Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə)
Müsəlmanlar > Quran Tarix: 28 Mart 2010 Tövsiyə et Çap et

BƏQƏRƏ SURƏSİ, 7-Cİ AYƏ, 2-Cİ HİSSƏ

ALLAH ONLARIN QƏLBLƏRİNİN VƏ QULAQLARININ ÜZƏRİNDƏ İZLƏR YARADIB. GÖZLƏRİNDƏ DƏ BİR PƏRDƏ VAR. ONLAR ÜÇÜN BÖYÜK BİR ƏZAB VARDIR!

İnsan ümumiyyətlə düşünən, yaxud danışan canlı kimi tərif olunur. Bununla əlaqədar olaraq ağıl insanla heyvanı bir-birindən ayıran ən mühüm xüsusiyyət hesab edilir. Halbuki, Qurani-Kərimdə quşların və qarışqaların danışmalarından və ağıllarından istifadə edib bir şeyi qiymətləndirmələrindən danışılır. Bu da insanla heyvan arasındakı fərqin başqa istiqamətlərdə axtarılmalı olduğunu göstərir. Quranda qarışqa və quşlarla əlaqədar ayələr bunlardır:

Süleyman üçün cin, insan və quşlardan ordular toplandı. Onlar müntəzəm bir halda idilər. Qarışqa dərəsinə qədər gəldilər. Bir qarışqa belə dedi: “Ey qarışqalar! Yuvalarınıza girin ki, Süleyman və onun qoşunu özləri də bilmədən sizi ayaqlayıb əzməsinlər”.

Süleyman qarışqanın bu sözünə gülümsəyib dedi: “Ey Rəbbim! Mənə özümə və valideynlərimə ehsan etdiyin nemətə şükr etmək və sənin istədiyin yaxşı işi görmək üçün ilham ver! Məni öz mərhəmətinlə saleh bəndələrinin arasına qat!”.

Sonra Süleyman quşlardan ibarət olan ordunu yoxlayıb belə dedi: “Nə oldu ki, Hüdhud quşunu görmürəm. Yoxsa o burada deyil? And olsun ki, ona ağır bir cəza verəcəyəm, ya da onu tutub kəsəcəyəm! Yaxud da o, (niyə burada olmadığına dair) açıq-aydın bir dəlil gətirsin!”.

Süleyman çox gözləyəsi olmadı. Hüdhud quşu çıxıb gəldi və belə dedi: ”Mən sənin bilmədiyin bir şeyi öyrəndim. Sənə Səbadan doğru bir xəbər gətirmişəm; orada hökmdarlıq edən bir qadın gördüm. Onun hər şeyi var, üstəlik də çox böyük bir taxtı. Gördüm ki, o qadın və tayfası Allahı qoyub günəşə sitayiş edirlər. Şeytan gördükləri pis işləri onlara gözəl kimi göstərib və onları doğru yoldan çıxardıb. Buna görə də onlar hidayət olmurlar (doğu yolu tapa bilmirlər)”.

Göylərdə və yerdə gizli olan şeyləri üzə çıxardan, onların gizlətdikləri və aşkar etdikləri hər şeyi bilən Allaha səcdə etməsinlər deyə (şeytan belə edib).

O böyük ərşin Rəbbi olan Allahdan başqa heç bir tanrı yoxdur!

(Süleyman Hüdhud quşuna) dedi: “Biz görəcəyik, görək doğru deyirsən, yoxsa sən yalançısan!?

Mənim bu məktubumu aparıb onlara at, sonra bir az kənara çəkil. Bax gör nə cavab verəcəklər!”.

(Səba hökmdarı) belə dedi: “Ey əyanlar! Mənə qiymətli (hörmətli) bir məktub göndərilib. Bu məktub Süleymandan gəlib və «Bismillahir-Rahmənir-Rahim»lə başlayır. Məktubda: “Mənə qarşı təkəbbür göstərməyin və (Allaha) təslim olaraq yanıma gəlin”, – deyilir.

