Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.939 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.719 dəfə oxundu
2 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.044 dəfə oxundu
3 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.467 dəfə oxundu
4 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.510 dəfə oxundu
5 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 733 dəfə oxundu
6 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.977 dəfə oxundu
7 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.816 dəfə oxundu
8 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.487 dəfə oxundu
9 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.114 dəfə oxundu
10 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.908 dəfə oxundu
11 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.088 dəfə oxundu
12 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.444 dəfə oxundu
13 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.514 dəfə oxundu
14 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.738 dəfə oxundu
15 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.049 dəfə oxundu
16 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 295 dəfə oxundu
17 Quranın zikr olması 05.07.09 3.140 dəfə oxundu
18 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
19 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.489 dəfə oxundu
20 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.985 dəfə oxundu
21 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.097 dəfə oxundu
22 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.168 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.764 dəfə oxundu
24 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.724 dəfə oxundu
25 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.799 dəfə oxundu
26 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.326 dəfə oxundu
27 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 239 dəfə oxundu
28 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.496 dəfə oxundu
29 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.122 dəfə oxundu
30 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.939 dəfə oxundu
31 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.096 dəfə oxundu
32 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.849 dəfə oxundu
33 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.199 dəfə oxundu
34 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.418 dəfə oxundu
35 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.570 dəfə oxundu
36 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.530 dəfə oxundu
37 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.532 dəfə oxundu
38 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 246 dəfə oxundu
39 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.143 dəfə oxundu
40 Şəfaət 08.04.10 3.050 dəfə oxundu
41 Nəsx və izahı 26.05.10 3.779 dəfə oxundu
42 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.700 dəfə oxundu
43 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.980 dəfə oxundu
44 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.628 dəfə oxundu
45 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.695 dəfə oxundu
46 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.976 dəfə oxundu
47 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.654 dəfə oxundu
48 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.882 dəfə oxundu
49 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 469 dəfə oxundu
50 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.286 dəfə oxundu
51 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.088 dəfə oxundu
52 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.309 dəfə oxundu
53 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.332 dəfə oxundu
54 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.731 dəfə oxundu
55 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.741 dəfə oxundu
56 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.754 dəfə oxundu
57 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.509 dəfə oxundu
58 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.654 dəfə oxundu
59 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.921 dəfə oxundu
60 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.750 dəfə oxundu
61 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 413 dəfə oxundu
62 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.108 dəfə oxundu
63 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.247 dəfə oxundu
64 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.571 dəfə oxundu
65 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 792 dəfə oxundu
66 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.366 dəfə oxundu
67 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.724 dəfə oxundu
68 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.638 dəfə oxundu
69 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.969 dəfə oxundu
70 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.453 dəfə oxundu
71 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.335 dəfə oxundu
72 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.842 dəfə oxundu
73 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 423 dəfə oxundu
74 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.998 dəfə oxundu
75 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.147 dəfə oxundu
76 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.336 dəfə oxundu
77 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.538 dəfə oxundu
78 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.352 dəfə oxundu
79 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.836 dəfə oxundu
80 Təbbət surəsi 11.07.11 2.933 dəfə oxundu
81 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.279 dəfə oxundu
82 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.629 dəfə oxundu
83 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.443 dəfə oxundu
84 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.482 dəfə oxundu
85 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 140 dəfə oxundu
86 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 15.370 dəfə oxundu
87 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.288 dəfə oxundu
88 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.224 dəfə oxundu
89 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.648 dəfə oxundu
90 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.889 dəfə oxundu
91 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.289 dəfə oxundu
92 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.312 dəfə oxundu
93 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.247 dəfə oxundu
94 Qureyş surəsi 28.07.12 2.197 dəfə oxundu
95 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.662 dəfə oxundu
96 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.233 dəfə oxundu
97 Adəm və İblis 05.07.09 2.380 dəfə oxundu
98 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.045 dəfə oxundu
99 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.312 dəfə oxundu
100 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.051 dəfə oxundu