Borc verdikdə şərtləri nə cür müəyyənləşdirməliyik?
Müsəlmanlar > Borc məsələləri > Fitvalar Tarix: 15 Kasım 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bizdən arabir pul borcu istəyənlər olur. Biz də imkan daxilində verməyə çalışırıq. Lakin bu məsələdə dini cəhətdən düzgün olan meyarların nə olduğunu bilmirik. Kimə isə borc verdikdə və ya kimdənsə borc aldıqda hansı metod tətbiq olunmalıdır? Şərtlər necə müəyyən edilməlidir? Sualımı bir qədər aydınlaşdırmaq üçün olmuş bir əhvalatı misal verim: Əmoğluma 2000 ABŞ dolları dəyərində manat borc vermişdim. Üstündən 5 il keçdi. Sonra mən ev aldıqda o pul özümə lazım oldu. Borcu verdiyim vaxt 2000 ABŞ dolları aldığım evin ümumi qiymətinin 25%-ini təşkil edirdi. Əmoğlu pulu 5 ildən sonra qaytardıqda isə həmin pul evin qiymətinin 10%-inə bərabər idi. Bir sözlə, ona borc verdiyim vaxt pulun qiyməti yüksək idi. Nəticədə mən daha böyük bir ev ala biləcəyim halda, bu hadisə ucbatından daha kiçik bir mənzil almalı oldum/ala bildim. Məgər mən bu məsələdə zərərə uğramadımmı? Elə isə bu kimi zərərlərə məruz qalmamaq üçün kimə isə borc verdikdə hansı şərtlərə əsasən verməliyik?

Cavab: Yeri gəlmişkən, burada mühüm bir məsələni xüsusilə qeyd etmək istəyirəm:

Son vaxtlarda ölkəmizdə ev qiymətləri anormal dərəcədə artır. Bu, normal bir gedişat deyil. Üstəlik, göydələnlərin də sayı artır. Mən o binaları gördükdə sanki üstümə uçacaqmış kimi bir hissə qapılıram. İstanbul artıq yaşamağın qeyri-mümkün olduğu bir şəhər halına gəlib. Nədir axı bu qədər göydələn?! Əgər ev tikirsənsə, ətrafa yayıl. Hamı hər tərəfə yayılsın. Hamı istehlakçı deyil, istehsalçı olsun. Toyuq-cücə saxlasın, qoyun-quzu və sairə saxlasın. Təəssüf ki, hamı istehlakçı halına salınır.

Ev qiymətləri qeyri-adi dərəcədə artır. Bir müddətdən sonra bunun problemləri üzə çıxacaq. Bu, məsələnin bir cəhətidir.

İndi isə gələk əsl sualınıza. Tək-tək mallara əsasən inflyasiya hesablamaq olmaz. Bunu hesabladıqda bir çox malı nəzərə almaq lazımdır. Yəni, evin qiyməti belə idi, sonra da filan cür oldu deməklə bu iş olmaz. Ona görə də ticarət palatalarının hesabladığı və inflyasiya nisbəti deyilən bir şey var. Buna əlavə olaraq, topdan satış qiymətləri indeksi, istehlak qiymətləri indeksi var. Bir də bir neçə valyuta nəzərə alınmaqla pul fonları təşkil edilir. Burada da inflyasiya nisbəti hesablanır.

Qısa desək, bu məsələdə sadəcə olaraq bir mala əsasən inflasiya hesablamaq olmaz. Sizə məsləhətim budur:

Hansı şəhər/rayonda yaşayırsınızsa, oranın istehlak qiymətləri indeksini nəzərə alın. Çünki siz bir istehlakçısınız. Ona əsasən meydana gələn inflyasiyanı nəzərə alın. O bölgədəki ticarət palatasından soruşun. Əgər inflyasiya baş veribsə, aradakı fərqi borcludan tələb edin.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
995 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Borcunu öz vaxtında qaytarmayan varlı 23.01.12 1.605 dəfə oxundu
2 Mənzil borclarına inflyasiya nisbətində edilən artırmalar faizə girərmi? 09.11.15 598 dəfə oxundu
3 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.475 dəfə oxundu
4 Manat borc verib dollar ya da qızıl almaq olar? 20.10.14 1.264 dəfə oxundu
5 Borcunu vaxtında qaytarmayandan ziyanı da tələb etmək olar? 22.04.13 1.421 dəfə oxundu
6 Borcu qaytardıqda könüllü formada bir qədər artıq qaytarmaq olar? 11.05.14 1.149 dəfə oxundu
7 Borcu qaytardıqda hədiyyə vermək faiz hesab olunur? 07.05.13 1.334 dəfə oxundu
8 Borc verdikdə şərtləri nə cür müəyyənləşdirməliyik? 15.11.14 995 dəfə oxundu
9 Qızılı xırdaladıb borc verənin borcunu qızılın məzənnəsinə əsasən vermək lazımdır? 06.09.13 1.484 dəfə oxundu
10 Pul aldığım adam öldü. Onun borcunu kimə qaytarım? 16.01.12 1.538 dəfə oxundu
11 İmkanı ola-ola borcunu qaytarmayanlara nə edə bilərik? 29.10.13 1.580 dəfə oxundu
12 Vaxtında qaytarılmayan borcu nə cür qaytarmaq lazımdır? 19.01.12 3.916 dəfə oxundu
13 Varislər ölünün borclarını qaytarmalıdırlar? 17.01.14 1.172 dəfə oxundu
14 Zəkatı hesabladıqda ehtimal olunan borcu çıxmaq olar? 30.08.11 1.637 dəfə oxundu
15 Borc alıb vermənin yazılı surətdə olması fərzdir? 23.02.15 996 dəfə oxundu
16 100 qram qızılım, 22000 də borcum var. Zəkat verməliyəm? 29.08.11 1.876 dəfə oxundu
17 Borc verən adam ölərsə, həmin borc onun mirasçılarına qaytarılmalıdır? 25.04.15 830 dəfə oxundu
18 Kredit kartının borcunu vaxtında köçürməməyin hökmü 03.02.11 1.931 dəfə oxundu
19 İştirak banklarından ev və ya maşın krediti almaq doğrudurmu? 13.02.17 320 dəfə oxundu
20 Ərinin borcu olan qadın pal-paltar və ayın-oyun tələb edə bilər? 28.02.11 3.320 dəfə oxundu
21 Faturalarda gecikmə səbəbiylə ödənən miqdar faiz sayılırmı? 02.08.17 61 dəfə oxundu
22 Kredit kartının borcunu vaxtında ödəməyən haram yeyir? 22.04.10 1.675 dəfə oxundu
23 Bitcoin kimi əsli olmayan pullara sərmayə yatdırmaq olarmı? 05.01.18 151 dəfə oxundu
24 Borcu ola-ola ölən bir nəfərin borcunu ailə üzvləri ödəməyə məcburdur? 10.05.10 1.769 dəfə oxundu
25 Bir məhsulu hələ bitmədən satın almaq doğrudurmu? 12.10.18 60 dəfə oxundu
26 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.172 dəfə oxundu
27 Borcları ödəmək üçün şans oyunları oynamaq olar? 13.03.10 3.072 dəfə oxundu
28 Borcun bağışlanması, zəkatın borclulara bağışlanması 14.07.09 1.617 dəfə oxundu