Qurbanlıq buğa əhvalatı
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 01 Nisan 2010 Tövsiyə et Çap et

Bəqərə surəsi, 67, 68, 69, 70 və 71-ci ayələr1

Bir gün Musa öz qövmünə: “Allah sizin bir inək kəsməyinizi əmr edir”, – dedi. Onlar isə: “Sən bizi ələ salırsan?”, – dedilər. Musa: “Mən cahil olmaqdan Allaha sığınıram”, – deyə cavab verdi.

Onlar dedilər: “Bizim üçün Rəbbinə dua et və soruş ki, o inək necə olmalıdır?”. Musa onlara: “Allah o inəyin nə çox yaşlı, nə də çox cavan deyil, bu ikisinin arasında olduğunu buyurur. Sizə əmr olunanı yerinə yetirin!”, – dedi.

Onlar dedilər: “Bizdən ötrü Rəbbinə dua et ki, bizə onun rəngini də bildirsin”. Musa: “[Allah] onun sarı rəngdə və görənlərə zövq verən [bir inək] olduğunu buyurur”, –  dedi.

Onlar dedilər: “Bizdən ötrü Rəbbində dua et, qoy bizə onun nə olduğunu bildirsin; çünki biz inəkləri bir-birinə oxşadırıq. Əgər Allah istəsə [biz bu məsələ barəsində], əlbəttə, doğru yolda olarıq”.

[Musa] dedi: “[Allah] buyurur ki, o bir buğadır; nə [kotana] qoşulub, torpaq sürmüş, nə də əkin suvarmışdır. Ləkəsi [qaşqası] da yoxdur”. Onlar: “İndi düzgün şərhi gətirdin”, – dedilər və onu [inəyi] kəsdilər. Ancaq az qalmışdı ki, bunu etməsinlər.

Erkək və ya dişi inək mənası verən بقرة (bəqərə) sözü بقر (bəqər) kəlməsinin tək formasıdır. Erkək inəyə ثور deyilir.2 Kəsilməsi əmr edilən inəyin erkək olduğunu ayədəki «تثير الأرض» ifadəsindən başa düşürük. Çünki ثورتثير sözləri eyni kökdən törəyib. «و لا تسقي الحرث» cümləsi də bunun ikinci bir dəlilidir. Elə bir inək ki, nə kotana qoşulub torpaq sürmüş, nə də əkin suvarmışdır. Beləliklə, bu inək məhz bir buğadır. بقرة kəlməsi isə qrammatik cins baxımından müənnəs3 kəlmə olduğuna görə cümlə daxilində müənnəs isim kimi işlədilə bilər.

Memfis Qahirədən 35 km cənubda Nil çayının üzərində yerləşən qədim bir Misir şəhəridir. Burada Apis adlandırılan bir buğaya sitayiş edilirdi. Bu inanc sonralar Misirin digər bölgələrinə də yayılmışdı. Bir Apis olur və ölən Apisin başqa bir buğanın bədənində yenidən dünyaya gəldiyinə inanılırdı. Rahiblər otlaqlarda bu yeni buğanı axtarır və onu bariz xüsusiyyətləri ilə digərlərindən ayırıb tapırdılar.4

Tövratda mövzu ilə əlaqədar olan bu cür ifadələr vardır:

Misirdə təbliğ edin, Miqdolda eşitdirin, Nofda5 və Tahpanhesdə car cəkin: Yerini tut, hazır ol! Çünki qılınc ətrafındakıları darmadağın edir.

İlahın Apis niyə qaçdı? Buğan nə üçün yaşaya bilmədi? Çünki Rəbb onu yerə sərdi (Yeremiya, 46/14).

