Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 15 Mayıs 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bizim mühəddis (hədislərlə məşğul olan) bir yoldaşımız belə deyir: “Quranı bilən alim deyil. Çünki ayələrin sayı məhdud və məlumdur. Həqiqi alim çoxlu hədis biləndir. Çünki hədislərin sayı çoxdur.” Siz bu söz haqqında necə fikirləşirsiniz?

Cavab: Hər halda bu sözə cavab verməyə ehtiyac da yoxdur; çünki hər şey olduqca “açıq”dır. Yəni, əgər o, özünü əsl alim hesab edirsə, etsin, bu, vacib bir məsələ deyil. Bir şey olmaz; necə deyərlər, dilin sümüyü yoxdur, istədyi qədər danışa bilər. Bu sözü də istədiyi qədər deyə bilər.

Lakin yaxşı olar ki, hədislə məşğul olanlar öz-özlərindən belə bir sual soruşsunlar: Görəsən, bir hədisin sənədinin səhih (mötəbər) olmağı həqiqətən onun mətninin də səhih olduğuna dəlalət edirmi?

Odur ki, narahat olmağa dəyməz: Minarəni oğurlayan şəxs onu qoymaq üçün yeri də əvvəlcədən hazırlayır. Siz buna heç bir şey edə bilməzsiniz!

Hər hansı bir hədisin peyğəmbərin (s. a. v.) ağzından çıxıb çıxmamağı (ona aid olub olmamağı) həmin hədisin mətninin analiz və tənqidi ilə üzə çıxır. Bunu ancaq bu yolla düzgün başa düşmək olar. Hədisçilərin hamısı hədis tənqidindən dəm vurur. Amma mən indiyədək bu məsələdə dəqiq bir meyar müəyyənləşdirən bir hədisçi görməmişəm.

Ona görə də hədisçilərin görməli olduqları əsl iş Qurandakı hikməti öyrənmək, Quran-Sünnə bütövlüyünü ortaya qoymaq və əsas mənbədən ayrı düşməməkdir.

Elə isə siz o hədisçilərə deyin:

Hədislərin mətninin təhlil və tənqidi ilə əlaqədar olaraq nə deyirsiniz?

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş

Etiketlər:

961 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.025 dəfə oxundu
2 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.706 dəfə oxundu
3 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.411 dəfə oxundu
4 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.528 dəfə oxundu
5 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.609 dəfə oxundu
6 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.852 dəfə oxundu
7 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.507 dəfə oxundu
8 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 14.556 dəfə oxundu
10 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.208 dəfə oxundu
11 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.573 dəfə oxundu
12 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
13 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.509 dəfə oxundu
14 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.399 dəfə oxundu
15 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.229 dəfə oxundu
16 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.713 dəfə oxundu
17 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.682 dəfə oxundu
18 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.083 dəfə oxundu
19 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.693 dəfə oxundu
20 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 411 dəfə oxundu
21 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.255 dəfə oxundu
22 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.119 dəfə oxundu
23 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.526 dəfə oxundu
24 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
25 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
26 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.757 dəfə oxundu
27 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.797 dəfə oxundu
28 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.623 dəfə oxundu
29 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
30 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 290 dəfə oxundu
31 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.660 dəfə oxundu
32 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.759 dəfə oxundu
33 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.914 dəfə oxundu
34 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.488 dəfə oxundu
35 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 116 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.523 dəfə oxundu
37 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.241 dəfə oxundu
38 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.059 dəfə oxundu
39 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.683 dəfə oxundu
40 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 1.996 dəfə oxundu
41 Şəvval orucu 29.06.09 3.533 dəfə oxundu
42 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.048 dəfə oxundu
43 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.319 dəfə oxundu
44 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.693 dəfə oxundu
45 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.143 dəfə oxundu
46 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.639 dəfə oxundu
47 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.191 dəfə oxundu
48 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.660 dəfə oxundu
49 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.481 dəfə oxundu
50 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.216 dəfə oxundu
51 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.552 dəfə oxundu
52 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.436 dəfə oxundu
53 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.094 dəfə oxundu
54 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.126 dəfə oxundu
55 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.356 dəfə oxundu
56 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.960 dəfə oxundu
57 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.835 dəfə oxundu
58 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.670 dəfə oxundu
59 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.233 dəfə oxundu
60 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.181 dəfə oxundu
61 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.289 dəfə oxundu
62 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.461 dəfə oxundu
63 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.433 dəfə oxundu
64 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.346 dəfə oxundu
65 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.940 dəfə oxundu
66 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.423 dəfə oxundu
67 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.450 dəfə oxundu
68 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.245 dəfə oxundu
69 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.433 dəfə oxundu
70 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.155 dəfə oxundu
71 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.010 dəfə oxundu
72 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.798 dəfə oxundu
73 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.185 dəfə oxundu
74 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.404 dəfə oxundu