Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Hədis Tarix: 15 Mayıs 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bizim mühəddis (hədislərlə məşğul olan) bir yoldaşımız belə deyir: “Quranı bilən alim deyil. Çünki ayələrin sayı məhdud və məlumdur. Həqiqi alim çoxlu hədis biləndir. Çünki hədislərin sayı çoxdur.” Siz bu söz haqqında necə fikirləşirsiniz?

Cavab: Hər halda bu sözə cavab verməyə ehtiyac da yoxdur; çünki hər şey olduqca “açıq”dır. Yəni, əgər o, özünü əsl alim hesab edirsə, etsin, bu, vacib bir məsələ deyil. Bir şey olmaz; necə deyərlər, dilin sümüyü yoxdur, istədyi qədər danışa bilər. Bu sözü də istədiyi qədər deyə bilər.

Lakin yaxşı olar ki, hədislə məşğul olanlar öz-özlərindən belə bir sual soruşsunlar: Görəsən, bir hədisin sənədinin səhih (mötəbər) olmağı həqiqətən onun mətninin də səhih olduğuna dəlalət edirmi?

Odur ki, narahat olmağa dəyməz: Minarəni oğurlayan şəxs onu qoymaq üçün yeri də əvvəlcədən hazırlayır. Siz buna heç bir şey edə bilməzsiniz!

Hər hansı bir hədisin peyğəmbərin (s. a. v.) ağzından çıxıb çıxmamağı (ona aid olub olmamağı) həmin hədisin mətninin analiz və tənqidi ilə üzə çıxır. Bunu ancaq bu yolla düzgün başa düşmək olar. Hədisçilərin hamısı hədis tənqidindən dəm vurur. Amma mən indiyədək bu məsələdə dəqiq bir meyar müəyyənləşdirən bir hədisçi görməmişəm.

Ona görə də hədisçilərin görməli olduqları əsl iş Qurandakı hikməti öyrənmək, Quran-Sünnə bütövlüyünü ortaya qoymaq və əsas mənbədən ayrı düşməməkdir.

Elə isə siz o hədisçilərə deyin:

Hədislərin mətninin təhlil və tənqidi ilə əlaqədar olaraq nə deyirsiniz?

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş

Etiketlər:

