Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 15 Mayıs 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bizim mühəddis (hədislərlə məşğul olan) bir yoldaşımız belə deyir: “Quranı bilən alim deyil. Çünki ayələrin sayı məhdud və məlumdur. Həqiqi alim çoxlu hədis biləndir. Çünki hədislərin sayı çoxdur.” Siz bu söz haqqında necə fikirləşirsiniz?

Cavab: Hər halda bu sözə cavab verməyə ehtiyac da yoxdur; çünki hər şey olduqca “açıq”dır. Yəni, əgər o, özünü əsl alim hesab edirsə, etsin, bu, vacib bir məsələ deyil. Bir şey olmaz; necə deyərlər, dilin sümüyü yoxdur, istədyi qədər danışa bilər. Bu sözü də istədiyi qədər deyə bilər.

Lakin yaxşı olar ki, hədislə məşğul olanlar öz-özlərindən belə bir sual soruşsunlar: Görəsən, bir hədisin sənədinin səhih (mötəbər) olmağı həqiqətən onun mətninin də səhih olduğuna dəlalət edirmi?

Odur ki, narahat olmağa dəyməz: Minarəni oğurlayan şəxs onu qoymaq üçün yeri də əvvəlcədən hazırlayır. Siz buna heç bir şey edə bilməzsiniz!

Hər hansı bir hədisin peyğəmbərin (s. a. v.) ağzından çıxıb çıxmamağı (ona aid olub olmamağı) həmin hədisin mətninin analiz və tənqidi ilə üzə çıxır. Bunu ancaq bu yolla düzgün başa düşmək olar. Hədisçilərin hamısı hədis tənqidindən dəm vurur. Amma mən indiyədək bu məsələdə dəqiq bir meyar müəyyənləşdirən bir hədisçi görməmişəm.

Ona görə də hədisçilərin görməli olduqları əsl iş Qurandakı hikməti öyrənmək, Quran-Sünnə bütövlüyünü ortaya qoymaq və əsas mənbədən ayrı düşməməkdir.

Elə isə siz o hədisçilərə deyin:

Hədislərin mətninin təhlil və tənqidi ilə əlaqədar olaraq nə deyirsiniz?

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş

Etiketlər:

961 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.296 dəfə oxundu
2 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.127 dəfə oxundu
3 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.532 dəfə oxundu
4 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.603 dəfə oxundu
5 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 102 dəfə oxundu
6 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.766 dəfə oxundu
7 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 9.952 dəfə oxundu
8 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.625 dəfə oxundu
9 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
10 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 318 dəfə oxundu
11 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.691 dəfə oxundu
12 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.828 dəfə oxundu
13 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.933 dəfə oxundu
14 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.504 dəfə oxundu
15 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 120 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.541 dəfə oxundu
17 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.285 dəfə oxundu
18 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.086 dəfə oxundu
19 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.701 dəfə oxundu
20 Qüdsi hədislərə baxışımız necə olmalıdır? 05.08.19 77 dəfə oxundu
21 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.005 dəfə oxundu
22 Şəvval orucu 29.06.09 3.696 dəfə oxundu
23 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.059 dəfə oxundu
24 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.336 dəfə oxundu
25 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.711 dəfə oxundu
26 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.160 dəfə oxundu
27 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.647 dəfə oxundu
28 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu
29 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.664 dəfə oxundu
30 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.484 dəfə oxundu
31 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.222 dəfə oxundu
32 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.554 dəfə oxundu
33 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.447 dəfə oxundu
34 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.100 dəfə oxundu
35 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.137 dəfə oxundu
36 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.360 dəfə oxundu
37 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.976 dəfə oxundu
38 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.861 dəfə oxundu
39 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.692 dəfə oxundu
40 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.237 dəfə oxundu
41 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.196 dəfə oxundu
42 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.308 dəfə oxundu
43 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.462 dəfə oxundu
44 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.437 dəfə oxundu
45 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.351 dəfə oxundu
46 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.951 dəfə oxundu
47 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.441 dəfə oxundu
48 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.462 dəfə oxundu
49 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.248 dəfə oxundu
50 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.435 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.166 dəfə oxundu
52 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.013 dəfə oxundu
53 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.831 dəfə oxundu
54 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.187 dəfə oxundu
55 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.414 dəfə oxundu
56 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.028 dəfə oxundu
57 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.724 dəfə oxundu
58 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.428 dəfə oxundu
59 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.531 dəfə oxundu
60 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.615 dəfə oxundu
61 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.863 dəfə oxundu
62 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.646 dəfə oxundu
63 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.490 dəfə oxundu
64 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.256 dəfə oxundu
65 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.210 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.588 dəfə oxundu
67 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 961 dəfə oxundu
68 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.512 dəfə oxundu
69 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.401 dəfə oxundu
70 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.233 dəfə oxundu
71 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.714 dəfə oxundu
72 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.683 dəfə oxundu
73 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.094 dəfə oxundu
74 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.709 dəfə oxundu
75 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 440 dəfə oxundu