Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.546 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.884 dəfə oxundu
2 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.000 dəfə oxundu
3 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.000 dəfə oxundu
4 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.698 dəfə oxundu
5 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.933 dəfə oxundu
6 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.200 dəfə oxundu
7 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.677 dəfə oxundu
8 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.629 dəfə oxundu
9 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.238 dəfə oxundu
10 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.360 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.896 dəfə oxundu
12 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.836 dəfə oxundu
13 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.141 dəfə oxundu
14 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.519 dəfə oxundu
15 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.574 dəfə oxundu
16 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.065 dəfə oxundu
17 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.823 dəfə oxundu
18 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.215 dəfə oxundu
19 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.159 dəfə oxundu
20 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.789 dəfə oxundu
21 Zaman nədir? 11.11.13 2.023 dəfə oxundu
22 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 488 dəfə oxundu
23 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.993 dəfə oxundu
24 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.142 dəfə oxundu
25 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.594 dəfə oxundu
26 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.180 dəfə oxundu
27 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.932 dəfə oxundu
28 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.140 dəfə oxundu
29 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.744 dəfə oxundu
30 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.089 dəfə oxundu
31 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.483 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.541 dəfə oxundu
33 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 844 dəfə oxundu
34 Quranın zikr olması 05.07.09 3.177 dəfə oxundu
35 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.425 dəfə oxundu
36 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.506 dəfə oxundu
37 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.020 dəfə oxundu
38 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.125 dəfə oxundu
39 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.198 dəfə oxundu
40 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.563 dəfə oxundu
41 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.524 dəfə oxundu
42 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.747 dəfə oxundu
43 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.631 dəfə oxundu
44 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 323 dəfə oxundu
45 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.004 dəfə oxundu
46 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.144 dəfə oxundu
47 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.052 dəfə oxundu
48 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.183 dəfə oxundu
49 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.869 dəfə oxundu
50 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.248 dəfə oxundu
51 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.780 dəfə oxundu
52 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.180 dəfə oxundu
53 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.844 dəfə oxundu
54 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.332 dəfə oxundu
55 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 249 dəfə oxundu
56 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.204 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.088 dəfə oxundu
58 Nəsx və izahı 26.05.10 3.838 dəfə oxundu
59 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.745 dəfə oxundu
60 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.018 dəfə oxundu
61 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.643 dəfə oxundu
62 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.426 dəfə oxundu
63 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.582 dəfə oxundu
64 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.603 dəfə oxundu
65 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.546 dəfə oxundu
66 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 256 dəfə oxundu
67 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.326 dəfə oxundu
68 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.154 dəfə oxundu
69 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.997 dəfə oxundu
70 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.405 dəfə oxundu
71 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.735 dəfə oxundu
72 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.745 dəfə oxundu
73 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.768 dəfə oxundu
74 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.702 dəfə oxundu
75 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.020 dəfə oxundu
76 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.671 dəfə oxundu
77 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.920 dəfə oxundu
78 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 529 dəfə oxundu
79 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.127 dəfə oxundu
80 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.741 dəfə oxundu
81 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.694 dəfə oxundu
82 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 849 dəfə oxundu
83 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.454 dəfə oxundu
84 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.730 dəfə oxundu
85 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.649 dəfə oxundu
86 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.597 dəfə oxundu
87 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.760 dəfə oxundu
88 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.963 dəfə oxundu
89 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.785 dəfə oxundu
90 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 442 dəfə oxundu
91 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.017 dəfə oxundu
92 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.231 dəfə oxundu
93 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.394 dəfə oxundu
94 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.625 dəfə oxundu
95 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.509 dəfə oxundu
96 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.874 dəfə oxundu
97 Təbbət surəsi 11.07.11 3.107 dəfə oxundu
98 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.997 dəfə oxundu
99 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.633 dəfə oxundu
100 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.349 dəfə oxundu