Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.911 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.125 dəfə oxundu
2 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.635 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.663 dəfə oxundu
4 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 829 dəfə oxundu
5 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.423 dəfə oxundu
6 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.729 dəfə oxundu
7 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.647 dəfə oxundu
8 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.569 dəfə oxundu
9 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.735 dəfə oxundu
10 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.957 dəfə oxundu
11 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.772 dəfə oxundu
12 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 425 dəfə oxundu
13 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.011 dəfə oxundu
14 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.211 dəfə oxundu
15 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.383 dəfə oxundu
16 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.612 dəfə oxundu
17 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.472 dəfə oxundu
18 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.867 dəfə oxundu
19 Təbbət surəsi 11.07.11 3.076 dəfə oxundu
20 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.987 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.555 dəfə oxundu
22 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.342 dəfə oxundu
23 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.860 dəfə oxundu
24 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 430 dəfə oxundu
25 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 16.695 dəfə oxundu
26 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.311 dəfə oxundu
27 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.309 dəfə oxundu
28 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.667 dəfə oxundu
29 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.974 dəfə oxundu
30 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.484 dəfə oxundu
31 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.330 dəfə oxundu
32 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.339 dəfə oxundu
33 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 4.045 dəfə oxundu
34 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.452 dəfə oxundu
35 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.490 dəfə oxundu
36 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 182 dəfə oxundu
37 Adəm və İblis 05.07.09 2.412 dəfə oxundu
38 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.108 dəfə oxundu
39 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.360 dəfə oxundu
40 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.080 dəfə oxundu
41 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 4.702 dəfə oxundu
42 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.682 dəfə oxundu
43 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.005 dəfə oxundu
44 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.311 dəfə oxundu
45 Qureyş surəsi 28.07.12 2.277 dəfə oxundu
46 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.696 dəfə oxundu
47 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.274 dəfə oxundu
48 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 205 dəfə oxundu
49 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.049 dəfə oxundu
50 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.644 dəfə oxundu
51 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.523 dəfə oxundu
52 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.752 dəfə oxundu
53 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.767 dəfə oxundu
54 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.982 dəfə oxundu
55 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.133 dəfə oxundu
56 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.762 dəfə oxundu
57 Nas surəsi 29.07.12 4.766 dəfə oxundu
58 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 153 dəfə oxundu
59 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.545 dəfə oxundu
60 Təhrif nədir? 13.11.17 76 dəfə oxundu
61 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.116 dəfə oxundu
62 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.301 dəfə oxundu
63 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.282 dəfə oxundu
64 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.429 dəfə oxundu
65 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.088 dəfə oxundu
66 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.767 dəfə oxundu
67 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.841 dəfə oxundu
68 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.807 dəfə oxundu
69 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.833 dəfə oxundu
70 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.513 dəfə oxundu
71 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.120 dəfə oxundu
72 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 12.767 dəfə oxundu
73 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.468 dəfə oxundu
74 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.836 dəfə oxundu
75 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.758 dəfə oxundu
76 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.823 dəfə oxundu
77 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.897 dəfə oxundu
78 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.615 dəfə oxundu
79 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.112 dəfə oxundu
80 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.006 dəfə oxundu
81 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.449 dəfə oxundu
82 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.057 dəfə oxundu
83 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.601 dəfə oxundu
84 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.507 dəfə oxundu
85 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.829 dəfə oxundu
86 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.207 dəfə oxundu
87 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.324 dəfə oxundu
88 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.105 dəfə oxundu
89 Quranın ecazı 21.11.11 9.091 dəfə oxundu
90 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.569 dəfə oxundu
91 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.904 dəfə oxundu
92 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.415 dəfə oxundu
93 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 702 dəfə oxundu
94 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.041 dəfə oxundu
95 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.110 dəfə oxundu
96 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.098 dəfə oxundu
97 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.974 dəfə oxundu
98 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.627 dəfə oxundu
99 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.641 dəfə oxundu
100 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.855 dəfə oxundu