Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 15 Mayıs 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bizim mühəddis (hədislərlə məşğul olan) bir yoldaşımız belə deyir: “Quranı bilən alim deyil. Çünki ayələrin sayı məhdud və məlumdur. Həqiqi alim çoxlu hədis biləndir. Çünki hədislərin sayı çoxdur.” Siz bu söz haqqında necə fikirləşirsiniz?

Cavab: Hər halda bu sözə cavab verməyə ehtiyac da yoxdur; çünki hər şey olduqca “açıq”dır. Yəni, əgər o, özünü əsl alim hesab edirsə, etsin, bu, vacib bir məsələ deyil. Bir şey olmaz; necə deyərlər, dilin sümüyü yoxdur, istədyi qədər danışa bilər. Bu sözü də istədiyi qədər deyə bilər.

Lakin yaxşı olar ki, hədislə məşğul olanlar öz-özlərindən belə bir sual soruşsunlar: Görəsən, bir hədisin sənədinin səhih (mötəbər) olmağı həqiqətən onun mətninin də səhih olduğuna dəlalət edirmi?

Odur ki, narahat olmağa dəyməz: Minarəni oğurlayan şəxs onu qoymaq üçün yeri də əvvəlcədən hazırlayır. Siz buna heç bir şey edə bilməzsiniz!

Hər hansı bir hədisin peyğəmbərin (s. a. v.) ağzından çıxıb çıxmamağı (ona aid olub olmamağı) həmin hədisin mətninin analiz və tənqidi ilə üzə çıxır. Bunu ancaq bu yolla düzgün başa düşmək olar. Hədisçilərin hamısı hədis tənqidindən dəm vurur. Amma mən indiyədək bu məsələdə dəqiq bir meyar müəyyənləşdirən bir hədisçi görməmişəm.

Ona görə də hədisçilərin görməli olduqları əsl iş Qurandakı hikməti öyrənmək, Quran-Sünnə bütövlüyünü ortaya qoymaq və əsas mənbədən ayrı düşməməkdir.

Elə isə siz o hədisçilərə deyin:

Hədislərin mətninin təhlil və tənqidi ilə əlaqədar olaraq nə deyirsiniz?

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş

Etiketlər:

961 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.576 dəfə oxundu
2 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
3 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.509 dəfə oxundu
4 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.400 dəfə oxundu
5 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.232 dəfə oxundu
6 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
7 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.682 dəfə oxundu
8 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.091 dəfə oxundu
9 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.702 dəfə oxundu
10 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 426 dəfə oxundu
11 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.273 dəfə oxundu
12 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.123 dəfə oxundu
13 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.529 dəfə oxundu
14 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.602 dəfə oxundu
15 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 101 dəfə oxundu
16 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.761 dəfə oxundu
17 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.854 dəfə oxundu
18 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.623 dəfə oxundu
19 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
20 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 306 dəfə oxundu
21 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.674 dəfə oxundu
22 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.793 dəfə oxundu
23 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.921 dəfə oxundu
24 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.494 dəfə oxundu
25 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 117 dəfə oxundu
26 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.527 dəfə oxundu
27 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.259 dəfə oxundu
28 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.069 dəfə oxundu
29 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.693 dəfə oxundu
30 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.000 dəfə oxundu
31 Şəvval orucu 29.06.09 3.689 dəfə oxundu
32 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.053 dəfə oxundu
33 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.329 dəfə oxundu
34 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.702 dəfə oxundu
35 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.147 dəfə oxundu
36 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.644 dəfə oxundu
37 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu
38 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.662 dəfə oxundu
39 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.481 dəfə oxundu
40 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.220 dəfə oxundu
41 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu
42 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.441 dəfə oxundu
43 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.096 dəfə oxundu
44 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.132 dəfə oxundu
45 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.358 dəfə oxundu
46 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.969 dəfə oxundu
47 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.845 dəfə oxundu
48 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.681 dəfə oxundu
49 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.233 dəfə oxundu
50 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.189 dəfə oxundu
51 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.304 dəfə oxundu
52 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.461 dəfə oxundu
53 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.434 dəfə oxundu
54 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.350 dəfə oxundu
55 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.941 dəfə oxundu
56 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.433 dəfə oxundu
57 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.457 dəfə oxundu
58 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.247 dəfə oxundu
59 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.434 dəfə oxundu
60 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.157 dəfə oxundu
61 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
62 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.812 dəfə oxundu
63 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
64 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.413 dəfə oxundu
65 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.025 dəfə oxundu
66 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.712 dəfə oxundu
67 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.420 dəfə oxundu
68 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.530 dəfə oxundu
69 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.613 dəfə oxundu
70 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.856 dəfə oxundu
71 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.562 dəfə oxundu
72 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.488 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 14.908 dəfə oxundu
74 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.209 dəfə oxundu