Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur?
Müsəlmanlar > Dua-zikr > Fitvalar > Quran Tarix: 15 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ənkəbut surəsinin 45-ci ayəsindəki “zikrullah” ifadəsi nəyi bildirir? Buradakı zikr sözü Qurandır, yoxsa Allahı zikr etmək deməkdir? Bu necə zikrdir? Namazdan da böyükdür?

Cavab: Bəli, ənənəvi Quran anlayışına əsasən bu ayəyə məna vermək bir qədər “çətin”dir. Gəlin, bu ayəni diqqətlə oxuyaq:

اتْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ ۖ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَىٰ عَنِ الْفَحْشَاءِ وَالْمُنْكَرِ ۗ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ ۗ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ

İndi isə bu ayəni düzgün anlamağa çalışaq:

– Kitabdan sənə vəhy edilənə tabe ol.1

– Namazı da tam qıl.

Namaz nə üçün qılınır? Təbii ki, Allahı zikr etmək üçün. Musa əleyhissəlama da belə bir əmr verilib.2 Buradakı zikrlə Allahın əmr və qadağalarını öyrənib dərk etmək də nəzərdə tutulur. Namaz əslində Quran təhsili ilə əlaqədar bir vaxt deməkdir.

“Namazı tam qıl” əmri eyni zamanda bunu nəzərdə turur: Oxunan ayələrini mənasını bilmək.

– Şübhəsiz ki, namaz insanı pis əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdırır. Əgər insan oxuduğu ayənin mənasını bilməsə, o namaz onu pis əməllərdən uzaqlaşdırarmı? Təbii ki, xeyr. Elə isə namaz bir Quran təlim-tərbiyəsidir və insan bununla Quran və ümumilikdə dinə dair biliklərini artırır. Nəticədə də özünü pis əməllərdən uzaq saxlaya bilir.

– Şübhəsiz ki, Allahın zikridir ən böyük olan! İnsanı bəd əməl və həyasızlıqlardan uzaqlaşdıran əsl ünsür Allahın kitabıdır, Zikrdir. Bunu belə başa düşmək lazımdır: Namaz Kitabını yerinə keçmir, əslində o, o Kitabı öyrənmək üçündür. Bunlar bir-biri ilə sıx formada əlaqədardır. Əsl hədəf Kitabı öyrənib dərk etməkdir. Namazda əsas məsələ o Zikrdir. Əsl məsələ oxunan ayələri başa düşüb həyat(ınız)a keçirməkdir. Təbii ki, bu, eyni zamanda Qurani-Kərimdir.

– Allah sizin nə etdiyinizi bilir. Yəni, namazda oxunan da zikrullahdır.3 “Allahın kitabını zikr edin” belə bir məna da verir: Allahın kitabını dərk edin.

Nəticə olaraq, ən böyük olan Allahın zikridir. İnsanı pis əməllər və həyasızlıqlardan çəkindirən də odur. Deməli, bütün diqqəti Allahın kitabına yönəltmək lazımdır. Bəli, namazı da bu məqsədlə qılırıq. Bununla belə, eyni məqsəd üçün bütün gün cidd-cəhdlə davam etməliyik.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır4

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Ərəb dilində tilavət etmək təkcə oxumaq demək deyil. Eyni zamanda tabe olmaq, bir şeyin yolundan getmək deməkdir. Müqayisə üçün baxın: Şəms, 91/2. []
  2. Baxın: Taha, 20/14. []
  3. Quranda namazla əlaqədar olan bir çox ayədə “uzkurullahə” ifadəsi işlənir. Baxın: Ali-İmran, 3/191. []
  4. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.643 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.039 dəfə oxundu
2 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.839 dəfə oxundu
3 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.475 dəfə oxundu
4 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.084 dəfə oxundu
5 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.504 dəfə oxundu
6 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.535 dəfə oxundu
7 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.545 dəfə oxundu
8 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.528 dəfə oxundu
9 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.753 dəfə oxundu
10 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.424 dəfə oxundu
11 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.643 dəfə oxundu
12 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.875 dəfə oxundu
13 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.645 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.095 dəfə oxundu
15 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 578 dəfə oxundu
16 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.138 dəfə oxundu
17 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.527 dəfə oxundu
18 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.460 dəfə oxundu
19 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.255 dəfə oxundu
20 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.410 dəfə oxundu
21 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.636 dəfə oxundu
22 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.554 dəfə oxundu
23 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.789 dəfə oxundu
24 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 887 dəfə oxundu
25 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.088 dəfə oxundu
26 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.294 dəfə oxundu
27 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.038 dəfə oxundu
28 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.643 dəfə oxundu
29 Təbbət surəsi 11.07.11 2.497 dəfə oxundu
30 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.758 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.100 dəfə oxundu
32 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.193 dəfə oxundu
33 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.638 dəfə oxundu
34 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 12.973 dəfə oxundu
35 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.050 dəfə oxundu
36 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 1.926 dəfə oxundu
37 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.439 dəfə oxundu
38 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.587 dəfə oxundu
39 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.826 dəfə oxundu
40 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.064 dəfə oxundu
41 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.067 dəfə oxundu
42 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.016 dəfə oxundu
43 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.255 dəfə oxundu
44 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.290 dəfə oxundu
45 Adəm və İblis 05.07.09 2.196 dəfə oxundu
46 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.720 dəfə oxundu
47 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.041 dəfə oxundu
48 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.848 dəfə oxundu
49 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.536 dəfə oxundu
50 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.489 dəfə oxundu
51 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.760 dəfə oxundu
52 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 1.985 dəfə oxundu
53 Qureyş surəsi 28.07.12 1.875 dəfə oxundu
54 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.433 dəfə oxundu
55 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 996 dəfə oxundu
56 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.806 dəfə oxundu
57 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.379 dəfə oxundu
58 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.162 dəfə oxundu
59 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.569 dəfə oxundu
60 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.160 dəfə oxundu
61 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.505 dəfə oxundu
62 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.896 dəfə oxundu
63 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.574 dəfə oxundu
64 Nas surəsi 29.07.12 4.219 dəfə oxundu
65 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.455 dəfə oxundu
66 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.246 dəfə oxundu
67 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.711 dəfə oxundu
68 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.081 dəfə oxundu
69 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.043 dəfə oxundu
70 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.082 dəfə oxundu
71 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.738 dəfə oxundu
72 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.572 dəfə oxundu
73 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.636 dəfə oxundu
74 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.573 dəfə oxundu
75 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.603 dəfə oxundu
76 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.275 dəfə oxundu
77 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 830 dəfə oxundu
78 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 10.482 dəfə oxundu
79 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.185 dəfə oxundu
80 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.489 dəfə oxundu
81 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.275 dəfə oxundu
82 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.640 dəfə oxundu
83 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.679 dəfə oxundu
84 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.421 dəfə oxundu
85 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.837 dəfə oxundu
86 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.508 dəfə oxundu
87 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.244 dəfə oxundu
88 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 860 dəfə oxundu
89 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.368 dəfə oxundu
90 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.139 dəfə oxundu
91 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.506 dəfə oxundu
92 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 1.958 dəfə oxundu
93 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.477 dəfə oxundu
94 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.780 dəfə oxundu
95 Quranın ecazı 21.11.11 8.837 dəfə oxundu
96 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.380 dəfə oxundu
97 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.619 dəfə oxundu
98 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.217 dəfə oxundu
99 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 510 dəfə oxundu
100 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.609 dəfə oxundu