Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.445 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.319 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.240 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.596 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.246 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.674 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.798 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.915 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 2.223 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.780 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.366 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.630 dəfə oxundu
12 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 194 dəfə oxundu
13 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.764 dəfə oxundu
14 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.124 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.089 dəfə oxundu
16 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.708 dəfə oxundu
17 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.473 dəfə oxundu
18 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.276 dəfə oxundu
19 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.711 dəfə oxundu
20 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.652 dəfə oxundu
21 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.404 dəfə oxundu
22 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.391 dəfə oxundu
23 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.775 dəfə oxundu
24 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 91 dəfə oxundu
25 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.112 dəfə oxundu
26 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.219 dəfə oxundu
27 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.627 dəfə oxundu
28 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.581 dəfə oxundu
29 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.111 dəfə oxundu
30 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.871 dəfə oxundu
31 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.252 dəfə oxundu
32 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.234 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.927 dəfə oxundu
34 Zaman nədir? 11.11.13 2.130 dəfə oxundu
35 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 538 dəfə oxundu
36 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 129 dəfə oxundu
37 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.038 dəfə oxundu
38 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.336 dəfə oxundu
39 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.858 dəfə oxundu
40 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.326 dəfə oxundu
41 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.009 dəfə oxundu
42 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.285 dəfə oxundu
43 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.797 dəfə oxundu
44 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.177 dəfə oxundu
45 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.513 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.588 dəfə oxundu
47 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 986 dəfə oxundu
48 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 50 dəfə oxundu
49 Quranın zikr olması 05.07.09 3.246 dəfə oxundu
50 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.460 dəfə oxundu
51 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.543 dəfə oxundu
52 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.091 dəfə oxundu
53 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.195 dəfə oxundu
54 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.247 dəfə oxundu
55 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.851 dəfə oxundu
56 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.539 dəfə oxundu
57 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.798 dəfə oxundu
58 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 5.062 dəfə oxundu
59 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 370 dəfə oxundu
60 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.527 dəfə oxundu
61 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.209 dəfə oxundu
62 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.445 dəfə oxundu
63 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.303 dəfə oxundu
64 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.918 dəfə oxundu
65 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.373 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.815 dəfə oxundu
67 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.213 dəfə oxundu
68 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.915 dəfə oxundu
69 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.356 dəfə oxundu
70 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 275 dəfə oxundu
71 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.292 dəfə oxundu
72 Şəfaət 08.04.10 3.211 dəfə oxundu
73 Nəsx və izahı 26.05.10 3.978 dəfə oxundu
74 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.814 dəfə oxundu
75 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.272 dəfə oxundu
76 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.669 dəfə oxundu
77 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.445 dəfə oxundu
78 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.593 dəfə oxundu
79 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.692 dəfə oxundu
80 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.569 dəfə oxundu
81 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 279 dəfə oxundu
82 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.405 dəfə oxundu
83 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.283 dəfə oxundu
84 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.002 dəfə oxundu
85 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.571 dəfə oxundu
86 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.760 dəfə oxundu
87 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
88 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.810 dəfə oxundu
89 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.751 dəfə oxundu
90 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.185 dəfə oxundu
91 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.767 dəfə oxundu
92 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.990 dəfə oxundu
93 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 700 dəfə oxundu
94 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.176 dəfə oxundu
95 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.785 dəfə oxundu
96 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.337 dəfə oxundu
97 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 958 dəfə oxundu
98 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.660 dəfə oxundu
99 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.775 dəfə oxundu
100 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.672 dəfə oxundu