Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.359 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.580 dəfə oxundu
2 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.921 dəfə oxundu
3 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.760 dəfə oxundu
4 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.156 dəfə oxundu
5 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 614 dəfə oxundu
6 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.163 dəfə oxundu
7 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.556 dəfə oxundu
8 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.480 dəfə oxundu
9 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.292 dəfə oxundu
10 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.445 dəfə oxundu
11 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.678 dəfə oxundu
12 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.664 dəfə oxundu
13 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.829 dəfə oxundu
14 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 919 dəfə oxundu
15 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.119 dəfə oxundu
16 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.324 dəfə oxundu
17 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.081 dəfə oxundu
18 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.663 dəfə oxundu
19 Təbbət surəsi 11.07.11 2.552 dəfə oxundu
20 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.791 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.175 dəfə oxundu
22 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.213 dəfə oxundu
23 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.323 dəfə oxundu
24 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 13.269 dəfə oxundu
25 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.089 dəfə oxundu
26 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 1.970 dəfə oxundu
27 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.465 dəfə oxundu
28 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.626 dəfə oxundu
29 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.878 dəfə oxundu
30 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.095 dəfə oxundu
31 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.110 dəfə oxundu
32 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.122 dəfə oxundu
33 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.274 dəfə oxundu
34 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.024 dəfə oxundu
35 Adəm və İblis 05.07.09 2.225 dəfə oxundu
36 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.762 dəfə oxundu
37 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.090 dəfə oxundu
38 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.878 dəfə oxundu
39 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.647 dəfə oxundu
40 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.517 dəfə oxundu
41 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.800 dəfə oxundu
42 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.025 dəfə oxundu
43 Qureyş surəsi 28.07.12 1.932 dəfə oxundu
44 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.467 dəfə oxundu
45 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.281 dəfə oxundu
46 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.843 dəfə oxundu
47 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.413 dəfə oxundu
48 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.232 dəfə oxundu
49 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.593 dəfə oxundu
50 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.211 dəfə oxundu
51 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.555 dəfə oxundu
52 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.927 dəfə oxundu
53 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.605 dəfə oxundu
54 Nas surəsi 29.07.12 4.313 dəfə oxundu
55 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.494 dəfə oxundu
56 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 851 dəfə oxundu
57 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.757 dəfə oxundu
58 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.108 dəfə oxundu
59 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.091 dəfə oxundu
60 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.129 dəfə oxundu
61 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.769 dəfə oxundu
62 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.603 dəfə oxundu
63 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.668 dəfə oxundu
64 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.597 dəfə oxundu
65 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.642 dəfə oxundu
66 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.319 dəfə oxundu
67 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 882 dəfə oxundu
68 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 10.687 dəfə oxundu
69 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.229 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.541 dəfə oxundu
71 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.317 dəfə oxundu
72 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.669 dəfə oxundu
73 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.713 dəfə oxundu
74 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.442 dəfə oxundu
75 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.880 dəfə oxundu
76 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.560 dəfə oxundu
77 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.267 dəfə oxundu
78 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 536 dəfə oxundu
79 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.399 dəfə oxundu
80 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.176 dəfə oxundu
81 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.554 dəfə oxundu
82 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.004 dəfə oxundu
83 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.565 dəfə oxundu
84 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.828 dəfə oxundu
85 Quranın ecazı 21.11.11 8.885 dəfə oxundu
86 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.405 dəfə oxundu
87 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.660 dəfə oxundu
88 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.246 dəfə oxundu
89 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.741 dəfə oxundu
90 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.660 dəfə oxundu
91 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 2.762 dəfə oxundu
92 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.703 dəfə oxundu
93 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.550 dəfə oxundu
94 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.458 dəfə oxundu
95 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.322 dəfə oxundu
96 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.663 dəfə oxundu
97 Amənərrəsulu 03.03.12 1.604 dəfə oxundu
98 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.546 dəfə oxundu
99 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.173 dəfə oxundu
100 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 550 dəfə oxundu