“Allah və Onun elçisi Muhəmməd peyğəmbər içkini, eləcə də, qaydasına müvafiq olaraq kəsilmədən və ya ovlanmadan qabaq ölən (murdar olan) heyvan ətini, donuzu və bütlərin alınıb satılmağını haram etmişdir.”

Başqa bir hədisdə də belə deyilir:

“Allah bir şeyin istifadə olunmağını haram edibsə, ondan götürülən qazanc da haramdır.”

Sualınızda qeyd etdiyiniz çaxır məsələsinə gəldikdə, peyğəmbərimiz (s. a. v.) onunla əlaqədar 10 nəfərə lənət edib:

“Sıxana, sıxdırana, içənə, daşıyana, daşıdana, təqdim edənə, satana, pulunu yeyənə, satın alana və aldırana.”

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

1) Bank işi xidmətləri. Buna bütün iqtisadi sistemlərdə ehtiyac var. Bunlar olmadan bəzi mühüm iqtisadi işləri görmək mümkün deyil. Sualınızda qeyd etdiyiniz xidmətlərin hamısı (pulun əmanət bankında saxlanması, pul köçürmələri, kredit kartları xidməti və sairə) bu qrupa daxildir. Burada göstərilən xidmətlərin müqabilində müəyyən qədər pul alınır. Bunda dini cəhətdən heç bir problem yoxdur.

2) Kredit. Bu, tamamilə başqa bir sahədir. Problem buradadır. Çünki kredit faizli borc, yəni, borcdan götürülən gəlir deməkdir. Faiz isə haramdır.

Nəticə olaraq, faizli əməliyyatlar da aparan bir bankla faizsiz iş görmək olar.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Bu yolla haqsızlıq edib gəlir götürmək (pul qazanmaq) və insanları aldatmaq İslama əsasən qadağandır. Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bazar adamlarının düzgün və ədalətli olmağını tələb etmiş, onlara yalan və fırıldaqdan uzaq durmalı olduqlarını bildirmiş, bu məqsədlə də: “Qiyməti qızışdırmayın!”, – demişdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı əhvalatı misal göstərmək mümkündür:

“Bir dəfə Əməvi xəlifəsi II Ömər (Ömər ibn Əbdüləziz) Ubeyd ibn Müslim adlı bir nəfəri mir malı satmaq üçün bazara göndərir. O da həmin malı satdıqdan sonra xəlifənin yanına qayıdır. Ona belə deyir:

-Hörmətli xəlifə, əgər malı qiyməti qızışdırmadan satsaydım, ziyana düşəcəkdim.

Xəlifə ondan belə bir sual soruşur:

-Deməli, sən qiyməti qızışdırıb artırırdın ha! Əslində isə almaq istəmirdin. Eləmi?

Ubeyd ona belə cavab verir:

-Bəli, elədir ki, var.

Xəlifə: “Buna nəcəş (qiyməti qızışdırmaq) deyilir. Bu, halal deyil. Get, bir adam göndər. Həmin satış etibarsızdır. Gedib bunu camaata bildirsin”, – deyə, tapşırıq verir.”

Buradan da məlum olur ki, bur cür bir iş İslam dininə əsasən düzgün deyil. Odur ki, müsəlman bir insan belə hərəkətlər etməməli, edənlərə münasib bir dil və üslubla xəbərdarlıq etməlidir.

QEYD: Cavab hazırlandığı vaxt aşağıdakı mənbədən istifadə edilmişdir:

Bütün yönleriyle asr-ı saadette İslam (Türk dilində), İstanbul, Ənsar nəşriyyatı, 2-ci nəşr, 2007-ci il, 4-cü cild, s. 348.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Əsl problem bundan ibarətdir ki, hazırkı şəriklik sistemində kiçik səhmdarlar ziyana düşürlər. Bunun qarşısını almaq lazımdır. Ən kiçik şəriyin haqq-hüququ axıradək qorunmalıdır. Müxtəlif iclaslarla, idarə heyəti tərəfindən verilən investisiya qoyuluşu və kapitalın artırılması kimi cürbəcür qərarlarla kiçik səhmdarların hüququ tapdanmamalıdır. Əgər bu təmin edilsə, səhm alqı-satqısı məsələsində heç bir problem qalmaz.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Əgər satıcı hansısa klok, torba, qutu və bu kimi qablaşdırıcı şeylər üçün xərc çəkirsə, onları da qiymətlərə əlavə edə bilər.