(Səba hökmdarı) dedi: “Ey əyanlar! Bu məsələ barəsində mənə öz fikrinizi bildirin. Mən sizinlə məsləhətləşmədən heç bir iş görən deyiləm (Nəml, 27/17-32)!

Bu ayələrdə quş və qarışqanın ağıllı bir şəkildə danışdığından bəhs edilir. Qurani-Kərim ağlı və danışmağı deyil, qəlbi, eşitməyi və görməyi insanı heyvandan ayıran üç əsas fərq sayır. Allah Təala buyurur:

O, xəlq etdiyi hər şeyi gözəl yaratdı; insanı yaratmağa palçıqdan (sulanmış torpaqdan) başladı. Sonra onun soyunu süzülmüş bir (qiymətsiz sudan) nütfədən əmələ gətirdi. Sonra onu düzəldib insan formasına saldı və ona öz ruhundan üfürdü. Sizə qulaq, göz və ürək verdi. Siz az şükr edirsiniz (Səcdə, 32/7-9)!

Öz ağlından istifadə etməyən insanlar aşağıdakı ayədə qoyun, inək və dəvəyə oxşadılmışdır:

Biz cinlərin və insanların çoxunu cəhənnəm üçün yaratmış olduq. Onların qəlbləri vardır, amma onunla anlamazlar. Onların gözləri vardır, lakin onunla görməzlər. Onların qulaqları da var, ancaq onunla eşitməzlər. Onlar heyvan (qoyun, inək və dəvə) kimidirlər, bəlkə də, daha aşağı səviyyədədirlər. Qafil olanlar da onlardır (Əraf, 7/179)!

Səviyyə baxımından qoyun, inək və dəvədən aşağı olan heyvan qarğadır. Əslində həqiqətlər qarşısında özlərini görməməzliyə vuran və öz ağıllarını işlətməyən insanlar məhz bu heyvana bənzədiliblər. Bəqərə surəsində belə deyilir:

Özlərini görməməzliyə vurub kafirlik edənlər qarğa kimidirlər; qarğa qavramadığı səsə qarşı oxuyar. Onun qavraya bildiyi səs ancaq çığırtı və bağırtıdır. Onlar kar, lal və kordurlar. Buna görə də dərk etməzlər (ağıllarını işlətməzlər) (Bəqərə, 2/171).

Heyvanların da ürəyi vardır; lakin bu ürək bədənə qan vurmaqdan başqa bir iş görmür. İnsanın qəlbi isə eyni zamanda bir qərarvermə orqanı və bədənin əsas kontrol mərkəzidir. Ağıl doğru şeyləri axtarıb tapır. Qəlb isə insanın mənfəətlərinin, onun güman və həvəslərinin təsiri ilə bunları ya qəbul edir, ya da rədd. Həqiqi iman üçün qəlb vasitəsi ilə təsdiq etmək şərtinin qoyulması da bunu göstərir.

Firon Musa peyğəmbərin (ə. s.) peyğəmbərliyini qəbul etmirdi, lakin buna baxmayaraq onun Allahın elçisi olduğunu yaxşı bilirdi. Bu məsələ ilə əlaqədar ayələr aşağıdakı kimidir:

Bizim möcüzələrimiz açıq-aşkar şəkildə gəlib onlara çatanda: “Bu açıq-saçıq bir sehrdir”, – dedilər. Onların həqiqi olduğuna daxilən inandıqları halda, zalımlıq və təkəbbür üzündən inkar etdilər (Nəml, 27/13-14)!

Cəhənnəmlik insanlardan bəhs edən ayələr onların öz günahlarını bilə-bilə etdiklərini göstərir:

Rəbbini inkar edənlər üçün cəhənnəm əzabı vardır! Nə pis haldır bu! Onlar cəhənnəmə atıldıqları zaman onun qorxunc uğultusunu eşidəcəklər. Cəhənnəm qaynar olacaq! Cəhənnəm (kafirlərə olan) qeyzindən az qalacaq ki, parçalansın.

