Oruc Kəffarəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Oruc > Tədqiqatlar Tarix: 24 Mayıs 2019 Tövsiyə et Çap et

ORUC KƏFFARƏSİ

Sual: Ramazanda orucunu qəsdən pozanların, kəffarət olaraq 61 gün oruc tutmaqlarına fətva veriblər. Bu fətva nə dərəcədə doğrudur və nəyə əsaslanır?

Cavab: Orucu qəsdən pozmağın kəffarəsi ilə əlaqəli Sünni və Şiə fətvalarını araşdırdığımız zaman, bu fətvaların Allahın kitabına əsaslanmadıqlarını görməkdə və bunun belə olduğunu özləri də etiraf etməkdədir.

Əhli-Sünnə, Ramazanda qəsdli şəkildə orucunu pozan bir şəxsin kəffarət olaraq 61 gün arxa-arxaya oruç tutması vacib olduğuna fətva veriblər.

Əhli-Şiə isə, Ramazanda qəsdli şəkildə günortadan sonra orucunu pozan bir şəxsin kəffarət olaraq ya 10 kasıbı doyurması ya da 3 gün oruç tutması vacib olduğuna fətva veriblər.

Burada əhli-Sünnə alimləri, “Ramazanda qəsdən orucunu pozana zihar[1] kəffarəsi” lazımdır deyərək, Mücadilə surəsinin 2 və 4-cü ayələrində keçən zihar kəffarəsini, qəsdən oruc pozanlara da şamil etməkdədir.[2]

Əhli Şiə alimləri isə Maidə surəsi 89-cü ayəsində bildirilən and içmə kəffarəsi ilə əlaqəli hökmü, qəsdən oruç pozana tətbiq etmişlər.[3]

Halbuki, Quranda orucu qəsdən pozanlara hər hansı bir kəffarətin lazım gəldiyinə dair hər hansı bir hökmün olmadığı görülməkdə və səhih hədislərdə də orucunu qəsdən pozanın, ömür boyu oruc tutsa yenə də o pozduğu orucun əvəzini verməyəcəği bildirilməkdədir. Bilavasitə belə bir şəxsin tövbə edib, bir daha həmin günaha girməməsi lazımdır. Məsələn, bu kimi hədislərin birində:

“Kim Ramazan ayından bir günün orucunu üzrsüz yerə və xəstəliyi olmadığı halda pozsa, (sonra) ömür boyu oruc tutsa, yenə də o pozduğu orucun əvəzini verməz”. (Buxari, Savm/oruc, 29)

İndi isə əhli-Sünnə kitablarında qəsdən orucunu pozanlarla əlaqəli rəvayət etdikləri hədislərə nəzər salaq. Bu barədə iki hədis rəvayət edilməkdə və oruç kəffarəsi ilə əlaqəli hökm, bunların mətnə əlavə qatılmış/müdrəci üzərinə bina edildiyini görməkdəyik.

Hədis belədir:

“Bir nəfər gəlib, “həlak oldum ey Allahın elçisi!” dedi. Allahın elçisi, “səni həlak edən nədir?”- deyə soruşur. Gələn adam, “Ramazanda gündüz vaxtı zövcəmlə cinsi əlaqəyə girdim”- deyə, cavab verir. Elçi, “bir qul azad edə bilərsənmi? deyəndə, həmin adam, “xeyr”- dedi. Bunun üzərinə bəs “iki ay arxa-arxaya oruç tuta bilərsənmi?” deyə soruşdu. Adam, “xeyr” dedi. Elçi bu səfər ona altmış yoxsulu doyurub-doyura bilməyəcəyini soruşdu. Adam, yenə “xeyr” dedi. Elçi, adama oturmasını buyurdu və adam da oturdu. Bu arada Elçiyə içi xurma dolu bir səbət gətirildi. Elçi, “al bunu payla” dedi. Adam, “məndən daha kasıbı yoxdu” deyincə, Allahın elçisi arxa dişləri görünənə qədər güldü və “al və ailənə payla”– dedi.[4]

