Müaviyə kimdi?
Müsəlmanlar > Düşüncə sahəsi > Fitvalar Tarix: 10 Ağustos 2018 Tövsiyə et Çap et

Müaviyə kimdi?

SUAL: Bir qrup lənətlə digər qrup isə rəhmətlə hətta həzrəti Müaviyə deyə anmaqdadır. Bu qədər fərqli dəyərləndirilməsinin səbəbi nədir?

CAVAB: Bütün bu fərqli dəyərləndirmələr iki firqənin (sünni və şiənin) tarixə fərqli baxış tərzindən qaynaqlanır. Aralarındakı münaqişə də bu baxış tərzindən davam etməkdədir.

Məzhəblərin meydana gəlməsində tarixi hadisələrin təsiri olduğu kimi, Müaviyəyə lənət edilməsində ya da tam tərsinə, səhabə məqamına gətirilib həzrət deyə yad edilməsində də tarixi hadisələrin təsiri vardır. Keçmişdəkilərin elədiklərini günümüzə daşıyanların bir çoxu, şəxslər üzərindən dini dəyərləndirmələrə getməkdə və müsəlmanların bir birinə qarşı kin tutmasına, düşmənçiliyə səbəbiyyət verməkdədir. Halbuki Allah: “Onlar bir ümmət idi ki, gəlib getdilər. Onların qazandıqları özlərinə, sizin qazandığınız isə sizə aiddir. Siz onların etdikləri barədə sorğu-suala tutulmayacaqsınız.” (Bəqərə, 2/134.)

Hər məzhəb, hər hansı bir həqiqəti ya da bir şəxsi Allahın kitabına görə deyil, öz məzhəbinə görə dəyərləndirir. Həmçinin Müaviyə haqqında da belədir. Müaviyəni müdafiə etmək, ona hz. Müaviyə demək üçün bir insanın təkcə Qurandan uzaq qalması yox, ədalət duyğularının da ölməsi lazımdır.

Əslində Müaviyə kimdir? Onun haqqında hər iki firqənin tarix kitablarında qeyd etdikləri ümumi məlumat belədir: Müaviyənin atasının adı Əbu Süfyan və anasının adı Hinddir. Ailəsi özü ilə birlikdə Məkkənin fəthində müsəlman olmaq məcburiyyətində qalmışlar. Rəsulullah Məkkə zəfərindən sonra Məkkə müşriklərinin hamısını sərbəst buraxır və o gündən etibarən “Tüləka=sərbəst buraxılanlar” adını alırlar. Müaviyənin atası Süfyan, sarsılan etibarlarını yenidən dirçəltmək üçün oğlu Müaviyəni Rəsulullaha təqdim edərək, vəhy katibi olaraq yanına almasını istəyir. Oxuma-yazması olduğu üçün rəsulullahın etiraz etmədiyi rəvayət olunur. Əhli Sünnə, Müaviyəni ən çox bu məqamda olduğu üçün müdafiə etməkdədir.[1]

Səhabə qavramını istismar edənlər, bir çox səhabə tərifinin yanında təkcə İbn Həcərin “səhabə, rəsulullahı görən və ona iman gətirənlərdir” sözünü əsas alaraq, Müaviyəni də səhabə kategoriyasına daxil etmək surətilə, onun elədiyi bütün pisliklərini örtməyə çalışırlar. Halbuki, səhabədən heç kim onu səhabə olaraq vəsf etməmiş və çoxu onu “fasiq, münafiq və ya kafir” kimi görmüşdür. Fəzilətinə dair uydurulan hədislərin yanında eyni müstəvidə pisliyinə dair hədislər də rəvayət edilmişdir.[2]

Eynilə, İncildə İsanın Həvariləri Pavlusa Həvari deməsə də sonrakı müctəhidlər Pavlusu Həvari adlandırmış və beləliklə yeni bir din Xristianlığın yaranmasına zəmin hazırlamışlar. O cümlədən İslam dininin müctəhidləri də eyni metodla hərəkət edərək, Müaviyəni səhabə cərgəsinə daxil etmişlər. Bununla da kifayətlənməmiş, onu yad etdikləri zaman həzrət, r.a. yəni, Allah ondan razı olsun deyə, yad etməkdədirlər. Deyək ki, səhabə olmuş: səhabə olmaqla bir insan hər cür pisliyi etməyə haqq qazanır? Bir də ki səhabə, Peyğəmbərin izindən getdiyi müddətcə səhabədir. Əgər xəyanət edərsə, artıq səhabə sayılmaz.

