Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.250 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.238 dəfə oxundu
2 Şəfaət 08.04.10 3.133 dəfə oxundu
3 Nəsx və izahı 26.05.10 3.902 dəfə oxundu
4 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.777 dəfə oxundu
5 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.108 dəfə oxundu
6 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.650 dəfə oxundu
7 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.435 dəfə oxundu
8 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.588 dəfə oxundu
9 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.645 dəfə oxundu
10 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.554 dəfə oxundu
11 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 267 dəfə oxundu
12 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.367 dəfə oxundu
13 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.222 dəfə oxundu
14 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.567 dəfə oxundu
15 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.481 dəfə oxundu
16 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.749 dəfə oxundu
17 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.749 dəfə oxundu
18 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.794 dəfə oxundu
19 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.720 dəfə oxundu
20 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.098 dəfə oxundu
21 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.720 dəfə oxundu
22 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.955 dəfə oxundu
23 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 588 dəfə oxundu
24 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.153 dəfə oxundu
25 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.198 dəfə oxundu
26 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.908 dəfə oxundu
27 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 893 dəfə oxundu
28 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.519 dəfə oxundu
29 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.757 dəfə oxundu
30 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.657 dəfə oxundu
31 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.682 dəfə oxundu
32 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.843 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.069 dəfə oxundu
34 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.817 dəfə oxundu
35 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 455 dəfə oxundu
36 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.032 dəfə oxundu
37 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.387 dəfə oxundu
38 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.468 dəfə oxundu
39 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.702 dəfə oxundu
40 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.662 dəfə oxundu
41 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.933 dəfə oxundu
42 Təbbət surəsi 11.07.11 3.371 dəfə oxundu
43 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.031 dəfə oxundu
44 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.776 dəfə oxundu
45 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.376 dəfə oxundu
46 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.889 dəfə oxundu
47 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 440 dəfə oxundu
48 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 19.560 dəfə oxundu
49 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.354 dəfə oxundu
50 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.665 dəfə oxundu
51 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.700 dəfə oxundu
52 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.099 dəfə oxundu
53 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.816 dəfə oxundu
54 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.372 dəfə oxundu
55 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.590 dəfə oxundu
56 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 5.092 dəfə oxundu
57 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.473 dəfə oxundu
58 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.508 dəfə oxundu
59 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 222 dəfə oxundu
60 Adəm və İblis 05.07.09 2.475 dəfə oxundu
61 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.220 dəfə oxundu
62 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.420 dəfə oxundu
63 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.117 dəfə oxundu
64 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.476 dəfə oxundu
65 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.699 dəfə oxundu
66 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.059 dəfə oxundu
67 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.451 dəfə oxundu
68 Qureyş surəsi 28.07.12 2.531 dəfə oxundu
69 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.747 dəfə oxundu
70 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.321 dəfə oxundu
71 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 232 dəfə oxundu
72 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.092 dəfə oxundu
73 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.671 dəfə oxundu
74 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.657 dəfə oxundu
75 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.766 dəfə oxundu
76 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 4.558 dəfə oxundu
77 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.304 dəfə oxundu
78 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.183 dəfə oxundu
79 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.770 dəfə oxundu
80 Nas surəsi 29.07.12 4.948 dəfə oxundu
81 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 178 dəfə oxundu
82 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.629 dəfə oxundu
83 Təhrif nədir? 13.11.17 117 dəfə oxundu
84 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.244 dəfə oxundu
85 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.327 dəfə oxundu
86 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.318 dəfə oxundu
87 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.553 dəfə oxundu
88 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.205 dəfə oxundu
89 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.783 dəfə oxundu
90 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.888 dəfə oxundu
91 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.834 dəfə oxundu
92 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.862 dəfə oxundu
93 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.561 dəfə oxundu
94 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.153 dəfə oxundu
95 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 140 dəfə oxundu
96 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 14.840 dəfə oxundu
97 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.549 dəfə oxundu
98 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.962 dəfə oxundu
99 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.028 dəfə oxundu
100 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.840 dəfə oxundu