Əbu Hüreyrə tərəfindən, “bir nəfər gəldi” deyə rəvayət edilən hədisin əsli və gələnin kim olduğunu bildirən və o cümlədən bu rəvayətin oruçla deyil, zihar kəffarəsi ilə əlaqəli olduğunu göstərən digər hədis aşağıdakı kimidir:

Hadisəni bizzat yaşayan şəxsin özü Sələmə ibn Sahr, deyir ki; “Qadınlara düşkün biri idim. Ramazanda bir şey olar deyə, ona Ramazan boyu davam edəcək bir zihar yəni, “sən mənə anam kimisən” dedim. Zövcəm mənə xidmət edəndə, bədənindən bir yer açıldı və dayana bilməyib onunla cinsi əlaqəyə girdim. Səhəri günü gedib Peyğəmbərə vəziyyəti xəbər verdim. Nəbi: “Bunu sən elədin?!”-deyə, iki kərə təkrarladı. Mən: “Bəli mən bunu elədim. Sən, ey Allahın elçisi! Sənə göstərdiyi şəkildə hökmünü ver, mən səbr edərəm” dedim.

Rəsulullah (ə.s.), “bir əsiri hürriyyətinə qovuşdur!” dedi. Boynumu göstərərək, “bundan başqa bir varlığım yoxdur ki!” dedim. Elə isə “arxa-arxaya iki ay oruç tutacaqsan!” buyurdu. Bunu deyəndə, “elə başıma nə gəldisə, oruc üzündən gəldi ya Rəsuləllah!” dedim. Elə isə, “altmış kasıba biraz xurma payla!” dedi. Mən: “Vallahi! mən və zövcəm, gecəni ac olaraq keçirdik” deyincə, “sədəqə mallarına baxan məmura get, xurmaları sənə versin, sən də altmış kasıba payla. Qalanı da ailənə yedir!” dedi.

Sahr, ailəsinə dönəndə belə deyir: “Rəsulullahın yanında genişlik və rəfah tapdım.”[5]

Görüldüyü kimi; rəvayət oruçla əlaqəli deyil, ziharla əlaqəlidir.

Məzhəblər, hadisəni bizzat yaşayan Sahrın nəql etdiyi bu hədisi deyil, Əbu Hüreyrənin bilmədiyi bir şəxslə əlaqəli nəql etdiyi müdrəc[6] rəvayəti əsas almış və fətvanı da bu rəvayətə dayandırmışlar. Halbuki, hədis və fiqh alimlərindən bir çoxu, Əbu Hüreyrənin bu rəvayətində yer alan “Ramazanda gündüz vaxtı” sözü hədis mətninə sonradan əlavə edildiyini, deyirlər.[7] Beləliklə, hadisə zihar kəffarətindən çıxarılıb, oruç kəffarəsinə çevrilmişdir.

Faciə bununla da bitmir:

Əbu Hüreyrənin bu rəvayətindən Hənəfi və Maliki fəqihlər, “Ramazanda bir kimsə qəsdən orucunu yeyib-içməklə və cinsi əlaqə ilə pozarsa, həmin insana arxa-arxaya 61 gün oruç kəffarəti lazımdır” fətvasını çıxarmışlar.

Şafi və Hənbəli fəqihlər isə, “Ramazanda bir kimsə sadəcə cinsi əlaqəyə girsə, həmin insana arxa-arxaya 61 gün oruç kəffarəti lazımdır” demişlər. Çünki, rəvayətdə yemək-içməkdən deyil, təkcə “cinsi əlaqədən bəhs edildiyini” bildirmişlər.