Bəqərə surəsindəki ayələr Apisin xüsusiyyətlərini daşıyan bir inəyin kəsilməyini əmr edir. Belə edilsə, o batil inanc ləğv olacaqdı. Çünki Musa peyğəmbər (ə. s.) qırx günlüyə Tur dağına getdiyi vaxt İsrail oğulları Harun peyğəmbərin (ə. s.) yanlarında olmasına baxmayaraq bir buzov heykəli düzəldib ona sitayiş etmişdilər. Buzovun məhəbbəti onların qəlblərini bürümüşdü (Bəqərə, 2/93). Belə olmasaydı, o inəyi kəsməmək üçün bəhanə axtarmazdılar.

Hindistanlılar inəyə hörmət göstərirlər. Məsələn, bir inək məscidə girsə, onun ordan çıxardılması problem yaradır. Hindistanda təxminən 250 milyon inək var. Deyilənə görə, Hindistan hökuməti inəkləri əsl yerlərinə yerləşdirmək üçün cəhd göstərir, lakin buna müvəffəq ola bilmir.6

Müsəlmanların hər il keçirdikləri Qurban bayramı bu baxımdan əhəmiyyət kəsb edir. İnsanların bir qismi tərəfindən müqəddəs hesab edilən heyvanları qurban kəsən müsəlmanlar belə inanclardan həmişə uzaq dururlar. Qurbanla əlaqədar bu ayə dərin mənaya malikdir:

Onların [qurbanların] nə əti, nə də qanı Allaha çatar. Allaha çatan yalnız sizin təqvanızdır [sidq-ürəklə yerinə yetirdiyiniz ibadətdir] (Həcc, 22/37).

Qurban bayramında mühüm olan heyvanın qanını axıtmaqdır. Ətin yeyilməsi, yaxud kasıblara paylanması əsas şərt deyil. Buna görə də qurban kəsib ətini özü yeyən və ya eləcə qoyub heç kimə verməyən şəxs də qurban kəsmək savabı qazanır. Ancaq qurban kəsmədən tonlarla əti fəqir-füqəraya və tanış-bilişə paylayan şəxs bununla öz qurban kəsmək borcunu yerinə yetirmiş olmur.

