Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.902 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın zikr olması 05.07.09 3.114 dəfə oxundu
2 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.373 dəfə oxundu
3 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.466 dəfə oxundu
4 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.951 dəfə oxundu
5 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.071 dəfə oxundu
6 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.143 dəfə oxundu
7 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.391 dəfə oxundu
8 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.489 dəfə oxundu
9 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.697 dəfə oxundu
10 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.918 dəfə oxundu
11 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 267 dəfə oxundu
12 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.354 dəfə oxundu
13 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.093 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.902 dəfə oxundu
15 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.057 dəfə oxundu
16 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.817 dəfə oxundu
17 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.162 dəfə oxundu
18 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.741 dəfə oxundu
19 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.615 dəfə oxundu
20 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.766 dəfə oxundu
21 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.301 dəfə oxundu
22 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 213 dəfə oxundu
23 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.101 dəfə oxundu
24 Şəfaət 08.04.10 3.012 dəfə oxundu
25 Nəsx və izahı 26.05.10 3.737 dəfə oxundu
26 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.667 dəfə oxundu
27 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.943 dəfə oxundu
28 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.611 dəfə oxundu
29 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.384 dəfə oxundu
30 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.532 dəfə oxundu
31 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.499 dəfə oxundu
32 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.500 dəfə oxundu
33 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 219 dəfə oxundu
34 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.240 dəfə oxundu
35 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.040 dəfə oxundu
36 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.136 dəfə oxundu
37 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.291 dəfə oxundu
38 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.702 dəfə oxundu
39 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.711 dəfə oxundu
40 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.722 dəfə oxundu
41 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.672 dəfə oxundu
42 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.941 dəfə oxundu
43 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.634 dəfə oxundu
44 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.850 dəfə oxundu
45 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 436 dəfə oxundu
46 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.073 dəfə oxundu
47 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.149 dəfə oxundu
48 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.503 dəfə oxundu
49 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 753 dəfə oxundu
50 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.319 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.695 dəfə oxundu
52 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.606 dəfə oxundu
53 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.467 dəfə oxundu
54 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.618 dəfə oxundu
55 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.875 dəfə oxundu
56 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.716 dəfə oxundu
57 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 321 dəfə oxundu
58 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.974 dəfə oxundu
59 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.086 dəfə oxundu
60 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.295 dəfə oxundu
61 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.498 dəfə oxundu
62 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.288 dəfə oxundu
63 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.799 dəfə oxundu
64 Təbbət surəsi 11.07.11 2.852 dəfə oxundu
65 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.941 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.394 dəfə oxundu
67 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.313 dəfə oxundu
68 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.811 dəfə oxundu
69 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 307 dəfə oxundu
70 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 14.898 dəfə oxundu
71 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.246 dəfə oxundu
72 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.172 dəfə oxundu
73 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.624 dəfə oxundu
74 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.840 dəfə oxundu
75 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.204 dəfə oxundu
76 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.268 dəfə oxundu
77 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.250 dəfə oxundu
78 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.553 dəfə oxundu
79 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.420 dəfə oxundu
80 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.451 dəfə oxundu
81 Adəm və İblis 05.07.09 2.356 dəfə oxundu
82 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.985 dəfə oxundu
83 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.278 dəfə oxundu
84 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.025 dəfə oxundu
85 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 4.161 dəfə oxundu
86 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.640 dəfə oxundu
87 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.937 dəfə oxundu
88 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.200 dəfə oxundu
89 Qureyş surəsi 28.07.12 2.152 dəfə oxundu
90 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.622 dəfə oxundu
91 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.193 dəfə oxundu
92 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.000 dəfə oxundu
93 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.579 dəfə oxundu
94 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.428 dəfə oxundu
95 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.704 dəfə oxundu
96 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.437 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.792 dəfə oxundu
98 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.068 dəfə oxundu
99 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.726 dəfə oxundu
100 Nas surəsi 29.07.12 4.632 dəfə oxundu