Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.474 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.335 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.249 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.650 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.262 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.676 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.809 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.920 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 2.234 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.785 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.368 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.645 dəfə oxundu
12 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 195 dəfə oxundu
13 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.802 dəfə oxundu
14 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.134 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.091 dəfə oxundu
16 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.708 dəfə oxundu
17 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.547 dəfə oxundu
18 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.281 dəfə oxundu
19 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.718 dəfə oxundu
20 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.657 dəfə oxundu
21 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.433 dəfə oxundu
22 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.394 dəfə oxundu
23 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.865 dəfə oxundu
24 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 91 dəfə oxundu
25 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.137 dəfə oxundu
26 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.229 dəfə oxundu
27 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.636 dəfə oxundu
28 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.585 dəfə oxundu
29 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.117 dəfə oxundu
30 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.873 dəfə oxundu
31 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.258 dəfə oxundu
32 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.246 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.941 dəfə oxundu
34 Zaman nədir? 11.11.13 2.138 dəfə oxundu
35 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 565 dəfə oxundu
36 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 135 dəfə oxundu
37 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.044 dəfə oxundu
38 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.452 dəfə oxundu
39 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.896 dəfə oxundu
40 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.336 dəfə oxundu
41 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.020 dəfə oxundu
42 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.303 dəfə oxundu
43 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.806 dəfə oxundu
44 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.185 dəfə oxundu
45 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.514 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.589 dəfə oxundu
47 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 1.007 dəfə oxundu
48 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 53 dəfə oxundu
49 Quranın zikr olması 05.07.09 3.252 dəfə oxundu
50 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.463 dəfə oxundu
51 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.546 dəfə oxundu
52 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.104 dəfə oxundu
53 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.201 dəfə oxundu
54 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.251 dəfə oxundu
55 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.873 dəfə oxundu
56 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.543 dəfə oxundu
57 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.803 dəfə oxundu
58 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 5.213 dəfə oxundu
59 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 379 dəfə oxundu
60 Bir müsəlmanın Qurandan gündə ən az bir ayə oxuması fərzdirmi? 06.09.19 61 dəfə oxundu
61 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.713 dəfə oxundu
62 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.210 dəfə oxundu
63 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.474 dəfə oxundu
64 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.316 dəfə oxundu
65 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.922 dəfə oxundu
66 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.389 dəfə oxundu
67 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.821 dəfə oxundu
68 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.299 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.921 dəfə oxundu
70 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.364 dəfə oxundu
71 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 278 dəfə oxundu
72 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.308 dəfə oxundu
73 Şəfaət 08.04.10 3.216 dəfə oxundu
74 Nəsx və izahı 26.05.10 3.992 dəfə oxundu
75 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.817 dəfə oxundu
76 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.295 dəfə oxundu
77 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.675 dəfə oxundu
78 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.445 dəfə oxundu
79 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.601 dəfə oxundu
80 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.698 dəfə oxundu
81 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.572 dəfə oxundu
82 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 281 dəfə oxundu
83 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.427 dəfə oxundu
84 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.300 dəfə oxundu
85 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.094 dəfə oxundu
86 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.580 dəfə oxundu
87 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.764 dəfə oxundu
88 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
89 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.812 dəfə oxundu
90 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.754 dəfə oxundu
91 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.199 dəfə oxundu
92 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.777 dəfə oxundu
93 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 2.000 dəfə oxundu
94 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 714 dəfə oxundu
95 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.180 dəfə oxundu
96 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.906 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.422 dəfə oxundu
98 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 965 dəfə oxundu
99 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.693 dəfə oxundu
100 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.779 dəfə oxundu