962 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Sələbə əhvalatı həqiqətən də olub, yoxsa əfsanədir? 03.05.10 1.668 dəfə oxundu
2 Əşəreyi-mübəşşərə hədisini necə başa düşmək lazımdır? 22.02.11 1.487 dəfə oxundu
3 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.230 dəfə oxundu
4 “Mən gözəl əxlaqı tamamlamaq üçün göndərilmişəm” hədisi mötəbərdir? 11.04.13 1.564 dəfə oxundu
5 Sədəqə vermək ömrü uzadır? 03.05.10 2.460 dəfə oxundu
6 “Qiyamət günü Cənnətə 1-ci daxil olan mən olacağam” hədisi səhihdir? 06.08.14 1.102 dəfə oxundu
7 “Zöhrün ilk 4 müstəhəbini qılmayan şəfaətimə nail olmaz” hədisi mötəbərdir? 06.03.12 2.145 dəfə oxundu
8 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.361 dəfə oxundu
9 Lovğaya qarşı lovğalıq etmək lazımdır? 20.06.11 2.997 dəfə oxundu
10 Əbu Hənifənin fikrincə Kütubi-sittədə Qurana zidd hədis var? 06.03.11 2.877 dəfə oxundu
11 “Ümmətimin ömrü 1500 ili keçməyəcək” hədisi mötəbərdir? 07.03.12 1.695 dəfə oxundu
12 Qüdsi hədislər də hikmət məfhumuna daxildir? 19.04.13 1.241 dəfə oxundu
13 Dara düşdüyümüz vaxt qəbirlərdən kömək diləməklə əlaqədar bir hədis var? 10.03.10 3.203 dəfə oxundu
14 “Namaz möminin meracıdır” sözü hədisdir? 11.07.10 2.315 dəfə oxundu
15 Deyilənə görə hər əsrə bir alim gəlir. Bu düzdür? 08.03.11 1.465 dəfə oxundu
16 “1 saatlıq təfəkkür 1 illik əlavə ibadətdən yaxşıdır” hədisi var? 30.03.12 1.438 dəfə oxundu
17 Zəif hədislə əməl etmək olarmı? 11.05.13 1.356 dəfə oxundu
18 Zəmanənin imamına beyət etmək 03.03.10 2.958 dəfə oxundu
19 “Vətən sevgisi imandandır” sözü hədisdir? 01.11.14 1.454 dəfə oxundu
20 Hədislər olmasa, Quranı başa düşmək olmaz? 13.03.11 2.465 dəfə oxundu
21 Əcluninin “Kəşfu-l-xəfa” əsəri mötəbər bir mənbədir? 09.05.12 1.248 dəfə oxundu
22 “Müflis mömin” hədisinin bəndə haqq-hüququ baxımından izahı 22.05.13 1.437 dəfə oxundu
23 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz qılmaq 03.04.11 2.172 dəfə oxundu
24 “Atıcılığı öyrəndikdən sonra buraxan bizdən deyil” sözü hədisdir? 29.11.10 2.014 dəfə oxundu
25 Məscidə getməyənlərin evi yandırılmalıdır? 15.03.11 2.844 dəfə oxundu
26 Ən-Nəsai mötəbər bir hədis alimidir? 10.05.12 1.193 dəfə oxundu
27 Nasiruddin əl-Albani mötəbər bir hədis alimidir? 27.05.13 1.421 dəfə oxundu
28 Rəvayətlərə əsasən Rəsulullahı nümunə götürmək mümkündür? 12.08.14 1.028 dəfə oxundu
29 “Mən 2 qurbanlığın oğluyam” kəlamı hədisdir? 20.11.10 1.728 dəfə oxundu
30 “Cənnət anaların ayaqlarının altındadır” mövzu hədisdir? 31.03.11 2.441 dəfə oxundu
31 “2 günü eyni olan aldanıb” sözü hədisdir? 11.05.12 1.533 dəfə oxundu
32 İxlas surəsini 11 dəfə oxuyub ölünün ruhuna tapşırmaqla əlaqədar bir hədis var? 04.06.13 1.617 dəfə oxundu
33 “Ümmətimin alimləri İsrail oğullarının peyğəmbərləri kimidirlər” hədisi səhihdir? 28.07.09 1.865 dəfə oxundu
34 Toy gecəsi bəy gəlinin ayağını yumalıdır? 20.11.10 7.705 dəfə oxundu
35 Axır zəmanədə az ibadət edən xilas olacaq? 05.04.11 1.492 dəfə oxundu
36 Peyğəmbər deyib ki, rəhmətliklərinizə Yasin oxuyun? 14.05.12 15.629 dəfə oxundu
37 Biz dini məsələlərdə kimə tabe olmalıyıq? 23.12.13 1.214 dəfə oxundu