Alıcının mənfi bir halla üzləşdiyi vaxt satıcıya xəbərdarlıq etməyə haqqı var.

Allah Qurani-Kərimdə insanlara tərəzidə düz olmaqlarını əmr edir:

“Ölçəndə ölçüdə düz olun, (çəkəndə) düzgün tərəzi ilə çəkin. Bu (sizin üçün) daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır!” (İsra, 17/35)

“Vay halına çəkidə və ölçüdə aldadanların!

O kəslər ki, özlərini insanlardan (bir şey) aldıqları zaman onu tam ölçüb alar,

Onlar üçün ölçdükdə və ya çəkdikdə isə (onu) əskildərlər.” (Mutaffifin, 83/1-3)

“Ölçüdə düz olun, (onu) əskildənlərdən olmayın!

Düz tərəzi ilə çəkin!

İnsanların haqqını azaltmayın! (Camaatın malını əskiltməyin. Kimin haqqı nədirsə, onu da verin!) Yer üzündə fitnə-fəsad törətməyin!

Və sizi də, sizdən əvvəlki nəsilləri də Yaradandan qorxun!” (Şura, 26/181-184)

Nəticə olaraq, siz də bir müsəlman kimi bu məsələdə düzgün hərəkət etməli, başqaları üçün gözəl bir nümunə olmalısınız.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Sualınızla əlaqədar olaraq aşağıdakı qısa cavablara da nəzər yetirin:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/385.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/271.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/is-heyati

QEYD: Bu sual saytımıza Rusiya Federasiyasından daxil olub.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Alıcıları aldatmaq, onlara səhv məlumat vermək, malı satmaq üçün yalan danışmaq olmaz. Bu, İslam dini baxımından qəbuledilməzdir. Odur ki, sizin də bu amilləri nəzərə almağınız vacibdir.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/al-ver

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/is-heyati

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Odur ki, siz bir müsəlman kimi bu məsələlərdə ehtiyatlı olmalısınız.

Allah Təala belə buyurur:

“Kim yaxşı bir işə vasitəçilik etsə, ona (bunun) (savabından) bir pay düşər, kim də pis bir işə vasitəçilik etsə, ona da (onun günahından) bir pay düşər. Allah hər şeyi Qoruyandır.” (Nisa, 4/85)

“Yaxşılıq etməkdə və Allahdan qorxmaqda bir-birinizə yardım edin. Günah işlər görməkdə və düşmənçilikdə bir-birinizə köməkçi olmayın. Allahdan qorxun. Həqiqətən, Allah şiddətli cəza verəndir.” (Maidə, 5/2)

2-ci sualınıza gəldikdə, bankın sizin işlədiyiniz şirkətə verdiyi komissiya haqqı bir əməkdaş kimi sizi maraqlandırmır. Çünki siz o şirkətdə işlədiyiniz, necə deyərlər, zəhmət çəkdiyiniz üçün pul alırsınız. Şirkətin bankdan aldığı pul onun öz malıdır. Sizə verdiyi məbləğ başqa, həmin pul başqadır. Bununla belə, şübhə və narahatlıqlardan xilas olmaq üçün bu işləri görməkdənsə, daha münasib bir iş axtarmağınız yaxşı olar. Bu, bizim sizə bir müsəlman qardaşınız kimi tövsiyəmizdir.

Suala cavab verdi: Servet Bayındır

Sualınızla əlaqədar olaraq aşağıdakı qısa cavablarla da tanış olun:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3976.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/1991.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/1868.html

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/1773.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Tutalım ki, bir evin yaxınlığında bir əkin sahəsi var. Onu da, insanı da Allah yaradıb. Su da verib, insana ağıl-kamal da. Əgər insan o sahədə nəsə əksə və məhsulun yetişməyi üçün lazımi işləri görsə, təbii ki, məhsul götürər. Ancaq işləməsə, buna nail ola bilməz. Necə deyərlər, işləməyən dişləməz.

Sualınıza gəldikdə bu, sizin öz seçiminizdir. Dövləq qulluqçusu olmaq və filan yerdə işləmək də belədir.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır

Sualınızla əlaqədar olaraq aşağıdakı qısa yazını da oxuyun:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/2012.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.