Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.943 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.907 dəfə oxundu
2 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.163 dəfə oxundu
3 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.567 dəfə oxundu
4 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
5 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.078 dəfə oxundu
6 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.839 dəfə oxundu
7 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
8 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.183 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.841 dəfə oxundu
10 Zaman nədir? 11.11.13 2.053 dəfə oxundu
11 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 511 dəfə oxundu
12 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.008 dəfə oxundu
13 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.629 dəfə oxundu
14 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.681 dəfə oxundu
15 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.253 dəfə oxundu
16 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.958 dəfə oxundu
17 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.203 dəfə oxundu
18 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.760 dəfə oxundu
19 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.128 dəfə oxundu
20 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.491 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.548 dəfə oxundu
22 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 891 dəfə oxundu
23 Quranın zikr olması 05.07.09 3.202 dəfə oxundu
24 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.431 dəfə oxundu
25 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.522 dəfə oxundu
26 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.040 dəfə oxundu
27 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.151 dəfə oxundu
28 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.212 dəfə oxundu
29 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.675 dəfə oxundu
30 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.530 dəfə oxundu
31 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.761 dəfə oxundu
32 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.974 dəfə oxundu
33 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 345 dəfə oxundu
34 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.421 dəfə oxundu
35 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.166 dəfə oxundu
36 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.197 dəfə oxundu
37 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.229 dəfə oxundu
38 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.883 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.293 dəfə oxundu
40 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.787 dəfə oxundu
41 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.576 dəfə oxundu
42 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.879 dəfə oxundu
43 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.343 dəfə oxundu
44 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 260 dəfə oxundu
45 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.229 dəfə oxundu
46 Şəfaət 08.04.10 3.124 dəfə oxundu
47 Nəsx və izahı 26.05.10 3.886 dəfə oxundu
48 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.765 dəfə oxundu
49 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.074 dəfə oxundu
50 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.648 dəfə oxundu
51 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.430 dəfə oxundu
52 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.586 dəfə oxundu
53 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.639 dəfə oxundu
54 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.552 dəfə oxundu
55 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 266 dəfə oxundu
56 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.356 dəfə oxundu
57 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.201 dəfə oxundu
58 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.430 dəfə oxundu
59 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.466 dəfə oxundu
60 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.746 dəfə oxundu
61 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.749 dəfə oxundu
62 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.791 dəfə oxundu
63 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.714 dəfə oxundu
64 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.073 dəfə oxundu
65 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.702 dəfə oxundu
66 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.943 dəfə oxundu
67 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 569 dəfə oxundu
68 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.141 dəfə oxundu
69 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.092 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.865 dəfə oxundu
71 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 888 dəfə oxundu
72 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.498 dəfə oxundu
73 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.746 dəfə oxundu
74 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.655 dəfə oxundu
75 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.669 dəfə oxundu
76 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.833 dəfə oxundu
77 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.050 dəfə oxundu
78 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.810 dəfə oxundu
79 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 453 dəfə oxundu
80 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.030 dəfə oxundu
81 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.336 dəfə oxundu
82 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.450 dəfə oxundu
83 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.689 dəfə oxundu
84 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.633 dəfə oxundu
85 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.916 dəfə oxundu
86 Təbbət surəsi 11.07.11 3.323 dəfə oxundu
87 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.028 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.752 dəfə oxundu
89 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.366 dəfə oxundu
90 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.884 dəfə oxundu
91 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 438 dəfə oxundu
92 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 19.080 dəfə oxundu
93 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.346 dəfə oxundu
94 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.624 dəfə oxundu
95 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.691 dəfə oxundu
96 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.088 dəfə oxundu
97 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.755 dəfə oxundu
98 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.367 dəfə oxundu
99 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.534 dəfə oxundu
100 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 4.904 dəfə oxundu