38 Muhəmməd peyğəmbər Cənnətdə Məryəm ana ilə evlənəcək? 25.02.10 4.596 dəfə oxundu
39 Alimliyin meyarı çoxlu hədis bilməkdir? 15.05.14 962 dəfə oxundu
40 “Yerə göyə sığmaram, mömin bəndəmin qəlbinə sığaram” sözü hədisdir? 16.06.11 1.512 dəfə oxundu
41 Qeyri-müsəlman ölkədə faiz almaqla əlaqədar hədis var? 21.05.12 1.405 dəfə oxundu
42 Çəlik istifadə etmək sünnədir? 27.01.14 1.238 dəfə oxundu
43 Dünya möminlərə zindan, kafirlərə də cənnətdir? 17.05.11 1.719 dəfə oxundu
44 İnsanın ev, paltar, çörək və sudan başqa bir şeyə haqqı var? 22.01.11 1.683 dəfə oxundu
45 Ölüyə Quran tapşırmaqla əlaqədar hədislər səhihdir? 01.07.11 2.097 dəfə oxundu
46 Allah xoşlamadığı idarəçilərə yaltaq köməkçilər verir? 06.06.12 1.715 dəfə oxundu
47 Bir hədisin səhih sayılma meyarı nədir? 13.04.17 460 dəfə oxundu
48 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.318 dəfə oxundu
49 “Ev tikmək üçün xərclənən pulda xeyir yoxdur” hədisi səhihdir? 23.01.11 2.128 dəfə oxundu
50 “Möminin başından dərd-bəla kəm olmaz” kimi bir hədis var? 11.07.11 1.535 dəfə oxundu
51 “Alimin yuxusu cahilin ibadətindən xeyirlidir” hədisi mötəbərdir? 21.07.12 1.607 dəfə oxundu
52 Bir məsələ Quranda keçirsə, əlavə olaraq hədisə baxılarmı? 02.01.18 102 dəfə oxundu
53 “Ən yaxşı müsəlman xanımı ilə yaxşı dolanandır”. Bu hədis necə izah edilir? 16.02.10 1.767 dəfə oxundu
54 Üzüqoylu yatmaq 19.06.10 10.037 dəfə oxundu
55 “Məni sevən bəlaya düçar olar” formasında bir hədis var? 06.09.11 1.629 dəfə oxundu
56 “Sünnəmi əhya edənə yüz şəhid savabı var” hədisi mötəbərdir? 10.12.12 1.260 dəfə oxundu
57 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 330 dəfə oxundu
58 Muhəmməd peyğəmbərin neçə hədisi var? 29.10.11 2.713 dəfə oxundu
59 Əsrlə şam arasında yatmaq təhlükəlidir? 24.01.11 5.861 dəfə oxundu
60 Xəlifə Ömər yağış duasında həzrəti Abbasla təvəssül edib? 07.10.11 1.939 dəfə oxundu
61 “Üç işdən ötrü Ərəbləri sevin” deyə bir hədis var? 10.12.12 1.508 dəfə oxundu
62 Hədislərin hikmət olduğunun dəlili nədir? 16.07.18 124 dəfə oxundu
63 Peyğəmbərlərin hamısı çobanlıq ediblər? 17.03.10 2.543 dəfə oxundu
64 Əl-Buxarinin özü tərəfindən yazılan orijinal nüsxə indiyədək durur? 10.02.11 4.310 dəfə oxundu
65 Cəbrayılın 10 dəfə də yer üzünə enəcəyini deyən hədis var? 12.01.12 2.093 dəfə oxundu
66 “Alimlər peyğəmbərlərin varisləridir” hədisi səhihdir? 31.01.13 1.712 dəfə oxundu
67 Qüdsi hədislərə baxışımız necə olmalıdır? 05.08.19 122 dəfə oxundu
68 Peyğəmbəri hamıdan çox sevmək lazım olduğuna dair bir hədis var? 25.03.10 2.014 dəfə oxundu
69 Şəvval orucu 29.06.09 3.699 dəfə oxundu
70 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.066 dəfə oxundu
71 İnsanlar nəyə görə hədis uydurublar? 13.03.13 1.342 dəfə oxundu
72 Hədislərə əsasən insanların ən xeyirlisi kimdir? 06.04.10 1.714 dəfə oxundu
73 Çörək yedikdə arada dua etmək peyğəmbərin sünnəsidir? 20.02.11 2.167 dəfə oxundu
74 “«Hədisi burax, Qurana bax»” deyənlər olacaq.” Bu mötəbər bir hədisdir? 14.02.12 1.651 dəfə oxundu
75 Mövzu hədislərlə bağlı mənbələr hansılardır? 17.03.13 1.192 dəfə oxundu