Hər bir dəstə oraya atıldıqca cəhənnəmin gözətçiləri onlardan: “Məgər sizə bir qorxuducu (peyğəmbər) gəlməmişdi?”, – deyə soruşacaqlar. Kafirlər belə deyəcəklər: “Bəli, bizə bir peyğəmbər gəldi, ancaq biz onu təkzib edib belə dedik: “Allah heç bir şey nazil etməyib. Siz sadəcə olaraq (yoldan) çox azmısınız”.

Onlar: “Əgər biz ona qulaq asıb ağıl işlətsəydik, indi bu qızğın cəhənnəm əhlindən olmazdıq”, – deyəcək və beləliklə, öz günahlarını etiraf edəcəklər. Məhv olsun cəhənnəmliklər (Mülk, 67/6-11)!

Heyvanların da gözü var, lakin onlarda bəsirət yoxdur. Quran ayələri bəsirəti xüsusilə vurğulayır. Bəsirətin mənası baxılan şeyin başa düşülməsi və dərk edilməsi deməkdir. Heyvanlar isə lazımi səviyyədə dərk edə bilmirlər. Əgər bir heyvan əlində bıçaq tutub yanına gələn insanın onu kəsəcəyini başa düşsə, nə olar? Yanında bir buğanın və yaxud inəyin kəsildiyini görən bir dana heç bir şey olmayıbmış kimi yenə öz otlamağına davam edir. Ancaq insanlar bir qatilin rahat-rahat gəzib-dolaşmağına belə razı olmurlar.

Eşitmək eşidilən səsləri bir-birindən ayırıb onların mənasını qavramaq deməkdir. İnsan eşitdiyi şeyləri zehnində qiymətləndirir və qəlbinin verdiyi qərarla özünə bir hərəkət xətti seçir. Heyvanlarda isə bu xüsusiyyət yoxdur. Qarışqanın yuxarıdakı ayədə etdiyi xəbərdarlıq əslində bir təcrübənin nəticəsidir. Belə ki, heyvan təlimçiləri heyvanlara öyrətdikləri təcrübi şeylərlə müvəffəqiyyət qazanırlar. Buna da şərtlənmə və asılılıq (refleks, instinkt) deyilir.

İnsan da şərtlənir. Onun bəzi davranışları qulaq, göz və qəlbini sıradan çıxardır və insan artıq bu üç orqanın verdiyi məlumatları düzgün qiymətləndirə bilmir. Əslində bu, qəlbin kor və kar olmasıdır. Əsl korluq və karlıq məhz budur. Quranda belə deyilir:

Məgər onlar yer üzündə gəzib-dolaşmadılarmı ki, onların düşünən qəlbləri və eşidən qulaqları olsun? Əslində kor olan gözlər deyil, əsl  kor olan kökslərdəki qəlblərdir (Həcc, 22/46)!

Yer üzünün keçmiş sakinlərindən sonra ona varis olanlara bu həqiqət aydın olmadımı? Əgər biz istəsəydik, günahlarına görə onları bəlalara mübtəla edərdik. Onların qəlblərinin üstündə yeni bir təbiət yaradırıq (onların ürəklərini möhürləyirik), onlar artıq eşitməzlər (Əraf, 7/100).

