Oruc Kəffarəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Mayıs 2019 Tövsiyə et Çap et

ORUC KƏFFARƏSİ

Sual: Ramazanda orucunu qəsdən pozanların, kəffarət olaraq 61 gün oruc tutmaqlarına fətva veriblər. Bu fətva nə dərəcədə doğrudur və nəyə əsaslanır?

Cavab: Orucu qəsdən pozmağın kəffarəsi ilə əlaqəli Sünni və Şiə fətvalarını araşdırdığımız zaman, bu fətvaların Allahın kitabına əsaslanmadıqlarını görməkdə və bunun belə olduğunu özləri də etiraf etməkdədir.

Əhli-Sünnə, Ramazanda qəsdli şəkildə orucunu pozan bir şəxsin kəffarət olaraq 61 gün arxa-arxaya oruç tutması vacib olduğuna fətva veriblər.

Əhli-Şiə isə, Ramazanda qəsdli şəkildə günortadan sonra orucunu pozan bir şəxsin kəffarət olaraq ya 10 kasıbı doyurması ya da 3 gün oruç tutması vacib olduğuna fətva veriblər.

Burada əhli-Sünnə alimləri, “Ramazanda qəsdən orucunu pozana zihar[1] kəffarəsi” lazımdır deyərək, Mücadilə surəsinin 2 və 4-cü ayələrində keçən zihar kəffarəsini, qəsdən oruc pozanlara da şamil etməkdədir.[2]

Əhli Şiə alimləri isə Maidə surəsi 89-cü ayəsində bildirilən and içmə kəffarəsi ilə əlaqəli hökmü, qəsdən oruç pozana tətbiq etmişlər.[3]

Halbuki, Quranda orucu qəsdən pozanlara hər hansı bir kəffarətin lazım gəldiyinə dair hər hansı bir hökmün olmadığı görülməkdə və səhih hədislərdə də orucunu qəsdən pozanın, ömür boyu oruc tutsa yenə də o pozduğu orucun əvəzini verməyəcəği bildirilməkdədir. Bilavasitə belə bir şəxsin tövbə edib, bir daha həmin günaha girməməsi lazımdır. Məsələn, bu kimi hədislərin birində:

“Kim Ramazan ayından bir günün orucunu üzrsüz yerə və xəstəliyi olmadığı halda pozsa, (sonra) ömür boyu oruc tutsa, yenə də o pozduğu orucun əvəzini verməz”. (Buxari, Savm/oruc, 29)

İndi isə əhli-Sünnə kitablarında qəsdən orucunu pozanlarla əlaqəli rəvayət etdikləri hədislərə nəzər salaq. Bu barədə iki hədis rəvayət edilməkdə və oruç kəffarəsi ilə əlaqəli hökm, bunların mətnə əlavə qatılmış/müdrəci üzərinə bina edildiyini görməkdəyik.

Hədis belədir:

“Bir nəfər gəlib, “həlak oldum ey Allahın elçisi!” dedi. Allahın elçisi, “səni həlak edən nədir?”- deyə soruşur. Gələn adam, “Ramazanda gündüz vaxtı zövcəmlə cinsi əlaqəyə girdim”- deyə, cavab verir. Elçi, “bir qul azad edə bilərsənmi? deyəndə, həmin adam, “xeyr”- dedi. Bunun üzərinə bəs “iki ay arxa-arxaya oruç tuta bilərsənmi?” deyə soruşdu. Adam, “xeyr” dedi. Elçi bu səfər ona altmış yoxsulu doyurub-doyura bilməyəcəyini soruşdu. Adam, yenə “xeyr” dedi. Elçi, adama oturmasını buyurdu və adam da oturdu. Bu arada Elçiyə içi xurma dolu bir səbət gətirildi. Elçi, “al bunu payla” dedi. Adam, “məndən daha kasıbı yoxdu” deyincə, Allahın elçisi arxa dişləri görünənə qədər güldü və “al və ailənə payla”– dedi.[4]