İndi gələk Müaviyənin həm sünni həm də şiə tarix kitablarında qeyd olunan ən məşhur əməllərinə:

Müaviyə, başda səhabənin və digər müsəlmanların seçdiyi xəlifəyə və qurduqları şəriət dövlətinə qarşı çıxmış, onu yıxmış və nəticədə, öz səltənətini qurmuşdur. Özünü Allahın xəlifəsi elan etdi, halbuki bu açıq bir küfrdü. Səhabənin ən böyüklərindən biri olan müsəlmanların əmiri Əli (r.a.)-ə minbərlərdə lənət oxutdu. Bu da kifayət olmadı, oğlu məlun Yezidi səltənətin varisi elan edərək, müsəlmanların başına bəla etdi.

Müaviyə, peyğəmbər övladı İmam Həsəni zəhərlədib öldürtdü və bir çox öndə gedən Bədir səhabəsini haqsız yerə şəhid etdi. Allah Təalanın bu xəbərdarlığına məhəl qoymadan: Kim bir mömini bilərək qətl edərsə, onun cəzası cəhənnəmdir, orada həmişəlik qalacaqlar. Allah ona qəzəb edər və lənəti onun üstünədir. Onun üçün şiddətli əzab hazırlamışıq.” (Nisə, 4/93)

Müaviyə, İslam düşməni bir Xristian (İbn Asal)-ı özünə köməkçi/vəzir almış və Romaya qarşı cihadda olan möminlərin qəhraman sərkərdəsi Abdurrahman ibn Xalidi bu xristianın əliylə zəhərlədərək öldürtmüşdü. Beləliklə, xristinlardan xərəc/vergini qaldırmış, sonradan müsəlman olanları isə xərəcə tabe tutmuşdur. Müaviyə, ey-işrətə düşkün və özü kimilərini müsəlmanların başına vali olaraq təyin etmişdi. Allaha iftira etməkdən, yalan danışmaqdan və müsəlmanları öldürməkdən çəkinməyən bu insanı əhli sünnədən olan bir qrup, səhabə cərgəsinə qoyub, “səhabə, peyğəmbər adına yalan danışmaz!” deyə, ondan hədis nəql etməkdədir.

Müaviyə haqda aşağıdakı video dərsi də izləyə bilərsiz:

[1] Belə bir müdafiənin yerində olmadığının altını çizmək istəyirik: Vəhy katibi olduğu rəvayəti doğru sayılsa belə, onun bu məqamda olması məqamını yüksəltsə də şəxsiyyətini ucaltmaz. Çünki, vəhy katiblərindən eləsi varıydı ki, (Abdullah ibn Sad kimi) dindən dönüb mürtəd olmuşdular. Quran elə bir kitabdır ki, “Bəzilərinin imanını, bəzilərinin küfrünü artırır.” (Bax: Maidə, 5/68)

