Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.898 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.722 dəfə oxundu
2 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.130 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.994 dəfə oxundu
4 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.146 dəfə oxundu
5 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.859 dəfə oxundu
6 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.223 dəfə oxundu
7 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.769 dəfə oxundu
8 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.898 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.814 dəfə oxundu
10 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.329 dəfə oxundu
11 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 242 dəfə oxundu
12 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.176 dəfə oxundu
13 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
14 Nəsx və izahı 26.05.10 3.811 dəfə oxundu
15 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.715 dəfə oxundu
16 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.995 dəfə oxundu
17 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.635 dəfə oxundu
18 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.423 dəfə oxundu
19 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.573 dəfə oxundu
20 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.560 dəfə oxundu
21 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.538 dəfə oxundu
22 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 250 dəfə oxundu
23 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.306 dəfə oxundu
24 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.111 dəfə oxundu
25 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.642 dəfə oxundu
26 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.360 dəfə oxundu
27 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.732 dəfə oxundu
28 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.743 dəfə oxundu
29 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.759 dəfə oxundu
30 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.697 dəfə oxundu
31 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.997 dəfə oxundu
32 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.657 dəfə oxundu
33 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.898 dəfə oxundu
34 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 493 dəfə oxundu
35 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.122 dəfə oxundu
36 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.479 dəfə oxundu
37 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.624 dəfə oxundu
38 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 805 dəfə oxundu
39 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.395 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.728 dəfə oxundu
41 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.641 dəfə oxundu
42 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.544 dəfə oxundu
43 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.701 dəfə oxundu
44 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.940 dəfə oxundu
45 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.762 dəfə oxundu
46 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 421 dəfə oxundu
47 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.008 dəfə oxundu
48 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.186 dəfə oxundu
49 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.356 dəfə oxundu
50 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.594 dəfə oxundu
51 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.418 dəfə oxundu
52 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.859 dəfə oxundu
53 Təbbət surəsi 11.07.11 3.015 dəfə oxundu
54 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.977 dəfə oxundu
55 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.525 dəfə oxundu
56 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.341 dəfə oxundu
57 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.856 dəfə oxundu
58 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 427 dəfə oxundu
59 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 16.093 dəfə oxundu
60 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.302 dəfə oxundu
61 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.263 dəfə oxundu
62 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.657 dəfə oxundu
63 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.930 dəfə oxundu
64 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.400 dəfə oxundu
65 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.321 dəfə oxundu
66 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.313 dəfə oxundu
67 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.864 dəfə oxundu
68 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.445 dəfə oxundu
69 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.484 dəfə oxundu
70 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 165 dəfə oxundu
71 Adəm və İblis 05.07.09 2.394 dəfə oxundu
72 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.081 dəfə oxundu
73 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.332 dəfə oxundu
74 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.073 dəfə oxundu
75 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 4.516 dəfə oxundu
76 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.671 dəfə oxundu
77 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.982 dəfə oxundu
78 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.286 dəfə oxundu
79 Qureyş surəsi 28.07.12 2.242 dəfə oxundu
80 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.676 dəfə oxundu
81 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.258 dəfə oxundu
82 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 187 dəfə oxundu
83 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.042 dəfə oxundu
84 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.627 dəfə oxundu
85 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.497 dəfə oxundu
86 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.747 dəfə oxundu
87 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.657 dəfə oxundu
88 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.935 dəfə oxundu
89 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.118 dəfə oxundu
90 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.760 dəfə oxundu
91 Nas surəsi 29.07.12 4.739 dəfə oxundu
92 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 145 dəfə oxundu
93 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.535 dəfə oxundu
94 Təhrif nədir? 13.11.17 57 dəfə oxundu
95 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.064 dəfə oxundu
96 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.297 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.271 dəfə oxundu
98 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.398 dəfə oxundu
99 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.056 dəfə oxundu
100 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.759 dəfə oxundu