Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.500 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın zikr olması 05.07.09 3.114 dəfə oxundu
2 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.373 dəfə oxundu
3 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.466 dəfə oxundu
4 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.951 dəfə oxundu
5 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.071 dəfə oxundu
6 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.143 dəfə oxundu
7 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.390 dəfə oxundu
8 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.489 dəfə oxundu
9 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.697 dəfə oxundu
10 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.918 dəfə oxundu
11 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 267 dəfə oxundu
12 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.353 dəfə oxundu
13 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.093 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.901 dəfə oxundu
15 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.057 dəfə oxundu
16 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.817 dəfə oxundu
17 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.162 dəfə oxundu
18 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.740 dəfə oxundu
19 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.615 dəfə oxundu
20 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.766 dəfə oxundu
21 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.301 dəfə oxundu
22 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 213 dəfə oxundu
23 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.101 dəfə oxundu
24 Şəfaət 08.04.10 3.012 dəfə oxundu
25 Nəsx və izahı 26.05.10 3.737 dəfə oxundu
26 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.667 dəfə oxundu
27 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.943 dəfə oxundu
28 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.611 dəfə oxundu
29 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.384 dəfə oxundu
30 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.531 dəfə oxundu
31 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.499 dəfə oxundu
32 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.500 dəfə oxundu
33 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 219 dəfə oxundu
34 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.240 dəfə oxundu
35 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.040 dəfə oxundu
36 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.136 dəfə oxundu
37 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.291 dəfə oxundu
38 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.702 dəfə oxundu
39 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.711 dəfə oxundu
40 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.722 dəfə oxundu
41 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.672 dəfə oxundu
42 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.941 dəfə oxundu
43 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.634 dəfə oxundu
44 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.850 dəfə oxundu
45 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 436 dəfə oxundu
46 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.073 dəfə oxundu
47 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.149 dəfə oxundu
48 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.503 dəfə oxundu
49 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 753 dəfə oxundu
50 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.319 dəfə oxundu
51 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.695 dəfə oxundu
52 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.606 dəfə oxundu
53 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.467 dəfə oxundu
54 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.618 dəfə oxundu
55 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.875 dəfə oxundu
56 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.716 dəfə oxundu
57 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 321 dəfə oxundu
58 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.974 dəfə oxundu
59 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.086 dəfə oxundu
60 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.295 dəfə oxundu
61 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.498 dəfə oxundu
62 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.288 dəfə oxundu
63 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.799 dəfə oxundu
64 Təbbət surəsi 11.07.11 2.852 dəfə oxundu
65 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.941 dəfə oxundu
66 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.394 dəfə oxundu
67 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.313 dəfə oxundu
68 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.811 dəfə oxundu
69 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 307 dəfə oxundu
70 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 14.898 dəfə oxundu
71 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.246 dəfə oxundu
72 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.172 dəfə oxundu
73 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.624 dəfə oxundu
74 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.840 dəfə oxundu
75 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.204 dəfə oxundu
76 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.268 dəfə oxundu
77 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.250 dəfə oxundu
78 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.553 dəfə oxundu
79 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.420 dəfə oxundu
80 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.451 dəfə oxundu
81 Adəm və İblis 05.07.09 2.356 dəfə oxundu
82 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.985 dəfə oxundu
83 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.278 dəfə oxundu
84 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.025 dəfə oxundu
85 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 4.161 dəfə oxundu
86 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.640 dəfə oxundu
87 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.937 dəfə oxundu
88 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.200 dəfə oxundu
89 Qureyş surəsi 28.07.12 2.152 dəfə oxundu
90 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.622 dəfə oxundu
91 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.193 dəfə oxundu
92 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.000 dəfə oxundu
93 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.579 dəfə oxundu
94 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.428 dəfə oxundu
95 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.704 dəfə oxundu
96 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.437 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.792 dəfə oxundu
98 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.068 dəfə oxundu
99 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.726 dəfə oxundu
100 Nas surəsi 29.07.12 4.632 dəfə oxundu