Nəticə etibarilə, din xadimlərinin Qurana əsaslanmadan ortaya qoyduğu bir çox hökmlər, dində problemlər və parçalanmalar meydana gətirməkdədir. Bunu mövzuyla əlaqəli bir nümunə ilə izah edərsək, məsələn:

Eyni ailədən ər və arvad, biri Hənəfi digəri Şafi olarsa və bunlar birlikdə Ramazanda oruclarını pozsalar, biri bir gün digər altmışbir gün qəza etməsi lazımdır. Bir də bunların boya başa çatmış övladları hər biri fərqli məzhəbdən olsa, o zaman o ailənin düşdüyü vəziyyəti siz düşünün. Belə bir ailəyə qonaq gələn və İslama girmək istəyən biri, hansının yoluna uyacaqdır və haqlı olaraq onlara: “Dinimiz birdir deyirsiz amma yolunuz fərqlidir, bu necə olur?” deyə, etiraz etməzmi?

Xülasə; ənənəvi dinin qəbul etdiyi oruç kəffarətinin Allahın kitabında və Rəsulullahın tətbiqatlarında hər hansı yeri və izi yoxdur.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

[1] Zihar, ərəb dilində “sırt”, arxa, bel” deməkdir. Ərəblər, arvadlarını boşamaq, aşağılamaq və onlarla cinsi yaxınlıq etmək istəmədikləri zaman onları öz analarına bənzədərək, “sən mənim anamın beli kimisən” deyərdi. Quran, onların bu iyrənc adətlərini ortadan qaldırmaq üçün zihar ayəsini nazil etmiş və bir də buna tənəzzül edənlərə ağır cəza yükləmişdir.

[2] “Sizlərdən öz qadınlarını (anaya bənzədərək) özlərinə haram edənlərin zövcə­­ləri onların anaları deyillər. Anaları ancaq onları doğmuş qadınlardır. Onlar yaramaz və yalan söz danışırlar. Şübhəsiz ki, Allah əfv edəndir, Bağışlayandır. Qadınlarını (anaya bənzədərək) özlərinə haram edib, sonra sözlərini geri götürənlər onlarla yaxınlıq etməzdən əvvəl bir kölə azad etməlidirlər. Bu sizə verilən öyüd-nəsihətdir. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır. (Buna imkan) tapa bilməyən kəs, qadını ilə yaxınlıq etməzdən əvvəl iki ay ardıcıl oruc tutmalıdır. Buna gücü çatmayan kimsə altmış yoxsulu yedirtməlidir. Bu sizin Allaha və Onun Elçisinə iman gətirməniz üçündür. Bunlar Allahın hüdudlarıdır. Kafirləri isə ağrılı-acılı bir əzab gözləyir. (Mücadilə, 58/2-4.)

[3] “Allah sizi qəsdiniz olmadan içdiyiniz andlara görə (onları pozmağa görə) cəzalandırmaz, lakin O, sizi qəsdlə içdiyiniz andlara görə cəzalandıracaqdır. Bunun kəffarəsi ailənizə yedirtdiyinizin orta hesabı dəyərində ya on kasıbı yedirtmək və ya onları geyindirmək və yaxud da bir köləni azad etməkdir. (Kəffarə vermək üçün bir şey) tapmayan kimsə üç gün oruc tutsun. Bu, and içib sonra poz-duğunuz andlarınızın kəffarəsidir. Andlarınızı qoruyun! Allah Öz ayələrini sizə bu cür bəyan edir ki, bəlkə şükür edəsiniz.” (Maidə, 5/89.)

[4] Buxari, əl-Camius-səhih, Qahirə, 1400, Savm, 30; Tirmizi, əl-Camius-səhih, Beyrut, trs., Savm, 28.

[5] Əhməd ibn Hənbəl, “Müsnəd”, 4/37.

[6] Mətnə əlavə qatılmış hədis rəvayətlərinə müdrəc deyilir.

