Müselmanlar » Al-ver

Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar?

teoloji — Mon, 06 Feb 2012 07:10:16 +0000

Cavab: İslam dini ölkə və cəmiyyətin xeyrinə olmayan şeylərin istehsal və ticarətini haram hesab edir. Bunu aşağıdakı hədis belə izah edir:

“Allah və Onun elçisi Muhəmməd peyğəmbər içkini, eləcə də, qaydasına müvafiq olaraq kəsilmədən və ya ovlanmadan qabaq ölən (murdar olan) heyvan ətini, donuzu və bütlərin alınıb satılmağını haram etmişdir.”

Başqa bir hədisdə də belə deyilir:

“Allah bir şeyin istifadə olunmağını haram edibsə, ondan götürülən qazanc da haramdır.”

Sualınızda qeyd etdiyiniz çaxır məsələsinə gəldikdə, peyğəmbərimiz (s. a. v.) onunla əlaqədar 10 nəfərə lənət edib:

“Sıxana, sıxdırana, içənə, daşıyana, daşıdana, təqdim edənə, satana, pulunu yeyənə, satın alana və aldırana.”

Birinin ehtiyacı olan malı nağd alıb ona nisyə satmaq olar?

teoloji — Thu, 02 Feb 2012 08:30:17 +0000

Cavab: Xeyr, bu, faiz deyil. Bu, eynilə bir market sahibinin çörəkxanaya gedib çörək almağına və qiymətə müəyyən qədər əlavə edib camaata satmağına oxşayır.

Suala cavab verdi: Abdulaziz Bayındır

Qiyməti qızışdırmaq halaldır?

teoloji — Wed, 01 Feb 2012 07:15:25 +0000

Cavab: Qiyməti qızışdırmaq satılmayan, keyfiyyətsiz, xarab və yaxud da keyfiyyətli və təmiz bir malı çox yüksək bir qiymətə bazara çıxartmaq məqsədilə saxta (süni) yolla və əslində tələb olmadığı halda, tələb varmış kimi hərəkət etmək deməkdir. Bu, İslam dini tərəfindən qadağan edilib.

Bu yolla haqsızlıq edib gəlir götürmək (pul qazanmaq) və insanları aldatmaq İslama əsasən qadağandır. Peyğəmbərimiz Muhəmməd (s. a. v.) bazar adamlarının düzgün və ədalətli olmağını tələb etmiş, onlara yalan və fırıldaqdan uzaq durmalı olduqlarını bildirmiş, bu məqsədlə də: “Qiyməti qızışdırmayın!”, – demişdir.

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı əhvalatı misal göstərmək mümkündür:

“Bir dəfə Əməvi xəlifəsi II Ömər (Ömər ibn Əbdüləziz) Ubeyd ibn Müslim adlı bir nəfəri mir malı satmaq üçün bazara göndərir. O da həmin malı satdıqdan sonra xəlifənin yanına qayıdır. Ona belə deyir:

-Hörmətli xəlifə, əgər malı qiyməti qızışdırmadan satsaydım, ziyana düşəcəkdim.

Xəlifə ondan belə bir sual soruşur:

-Deməli, sən qiyməti qızışdırıb artırırdın ha! Əslində isə almaq istəmirdin. Eləmi?

Ubeyd ona belə cavab verir:

-Bəli, elədir ki, var.

Xəlifə: “Buna nəcəş (qiyməti qızışdırmaq) deyilir. Bu, halal deyil. Get, bir adam göndər. Həmin satış etibarsızdır. Gedib bunu camaata bildirsin”, – deyə, tapşırıq verir.”

Buradan da məlum olur ki, bur cür bir iş İslam dininə əsasən düzgün deyil. Odur ki, müsəlman bir insan belə hərəkətlər etməməli, edənlərə münasib bir dil və üslubla xəbərdarlıq etməlidir.