Ağıldan istifadə etmək ona uyğun rəftar etməkdir. Belə etməyənlər günah edib cəzaya layiq olurlar.1

  1. Abdulaziz Bayındır, Qurani-Kərimin izahlı tərcüməsi: Fatihə və Bəqərə surələri, Təknur nəşriyyatı, Bakı, 2005, s. 83-87. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.712 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.851 dəfə oxundu
2 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.481 dəfə oxundu
3 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.314 dəfə oxundu
4 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 1.947 dəfə oxundu
5 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.785 dəfə oxundu
6 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 1.943 dəfə oxundu
7 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.582 dəfə oxundu
8 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 1.903 dəfə oxundu
9 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.352 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.390 dəfə oxundu
11 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 531 dəfə oxundu
12 Quranın zikr olması 05.07.09 2.998 dəfə oxundu
13 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.270 dəfə oxundu
14 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.352 dəfə oxundu
15 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.835 dəfə oxundu
16 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 1.953 dəfə oxundu
17 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.041 dəfə oxundu
18 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.234 dəfə oxundu
19 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.405 dəfə oxundu
20 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.576 dəfə oxundu
21 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.607 dəfə oxundu
22 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 143 dəfə oxundu
23 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.007 dəfə oxundu
24 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 1.988 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.712 dəfə oxundu
26 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 2.928 dəfə oxundu
27 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.721 dəfə oxundu
28 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.054 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.630 dəfə oxundu
30 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.332 dəfə oxundu
31 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.645 dəfə oxundu
32 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.207 dəfə oxundu
33 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 122 dəfə oxundu
34 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 2.950 dəfə oxundu
35 Şəfaət 08.04.10 2.866 dəfə oxundu
36 Nəsx və izahı 26.05.10 3.619 dəfə oxundu
37 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.559 dəfə oxundu
38 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.825 dəfə oxundu
39 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.519 dəfə oxundu
40 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.264 dəfə oxundu
41 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.425 dəfə oxundu
42 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.392 dəfə oxundu
43 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.394 dəfə oxundu
44 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 124 dəfə oxundu
45 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.126 dəfə oxundu
46 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.920 dəfə oxundu
47 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.735 dəfə oxundu
48 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.167 dəfə oxundu
49 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.588 dəfə oxundu
50 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.606 dəfə oxundu
51 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.615 dəfə oxundu
52 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.581 dəfə oxundu
53 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.819 dəfə oxundu
54 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.517 dəfə oxundu
55 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.717 dəfə oxundu
56 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 243 dəfə oxundu
57 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.966 dəfə oxundu
58 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.869 dəfə oxundu
59 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.214 dəfə oxundu
60 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 645 dəfə oxundu
61 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.209 dəfə oxundu
62 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.593 dəfə oxundu
63 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.508 dəfə oxundu
64 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.337 dəfə oxundu
65 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.481 dəfə oxundu
66 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.725 dəfə oxundu
67 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.619 dəfə oxundu
68 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.860 dəfə oxundu
69 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 958 dəfə oxundu
70 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.166 dəfə oxundu
71 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.365 dəfə oxundu
72 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.133 dəfə oxundu
73 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.702 dəfə oxundu
74 Təbbət surəsi 11.07.11 2.636 dəfə oxundu
75 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.831 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.231 dəfə oxundu
77 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.234 dəfə oxundu
78 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.706 dəfə oxundu
79 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 13.573 dəfə oxundu
80 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.125 dəfə oxundu
81 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.027 dəfə oxundu
82 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.505 dəfə oxundu
83 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.674 dəfə oxundu
84 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.976 dəfə oxundu
85 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.144 dəfə oxundu
86 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.139 dəfə oxundu
87 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.207 dəfə oxundu
88 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.301 dəfə oxundu
89 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.357 dəfə oxundu
90 Adəm və İblis 05.07.09 2.259 dəfə oxundu
91 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.815 dəfə oxundu
92 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.137 dəfə oxundu
93 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.917 dəfə oxundu
94 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.760 dəfə oxundu
95 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.553 dəfə oxundu
96 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.842 dəfə oxundu
97 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.070 dəfə oxundu
98 Qureyş surəsi 28.07.12 1.992 dəfə oxundu
99 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.498 dəfə oxundu
100 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.069 dəfə oxundu