Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.966 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.022 dəfə oxundu
2 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.836 dəfə oxundu
3 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.760 dəfə oxundu
4 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.293 dəfə oxundu
5 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.978 dəfə oxundu
6 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.233 dəfə oxundu
7 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.772 dəfə oxundu
8 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.151 dəfə oxundu
9 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.495 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.556 dəfə oxundu
11 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 935 dəfə oxundu
12 Quranın zikr olması 05.07.09 3.219 dəfə oxundu
13 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.439 dəfə oxundu
14 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.534 dəfə oxundu
15 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.056 dəfə oxundu
16 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.171 dəfə oxundu
17 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.230 dəfə oxundu
18 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.756 dəfə oxundu
19 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.532 dəfə oxundu
20 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.769 dəfə oxundu
21 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.543 dəfə oxundu
22 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 354 dəfə oxundu
23 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.866 dəfə oxundu
24 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.190 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.322 dəfə oxundu
26 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.260 dəfə oxundu
27 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.896 dəfə oxundu
28 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.319 dəfə oxundu
29 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.800 dəfə oxundu
30 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.815 dəfə oxundu
31 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.889 dəfə oxundu
32 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.348 dəfə oxundu
33 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 263 dəfə oxundu
34 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.245 dəfə oxundu
35 Şəfaət 08.04.10 3.158 dəfə oxundu
36 Nəsx və izahı 26.05.10 3.917 dəfə oxundu
37 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.788 dəfə oxundu
38 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.142 dəfə oxundu
39 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.658 dəfə oxundu
40 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.437 dəfə oxundu
41 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.590 dəfə oxundu
42 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.662 dəfə oxundu
43 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.555 dəfə oxundu
44 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 268 dəfə oxundu
45 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.379 dəfə oxundu
46 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.233 dəfə oxundu
47 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.753 dəfə oxundu
48 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.496 dəfə oxundu
49 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.754 dəfə oxundu
50 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.755 dəfə oxundu
51 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.799 dəfə oxundu
52 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.722 dəfə oxundu
53 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.129 dəfə oxundu
54 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.730 dəfə oxundu
55 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.966 dəfə oxundu
56 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 638 dəfə oxundu
57 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.160 dəfə oxundu
58 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.405 dəfə oxundu
59 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.004 dəfə oxundu
60 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 918 dəfə oxundu
61 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.553 dəfə oxundu
62 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.760 dəfə oxundu
63 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.661 dəfə oxundu
64 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.711 dəfə oxundu
65 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.860 dəfə oxundu
66 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.094 dəfə oxundu
67 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.840 dəfə oxundu
68 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 478 dəfə oxundu
69 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.037 dəfə oxundu
70 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.438 dəfə oxundu
71 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.488 dəfə oxundu
72 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.727 dəfə oxundu
73 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.721 dəfə oxundu
74 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.950 dəfə oxundu
75 Təbbət surəsi 11.07.11 3.480 dəfə oxundu
76 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.038 dəfə oxundu
77 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.814 dəfə oxundu
78 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.379 dəfə oxundu
79 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.892 dəfə oxundu
80 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 448 dəfə oxundu
81 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 20.188 dəfə oxundu
82 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.367 dəfə oxundu
83 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.732 dəfə oxundu
84 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.712 dəfə oxundu
85 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.118 dəfə oxundu
86 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.879 dəfə oxundu
87 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.381 dəfə oxundu
88 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.671 dəfə oxundu
89 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 5.380 dəfə oxundu
90 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.473 dəfə oxundu
91 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.522 dəfə oxundu
92 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 232 dəfə oxundu
93 Adəm və İblis 05.07.09 2.491 dəfə oxundu
94 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.245 dəfə oxundu
95 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.425 dəfə oxundu
96 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.132 dəfə oxundu
97 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.598 dəfə oxundu
98 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.701 dəfə oxundu
99 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.082 dəfə oxundu
100 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.499 dəfə oxundu