QEYD: Cavab hazırlandığı vaxt aşağıdakı mənbədən istifadə edilmişdir:

Bütün yönleriyle asr-ı saadette İslam (Türk dilində), İstanbul, Ənsar nəşriyyatı, 2-ci nəşr, 2007-ci il, 4-cü cild, s. 348.

Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar?

teoloji — Tue, 17 Jan 2012 15:22:05 +0000

Cavab: Səhm şəriklik sənədidir. Səhmdarlar bir təşkilatda şərik olurlar. Onlar həmin müəssisənin xeyrinə də, ziyanına da şərik olurlar. Bu məsələdə bir problem yoxdur.

Əsl problem bundan ibarətdir ki, hazırkı şəriklik sistemində kiçik səhmdarlar ziyana düşürlər. Bunun qarşısını almaq lazımdır. Ən kiçik şəriyin haqq-hüququ axıradək qorunmalıdır. Müxtəlif iclaslarla, idarə heyəti tərəfindən verilən investisiya qoyuluşu və kapitalın artırılması kimi cürbəcür qərarlarla kiçik səhmdarların hüququ tapdanmamalıdır. Əgər bu təmin edilsə, səhm alqı-satqısı məsələsində heç bir problem qalmaz.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır

Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır?

teoloji — Tue, 10 Jan 2012 07:08:39 +0000

Cavab: Satıcı çəki ilə satılan bir şey satdığı vaxt tara faktorunu mütləq nəzərə almalıdır. Bu, təkcə dinin istəyi deyil; müvafiq qanun və istehlakçının hüquqları nizamnaməsi də belə tələb edir. Çünki alıcı qabı (klok, torba, kisə və sairə) satın almır, onun içindəki məhsulu, məsələn, kartof, ət, alma və ya qəndi alır.

Əgər satıcı hansısa klok, torba, qutu və bu kimi qablaşdırıcı şeylər üçün xərc çəkirsə, onları da qiymətlərə əlavə edə bilər.

Alıcının mənfi bir halla üzləşdiyi vaxt satıcıya xəbərdarlıq etməyə haqqı var.

Allah Qurani-Kərimdə insanlara tərəzidə düz olmaqlarını əmr edir:

“Ölçəndə ölçüdə düz olun, (çəkəndə) düzgün tərəzi ilə çəkin. Bu (sizin üçün) daha xeyirli və nəticə etibarilə daha yaxşıdır!” (İsra, 17/35)

“Vay halına çəkidə və ölçüdə aldadanların!

O kəslər ki, özlərini insanlardan (bir şey) aldıqları zaman onu tam ölçüb alar,

Onlar üçün ölçdükdə və ya çəkdikdə isə (onu) əskildərlər.” (Mutaffifin, 83/1-3)

“Ölçüdə düz olun, (onu) əskildənlərdən olmayın!

Düz tərəzi ilə çəkin!

İnsanların haqqını azaltmayın! (Camaatın malını əskiltməyin. Kimin haqqı nədirsə, onu da verin!) Yer üzündə fitnə-fəsad törətməyin!

Və sizi də, sizdən əvvəlki nəsilləri də Yaradandan qorxun!” (Şura, 26/181-184)

Nəticə olaraq, siz də bir müsəlman kimi bu məsələdə düzgün hərəkət etməli, başqaları üçün gözəl bir nümunə olmalısınız.

Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır?

teoloji — Thu, 05 Jan 2012 07:19:43 +0000

Cavab: Satış üçün nəzərdə tutulmuş malların müəyyən standardı olur. Standarddankənar hallarda alıcıya məlumat vermək lazımdır. Belə hallarda əgər alıcı mala baxıb bəyənirsə, əlavə bir izahat verməyə ehtiyac yoxdur. Əgər sual soruşsa, ona cavab vermək lazımdır.