Əbu Hüreyrə tərəfindən, “bir nəfər gəldi” deyə rəvayət edilən hədisin əsli və gələnin kim olduğunu bildirən və o cümlədən bu rəvayətin oruçla deyil, zihar kəffarəsi ilə əlaqəli olduğunu göstərən digər hədis aşağıdakı kimidir:

Hadisəni bizzat yaşayan şəxsin özü Sələmə ibn Sahr, deyir ki; “Qadınlara düşkün biri idim. Ramazanda bir şey olar deyə, ona Ramazan boyu davam edəcək bir zihar yəni, “sən mənə anam kimisən” dedim. Zövcəm mənə xidmət edəndə, bədənindən bir yer açıldı və dayana bilməyib onunla cinsi əlaqəyə girdim. Səhəri günü gedib Peyğəmbərə vəziyyəti xəbər verdim. Nəbi: “Bunu sən elədin?!”-deyə, iki kərə təkrarladı. Mən: “Bəli mən bunu elədim. Sən, ey Allahın elçisi! Sənə göstərdiyi şəkildə hökmünü ver, mən səbr edərəm” dedim.

Rəsulullah (ə.s.), “bir əsiri hürriyyətinə qovuşdur!” dedi. Boynumu göstərərək, “bundan başqa bir varlığım yoxdur ki!” dedim. Elə isə “arxa-arxaya iki ay oruç tutacaqsan!” buyurdu. Bunu deyəndə, “elə başıma nə gəldisə, oruc üzündən gəldi ya Rəsuləllah!” dedim. Elə isə, “altmış kasıba biraz xurma payla!” dedi. Mən: “Vallahi! mən və zövcəm, gecəni ac olaraq keçirdik” deyincə, “sədəqə mallarına baxan məmura get, xurmaları sənə versin, sən də altmış kasıba payla. Qalanı da ailənə yedir!” dedi.

Sahr, ailəsinə dönəndə belə deyir: “Rəsulullahın yanında genişlik və rəfah tapdım.”[5]

Görüldüyü kimi; rəvayət oruçla əlaqəli deyil, ziharla əlaqəlidir.

Məzhəblər, hadisəni bizzat yaşayan Sahrın nəql etdiyi bu hədisi deyil, Əbu Hüreyrənin bilmədiyi bir şəxslə əlaqəli nəql etdiyi müdrəc[6] rəvayəti əsas almış və fətvanı da bu rəvayətə dayandırmışlar. Halbuki, hədis və fiqh alimlərindən bir çoxu, Əbu Hüreyrənin bu rəvayətində yer alan “Ramazanda gündüz vaxtı” sözü hədis mətninə sonradan əlavə edildiyini, deyirlər.[7] Beləliklə, hadisə zihar kəffarətindən çıxarılıb, oruç kəffarəsinə çevrilmişdir.

Faciə bununla da bitmir:

Əbu Hüreyrənin bu rəvayətindən Hənəfi və Maliki fəqihlər, “Ramazanda bir kimsə qəsdən orucunu yeyib-içməklə və cinsi əlaqə ilə pozarsa, həmin insana arxa-arxaya 61 gün oruç kəffarəti lazımdır” fətvasını çıxarmışlar.

Şafi və Hənbəli fəqihlər isə, “Ramazanda bir kimsə sadəcə cinsi əlaqəyə girsə, həmin insana arxa-arxaya 61 gün oruç kəffarəti lazımdır” demişlər. Çünki, rəvayətdə yemək-içməkdən deyil, təkcə “cinsi əlaqədən bəhs edildiyini” bildirmişlər.

