Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.955 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.244 dəfə oxundu
2 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.327 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.318 dəfə oxundu
4 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.553 dəfə oxundu
5 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.205 dəfə oxundu
6 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.783 dəfə oxundu
7 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.888 dəfə oxundu
8 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.834 dəfə oxundu
9 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.862 dəfə oxundu
10 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.561 dəfə oxundu
11 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.153 dəfə oxundu
12 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 140 dəfə oxundu
13 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 14.839 dəfə oxundu
14 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.549 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.962 dəfə oxundu
16 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.028 dəfə oxundu
17 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.840 dəfə oxundu
18 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.924 dəfə oxundu
19 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.649 dəfə oxundu
20 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.189 dəfə oxundu
21 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.109 dəfə oxundu
22 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.473 dəfə oxundu
23 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.089 dəfə oxundu
24 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 242 dəfə oxundu
25 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.658 dəfə oxundu
26 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.723 dəfə oxundu
27 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.940 dəfə oxundu
28 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.240 dəfə oxundu
29 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.825 dəfə oxundu
30 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.243 dəfə oxundu
31 Quranın ecazı 21.11.11 9.109 dəfə oxundu
32 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.591 dəfə oxundu
33 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.983 dəfə oxundu
34 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.429 dəfə oxundu
35 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 710 dəfə oxundu
36 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 203 dəfə oxundu
37 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.194 dəfə oxundu
38 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.189 dəfə oxundu
39 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.327 dəfə oxundu
40 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.131 dəfə oxundu
41 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.640 dəfə oxundu
42 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.733 dəfə oxundu
43 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.889 dəfə oxundu
44 Amənərrəsulu 03.03.12 2.102 dəfə oxundu
45 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.761 dəfə oxundu
46 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.359 dəfə oxundu
47 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.464 dəfə oxundu
48 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 159 dəfə oxundu
49 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.442 dəfə oxundu
50 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.039 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.049 dəfə oxundu
52 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.701 dəfə oxundu
53 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.150 dəfə oxundu
54 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.235 dəfə oxundu
55 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.689 dəfə oxundu
56 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.640 dəfə oxundu
57 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.328 dəfə oxundu
58 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.374 dəfə oxundu
59 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.307 dəfə oxundu
60 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 81 dəfə oxundu
61 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.943 dəfə oxundu
62 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.168 dəfə oxundu
63 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.578 dəfə oxundu
64 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
65 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.084 dəfə oxundu
66 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.842 dəfə oxundu
67 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
68 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.193 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.857 dəfə oxundu
70 Zaman nədir? 11.11.13 2.065 dəfə oxundu
71 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 515 dəfə oxundu
72 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 61 dəfə oxundu
73 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.013 dəfə oxundu
74 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.728 dəfə oxundu
75 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.719 dəfə oxundu
76 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.273 dəfə oxundu
77 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.967 dəfə oxundu
78 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.218 dəfə oxundu
79 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.765 dəfə oxundu
80 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.132 dəfə oxundu
81 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.491 dəfə oxundu
82 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.551 dəfə oxundu
83 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 912 dəfə oxundu
84 Quranın zikr olması 05.07.09 3.212 dəfə oxundu
85 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.435 dəfə oxundu
86 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.528 dəfə oxundu
87 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.045 dəfə oxundu
88 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.157 dəfə oxundu
89 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.217 dəfə oxundu
90 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.697 dəfə oxundu
91 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.532 dəfə oxundu
92 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.764 dəfə oxundu
93 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.229 dəfə oxundu
94 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 348 dəfə oxundu
95 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.556 dəfə oxundu
96 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.177 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.250 dəfə oxundu
98 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.244 dəfə oxundu
99 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.888 dəfə oxundu
100 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.304 dəfə oxundu