Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.775 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.858 dəfə oxundu
2 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.191 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.172 dəfə oxundu
4 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.218 dəfə oxundu
5 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.880 dəfə oxundu
6 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.673 dəfə oxundu
7 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.741 dəfə oxundu
8 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.679 dəfə oxundu
9 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.729 dəfə oxundu
10 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.386 dəfə oxundu
11 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.022 dəfə oxundu
12 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 11.127 dəfə oxundu
13 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.320 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.663 dəfə oxundu
15 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.438 dəfə oxundu
16 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.731 dəfə oxundu
17 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.789 dəfə oxundu
18 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.511 dəfə oxundu
19 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.978 dəfə oxundu
20 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.723 dəfə oxundu
21 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.333 dəfə oxundu
22 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 962 dəfə oxundu
23 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.466 dəfə oxundu
24 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.254 dəfə oxundu
25 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.651 dəfə oxundu
26 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.087 dəfə oxundu
27 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.726 dəfə oxundu
28 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.916 dəfə oxundu
29 Quranın ecazı 21.11.11 8.993 dəfə oxundu
30 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.478 dəfə oxundu
31 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.761 dəfə oxundu
32 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.318 dəfə oxundu
33 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 617 dəfə oxundu
34 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.770 dəfə oxundu
35 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 2.877 dəfə oxundu
36 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.802 dəfə oxundu
37 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.667 dəfə oxundu
38 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.523 dəfə oxundu
39 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.456 dəfə oxundu
40 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.740 dəfə oxundu
41 Amənərrəsulu 03.03.12 1.709 dəfə oxundu
42 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.626 dəfə oxundu
43 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.259 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.919 dəfə oxundu
45 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 7.615 dəfə oxundu
46 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.852 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.871 dəfə oxundu
48 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.603 dəfə oxundu
49 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.553 dəfə oxundu
50 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.076 dəfə oxundu
51 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.572 dəfə oxundu
52 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.530 dəfə oxundu
53 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.036 dəfə oxundu
54 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.277 dəfə oxundu
55 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 891 dəfə oxundu
56 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.647 dəfə oxundu
57 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.001 dəfə oxundu
58 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.369 dəfə oxundu
59 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.478 dəfə oxundu
60 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 1.954 dəfə oxundu
61 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.719 dəfə oxundu
62 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.087 dəfə oxundu
63 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.016 dəfə oxundu
64 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.574 dəfə oxundu
65 Zaman nədir? 11.11.13 1.833 dəfə oxundu
66 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 351 dəfə oxundu
67 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.898 dəfə oxundu
68 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.574 dəfə oxundu
69 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.357 dəfə oxundu
70 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.009 dəfə oxundu
71 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.826 dəfə oxundu
72 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 1.986 dəfə oxundu
73 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.629 dəfə oxundu
74 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 1.944 dəfə oxundu
75 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.388 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.432 dəfə oxundu
77 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 599 dəfə oxundu
78 Quranın zikr olması 05.07.09 3.053 dəfə oxundu
79 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.312 dəfə oxundu
80 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.402 dəfə oxundu
81 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.876 dəfə oxundu
82 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 1.999 dəfə oxundu
83 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.082 dəfə oxundu
84 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.289 dəfə oxundu
85 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.440 dəfə oxundu
86 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.623 dəfə oxundu
87 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.701 dəfə oxundu
88 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 207 dəfə oxundu
89 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.126 dəfə oxundu
90 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.023 dəfə oxundu
91 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.775 dəfə oxundu
92 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 2.980 dəfə oxundu
93 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.762 dəfə oxundu
94 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.094 dəfə oxundu
95 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.680 dəfə oxundu
96 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.433 dəfə oxundu
97 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.697 dəfə oxundu
98 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.241 dəfə oxundu
99 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 160 dəfə oxundu
100 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.015 dəfə oxundu