Nəticə etibarilə, din xadimlərinin Qurana əsaslanmadan ortaya qoyduğu bir çox hökmlər, dində problemlər və parçalanmalar meydana gətirməkdədir. Bunu mövzuyla əlaqəli bir nümunə ilə izah edərsək, məsələn:

Eyni ailədən ər və arvad, biri Hənəfi digəri Şafi olarsa və bunlar birlikdə Ramazanda oruclarını pozsalar, biri bir gün digər altmışbir gün qəza etməsi lazımdır. Bir də bunların boya başa çatmış övladları hər biri fərqli məzhəbdən olsa, o zaman o ailənin düşdüyü vəziyyəti siz düşünün. Belə bir ailəyə qonaq gələn və İslama girmək istəyən biri, hansının yoluna uyacaqdır və haqlı olaraq onlara: “Dinimiz birdir deyirsiz amma yolunuz fərqlidir, bu necə olur?” deyə, etiraz etməzmi?

Xülasə; ənənəvi dinin qəbul etdiyi oruç kəffarətinin Allahın kitabında və Rəsulullahın tətbiqatlarında hər hansı yeri və izi yoxdur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Zihar, ərəb dilində “sırt”, arxa, bel” deməkdir. Ərəblər, arvadlarını boşamaq, aşağılamaq və onlarla cinsi yaxınlıq etmək istəmədikləri zaman onları öz analarına bənzədərək, “sən mənim anamın beli kimisən” deyərdi. Quran, onların bu iyrənc adətlərini ortadan qaldırmaq üçün zihar ayəsini nazil etmiş və bir də buna tənəzzül edənlərə ağır cəza yükləmişdir.

[2] “Sizlərdən öz qadınlarını (anaya bənzədərək) özlərinə haram edənlərin zövcə­­ləri onların anaları deyillər. Anaları ancaq onları doğmuş qadınlardır. Onlar yaramaz və yalan söz danışırlar. Şübhəsiz ki, Allah əfv edəndir, Bağışlayandır. Qadınlarını (anaya bənzədərək) özlərinə haram edib, sonra sözlərini geri götürənlər onlarla yaxınlıq etməzdən əvvəl bir kölə azad etməlidirlər. Bu sizə verilən öyüd-nəsihətdir. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır. (Buna imkan) tapa bilməyən kəs, qadını ilə yaxınlıq etməzdən əvvəl iki ay ardıcıl oruc tutmalıdır. Buna gücü çatmayan kimsə altmış yoxsulu yedirtməlidir. Bu sizin Allaha və Onun Elçisinə iman gətirməniz üçündür. Bunlar Allahın hüdudlarıdır. Kafirləri isə ağrılı-acılı bir əzab gözləyir. (Mücadilə, 58/2-4.)

[3] “Allah sizi qəsdiniz olmadan içdiyiniz andlara görə (onları pozmağa görə) cəzalandırmaz, lakin O, sizi qəsdlə içdiyiniz andlara görə cəzalandıracaqdır. Bunun kəffarəsi ailənizə yedirtdiyinizin orta hesabı dəyərində ya on kasıbı yedirtmək və ya onları geyindirmək və yaxud da bir köləni azad etməkdir. (Kəffarə vermək üçün bir şey) tapmayan kimsə üç gün oruc tutsun. Bu, and içib sonra poz-duğunuz andlarınızın kəffarəsidir. Andlarınızı qoruyun! Allah Öz ayələrini sizə bu cür bəyan edir ki, bəlkə şükür edəsiniz.” (Maidə, 5/89.)

[4] Buxari, əl-Camius-səhih, Qahirə, 1400, Savm, 30; Tirmizi, əl-Camius-səhih, Beyrut, trs., Savm, 28.

[5] Əhməd ibn Hənbəl, “Müsnəd”, 4/37.

[6] Mətnə əlavə qatılmış hədis rəvayətlərinə müdrəc deyilir.

