Qurbanlıq buğa əhvalatı
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 01 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

Bəqərə surəsi, 67, 68, 69, 70 və 71-ci ayələr1

Bir gün Musa öz qövmünə: “Allah sizin bir inək kəsməyinizi əmr edir”, – dedi. Onlar isə: “Sən bizi ələ salırsan?”, – dedilər. Musa: “Mən cahil olmaqdan Allaha sığınıram”, – deyə cavab verdi.

Onlar dedilər: “Bizim üçün Rəbbinə dua et və soruş ki, o inək necə olmalıdır?”. Musa onlara: “Allah o inəyin nə çox yaşlı, nə də çox cavan deyil, bu ikisinin arasında olduğunu buyurur. Sizə əmr olunanı yerinə yetirin!”, – dedi.

Onlar dedilər: “Bizdən ötrü Rəbbinə dua et ki, bizə onun rəngini də bildirsin”. Musa: “[Allah] onun sarı rəngdə və görənlərə zövq verən [bir inək] olduğunu buyurur”, –  dedi.

Onlar dedilər: “Bizdən ötrü Rəbbində dua et, qoy bizə onun nə olduğunu bildirsin; çünki biz inəkləri bir-birinə oxşadırıq. Əgər Allah istəsə [biz bu məsələ barəsində], əlbəttə, doğru yolda olarıq”.

[Musa] dedi: “[Allah] buyurur ki, o bir buğadır; nə [kotana] qoşulub, torpaq sürmüş, nə də əkin suvarmışdır. Ləkəsi [qaşqası] da yoxdur”. Onlar: “İndi düzgün şərhi gətirdin”, – dedilər və onu [inəyi] kəsdilər. Ancaq az qalmışdı ki, bunu etməsinlər.

Erkək və ya dişi inək mənası verən بقرة (bəqərə) sözü بقر (bəqər) kəlməsinin tək formasıdır. Erkək inəyə ثور deyilir.2 Kəsilməsi əmr edilən inəyin erkək olduğunu ayədəki «تثير الأرض» ifadəsindən başa düşürük. Çünki ثورتثير sözləri eyni kökdən törəyib. «و لا تسقي الحرث» cümləsi də bunun ikinci bir dəlilidir. Elə bir inək ki, nə kotana qoşulub torpaq sürmüş, nə də əkin suvarmışdır. Beləliklə, bu inək məhz bir buğadır. بقرة kəlməsi isə qrammatik cins baxımından müənnəs3 kəlmə olduğuna görə cümlə daxilində müənnəs isim kimi işlədilə bilər.

Memfis Qahirədən 35 km cənubda Nil çayının üzərində yerləşən qədim bir Misir şəhəridir. Burada Apis adlandırılan bir buğaya sitayiş edilirdi. Bu inanc sonralar Misirin digər bölgələrinə də yayılmışdı. Bir Apis olur və ölən Apisin başqa bir buğanın bədənində yenidən dünyaya gəldiyinə inanılırdı. Rahiblər otlaqlarda bu yeni buğanı axtarır və onu bariz xüsusiyyətləri ilə digərlərindən ayırıb tapırdılar.4

Tövratda mövzu ilə əlaqədar olan bu cür ifadələr vardır:

Misirdə təbliğ edin, Miqdolda eşitdirin, Nofda5 və Tahpanhesdə car cəkin: Yerini tut, hazır ol! Çünki qılınc ətrafındakıları darmadağın edir.

İlahın Apis niyə qaçdı? Buğan nə üçün yaşaya bilmədi? Çünki Rəbb onu yerə sərdi (Yeremiya, 46/14).

Bəqərə surəsindəki ayələr Apisin xüsusiyyətlərini daşıyan bir inəyin kəsilməyini əmr edir. Belə edilsə, o batil inanc ləğv olacaqdı. Çünki Musa peyğəmbər (ə. s.) qırx günlüyə Tur dağına getdiyi vaxt İsrail oğulları Harun peyğəmbərin (ə. s.) yanlarında olmasına baxmayaraq bir buzov heykəli düzəldib ona sitayiş etmişdilər. Buzovun məhəbbəti onların qəlblərini bürümüşdü (Bəqərə, 2/93). Belə olmasaydı, o inəyi kəsməmək üçün bəhanə axtarmazdılar.

Hindistanlılar inəyə hörmət göstərirlər. Məsələn, bir inək məscidə girsə, onun ordan çıxardılması problem yaradır. Hindistanda təxminən 250 milyon inək var. Deyilənə görə, Hindistan hökuməti inəkləri əsl yerlərinə yerləşdirmək üçün cəhd göstərir, lakin buna müvəffəq ola bilmir.6

Müsəlmanların hər il keçirdikləri Qurban bayramı bu baxımdan əhəmiyyət kəsb edir. İnsanların bir qismi tərəfindən müqəddəs hesab edilən heyvanları qurban kəsən müsəlmanlar belə inanclardan həmişə uzaq dururlar. Qurbanla əlaqədar bu ayə dərin mənaya malikdir:

Onların [qurbanların] nə əti, nə də qanı Allaha çatar. Allaha çatan yalnız sizin təqvanızdır [sidq-ürəklə yerinə yetirdiyiniz ibadətdir] (Həcc, 22/37).

