Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.851 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.243 dəfə oxundu
2 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.044 dəfə oxundu
3 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.141 dəfə oxundu
4 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.291 dəfə oxundu
5 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.705 dəfə oxundu
6 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.713 dəfə oxundu
7 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.725 dəfə oxundu
8 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.672 dəfə oxundu
9 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.943 dəfə oxundu
10 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.637 dəfə oxundu
11 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.851 dəfə oxundu
12 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 437 dəfə oxundu
13 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.077 dəfə oxundu
14 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.157 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.507 dəfə oxundu
16 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 756 dəfə oxundu
17 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.325 dəfə oxundu
18 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.697 dəfə oxundu
19 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.609 dəfə oxundu
20 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.472 dəfə oxundu
21 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.621 dəfə oxundu
22 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.876 dəfə oxundu
23 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.721 dəfə oxundu
24 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 322 dəfə oxundu
25 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.976 dəfə oxundu
26 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.088 dəfə oxundu
27 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.298 dəfə oxundu
28 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.501 dəfə oxundu
29 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.293 dəfə oxundu
30 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.800 dəfə oxundu
31 Təbbət surəsi 11.07.11 2.856 dəfə oxundu
32 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.942 dəfə oxundu
33 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.398 dəfə oxundu
34 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.314 dəfə oxundu
35 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.814 dəfə oxundu
36 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 310 dəfə oxundu
37 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 14.953 dəfə oxundu
38 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.247 dəfə oxundu
39 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.176 dəfə oxundu
40 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.628 dəfə oxundu
41 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.843 dəfə oxundu
42 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.205 dəfə oxundu
43 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.270 dəfə oxundu
44 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.252 dəfə oxundu
45 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.559 dəfə oxundu
46 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.420 dəfə oxundu
47 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.453 dəfə oxundu
48 Adəm və İblis 05.07.09 2.357 dəfə oxundu
49 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.989 dəfə oxundu
50 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.281 dəfə oxundu
51 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.026 dəfə oxundu
52 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 4.169 dəfə oxundu
53 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.640 dəfə oxundu
54 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.937 dəfə oxundu
55 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.203 dəfə oxundu
56 Qureyş surəsi 28.07.12 2.153 dəfə oxundu
57 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.624 dəfə oxundu
58 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.195 dəfə oxundu
59 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.001 dəfə oxundu
60 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.582 dəfə oxundu
61 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.429 dəfə oxundu
62 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.704 dəfə oxundu
63 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.440 dəfə oxundu
64 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.793 dəfə oxundu
65 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.071 dəfə oxundu
66 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.731 dəfə oxundu
67 Nas surəsi 29.07.12 4.635 dəfə oxundu
68 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 96 dəfə oxundu
69 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.467 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.947 dəfə oxundu
71 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.257 dəfə oxundu
72 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.230 dəfə oxundu
73 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.307 dəfə oxundu
74 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.958 dəfə oxundu
75 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.723 dəfə oxundu
76 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.798 dəfə oxundu
77 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.747 dəfə oxundu
78 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.797 dəfə oxundu
79 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.453 dəfə oxundu
80 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.090 dəfə oxundu
81 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 11.610 dəfə oxundu
82 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.389 dəfə oxundu
83 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.746 dəfə oxundu
84 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.528 dəfə oxundu
85 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.782 dəfə oxundu
86 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.849 dəfə oxundu
87 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.566 dəfə oxundu
88 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.051 dəfə oxundu
89 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.878 dəfə oxundu
90 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.408 dəfə oxundu
91 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.027 dəfə oxundu
92 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.531 dəfə oxundu
93 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.351 dəfə oxundu
94 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.723 dəfə oxundu
95 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.143 dəfə oxundu
96 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.916 dəfə oxundu
97 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.005 dəfə oxundu
98 Quranın ecazı 21.11.11 9.057 dəfə oxundu
99 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.527 dəfə oxundu
100 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.824 dəfə oxundu