Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.395 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.126 dəfə oxundu
2 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.920 dəfə oxundu
3 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.735 dəfə oxundu
4 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.167 dəfə oxundu
5 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.588 dəfə oxundu
6 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.606 dəfə oxundu
7 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.615 dəfə oxundu
8 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.581 dəfə oxundu
9 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.819 dəfə oxundu
10 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.517 dəfə oxundu
11 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.717 dəfə oxundu
12 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 243 dəfə oxundu
13 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.966 dəfə oxundu
14 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.869 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.214 dəfə oxundu
16 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 645 dəfə oxundu
17 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.209 dəfə oxundu
18 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.593 dəfə oxundu
19 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.508 dəfə oxundu
20 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.337 dəfə oxundu
21 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.481 dəfə oxundu
22 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.725 dəfə oxundu
23 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.619 dəfə oxundu
24 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.860 dəfə oxundu
25 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 958 dəfə oxundu
26 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.166 dəfə oxundu
27 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.365 dəfə oxundu
28 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.133 dəfə oxundu
29 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.702 dəfə oxundu
30 Təbbət surəsi 11.07.11 2.636 dəfə oxundu
31 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.831 dəfə oxundu
32 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.231 dəfə oxundu
33 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.234 dəfə oxundu
34 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.706 dəfə oxundu
35 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 13.573 dəfə oxundu
36 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.125 dəfə oxundu
37 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.027 dəfə oxundu
38 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.505 dəfə oxundu
39 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.674 dəfə oxundu
40 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.976 dəfə oxundu
41 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.144 dəfə oxundu
42 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.139 dəfə oxundu
43 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.207 dəfə oxundu
44 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.301 dəfə oxundu
45 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.357 dəfə oxundu
46 Adəm və İblis 05.07.09 2.259 dəfə oxundu
47 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.815 dəfə oxundu
48 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.137 dəfə oxundu
49 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.917 dəfə oxundu
50 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.760 dəfə oxundu
51 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.553 dəfə oxundu
52 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.842 dəfə oxundu
53 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.070 dəfə oxundu
54 Qureyş surəsi 28.07.12 1.992 dəfə oxundu
55 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.498 dəfə oxundu
56 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.069 dəfə oxundu
57 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.886 dəfə oxundu
58 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.449 dəfə oxundu
59 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.293 dəfə oxundu
60 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.620 dəfə oxundu
61 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.267 dəfə oxundu
62 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.616 dəfə oxundu
63 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.965 dəfə oxundu
64 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.634 dəfə oxundu
65 Nas surəsi 29.07.12 4.411 dəfə oxundu
66 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.541 dəfə oxundu
67 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.327 dəfə oxundu
68 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.801 dəfə oxundu
69 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.136 dəfə oxundu
70 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.125 dəfə oxundu
71 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.172 dəfə oxundu
72 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 1.822 dəfə oxundu
73 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.640 dəfə oxundu
74 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.706 dəfə oxundu
75 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.643 dəfə oxundu
76 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.684 dəfə oxundu
77 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.357 dəfə oxundu
78 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 887 dəfə oxundu
79 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 10.920 dəfə oxundu
80 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.275 dəfə oxundu
81 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.584 dəfə oxundu
82 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.381 dəfə oxundu
83 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.704 dəfə oxundu
84 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.751 dəfə oxundu
85 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.477 dəfə oxundu
86 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 1.927 dəfə oxundu
87 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.631 dəfə oxundu
88 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.304 dəfə oxundu
89 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 915 dəfə oxundu
90 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.437 dəfə oxundu
91 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.215 dəfə oxundu
92 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.603 dəfə oxundu
93 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.036 dəfə oxundu
94 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 3.640 dəfə oxundu
95 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 1.868 dəfə oxundu
96 Quranın ecazı 21.11.11 8.950 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.443 dəfə oxundu
98 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.705 dəfə oxundu
99 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.284 dəfə oxundu
100 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 569 dəfə oxundu