Qurban bayramında mühüm olan heyvanın qanını axıtmaqdır. Ətin yeyilməsi, yaxud kasıblara paylanması əsas şərt deyil. Buna görə də qurban kəsib ətini özü yeyən və ya eləcə qoyub heç kimə verməyən şəxs də qurban kəsmək savabı qazanır. Ancaq qurban kəsmədən tonlarla əti fəqir-füqəraya və tanış-bilişə paylayan şəxs bununla öz qurban kəsmək borcunu yerinə yetirmiş olmur.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Kur’an-ı Kerimin Açıklamalı Meali (Qurani-Kərimin İzahlı Tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi, Şərhlər), tərcümə edən Dr. Fəqani Bəylərov, Bakı, 2005, s. 128-130. Tərcümə mətnində bir sıra dəyişikliklər edilib. []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, ب ق ر (, QafRa hərfləri) bəndi. Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
  3. Ərəb dilində iki qrammatik cins vardır. Bunlardan biri kişi cinsini bildirən müzəkkər (masculine), digəri isə qadın cinsini ifadə edən müənnəsdir (feminine). Sözlərin qrammatik cinsi ümumiyyətlə onların ifadə etdiyi mənaya və müəyyən əlamətlərinə görə təyin olunur. Qadın cinsinə aid isim və sözlərin xüsusi əlamətlərindən biri də onların adətən tə mərbutə ة ilə bitməsidir. بقرة kəlməsi də yuxarıda göstərildiyi kimi, tə mərbutəة ilə qurtarır və bu səbəbə görə qadın cinsinə (müənnəs) aid bir isimdir – tərcüməçinin qeydi. []
  4. Böyük Larousse Ensiklopediyası, A hərfi, İstanbul, 1986. []
  5. Nof Memfis şəhərinin digər adıdır. Bu, Tövratın qeydlərində və əlavəsindəki xəritədə bildirilir (Müqəddəs Kitab, yeni tərcümə, İstanbul, 2001). []
  6. Günay Tümər, Aburrahman Küçük, Dinlər Tarixi, Ocaq nəşriyyatı, Ankara, 1997, s. 145. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.959 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.851 dəfə oxundu
2 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.419 dəfə oxundu
3 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.244 dəfə oxundu
4 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.598 dəfə oxundu
5 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.223 dəfə oxundu
6 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.567 dəfə oxundu
7 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.933 dəfə oxundu
8 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.613 dəfə oxundu
9 Nas surəsi 29.07.12 4.347 dəfə oxundu
10 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.506 dəfə oxundu
11 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.290 dəfə oxundu
12 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.769 dəfə oxundu
13 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.115 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.097 dəfə oxundu
15 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.136 dəfə oxundu
16 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.778 dəfə oxundu
17 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.613 dəfə oxundu
18 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.677 dəfə oxundu
19 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.608 dəfə oxundu
20 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.651 dəfə oxundu
21 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.327 dəfə oxundu
22 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 859 dəfə oxundu
23 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 10.733 dəfə oxundu
24 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.238 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.547 dəfə oxundu
26 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.324 dəfə oxundu
27 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.679 dəfə oxundu
28 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.723 dəfə oxundu
29 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.450 dəfə oxundu
30 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.894 dəfə oxundu
31 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.574 dəfə oxundu
32 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.275 dəfə oxundu
33 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 889 dəfə oxundu
34 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.407 dəfə oxundu
35 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.185 dəfə oxundu
36 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.562 dəfə oxundu
37 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.011 dəfə oxundu
38 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.576 dəfə oxundu
39 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.838 dəfə oxundu
40 Quranın ecazı 21.11.11 8.898 dəfə oxundu
41 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.415 dəfə oxundu
42 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.671 dəfə oxundu
43 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.255 dəfə oxundu
44 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 546 dəfə oxundu
45 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.671 dəfə oxundu
46 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 2.772 dəfə oxundu
47 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.713 dəfə oxundu
48 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.564 dəfə oxundu
49 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.466 dəfə oxundu
50 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.333 dəfə oxundu
51 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.675 dəfə oxundu
52 Amənərrəsulu 03.03.12 1.615 dəfə oxundu
53 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.555 dəfə oxundu
54 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.182 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.753 dəfə oxundu
56 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 7.319 dəfə oxundu
57 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.795 dəfə oxundu
58 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.800 dəfə oxundu
59 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.531 dəfə oxundu
60 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.443 dəfə oxundu
61 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.005 dəfə oxundu
62 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.503 dəfə oxundu
63 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.460 dəfə oxundu
64 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 1.946 dəfə oxundu
65 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.220 dəfə oxundu
66 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 569 dəfə oxundu
67 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.563 dəfə oxundu
68 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 917 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.291 dəfə oxundu
70 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.422 dəfə oxundu
71 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 1.886 dəfə oxundu
72 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.649 dəfə oxundu
73 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 1.994 dəfə oxundu
74 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 1.947 dəfə oxundu
75 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.496 dəfə oxundu
76 Zaman nədir? 11.11.13 1.749 dəfə oxundu
77 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 284 dəfə oxundu
78 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.822 dəfə oxundu
79 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.429 dəfə oxundu
80 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.280 dəfə oxundu
81 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 1.918 dəfə oxundu
82 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.744 dəfə oxundu
83 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 1.903 dəfə oxundu
84 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.558 dəfə oxundu
85 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 1.874 dəfə oxundu
86 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.328 dəfə oxundu
87 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.356 dəfə oxundu
88 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 491 dəfə oxundu
89 Quranın zikr olması 05.07.09 2.962 dəfə oxundu
90 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.246 dəfə oxundu
91 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.320 dəfə oxundu
92 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.804 dəfə oxundu
93 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 1.920 dəfə oxundu
94 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.015 dəfə oxundu
95 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.190 dəfə oxundu
96 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.377 dəfə oxundu
97 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.541 dəfə oxundu
98 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.542 dəfə oxundu
99 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 3.919 dəfə oxundu
100 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 1.959 dəfə oxundu