Materialdan istifadə edərkən mənbə göstərilməlidir. Müsəlmanlar © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Abdulaziz Bayındır, Kur’an-ı Kerimin Açıklamalı Meali (Qurani-Kərimin İzahlı Tərcüməsi: Fatihə surəsi, Bəqərə surəsi, Şərhlər), tərcümə edən Dr. Fəqani Bəylərov, Bakı, 2005, s. 128-130. Tərcümə mətnində bir sıra dəyişikliklər edilib. []
  2. Rağib İsfahaninin Müfrədat lüğəti, ب ق ر (, QafRa hərfləri) bəndi. Səfvan Adnan Davudinin təhqiqi ilə, Dəməşq və Beyrut, 1412/1992. []
  3. Ərəb dilində iki qrammatik cins vardır. Bunlardan biri kişi cinsini bildirən müzəkkər (masculine), digəri isə qadın cinsini ifadə edən müənnəsdir (feminine). Sözlərin qrammatik cinsi ümumiyyətlə onların ifadə etdiyi mənaya və müəyyən əlamətlərinə görə təyin olunur. Qadın cinsinə aid isim və sözlərin xüsusi əlamətlərindən biri də onların adətən tə mərbutə ة ilə bitməsidir. بقرة kəlməsi də yuxarıda göstərildiyi kimi, tə mərbutəة ilə qurtarır və bu səbəbə görə qadın cinsinə (müənnəs) aid bir isimdir – tərcüməçinin qeydi. []
  4. Böyük Larousse Ensiklopediyası, A hərfi, İstanbul, 1986. []
  5. Nof Memfis şəhərinin digər adıdır. Bu, Tövratın qeydlərində və əlavəsindəki xəritədə bildirilir (Müqəddəs Kitab, yeni tərcümə, İstanbul, 2001). []
  6. Günay Tümər, Aburrahman Küçük, Dinlər Tarixi, Ocaq nəşriyyatı, Ankara, 1997, s. 145. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.909 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın zikr olması 05.07.09 2.916 dəfə oxundu
2 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.219 dəfə oxundu
3 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.272 dəfə oxundu
4 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.762 dəfə oxundu
5 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 1.870 dəfə oxundu
6 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 1.976 dəfə oxundu
7 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.095 dəfə oxundu
8 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.337 dəfə oxundu
9 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.489 dəfə oxundu
10 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.417 dəfə oxundu
11 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 3.746 dəfə oxundu
12 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 1.909 dəfə oxundu
13 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.618 dəfə oxundu
14 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 2.852 dəfə oxundu
15 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.644 dəfə oxundu
16 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 1.972 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.550 dəfə oxundu
18 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.151 dəfə oxundu
19 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.546 dəfə oxundu
20 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.154 dəfə oxundu
21 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 2.821 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 2.765 dəfə oxundu
23 Nəsx və izahı 26.05.10 3.504 dəfə oxundu
24 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.461 dəfə oxundu
25 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.759 dəfə oxundu
26 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.447 dəfə oxundu
27 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.192 dəfə oxundu
28 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.347 dəfə oxundu
29 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.316 dəfə oxundu
30 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.331 dəfə oxundu
31 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.036 dəfə oxundu
32 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.833 dəfə oxundu
33 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.462 dəfə oxundu
34 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.073 dəfə oxundu
35 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.501 dəfə oxundu
36 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.532 dəfə oxundu
37 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.542 dəfə oxundu
38 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.525 dəfə oxundu
39 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.748 dəfə oxundu
40 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.421 dəfə oxundu
41 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.636 dəfə oxundu
42 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.871 dəfə oxundu
43 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.638 dəfə oxundu
44 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.090 dəfə oxundu
45 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 573 dəfə oxundu
46 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.137 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.525 dəfə oxundu
48 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.459 dəfə oxundu
49 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.248 dəfə oxundu
50 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.407 dəfə oxundu
51 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.634 dəfə oxundu
52 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.554 dəfə oxundu
53 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.787 dəfə oxundu
54 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 884 dəfə oxundu
55 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.085 dəfə oxundu
56 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.289 dəfə oxundu
57 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.036 dəfə oxundu
58 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.642 dəfə oxundu
59 Təbbət surəsi 11.07.11 2.491 dəfə oxundu
60 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.756 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.098 dəfə oxundu
62 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.190 dəfə oxundu
63 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.635 dəfə oxundu
64 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 12.937 dəfə oxundu
65 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.048 dəfə oxundu
66 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 1.925 dəfə oxundu
67 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.435 dəfə oxundu
68 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.582 dəfə oxundu
69 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.822 dəfə oxundu
70 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.061 dəfə oxundu
71 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.065 dəfə oxundu
72 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.006 dəfə oxundu
73 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.253 dəfə oxundu
74 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.286 dəfə oxundu
75 Adəm və İblis 05.07.09 2.192 dəfə oxundu
76 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.715 dəfə oxundu
77 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.036 dəfə oxundu
78 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.847 dəfə oxundu
79 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.525 dəfə oxundu
80 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.486 dəfə oxundu
81 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.758 dəfə oxundu
82 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 1.981 dəfə oxundu
83 Qureyş surəsi 28.07.12 1.873 dəfə oxundu
84 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.432 dəfə oxundu
85 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 994 dəfə oxundu
86 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.804 dəfə oxundu
87 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.376 dəfə oxundu
88 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.157 dəfə oxundu
89 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.567 dəfə oxundu
90 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.155 dəfə oxundu
91 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.500 dəfə oxundu
92 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.892 dəfə oxundu
93 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.573 dəfə oxundu
94 Nas surəsi 29.07.12 4.212 dəfə oxundu
95 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.454 dəfə oxundu
96 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.244 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.708 dəfə oxundu
98 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.076 dəfə oxundu
99 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.040 dəfə oxundu
100 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.079 dəfə oxundu