[2] Məsələn, “Hər ümmətin Fironu vardır, mənim ümmətimin Fironu Müaviyədir.” İmam Əli, onunla əlaqədar: “Allahın hər haramını halal görən, hər evə zülm gətirən” biri olaraq tanıdır.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 1 11.02.11 2.413 dəfə oxundu
2 İslamda analara münasibət 19.10.12 2.318 dəfə oxundu
3 Dindən dönənlərin öldürülməsi 17.05.14 2.030 dəfə oxundu
4 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 649 dəfə oxundu
5 Təəssüb və dini təəssübkeşlik 24.06.09 3.191 dəfə oxundu
6 Qərbin inkişafının paradiqması 19.02.11 3.352 dəfə oxundu
7 İslamda söyüşə münasibət 19.10.12 1.888 dəfə oxundu
8 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.447 dəfə oxundu
9 Müaviyə kimdi? 10.08.18 382 dəfə oxundu
10 İslamdan İslama qədər 15.10.15 2.635 dəfə oxundu
11 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 2 26.02.11 2.360 dəfə oxundu
12 Qurbanın maddi və mənəvi əhəmiyyəti 19.10.12 1.652 dəfə oxundu
13 Müsəlmanın müsəlmandan başqa dostu olmaz 09.08.13 1.334 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 333 dəfə oxundu
15 Əbu Hamid Qəzalinin fəlsəfi-etik görüşləri 17.11.09 2.701 dəfə oxundu
16 “Oxu” qəzetinin Abdulaziz Bayındırla müsahibəsi – 3 28.02.11 2.168 dəfə oxundu
17 Qurban qətliam deyil! 23.10.12 1.585 dəfə oxundu
18 Dini düşüncəmizi dəyişdirməliyik 04.09.13 1.544 dəfə oxundu
19 Коран и культурное развитие. 30.01.19 208 dəfə oxundu
20 Ramazan təqvimi 27.06.14 3.664 dəfə oxundu
21 İslamda insan cəsədi və meyityarma 16.03.11 2.425 dəfə oxundu
22 Ad qövmünün həlakı 29.10.12 1.518 dəfə oxundu
23 Sərvət, hakimiyyət və kasıblıq haqqında 07.09.13 1.953 dəfə oxundu
24 Din 31.03.10 2.973 dəfə oxundu
25 QƏNDİLLƏR 13.02.11 2.816 dəfə oxundu
26 İslamda qardaşlıq və bərabərlik 10.11.12 3.296 dəfə oxundu
27 Quran kifayət qədər açıq deyilmi? 04.11.13 1.341 dəfə oxundu
28 Peyğəmbəri tanrılaşdırmaq 30.03.10 3.114 dəfə oxundu
29 Professor Şahlar Əsgərov, “Allahın varlığının riyazi isbatı” 15.02.11 3.281 dəfə oxundu
30 Müvahhid müsəlmanın xüsusiyyətləri 10.11.12 1.738 dəfə oxundu
31 Ənənəvi İslam və həqiqi İslam 11.12.13 1.768 dəfə oxundu
32 Ağıl işlətmək 24.04.10 3.194 dəfə oxundu
33 Quranda şəfaət anlayışı 02.09.15 1.841 dəfə oxundu
34 İslam ümumbəşəri dindir 16.11.12 1.618 dəfə oxundu
35 Nəbi və Rəsul 18.12.13 1.746 dəfə oxundu
36 Məşiət və iradə 05.07.09 3.211 dəfə oxundu
37 İslamda qəbir evi və qəbristanlıq 25.10.11 4.417 dəfə oxundu
38 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.070 dəfə oxundu
39 Sədəqə malı azaltmır 19.01.14 1.522 dəfə oxundu
40 Din böyüklərini müqəddəs hesab etmək 22.07.10 2.441 dəfə oxundu
41 Quranın ecazı 21.11.11 9.118 dəfə oxundu
42 “Şeyx Əhməd vəsiyyətnaməsi” əfsanəsi 03.03.13 1.512 dəfə oxundu
43 Lə İlahə İlləllah 20.02.14 2.694 dəfə oxundu
44 Ramazanda Quran oxumaq 29.07.10 5.461 dəfə oxundu
45 Quran ayəli telefon zəngləri 18.01.12 2.819 dəfə oxundu
46 İslam dinində məhbuslara münasibət 24.03.13 1.678 dəfə oxundu
47 Təsbih və Zikr 29.04.16 1.339 dəfə oxundu
48 Pir və ziyarətgahlar 07.12.10 19.291 dəfə oxundu
49 Birlik və bərabərliyin simvolu: Həzrəti Muhəmməd 24.01.12 2.582 dəfə oxundu
50 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.547 dəfə oxundu
51 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.129 dəfə oxundu
52 Zəmzəm suyunun sirləri 12.12.10 5.526 dəfə oxundu
53 Ərlə arvadın sirrini açmaq 03.04.12 3.216 dəfə oxundu
54 Hüseyn (ə.s.)ın ölümünə sevinən müsəlman tapılar? 14.05.13 2.560 dəfə oxundu
55 Novruzla əlaqədar məlumatlar 21.03.15 3.116 dəfə oxundu
56 Yer üzündə gəzib dolaşmaq 17.01.11 2.412 dəfə oxundu
57 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.090 dəfə oxundu
58 Dinimizdə toy və yas mərasimlərinə münasibət 26.05.13 2.954 dəfə oxundu
59 Tövhid 24.09.16 4.263 dəfə oxundu
60 Qütblərdə namaz vaxtları 07.02.11 2.282 dəfə oxundu
61 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.183 dəfə oxundu
62 Qədir Xum hadisəsinin həqiqətləri 07.06.13 1.879 dəfə oxundu
63 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.968 dəfə oxundu
64 Allahın varlığının riyazi isbatı 15.02.11 5.920 dəfə oxundu
65 Müsəlmanın davranışları 23.09.12 1.850 dəfə oxundu
66 Quranın savabı ölüyə çatırmı? 17.06.13 5.426 dəfə oxundu
67 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 486 dəfə oxundu