Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.962 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.421 dəfə oxundu
2 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.956 dəfə oxundu
3 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.977 dəfə oxundu
4 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.696 dəfə oxundu
5 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.779 dəfə oxundu
6 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.167 dəfə oxundu
7 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.663 dəfə oxundu
8 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.615 dəfə oxundu
9 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.180 dəfə oxundu
10 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.357 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.540 dəfə oxundu
12 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.786 dəfə oxundu
13 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.120 dəfə oxundu
14 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.481 dəfə oxundu
15 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.569 dəfə oxundu
16 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.055 dəfə oxundu
17 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.814 dəfə oxundu
18 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.197 dəfə oxundu
19 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.126 dəfə oxundu
20 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.739 dəfə oxundu
21 Zaman nədir? 11.11.13 1.966 dəfə oxundu
22 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 463 dəfə oxundu
23 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.977 dəfə oxundu
24 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.889 dəfə oxundu
25 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.509 dəfə oxundu
26 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.141 dəfə oxundu
27 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.910 dəfə oxundu
28 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.100 dəfə oxundu
29 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.721 dəfə oxundu
30 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.053 dəfə oxundu
31 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.473 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.515 dəfə oxundu
33 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 752 dəfə oxundu
34 Quranın zikr olması 05.07.09 3.145 dəfə oxundu
35 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
36 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.495 dəfə oxundu
37 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.991 dəfə oxundu
38 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.106 dəfə oxundu
39 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.172 dəfə oxundu
40 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.475 dəfə oxundu
41 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.516 dəfə oxundu
42 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.741 dəfə oxundu
43 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.160 dəfə oxundu
44 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 302 dəfə oxundu
45 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.624 dəfə oxundu
46 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.123 dəfə oxundu
47 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.962 dəfə oxundu
48 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.112 dəfə oxundu
49 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.854 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.209 dəfə oxundu
51 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.768 dəfə oxundu
52 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.811 dəfə oxundu
53 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.805 dəfə oxundu
54 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.327 dəfə oxundu
55 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 241 dəfə oxundu
56 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.157 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
58 Nəsx və izahı 26.05.10 3.794 dəfə oxundu
59 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.708 dəfə oxundu
60 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.984 dəfə oxundu
61 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.629 dəfə oxundu
62 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.420 dəfə oxundu
63 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.572 dəfə oxundu
64 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.539 dəfə oxundu
65 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.535 dəfə oxundu
66 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 248 dəfə oxundu
67 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.304 dəfə oxundu
68 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.108 dəfə oxundu
69 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.465 dəfə oxundu
70 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.347 dəfə oxundu
71 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.731 dəfə oxundu
72 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.741 dəfə oxundu
73 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.756 dəfə oxundu
74 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.696 dəfə oxundu
75 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.985 dəfə oxundu
76 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.656 dəfə oxundu
77 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.891 dəfə oxundu
78 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 481 dəfə oxundu
79 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.115 dəfə oxundu
80 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.346 dəfə oxundu
81 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.612 dəfə oxundu
82 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 801 dəfə oxundu
83 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.385 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.726 dəfə oxundu
85 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.639 dəfə oxundu
86 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.531 dəfə oxundu
87 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.684 dəfə oxundu
88 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.935 dəfə oxundu
89 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.755 dəfə oxundu
90 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 418 dəfə oxundu
91 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.004 dəfə oxundu
92 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.171 dəfə oxundu
93 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.343 dəfə oxundu
94 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.574 dəfə oxundu
95 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.388 dəfə oxundu
96 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.844 dəfə oxundu
97 Təbbət surəsi 11.07.11 2.984 dəfə oxundu
98 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.974 dəfə oxundu
99 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.497 dəfə oxundu
100 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.336 dəfə oxundu