Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.994 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.795 dəfə oxundu
2 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.124 dəfə oxundu
3 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.490 dəfə oxundu
4 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.571 dəfə oxundu
5 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.059 dəfə oxundu
6 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.815 dəfə oxundu
7 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.206 dəfə oxundu
8 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.141 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.758 dəfə oxundu
10 Zaman nədir? 11.11.13 1.976 dəfə oxundu
11 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 474 dəfə oxundu
12 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.979 dəfə oxundu
13 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.958 dəfə oxundu
14 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.529 dəfə oxundu
15 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.148 dəfə oxundu
16 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.916 dəfə oxundu
17 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.113 dəfə oxundu
18 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.731 dəfə oxundu
19 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.063 dəfə oxundu
20 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.476 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.518 dəfə oxundu
22 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 777 dəfə oxundu
23 Quranın zikr olması 05.07.09 3.150 dəfə oxundu
24 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.398 dəfə oxundu
25 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.497 dəfə oxundu
26 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.999 dəfə oxundu
27 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.108 dəfə oxundu
28 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.180 dəfə oxundu
29 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.498 dəfə oxundu
30 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.519 dəfə oxundu
31 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.741 dəfə oxundu
32 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.252 dəfə oxundu
33 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 310 dəfə oxundu
34 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.721 dəfə oxundu
35 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.130 dəfə oxundu
36 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.994 dəfə oxundu
37 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.146 dəfə oxundu
38 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.858 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.223 dəfə oxundu
40 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.769 dəfə oxundu
41 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.898 dəfə oxundu
42 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.814 dəfə oxundu
43 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.329 dəfə oxundu
44 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 242 dəfə oxundu
45 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.176 dəfə oxundu
46 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
47 Nəsx və izahı 26.05.10 3.811 dəfə oxundu
48 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.715 dəfə oxundu
49 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.995 dəfə oxundu
50 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.635 dəfə oxundu
51 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.423 dəfə oxundu
52 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.573 dəfə oxundu
53 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.560 dəfə oxundu
54 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.538 dəfə oxundu
55 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 250 dəfə oxundu
56 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.306 dəfə oxundu
57 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.110 dəfə oxundu
58 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.641 dəfə oxundu
59 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.360 dəfə oxundu
60 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.732 dəfə oxundu
61 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.743 dəfə oxundu
62 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.759 dəfə oxundu
63 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.697 dəfə oxundu
64 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.997 dəfə oxundu
65 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.657 dəfə oxundu
66 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.898 dəfə oxundu
67 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 493 dəfə oxundu
68 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.122 dəfə oxundu
69 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.475 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.624 dəfə oxundu
71 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 805 dəfə oxundu
72 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.395 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.728 dəfə oxundu
74 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.641 dəfə oxundu
75 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.544 dəfə oxundu
76 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.700 dəfə oxundu
77 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.940 dəfə oxundu
78 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.762 dəfə oxundu
79 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 421 dəfə oxundu
80 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.008 dəfə oxundu
81 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.186 dəfə oxundu
82 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.356 dəfə oxundu
83 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.594 dəfə oxundu
84 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.418 dəfə oxundu
85 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.859 dəfə oxundu
86 Təbbət surəsi 11.07.11 3.015 dəfə oxundu
87 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.977 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.523 dəfə oxundu
89 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.341 dəfə oxundu
90 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.856 dəfə oxundu
91 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 427 dəfə oxundu
92 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 16.084 dəfə oxundu
93 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.302 dəfə oxundu
94 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.263 dəfə oxundu
95 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.657 dəfə oxundu
96 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.930 dəfə oxundu
97 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.399 dəfə oxundu
98 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.321 dəfə oxundu
99 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.313 dəfə oxundu
100 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.861 dəfə oxundu