Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
3.423 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.824 dəfə oxundu
2 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.588 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.040 dəfə oxundu
4 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.191 dəfə oxundu
5 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.853 dəfə oxundu
6 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.957 dəfə oxundu
7 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.656 dəfə oxundu
8 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.217 dəfə oxundu
9 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.193 dəfə oxundu
10 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.492 dəfə oxundu
11 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.104 dəfə oxundu
12 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 296 dəfə oxundu
13 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.706 dəfə oxundu
14 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.932 dəfə oxundu
15 Quranı başa düşmək 26.04.10 3.034 dəfə oxundu
16 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.271 dəfə oxundu
17 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 5.138 dəfə oxundu
18 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.344 dəfə oxundu
19 Quranın ecazı 21.11.11 9.123 dəfə oxundu
20 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.606 dəfə oxundu
21 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 2.040 dəfə oxundu
22 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.439 dəfə oxundu
23 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 726 dəfə oxundu
24 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 227 dəfə oxundu
25 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.287 dəfə oxundu
26 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.222 dəfə oxundu
27 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.518 dəfə oxundu
28 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.218 dəfə oxundu
29 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.667 dəfə oxundu
30 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.788 dəfə oxundu
31 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.910 dəfə oxundu
32 Amənərrəsulu 03.03.12 2.203 dəfə oxundu
33 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.774 dəfə oxundu
34 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.364 dəfə oxundu
35 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.603 dəfə oxundu
36 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 189 dəfə oxundu
37 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.724 dəfə oxundu
38 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.108 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.080 dəfə oxundu
40 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.706 dəfə oxundu
41 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.384 dəfə oxundu
42 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.262 dəfə oxundu
43 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.707 dəfə oxundu
44 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.649 dəfə oxundu
45 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.382 dəfə oxundu
46 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.388 dəfə oxundu
47 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.694 dəfə oxundu
48 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 90 dəfə oxundu
49 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.084 dəfə oxundu
50 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.210 dəfə oxundu
51 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.608 dəfə oxundu
52 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.581 dəfə oxundu
53 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.108 dəfə oxundu
54 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.870 dəfə oxundu
55 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.249 dəfə oxundu
56 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.224 dəfə oxundu
57 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.914 dəfə oxundu
58 Zaman nədir? 11.11.13 2.120 dəfə oxundu
59 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 537 dəfə oxundu
60 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 123 dəfə oxundu
61 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.029 dəfə oxundu
62 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.160 dəfə oxundu
63 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.826 dəfə oxundu
64 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.318 dəfə oxundu
65 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.001 dəfə oxundu
66 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.268 dəfə oxundu
67 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.789 dəfə oxundu
68 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.173 dəfə oxundu
69 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.508 dəfə oxundu
70 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.578 dəfə oxundu
71 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 972 dəfə oxundu
72 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 47 dəfə oxundu
73 Quranın zikr olması 05.07.09 3.237 dəfə oxundu
74 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.457 dəfə oxundu
75 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.537 dəfə oxundu
76 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.080 dəfə oxundu
77 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.186 dəfə oxundu
78 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.245 dəfə oxundu
79 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.822 dəfə oxundu
80 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.538 dəfə oxundu
81 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.786 dəfə oxundu
82 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.923 dəfə oxundu
83 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 363 dəfə oxundu
84 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.301 dəfə oxundu
85 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.206 dəfə oxundu
86 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.423 dəfə oxundu
87 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.294 dəfə oxundu
88 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.914 dəfə oxundu
89 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.360 dəfə oxundu
90 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.808 dəfə oxundu
91 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.101 dəfə oxundu
92 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.905 dəfə oxundu
93 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.356 dəfə oxundu
94 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 267 dəfə oxundu
95 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.267 dəfə oxundu
96 Şəfaət 08.04.10 3.199 dəfə oxundu
97 Nəsx və izahı 26.05.10 3.961 dəfə oxundu
98 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.812 dəfə oxundu
99 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.228 dəfə oxundu
100 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.668 dəfə oxundu