, 36/69-70)

“O, şair sözü deyildir! Necə də az inanırsınız!” (Haqqə, 69/41)

Quran bütövlükdə şer olmadığı kimi, onda hər hansı bir şer də yoxdur. Ömər ibn Xəttabın müsəlman olmağı ilə əlaqədar rəvayət bu baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edir. Onun dilindən nəql olunan rəvayət aşağıdakı kimidir:

“Bir gecə içki içmək üçün evdən çıxdım. İçki içməyə bir yer tapmadığımı görüb Kəbəyə getdim ki, təvaf edim. Kəbəyə gəldikdə gördüm ki, peyğəmbər orada namaz qılır. Oxuduğu Qurana qulaq asmaq, ancaq özümü də ona göstərməmək üçün Kəbənin örtüyünün altına girdim. Yavaş-yavaş ona tərəf gəldim. Xeyli yaxınlaşdım. O mənim orada olduğumu başa düşmədi. Namazda Haqqə surəsini oxuyurdu. Qulaq asmağa başladım. Ürəyimdə fikirləşdim ki, bunun oxuduğu şeylər Qureyşlilərin dediyi kimi bir şairin sözüdür. Bu dəm o Haqqə surəsinin 41 və 42-ci ayələrini oxudu:

“O, şair sözü deyildir! Necə də az inanırsınız! Bir kahinin sözü də deyil! Nə qədər az düşünürsünüz!”

Mən bunu eşitdikdə fikirləşdim ki, əgər kahin və şair sözü deyilsə, onda Muhəmmədin öz uydurmalarıdır. Bu vaxt Muhəmməd eyni surəsinin 44-47-ci ayələrini oxudu:

“Əgər (Muhəmməd) bəzi sözləri özündən uydurub Bizə aid etsəydi,

Biz onu möhkəmcə yaxalayar,

sonra da şah damarını kəsərdik.

İçərinizdən heç kəs buna mane ola bilməzdi.”

Mənim fikirləşdiyim hər bir şey öz cavabını tapırdı. Ürəyim yumşaldı. Gözlərim yaşardı. Quran mənim İslama daxil olmağıma səbəb oldu. İslam dini qəlbimə yerləşdi. Nəhayət peyğəmbər namazını qurtarıb evinə tərəf getdi. Mən da ardınca getdim. Evinin olduğu küçədə mənim orada olduğumu hiss etdi. Məni tanıdı. Ona əzab-əziyyət verəcəyimi güman etdi. “Nə olub ey Ömər?”, – deyə, soruşdu. Mən də dedim ki, Allaha, Onun elçisinə və gətirdiklərinə iman gətirməyə gəldim. Sinəmin ürək tərəfini oxşayıb dua etdi. Sonra: “Allah sənə hidayət verdi ey Ömər!”, – deyib evinə getdi.”

Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, bu sahənin mütəxəssislərindən biri olan Mehmet Azimli Ömər ibn Xəttabın müsəlman olmağı ilə əlaqədar bu rəvayətin camaat arasında məşhur olan digər rəvayətə nisbətən daha mötəbər olduğunu qeyd edir. Ətraflı məlumat üçün baxın: Mehmet Azimli, siyeri farklı okumak (Türk dilində), Ankara, 2010, s. 115. Bu rəvayətlə əlaqədar klassik mənbələr üçün baxın: Əhməd ibn Hənbəl, 1/17; İbn Hişam, əs-sirətu-n-nəbəviyyə, 3-cü cild, s. 166.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Halbuki bunlar bir-birindən kəskin surətdə fərqlənir.

Sualınızla əlaqədar olaraq aşağıdakı qısa yazılara da nəzər yetirin:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/quran

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/fiqh-usulu

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Eyni surənin 8-ci ayəsində bildirilir ki, əri tərəfindən zina etməklə ittiham olunan qadın 4 dəfə and içməklə o cəzadan (əl-əzab) xilas ola bilər. Həmin qadın həqiqətən də, zina etmiş ola bilər. Amma əri şahid tapa bilmədiyinə görə dünyadakı əzabdan, yəni, 100 cəldə/dəyənək cəzasından azad olur.

Burada bir sual yaranır: Qadın həqiqətən zina etmişsə, axirətdəki cəzadan da xilas ola bilərmi? Təbii ki, xilas ola bilməz. Deməli, zinadan danışan ayələrdəki “əl-əzab” ifadəsi axirətdəki cəzanı deyil, dünyadakı cəzanı, yəni, 100 cəldəni bildirir.

Yeri gəlmişkən, sualınızla əlaqədar olaraq aşağıdakı yazıları da oxuyun:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/2133.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/2150.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

وَاعْلَمُوا أَنَّ فِيكُمْ رَسُولَ اللَّهِ ۚ لَوْ يُطِيعُكُمْ فِي كَثِيرٍ مِنَ الْأَمْرِ لَعَنِتُّمْ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ ۚ أُولَٰئِكَ هُمُ الرَّاشِدُونَ

“Bilin ki, Allahın Elçisi aranızdadır. Əgər o, bir çox işlərdə sizə güzəştə getsəydi, çətinliyə düşərdiniz. Lakin Allah sizə imanı sevdirmiş, onu qəlbinizə gözəl göstərmiş, sizdə küfrə, günaha və asi olmağa qarşı nifrət oyatmışdır. Doğru yolda olanlar da bunlardır.”

