Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.891 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.421 dəfə oxundu
2 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.956 dəfə oxundu
3 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.977 dəfə oxundu
4 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.696 dəfə oxundu
5 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.779 dəfə oxundu
6 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.167 dəfə oxundu
7 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.663 dəfə oxundu
8 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.615 dəfə oxundu
9 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.180 dəfə oxundu
10 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.357 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.540 dəfə oxundu
12 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.786 dəfə oxundu
13 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.120 dəfə oxundu
14 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.481 dəfə oxundu
15 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.569 dəfə oxundu
16 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.055 dəfə oxundu
17 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.814 dəfə oxundu
18 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.197 dəfə oxundu
19 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.126 dəfə oxundu
20 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.739 dəfə oxundu
21 Zaman nədir? 11.11.13 1.966 dəfə oxundu
22 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 463 dəfə oxundu
23 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.977 dəfə oxundu
24 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.889 dəfə oxundu
25 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.509 dəfə oxundu
26 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.141 dəfə oxundu
27 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.910 dəfə oxundu
28 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.100 dəfə oxundu
29 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.721 dəfə oxundu
30 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.053 dəfə oxundu
31 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.473 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.515 dəfə oxundu
33 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 752 dəfə oxundu
34 Quranın zikr olması 05.07.09 3.145 dəfə oxundu
35 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
36 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.495 dəfə oxundu
37 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.991 dəfə oxundu
38 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.106 dəfə oxundu
39 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.172 dəfə oxundu
40 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.475 dəfə oxundu
41 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.516 dəfə oxundu
42 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.741 dəfə oxundu
43 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.160 dəfə oxundu
44 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 302 dəfə oxundu
45 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.624 dəfə oxundu
46 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.123 dəfə oxundu
47 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.962 dəfə oxundu
48 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.112 dəfə oxundu
49 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.854 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.209 dəfə oxundu
51 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.768 dəfə oxundu
52 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.811 dəfə oxundu
53 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.805 dəfə oxundu
54 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.327 dəfə oxundu
55 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 241 dəfə oxundu
56 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.157 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
58 Nəsx və izahı 26.05.10 3.794 dəfə oxundu
59 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.708 dəfə oxundu
60 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.984 dəfə oxundu
61 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.629 dəfə oxundu
62 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.420 dəfə oxundu
63 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.572 dəfə oxundu
64 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.539 dəfə oxundu
65 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.535 dəfə oxundu
66 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 248 dəfə oxundu
67 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.302 dəfə oxundu
68 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.108 dəfə oxundu
69 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.465 dəfə oxundu
70 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.347 dəfə oxundu
71 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.731 dəfə oxundu
72 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.741 dəfə oxundu
73 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.756 dəfə oxundu
74 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.696 dəfə oxundu
75 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.985 dəfə oxundu
76 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.656 dəfə oxundu
77 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.891 dəfə oxundu
78 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 481 dəfə oxundu
79 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.115 dəfə oxundu
80 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.346 dəfə oxundu
81 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.612 dəfə oxundu
82 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 801 dəfə oxundu
83 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.385 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.726 dəfə oxundu
85 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.639 dəfə oxundu
86 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.531 dəfə oxundu
87 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.684 dəfə oxundu
88 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.935 dəfə oxundu
89 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.755 dəfə oxundu
90 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 418 dəfə oxundu
91 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.004 dəfə oxundu
92 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.171 dəfə oxundu
93 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.343 dəfə oxundu
94 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.574 dəfə oxundu
95 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.388 dəfə oxundu
96 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.844 dəfə oxundu
97 Təbbət surəsi 11.07.11 2.984 dəfə oxundu
98 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.974 dəfə oxundu
99 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.497 dəfə oxundu
100 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.336 dəfə oxundu