Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.765 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.015 dəfə oxundu
2 Şəfaət 08.04.10 2.922 dəfə oxundu
3 Nəsx və izahı 26.05.10 3.662 dəfə oxundu
4 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.599 dəfə oxundu
5 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.877 dəfə oxundu
6 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.554 dəfə oxundu
7 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.314 dəfə oxundu
8 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.467 dəfə oxundu
9 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.435 dəfə oxundu
10 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.434 dəfə oxundu
11 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 168 dəfə oxundu
12 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.170 dəfə oxundu
13 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.967 dəfə oxundu
14 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.915 dəfə oxundu
15 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.213 dəfə oxundu
16 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.632 dəfə oxundu
17 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.649 dəfə oxundu
18 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.656 dəfə oxundu
19 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.621 dəfə oxundu
20 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.868 dəfə oxundu
21 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.562 dəfə oxundu
22 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.765 dəfə oxundu
23 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 365 dəfə oxundu
24 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.011 dəfə oxundu
25 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.955 dəfə oxundu
26 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.299 dəfə oxundu
27 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 681 dəfə oxundu
28 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.249 dəfə oxundu
29 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.635 dəfə oxundu
30 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.549 dəfə oxundu
31 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.394 dəfə oxundu
32 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.530 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.781 dəfə oxundu
34 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.659 dəfə oxundu
35 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 200 dəfə oxundu
36 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.907 dəfə oxundu
37 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.017 dəfə oxundu
38 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.215 dəfə oxundu
39 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.422 dəfə oxundu
40 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.197 dəfə oxundu
41 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.738 dəfə oxundu
42 Təbbət surəsi 11.07.11 2.702 dəfə oxundu
43 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.873 dəfə oxundu
44 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.290 dəfə oxundu
45 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.262 dəfə oxundu
46 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.747 dəfə oxundu
47 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 13.857 dəfə oxundu
48 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.176 dəfə oxundu
49 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.072 dəfə oxundu
50 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.546 dəfə oxundu
51 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.731 dəfə oxundu
52 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.065 dəfə oxundu
53 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.197 dəfə oxundu
54 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.175 dəfə oxundu
55 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.318 dəfə oxundu
56 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.356 dəfə oxundu
57 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.387 dəfə oxundu
58 Adəm və İblis 05.07.09 2.299 dəfə oxundu
59 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.888 dəfə oxundu
60 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.195 dəfə oxundu
61 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.951 dəfə oxundu
62 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.866 dəfə oxundu
63 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.587 dəfə oxundu
64 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.882 dəfə oxundu
65 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.115 dəfə oxundu
66 Qureyş surəsi 28.07.12 2.063 dəfə oxundu
67 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.556 dəfə oxundu
68 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.112 dəfə oxundu
69 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.934 dəfə oxundu
70 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.509 dəfə oxundu
71 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.348 dəfə oxundu
72 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.651 dəfə oxundu
73 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.320 dəfə oxundu
74 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.692 dəfə oxundu
75 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.009 dəfə oxundu
76 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.675 dəfə oxundu
77 Nas surəsi 29.07.12 4.514 dəfə oxundu
78 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 37 dəfə oxundu
79 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.391 dəfə oxundu
80 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.858 dəfə oxundu
81 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.191 dəfə oxundu
82 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.172 dəfə oxundu
83 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.218 dəfə oxundu
84 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.880 dəfə oxundu
85 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.673 dəfə oxundu
86 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.741 dəfə oxundu
87 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.680 dəfə oxundu
88 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.729 dəfə oxundu
89 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.386 dəfə oxundu
90 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.022 dəfə oxundu
91 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 11.127 dəfə oxundu
92 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.320 dəfə oxundu
93 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.663 dəfə oxundu
94 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.438 dəfə oxundu
95 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.731 dəfə oxundu
96 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.789 dəfə oxundu
97 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.511 dəfə oxundu
98 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.978 dəfə oxundu
99 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.723 dəfə oxundu
100 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.333 dəfə oxundu