[7] İbn Həcər əl Əsqalani, “əl Dirayə” Beyrut, trs., I, 280; Merginani, əl Hidayə, İstanbul, 1986, I, 125.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
204 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.256 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.184 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.736 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.663 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.039 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.873 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.636 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.632 dəfə oxundu
9 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.888 dəfə oxundu
10 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.358 dəfə oxundu
11 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.837 dəfə oxundu
12 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.509 dəfə oxundu
13 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.460 dəfə oxundu
14 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.618 dəfə oxundu
15 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 204 dəfə oxundu
16 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.434 dəfə oxundu
17 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.555 dəfə oxundu
18 Şirk və küfr 14.07.11 3.622 dəfə oxundu
19 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.206 dəfə oxundu
20 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.192 dəfə oxundu
21 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.888 dəfə oxundu
22 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.956 dəfə oxundu
23 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.203 dəfə oxundu
24 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.940 dəfə oxundu
25 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.214 dəfə oxundu
26 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
27 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.191 dəfə oxundu
28 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.609 dəfə oxundu
29 Hikmət 09.01.16 4.614 dəfə oxundu
30 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.042 dəfə oxundu
31 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.649 dəfə oxundu
32 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.817 dəfə oxundu
33 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.604 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.054 dəfə oxundu
35 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.025 dəfə oxundu
36 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.512 dəfə oxundu
37 Faiz 29.03.10 4.566 dəfə oxundu
38 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.451 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.639 dəfə oxundu
40 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.174 dəfə oxundu
41 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.422 dəfə oxundu
42 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.042 dəfə oxundu
43 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.393 dəfə oxundu
44 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.088 dəfə oxundu
45 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.611 dəfə oxundu
46 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.634 dəfə oxundu
47 Vərdişlər 10.04.10 2.635 dəfə oxundu
48 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.907 dəfə oxundu
49 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.837 dəfə oxundu
50 Tağut 28.04.17 3.784 dəfə oxundu
51 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.753 dəfə oxundu
52 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.790 dəfə oxundu
53 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.456 dəfə oxundu
54 Vəhy 12.04.13 1.813 dəfə oxundu
55 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 741 dəfə oxundu
56 Təsbeh 06.07.09 3.677 dəfə oxundu
57 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.660 dəfə oxundu
58 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.683 dəfə oxundu
59 İsra və Merac 02.04.16 1.206 dəfə oxundu
60 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
61 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 849 dəfə oxundu
62 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.374 dəfə oxundu
63 Qəndil 30.06.09 8.045 dəfə oxundu
64 Şəfaət 08.04.10 3.199 dəfə oxundu
65 Surroqat analıq 03.02.12 4.834 dəfə oxundu
66 Təvəssül 10.06.13 3.143 dəfə oxundu
67 “Ən zəif ev” 09.03.18 363 dəfə oxundu
68 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.685 dəfə oxundu
69 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.250 dəfə oxundu
70 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.574 dəfə oxundu
71 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.608 dəfə oxundu
72 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.402 dəfə oxundu
73 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 589 dəfə oxundu
74 Donuz dərisi 02.11.09 3.273 dəfə oxundu
75 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.022 dəfə oxundu
76 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.914 dəfə oxundu
77 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.145 dəfə oxundu
78 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
79 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 340 dəfə oxundu
80 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.117 dəfə oxundu
81 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.383 dəfə oxundu
82 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.876 dəfə oxundu
83 Şəfaət inancı 08.02.11 2.948 dəfə oxundu
84 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
85 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.123 dəfə oxundu
86 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 628 dəfə oxundu
87 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.214 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.465 dəfə oxundu
89 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.020 dəfə oxundu
90 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.922 dəfə oxundu
91 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.592 dəfə oxundu
92 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.115 dəfə oxundu
93 Xums nədir? 11.01.19 360 dəfə oxundu
94 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.965 dəfə oxundu
95 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.626 dəfə oxundu
96 Dua 25.11.10 7.100 dəfə oxundu
97 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.911 dəfə oxundu
98 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.144 dəfə oxundu
99 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.139 dəfə oxundu
100 Коран и культурное развитие. 30.01.19 229 dəfə oxundu