Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.543 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.049 dəfə oxundu
2 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.644 dəfə oxundu
3 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.523 dəfə oxundu
4 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.752 dəfə oxundu
5 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.767 dəfə oxundu
6 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.982 dəfə oxundu
7 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.133 dəfə oxundu
8 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.762 dəfə oxundu
9 Nas surəsi 29.07.12 4.766 dəfə oxundu
10 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 153 dəfə oxundu
11 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.545 dəfə oxundu
12 Təhrif nədir? 13.11.17 76 dəfə oxundu
13 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.116 dəfə oxundu
14 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.301 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.282 dəfə oxundu
16 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.429 dəfə oxundu
17 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.088 dəfə oxundu
18 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.767 dəfə oxundu
19 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.841 dəfə oxundu
20 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.807 dəfə oxundu
21 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.833 dəfə oxundu
22 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.513 dəfə oxundu
23 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.120 dəfə oxundu
24 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 12.766 dəfə oxundu
25 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.468 dəfə oxundu
26 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.836 dəfə oxundu
27 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.758 dəfə oxundu
28 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.823 dəfə oxundu
29 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.897 dəfə oxundu
30 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.615 dəfə oxundu
31 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.112 dəfə oxundu
32 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.006 dəfə oxundu
33 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.449 dəfə oxundu
34 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.057 dəfə oxundu
35 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.601 dəfə oxundu
36 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.507 dəfə oxundu
37 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.829 dəfə oxundu
38 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.207 dəfə oxundu
39 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.324 dəfə oxundu
40 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.105 dəfə oxundu
41 Quranın ecazı 21.11.11 9.091 dəfə oxundu
42 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.569 dəfə oxundu
43 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.904 dəfə oxundu
44 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.415 dəfə oxundu
45 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 702 dəfə oxundu
46 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.041 dəfə oxundu
47 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.110 dəfə oxundu
48 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.098 dəfə oxundu
49 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.974 dəfə oxundu
50 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.627 dəfə oxundu
51 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.641 dəfə oxundu
52 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.855 dəfə oxundu
53 Amənərrəsulu 03.03.12 1.962 dəfə oxundu
54 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.734 dəfə oxundu
55 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.349 dəfə oxundu
56 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
57 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.711 dəfə oxundu
58 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.988 dəfə oxundu
59 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.997 dəfə oxundu
60 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.698 dəfə oxundu
61 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.879 dəfə oxundu
62 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.186 dəfə oxundu
63 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.676 dəfə oxundu
64 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.626 dəfə oxundu
65 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.225 dəfə oxundu
66 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.360 dəfə oxundu
67 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.761 dəfə oxundu
68 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.813 dəfə oxundu
69 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.136 dəfə oxundu
70 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.507 dəfə oxundu
71 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.573 dəfə oxundu
72 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.063 dəfə oxundu
73 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.821 dəfə oxundu
74 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.209 dəfə oxundu
75 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.151 dəfə oxundu
76 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.774 dəfə oxundu
77 Zaman nədir? 11.11.13 2.003 dəfə oxundu
78 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 485 dəfə oxundu
79 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.988 dəfə oxundu
80 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.039 dəfə oxundu
81 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.564 dəfə oxundu
82 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.172 dəfə oxundu
83 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.925 dəfə oxundu
84 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.130 dəfə oxundu
85 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.741 dəfə oxundu
86 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.080 dəfə oxundu
87 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.479 dəfə oxundu
88 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.532 dəfə oxundu
89 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 804 dəfə oxundu
90 Quranın zikr olması 05.07.09 3.166 dəfə oxundu
91 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.422 dəfə oxundu
92 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.505 dəfə oxundu
93 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.013 dəfə oxundu
94 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.119 dəfə oxundu
95 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.195 dəfə oxundu
96 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.534 dəfə oxundu
97 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.522 dəfə oxundu
98 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.746 dəfə oxundu
99 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.447 dəfə oxundu
100 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 316 dəfə oxundu