[7] İbn Həcər əl Əsqalani, “əl Dirayə” Beyrut, trs., I, 280; Merginani, əl Hidayə, İstanbul, 1986, I, 125.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
243 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.282 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.289 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.767 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.680 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.057 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.885 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.642 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.670 dəfə oxundu
9 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 165 dəfə oxundu
10 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.452 dəfə oxundu
11 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.569 dəfə oxundu
12 Şirk və küfr 14.07.11 3.677 dəfə oxundu
13 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.237 dəfə oxundu
14 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.236 dəfə oxundu
15 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.157 dəfə oxundu
16 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.021 dəfə oxundu
17 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.238 dəfə oxundu
18 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.953 dəfə oxundu
19 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.275 dəfə oxundu
20 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.997 dəfə oxundu
21 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.347 dəfə oxundu
22 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.079 dəfə oxundu
23 Hikmət 09.01.16 4.770 dəfə oxundu
24 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.289 dəfə oxundu
25 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.674 dəfə oxundu
26 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.859 dəfə oxundu
27 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.652 dəfə oxundu
28 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.066 dəfə oxundu
29 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.225 dəfə oxundu
30 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.535 dəfə oxundu
31 Faiz 29.03.10 4.688 dəfə oxundu
32 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.459 dəfə oxundu
33 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.653 dəfə oxundu
34 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.206 dəfə oxundu
35 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
36 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.160 dəfə oxundu
37 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.747 dəfə oxundu
38 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.125 dəfə oxundu
39 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.890 dəfə oxundu
40 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.881 dəfə oxundu
41 Vərdişlər 10.04.10 2.659 dəfə oxundu
42 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.937 dəfə oxundu
43 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.057 dəfə oxundu
44 Tağut 28.04.17 4.210 dəfə oxundu
45 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.773 dəfə oxundu
46 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.801 dəfə oxundu
47 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.980 dəfə oxundu
48 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
49 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 941 dəfə oxundu
50 Təsbeh 06.07.09 3.700 dəfə oxundu
51 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.729 dəfə oxundu
52 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
53 İsra və Merac 02.04.16 1.214 dəfə oxundu
54 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.401 dəfə oxundu
55 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 934 dəfə oxundu
56 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.381 dəfə oxundu
57 Qəndil 30.06.09 8.080 dəfə oxundu
58 Şəfaət 08.04.10 3.219 dəfə oxundu
59 Surroqat analıq 03.02.12 4.897 dəfə oxundu
60 Təvəssül 10.06.13 3.163 dəfə oxundu
61 “Ən zəif ev” 09.03.18 388 dəfə oxundu
62 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.737 dəfə oxundu
63 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.503 dəfə oxundu
64 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.592 dəfə oxundu
65 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.622 dəfə oxundu
66 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.437 dəfə oxundu
67 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 755 dəfə oxundu
68 Donuz dərisi 02.11.09 3.288 dəfə oxundu
69 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.232 dəfə oxundu
70 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.992 dəfə oxundu
71 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.214 dəfə oxundu
72 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.217 dəfə oxundu
73 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 356 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.132 dəfə oxundu
75 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.709 dəfə oxundu
76 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.901 dəfə oxundu
77 Şəfaət inancı 08.02.11 2.969 dəfə oxundu
78 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
79 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.191 dəfə oxundu
80 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 728 dəfə oxundu
81 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.592 dəfə oxundu
82 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
83 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.120 dəfə oxundu
84 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.063 dəfə oxundu
85 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.684 dəfə oxundu
86 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.165 dəfə oxundu
87 Xums nədir? 11.01.19 422 dəfə oxundu
88 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.004 dəfə oxundu
89 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.642 dəfə oxundu
90 Dua 25.11.10 7.129 dəfə oxundu
91 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.070 dəfə oxundu
92 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.246 dəfə oxundu
93 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.161 dəfə oxundu
94 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
95 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.936 dəfə oxundu
96 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.492 dəfə oxundu
97 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.886 dəfə oxundu
98 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
99 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.462 dəfə oxundu
100 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.709 dəfə oxundu