Bu ayənin hökmü bu gün də qüvvədədir. Yəni, ayə mənsux (nəsx edilmiş) deyil. Əhzab surəsinin 21-ci ayəsində belə deyilir:

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ وَذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا

“Allahın Elçisi sizlərə – Allaha və Axirət gününə ümidini bağlayanlara və Allahı çox zikr edənlərə gözəl nümunədir.”

Bu ayədən də göründüyü kimi, peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bizim üçün öz sözləri, eləcə də əməl və hərəkətləri ilə nümunədir.

Biz bütün dərslərimizdə peyğəmbərimizin (s. a. v.) həyatından, qısa desək, onun Sünnəsindən misallar veririk. Çünki insanlara bir örnək (nümunə) lazımdır.

Əlavə olaraq, hər namazda Fatihə surəsini oxuyur və: “Bizi doğru yola yönəlt – nemət bəxş etdiyin şəxslərin yoluna, qəzəbə uğramışların və azmışların (yoluna) deyil!”, – deyirik. Deməli, bizim üçün nümunə olan simalar lazımdır. Onların – nemət bəxş edilənlərin başında Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) durur.

Nəticə etibarilə Muhəmməd peyğəmbər (s. a. v.) hal-hazırda bizim aramızda olmasa da, onun Sünnəsi bizim üçün qüvvədə qalmağa davam edir.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَرْفَعُوا أَصْوَاتَكُمْ فَوْقَ صَوْتِ النَّبِيِّ وَلَا تَجْهَرُوا لَهُ بِالْقَوْلِ كَجَهْرِ بَعْضِكُمْ لِبَعْضٍ أَنْ تَحْبَطَ أَعْمَالُكُمْ وَأَنْتُمْ لَا تَشْعُرُونَ

“Ey iman gətirənlər! Allahı və Onun Elçisini qabaqlamayın. Allahdan qorxun! Həqiqətən, Allah Eşi­­dəndir, Biləndir.

Ey iman gətirənlər! Səsinizi peyğəmbərin səsindən yüksəyə qaldırmayın və bir-birinizə müraciət etdiyiniz kimi ona da uca səslə müraciət etməyin. Yoxsa, özünüz də bilmədən əməlləriniz hədər olar.”

Bu ayələri aşağıdakı kimi başa düşmək lazımdır:

1-ci ayədə “rəsul: elçi” sözü var. Rəsul ona gələn ilahi buyuruqları təbliğ edir. Yəni, elçilik edir. Bu halda elçinin dedikləri Allahın sözləridir. Elə isə Qurandan qabağa keçməmək, Allah Quranda nə buyurursa, onu yerinə yetirmək lazımdır. Allahın Öz ayələri ilə müəyyən etdiyi hədləri (sərhəd) aşmamaq lazımdır.

2-ci ayədə isə “nəbi: peyğəmbər” sözü işlədilib. Rəsul sözü yuxarıda da qeyd etdiyimiz kimi, elçi deməkdir. Nəbi isə vəhy alan, özünə kitab verilən deməkdir. Allah bütün nəbilərə kitab nazil etdiyini bildirir. Nəbi Allah tərəfindən kitab aldıqdan sonra onun hökmlərini həyata keçirməyə (hikmət) görə də cavabdehdir. Rəsul isə kitabda deyilənləri olduğu kimi insanlara çatdırmağa görə cavabdehdir. Elə isə bir peyğəmbər bütün gün (24 saat) nəbidir. Amma bütün gün rəsul deyil.

Burada deyilir ki, səsinizi peyğəmbərin səsindən yüksəyə qaldırmayın. Bu hökm eyni zamanda bildirir ki, peyğəmbərin səhih bir hədisi varsa, ona tabe olmaq lazımdır. Ondan qabağa keçmək olmaz. Peyğəmbərlə bir-birinizlə danışdığınız kimi danışmayın. Əks təqdirdə, özünüz də hiss etmədən əməlləriniz puç olub gedər.

Qısa desək, bu ayələri yuxarıda izah edildiyi kimi başa düşmək lazımdır.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

İnsanlara Allahın ayələrini təbliğ etmək olar. Bunu edərkən də düzgün metoddan istifadə olunmalıdır. Bundan başqa görülməli olan bir iş yoxdur. Bir sözlə, heç kəsi dini məsələlərdə məcbur etmək olmaz.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Qurana əsl hörmət isə onu oxumaq, başa düşmək və hökmlərini həyata keçirməkdir. Bunu etmədikdən sonra Quranın qarşısındakı öhdəliklərimizi yerinə yetirə bilmərik.

Quranla əlaqədar  ətraflı məlumat, o cümlədən çoxsaylı sual və cavabları ilə burada tanış ola bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/tedqiqatlar/1423.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/quran/3224.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/quran

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.