Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.882 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.031 dəfə oxundu
2 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.613 dəfə oxundu
3 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.468 dəfə oxundu
4 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.737 dəfə oxundu
5 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.520 dəfə oxundu
6 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.856 dəfə oxundu
7 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.109 dəfə oxundu
8 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.755 dəfə oxundu
9 Nas surəsi 29.07.12 4.678 dəfə oxundu
10 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 134 dəfə oxundu
11 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.508 dəfə oxundu
12 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.991 dəfə oxundu
13 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.288 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.262 dəfə oxundu
15 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.350 dəfə oxundu
16 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.998 dəfə oxundu
17 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.751 dəfə oxundu
18 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.825 dəfə oxundu
19 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.779 dəfə oxundu
20 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.825 dəfə oxundu
21 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.482 dəfə oxundu
22 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.114 dəfə oxundu
23 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 11.780 dəfə oxundu
24 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.423 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.786 dəfə oxundu
26 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.596 dəfə oxundu
27 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.813 dəfə oxundu
28 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.879 dəfə oxundu
29 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.595 dəfə oxundu
30 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.088 dəfə oxundu
31 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.938 dəfə oxundu
32 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.437 dəfə oxundu
33 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.049 dəfə oxundu
34 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.563 dəfə oxundu
35 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.406 dəfə oxundu
36 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.767 dəfə oxundu
37 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.184 dəfə oxundu
38 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.059 dəfə oxundu
39 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.051 dəfə oxundu
40 Quranın ecazı 21.11.11 9.079 dəfə oxundu
41 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.559 dəfə oxundu
42 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.852 dəfə oxundu
43 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.405 dəfə oxundu
44 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 692 dəfə oxundu
45 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.917 dəfə oxundu
46 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.030 dəfə oxundu
47 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.956 dəfə oxundu
48 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.827 dəfə oxundu
49 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.613 dəfə oxundu
50 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.594 dəfə oxundu
51 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.824 dəfə oxundu
52 Amənərrəsulu 03.03.12 1.876 dəfə oxundu
53 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.714 dəfə oxundu
54 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.347 dəfə oxundu
55 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.192 dəfə oxundu
56 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.220 dəfə oxundu
57 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.948 dəfə oxundu
58 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.971 dəfə oxundu
59 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.695 dəfə oxundu
60 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.742 dəfə oxundu
61 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.157 dəfə oxundu
62 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.657 dəfə oxundu
63 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.613 dəfə oxundu
64 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.150 dəfə oxundu
65 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.353 dəfə oxundu
66 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.450 dəfə oxundu
67 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.770 dəfə oxundu
68 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.107 dəfə oxundu
69 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.471 dəfə oxundu
70 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.567 dəfə oxundu
71 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.038 dəfə oxundu
72 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.804 dəfə oxundu
73 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.192 dəfə oxundu
74 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.119 dəfə oxundu
75 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.702 dəfə oxundu
76 Zaman nədir? 11.11.13 1.947 dəfə oxundu
77 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 455 dəfə oxundu
78 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.977 dəfə oxundu
79 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.810 dəfə oxundu
80 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.487 dəfə oxundu
81 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.114 dəfə oxundu
82 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.908 dəfə oxundu
83 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.088 dəfə oxundu
84 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.719 dəfə oxundu
85 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.044 dəfə oxundu
86 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.467 dəfə oxundu
87 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.510 dəfə oxundu
88 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 733 dəfə oxundu
89 Quranın zikr olması 05.07.09 3.139 dəfə oxundu
90 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
91 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.489 dəfə oxundu
92 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.985 dəfə oxundu
93 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.097 dəfə oxundu
94 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.168 dəfə oxundu
95 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.444 dəfə oxundu
96 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.514 dəfə oxundu
97 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.738 dəfə oxundu
98 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.046 dəfə oxundu
99 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 295 dəfə oxundu
100 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.493 dəfə oxundu