Zaman nədir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 11 Kasım 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Zaman nədir? Allah tərəfindən yaradılmış müstəqil bir varlıqdır? Əgər Allah zamandan ayrı deyilsə, onunla iç-içədir. Elə isə zaman yaradılmış bir şeydir, yoxsa Allahın sifətlərindən biri? Quranda bu məsələ nə cür izah olunur?

Cavab: Bu məsələni əvvəllər də və dəfələrlə izah etmişik. Dərslərimizi izləməyiniz ətraflı məlumat almaq üçün kifayətdir.

İndi isə bu suala yığcam şəkildə belə cavab vermək olar:

Zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur. Zaman bizim bəzi məsələləri izah və ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir məfhumdur. Yəni, gələcəyini-baş verəcəyini düşündüyümüz şeylərlə keçmişdə olanların münasibət və əlaqəsini ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir sözdür. Biz onu ardıcıllığı göstərmək üçün işlətməyə məcbur qalırıq. Əslində isə o, ayrı bir varlıq deyil. Çünki əgər ayrı bir şey olsa, hamı üçün eyni olmalıdır.

Məsələn, ğlən bir şəxs üçün Qiyamətin yaxınlığı gözü açıb yumana qədərdir. Bununla əlaqədar ayə də var:

“Göylərin və yerin qeybi Allaha aiddir. O Saatın gəlməsi bir göz qırpımı kimidir və ya daha tezdir. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir.” (Nəhl, 16/77)

Nə üçün? Çünki ölən şəxsin gördüyü iş ölüm anında gözünü yummaqdır, təzədən dirilişdə isə açmaq. Yəni, burada nəzərdə tutulan 2 hərəkətdir. 3-cüsü yoxdur. Elə isə zaman bu hərəkətlərin arasındakı ardıcıllığı göstərir.

Quranda “6 gündə yaratma” və “bütün insanların ölümündən sonra təzədən dirilməyə qədər 50 min il çəkən gün” kimi ifadələr də var. Bütün bunlar o əsnada olası hadisələrin ardıcıllığını bildirmək üçün işlədilən məfhumlardır. Bir sözlə, zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.134 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.589 dəfə oxundu
2 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.210 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.460 dəfə oxundu
4 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.304 dəfə oxundu
5 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.919 dəfə oxundu
6 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.381 dəfə oxundu
7 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.819 dəfə oxundu
8 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.256 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.915 dəfə oxundu
10 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.358 dəfə oxundu
11 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 275 dəfə oxundu
12 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.302 dəfə oxundu
13 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
14 Nəsx və izahı 26.05.10 3.985 dəfə oxundu
15 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.815 dəfə oxundu
16 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.281 dəfə oxundu
17 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.672 dəfə oxundu
18 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.445 dəfə oxundu
19 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.600 dəfə oxundu
20 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.698 dəfə oxundu
21 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.571 dəfə oxundu
22 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 279 dəfə oxundu
23 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.411 dəfə oxundu
24 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.290 dəfə oxundu
25 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.041 dəfə oxundu
26 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.577 dəfə oxundu
27 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.761 dəfə oxundu
28 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
29 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.811 dəfə oxundu
30 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.753 dəfə oxundu
31 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.192 dəfə oxundu
32 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.771 dəfə oxundu
33 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.994 dəfə oxundu
34 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 708 dəfə oxundu
35 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.176 dəfə oxundu
36 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.844 dəfə oxundu
37 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.374 dəfə oxundu
38 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 961 dəfə oxundu
39 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.674 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.776 dəfə oxundu
41 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.672 dəfə oxundu
42 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.780 dəfə oxundu
43 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.945 dəfə oxundu
44 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.143 dəfə oxundu
45 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.873 dəfə oxundu
46 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 492 dəfə oxundu
47 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.054 dəfə oxundu
48 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.640 dəfə oxundu
49 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.557 dəfə oxundu
50 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.790 dəfə oxundu
51 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.830 dəfə oxundu
52 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 2.000 dəfə oxundu
53 Təbbət surəsi 11.07.11 3.950 dəfə oxundu
54 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.059 dəfə oxundu
55 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.961 dəfə oxundu
56 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.397 dəfə oxundu
57 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.916 dəfə oxundu
58 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 462 dəfə oxundu
59 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.358 dəfə oxundu
60 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.397 dəfə oxundu
61 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 3.016 dəfə oxundu
62 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.735 dəfə oxundu
63 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.214 dəfə oxundu
64 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.097 dəfə oxundu
65 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.401 dəfə oxundu
66 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.905 dəfə oxundu
67 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.302 dəfə oxundu
68 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
69 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.549 dəfə oxundu
70 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 275 dəfə oxundu
71 Adəm və İblis 05.07.09 2.538 dəfə oxundu
72 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.313 dəfə oxundu
73 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.449 dəfə oxundu
74 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.157 dəfə oxundu
75 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 6.009 dəfə oxundu
76 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.703 dəfə oxundu
77 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.121 dəfə oxundu
78 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.623 dəfə oxundu
79 Qureyş surəsi 28.07.12 2.759 dəfə oxundu
80 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.805 dəfə oxundu
81 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.375 dəfə oxundu
82 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 249 dəfə oxundu
83 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.129 dəfə oxundu
84 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.701 dəfə oxundu
85 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.770 dəfə oxundu
86 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.803 dəfə oxundu
87 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.620 dəfə oxundu
88 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.704 dəfə oxundu
89 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.234 dəfə oxundu
90 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.791 dəfə oxundu
91 Nas surəsi 29.07.12 5.359 dəfə oxundu
92 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 224 dəfə oxundu
93 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.674 dəfə oxundu
94 Təhrif nədir? 13.11.17 141 dəfə oxundu
95 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.347 dəfə oxundu
96 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.348 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.341 dəfə oxundu
98 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.694 dəfə oxundu
99 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.296 dəfə oxundu
100 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.822 dəfə oxundu