Alıcıları aldatmaq, onlara səhv məlumat vermək, malı satmaq üçün yalan danışmaq olmaz. Bu, İslam dini baxımından qəbuledilməzdir. Odur ki, sizin də bu amilləri nəzərə almağınız vacibdir.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/al-ver

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/is-heyati

Cümə namazının vaxtında məktəbin bufetindən nəsə almaq haramdır?

teoloji — Wed, 21 Dec 2011 07:32:30 +0000

Cavab: Cümə namazının vacib olduğu hər bir müsəlman şəxs üzrlü bir səbəbi yoxdursa, bu namazı qılmalıdır.

Lakin namaza getdikləri vaxt cəmiyyətin təhlükəsizliyinin və ictimai asayişin təhlükə ilə üzləşməsi ehtimalı olan əsgər, polis, yanğınsöndürmə sahəsində işləyənlər, bəzi digər təşkilatların dövlət əhəmiyyətli əməkdaşlarının Cümə namazına getmək kimi bir məcburiyyətləri yoxdur. Bu namazın qılınmadığı kiçik yaşayış məntəqələrində yaşayanlar da Cüməyə getməyə məcbur deyillər.

Dərsləri həmin vaxta təsadüf edən müəllim və şagirdləri də bu kateqoriyaya daxil etmək mümkündür.

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/3560.html

Deməli, bir şagirdin Cümə namazının vaxtında məktəbin bufetindən nəsə almağı haram deyil.

Suala cavab verdi: Servet Bayındır

Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır?

teoloji — Sat, 08 Oct 2011 04:00:21 +0000

Cavab: Bir insan yalan danışmır və həqiqəti təhrif edib alıcı və satıcıları aldatmırsa, bu işlə məşğul olmağında dini cəhətdən heç bir problem yoxdur. Necə deyərlər, əsas odur ki, hər şey halal yolla olsun.

Bu məsələdə ən böyük məsələ komissiya haqqı məsələsidir. Qiymətlərin artmağına səbəb olmayan xidmətlər, eləcə də kömək, vasitəçilik və satış kimi əməliyyatlar da qadağan deyil.

Əlavə olaraq, istehsalçının malını istehlakçıya təqdim etmək, satıcıya alıcı tapmaq və bunların müqabilində müəyyən qədər pul almaq da halaldır.

Komissiya haqqı məsələsi isə əmlak alqı-satqısı birjasında formalaşan üsula görə də, razılaşma yoluyla da həll oluna bilər.

Buna oxşar bir sualın cavabı ilə burada tanış ola bilərsiniz:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/2300.html

Nisyə satılan bir malın pulu təzə qiymətlə verilməlidir?

teoloji — Thu, 06 Oct 2011 04:26:15 +0000

Cavab: Satış həyata keçirilib mal təhvil verildikdən sonra alıcının borcu 350 manat olur. Əgər bu borcu vaxtında ödəməsə, pul da inflyasiya ucbatından dəyərini itirsə, bu halda ödəmə günündən başlamaqla yaranan inflyasiya fərqini həmin adamdan tələb edə bilərsiniz. Bundan başqa bir şey istəyə bilməzsiniz.

Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm?

teoloji — Mon, 26 Sep 2011 06:17:51 +0000

Cavab: Bu, faizli bir işdir və dini cəhətdən düzgün deyil. Düzgün olmağı üçün gərək aranızda həm xeyir, həm də ziyanın bölüşdürülməsinə dair bir şəriklik olsun. Yəni, siz pulu verin, zərgər dostunuz da bu pulu işlətsin. Qazancı da əvvəlcədən müəyyənləşdirdiyiniz nisbətdə aranızda bölüşün.

Əks təqdirdə (ziyan halında) sizin sərmayəniz, zərgərin də zəhməti hədər olar.

Suala cavab verdi: Servet Bayındır (İstanbul Universitetinin dosenti, Türkiyə).

Bu məsələ ilə əlaqədar olaraq aşağıdakı yazını da oxuyun:

http://www.muselmanlar.com/fitvalar/2525.html