Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.671 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Adəm və İblis 05.07.09 2.223 dəfə oxundu
2 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.755 dəfə oxundu
3 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.085 dəfə oxundu
4 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.873 dəfə oxundu
5 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.642 dəfə oxundu
6 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.510 dəfə oxundu
7 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.795 dəfə oxundu
8 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.021 dəfə oxundu
9 Qureyş surəsi 28.07.12 1.924 dəfə oxundu
10 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.463 dəfə oxundu
11 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.022 dəfə oxundu
12 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.837 dəfə oxundu
13 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.410 dəfə oxundu
14 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.224 dəfə oxundu
15 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.590 dəfə oxundu
16 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.199 dəfə oxundu
17 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.551 dəfə oxundu
18 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.922 dəfə oxundu
19 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.597 dəfə oxundu
20 Nas surəsi 29.07.12 4.305 dəfə oxundu
21 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.485 dəfə oxundu
22 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.274 dəfə oxundu
23 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.747 dəfə oxundu
24 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.105 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.085 dəfə oxundu
26 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.122 dəfə oxundu
27 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.762 dəfə oxundu
28 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.600 dəfə oxundu
29 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.665 dəfə oxundu
30 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.593 dəfə oxundu
31 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.634 dəfə oxundu
32 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.317 dəfə oxundu
33 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 850 dəfə oxundu
34 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 10.667 dəfə oxundu
35 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.226 dəfə oxundu
36 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.534 dəfə oxundu
37 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.313 dəfə oxundu
38 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.665 dəfə oxundu
39 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.710 dəfə oxundu
40 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.442 dəfə oxundu
41 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.874 dəfə oxundu
42 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.557 dəfə oxundu
43 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.266 dəfə oxundu
44 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 881 dəfə oxundu
45 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.396 dəfə oxundu
46 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.173 dəfə oxundu
47 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.551 dəfə oxundu
48 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.000 dəfə oxundu
49 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.554 dəfə oxundu
50 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.824 dəfə oxundu
51 Quranın ecazı 21.11.11 8.879 dəfə oxundu
52 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.399 dəfə oxundu
53 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.657 dəfə oxundu
54 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.242 dəfə oxundu
55 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 533 dəfə oxundu
56 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.653 dəfə oxundu
57 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 2.756 dəfə oxundu
58 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.696 dəfə oxundu
59 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.544 dəfə oxundu
60 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.456 dəfə oxundu
61 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.319 dəfə oxundu
62 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.660 dəfə oxundu
63 Amənərrəsulu 03.03.12 1.600 dəfə oxundu
64 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.542 dəfə oxundu
65 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.169 dəfə oxundu
66 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.737 dəfə oxundu
67 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 7.268 dəfə oxundu
68 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.779 dəfə oxundu
69 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.788 dəfə oxundu
70 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.519 dəfə oxundu
71 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.426 dəfə oxundu
72 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 1.993 dəfə oxundu
73 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.492 dəfə oxundu
74 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.448 dəfə oxundu
75 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 1.931 dəfə oxundu
76 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.211 dəfə oxundu
77 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 539 dəfə oxundu
78 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.546 dəfə oxundu
79 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 911 dəfə oxundu
80 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.277 dəfə oxundu
81 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.414 dəfə oxundu
82 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 1.871 dəfə oxundu
83 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.633 dəfə oxundu
84 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 1.978 dəfə oxundu
85 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 1.935 dəfə oxundu
86 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.482 dəfə oxundu
87 Zaman nədir? 11.11.13 1.729 dəfə oxundu
88 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 271 dəfə oxundu
89 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.812 dəfə oxundu
90 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.404 dəfə oxundu
91 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.263 dəfə oxundu
92 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 1.908 dəfə oxundu
93 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.733 dəfə oxundu
94 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 1.888 dəfə oxundu
95 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.546 dəfə oxundu
96 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 1.857 dəfə oxundu
97 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.321 dəfə oxundu
98 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.344 dəfə oxundu
99 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 483 dəfə oxundu
100 Quranın zikr olması 05.07.09 2.946 dəfə oxundu