Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 01 Ocak 2014 Tövsiyə et Çap et
Sual: Həşr surəsinin 22-ci ayəsində belə deyilir: “O, elə bir Allahdır ki, Ondan başqa ilah yoxdur. O, qeybi də bilir, hazır olanı da. O, Rəhman və Rəhimdir.” Buradakı “qeybi də bilir, hazır olanı da” ifadəsini nə cür başa düşməliyik?

Cavab: Həmin ayədə “şəhadət” ifadəsi var. O ifadə bizə nəzərən görünən şeyləri nəzərdə tutur. Allah üçün isə qeyb deyilən bir şey yoxdur. Oradakı “qeyb” ifadəsi də bizim üçün qeyb olan şeyləri bildirir. Misal üçün, hal-hazırda mən sizin ürəyinizdən keçənləri bilə bilmərəm. Çünki o şeylər mənim üçün qeyb deməkdir, qeybdir. Siz də mənim ürəyimdən və ya ağlımdan keçənləri bilə bilməzsiniz. Çünki bunlar sizin üçün qeyb deməkdir. Allah isə bizim hamımızın daxili dünyamızı bilir.

Odur ki, buradakı qeyb əslində var olan, lakin bizim duyğu orqanlarımızla bilə bilmədiyimiz şeyləri ifadə edir. Allahın gələcəyə dair planladığı məsələlər varsa, onlar da qeybdir. Onların da ancaq Allah tərəfindən bizə bildirilmiş olanlarını bilə bilərik. Məsələn, Allah Təala bizə axirət, cənnət və cəhənnəmlə əlaqədar planladığı şeylərin bəzilərini bizə Quranda bildirmişdir. Biz də ayələrin sayəsində bilirik. Ancaq Allahın bizə bildirmədiyi şeylər də var.

Deməli, Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilməz. İnsanların ilahi imtahanla əlaqədar əməllərini isə Allah əvvəlcədən planlaşdırmayıb. Əgər elə olsaydı, ilahi imtahanın heç bir mənası qalmazdı. Çünki Allah bu nizam-intizamı imtahan üçün yaratdığını bildirir. Bizim nə vaxt nə iş görəcəyimiz dəqiq və qəti formada məlum olmadığı üçün gələcəyə dair əməllərimiz qeyb də deyil. Çünki olmayan şey bilinə bilməz. Olmayan şey qeyb də ola bilməz. Yəni, ya planlanmış olacaq, ya da mövcud (var).

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.333 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranın zikr olması 05.07.09 2.916 dəfə oxundu
2 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.219 dəfə oxundu
3 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.272 dəfə oxundu
4 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.763 dəfə oxundu
5 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 1.870 dəfə oxundu
6 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 1.977 dəfə oxundu
7 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.095 dəfə oxundu
8 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.337 dəfə oxundu
9 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.489 dəfə oxundu
10 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 2.421 dəfə oxundu
11 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 3.750 dəfə oxundu
12 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 1.910 dəfə oxundu
13 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.619 dəfə oxundu
14 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 2.853 dəfə oxundu
15 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.644 dəfə oxundu
16 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 1.972 dəfə oxundu
17 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.552 dəfə oxundu
18 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.153 dəfə oxundu
19 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.546 dəfə oxundu
20 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.154 dəfə oxundu
21 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 2.823 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 2.767 dəfə oxundu
23 Nəsx və izahı 26.05.10 3.506 dəfə oxundu
24 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.463 dəfə oxundu
25 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.759 dəfə oxundu
26 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.448 dəfə oxundu
27 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.192 dəfə oxundu
28 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.348 dəfə oxundu
29 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.317 dəfə oxundu
30 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.333 dəfə oxundu
31 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.037 dəfə oxundu
32 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 2.835 dəfə oxundu
33 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 4.467 dəfə oxundu
34 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.074 dəfə oxundu
35 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.503 dəfə oxundu
36 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.532 dəfə oxundu
37 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.542 dəfə oxundu
38 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.525 dəfə oxundu
39 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.749 dəfə oxundu
40 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.421 dəfə oxundu
41 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.637 dəfə oxundu
42 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 1.873 dəfə oxundu
43 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 3.641 dəfə oxundu
44 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.091 dəfə oxundu
45 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 576 dəfə oxundu
46 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.137 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.525 dəfə oxundu
48 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.459 dəfə oxundu
49 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.251 dəfə oxundu
50 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.407 dəfə oxundu
51 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.634 dəfə oxundu
52 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.554 dəfə oxundu
53 Quran və anaxronizm 05.07.09 1.788 dəfə oxundu
54 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 884 dəfə oxundu
55 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.086 dəfə oxundu
56 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.290 dəfə oxundu
57 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.036 dəfə oxundu
58 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.642 dəfə oxundu
59 Təbbət surəsi 11.07.11 2.494 dəfə oxundu
60 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 1.756 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.098 dəfə oxundu
62 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.190 dəfə oxundu
63 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.635 dəfə oxundu
64 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 12.946 dəfə oxundu
65 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.049 dəfə oxundu
66 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 1.925 dəfə oxundu
67 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.437 dəfə oxundu
68 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 2.582 dəfə oxundu
69 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 4.822 dəfə oxundu
70 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.061 dəfə oxundu
71 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.065 dəfə oxundu
72 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 3.006 dəfə oxundu
73 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.253 dəfə oxundu
74 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.286 dəfə oxundu
75 Adəm və İblis 05.07.09 2.192 dəfə oxundu
76 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 2.715 dəfə oxundu
77 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.036 dəfə oxundu
78 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 1.847 dəfə oxundu
79 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 3.528 dəfə oxundu
80 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.487 dəfə oxundu
81 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 1.758 dəfə oxundu
82 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 1.981 dəfə oxundu
83 Qureyş surəsi 28.07.12 1.873 dəfə oxundu
84 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.432 dəfə oxundu
85 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 994 dəfə oxundu
86 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 1.804 dəfə oxundu
87 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.376 dəfə oxundu
88 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.158 dəfə oxundu
89 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.568 dəfə oxundu
90 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 3.155 dəfə oxundu
91 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 1.503 dəfə oxundu
92 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 1.893 dəfə oxundu
93 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.573 dəfə oxundu
94 Nas surəsi 29.07.12 4.214 dəfə oxundu
95 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quranın Allahın kitabıdir? 16.04.13 1.454 dəfə oxundu
96 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.244 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 2.708 dəfə oxundu
98 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.078 dəfə oxundu
99 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.040 dəfə oxundu
100 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.079 dəfə oxundu