Zaman nədir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 11 Kasım 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Zaman nədir? Allah tərəfindən yaradılmış müstəqil bir varlıqdır? Əgər Allah zamandan ayrı deyilsə, onunla iç-içədir. Elə isə zaman yaradılmış bir şeydir, yoxsa Allahın sifətlərindən biri? Quranda bu məsələ nə cür izah olunur?

Cavab: Bu məsələni əvvəllər də və dəfələrlə izah etmişik. Dərslərimizi izləməyiniz ətraflı məlumat almaq üçün kifayətdir.

İndi isə bu suala yığcam şəkildə belə cavab vermək olar:

Zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur. Zaman bizim bəzi məsələləri izah və ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir məfhumdur. Yəni, gələcəyini-baş verəcəyini düşündüyümüz şeylərlə keçmişdə olanların münasibət və əlaqəsini ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir sözdür. Biz onu ardıcıllığı göstərmək üçün işlətməyə məcbur qalırıq. Əslində isə o, ayrı bir varlıq deyil. Çünki əgər ayrı bir şey olsa, hamı üçün eyni olmalıdır.

Məsələn, ğlən bir şəxs üçün Qiyamətin yaxınlığı gözü açıb yumana qədərdir. Bununla əlaqədar ayə də var:

“Göylərin və yerin qeybi Allaha aiddir. O Saatın gəlməsi bir göz qırpımı kimidir və ya daha tezdir. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir.” (Nəhl, 16/77)

Nə üçün? Çünki ölən şəxsin gördüyü iş ölüm anında gözünü yummaqdır, təzədən dirilişdə isə açmaq. Yəni, burada nəzərdə tutulan 2 hərəkətdir. 3-cüsü yoxdur. Elə isə zaman bu hərəkətlərin arasındakı ardıcıllığı göstərir.

Quranda “6 gündə yaratma” və “bütün insanların ölümündən sonra təzədən dirilməyə qədər 50 min il çəkən gün” kimi ifadələr də var. Bütün bunlar o əsnada olası hadisələrin ardıcıllığını bildirmək üçün işlədilən məfhumlardır. Bir sözlə, zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.065 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Adəm və İblis 05.07.09 2.474 dəfə oxundu
2 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.219 dəfə oxundu
3 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.417 dəfə oxundu
4 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.117 dəfə oxundu
5 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.461 dəfə oxundu
6 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.699 dəfə oxundu
7 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.058 dəfə oxundu
8 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.441 dəfə oxundu
9 Qureyş surəsi 28.07.12 2.527 dəfə oxundu
10 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.743 dəfə oxundu
11 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.321 dəfə oxundu
12 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 232 dəfə oxundu
13 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.092 dəfə oxundu
14 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.671 dəfə oxundu
15 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.655 dəfə oxundu
16 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.766 dəfə oxundu
17 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 4.537 dəfə oxundu
18 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.299 dəfə oxundu
19 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.183 dəfə oxundu
20 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.770 dəfə oxundu
21 Nas surəsi 29.07.12 4.938 dəfə oxundu
22 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 176 dəfə oxundu
23 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.627 dəfə oxundu
24 Təhrif nədir? 13.11.17 117 dəfə oxundu
25 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.243 dəfə oxundu
26 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.326 dəfə oxundu
27 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.314 dəfə oxundu
28 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.550 dəfə oxundu
29 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.200 dəfə oxundu
30 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.783 dəfə oxundu
31 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.888 dəfə oxundu
32 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.834 dəfə oxundu
33 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.862 dəfə oxundu
34 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.561 dəfə oxundu
35 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.152 dəfə oxundu
36 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 140 dəfə oxundu
37 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 14.811 dəfə oxundu
38 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.548 dəfə oxundu
39 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.961 dəfə oxundu
40 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.025 dəfə oxundu
41 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.840 dəfə oxundu
42 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.924 dəfə oxundu
43 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.649 dəfə oxundu
44 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.189 dəfə oxundu
45 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.108 dəfə oxundu
46 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.473 dəfə oxundu
47 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.089 dəfə oxundu
48 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 242 dəfə oxundu
49 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.658 dəfə oxundu
50 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.723 dəfə oxundu
51 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.938 dəfə oxundu
52 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.240 dəfə oxundu
53 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.820 dəfə oxundu
54 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.241 dəfə oxundu
55 Quranın ecazı 21.11.11 9.109 dəfə oxundu
56 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.591 dəfə oxundu
57 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.983 dəfə oxundu
58 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.429 dəfə oxundu
59 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 710 dəfə oxundu
60 Quran təhrif edilə bilərmi? 14.05.18 203 dəfə oxundu
61 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.186 dəfə oxundu
62 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.185 dəfə oxundu
63 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.324 dəfə oxundu
64 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.130 dəfə oxundu
65 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.640 dəfə oxundu
66 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.733 dəfə oxundu
67 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.889 dəfə oxundu
68 Amənərrəsulu 03.03.12 2.101 dəfə oxundu
69 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.761 dəfə oxundu
70 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.359 dəfə oxundu
71 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.461 dəfə oxundu
72 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 155 dəfə oxundu
73 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.429 dəfə oxundu
74 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.039 dəfə oxundu
75 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.045 dəfə oxundu
76 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.701 dəfə oxundu
77 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.148 dəfə oxundu
78 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.235 dəfə oxundu
79 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.689 dəfə oxundu
80 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.640 dəfə oxundu
81 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.327 dəfə oxundu
82 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.374 dəfə oxundu
83 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.307 dəfə oxundu
84 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 81 dəfə oxundu
85 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.939 dəfə oxundu
86 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.167 dəfə oxundu
87 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.578 dəfə oxundu
88 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
89 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.083 dəfə oxundu
90 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.842 dəfə oxundu
91 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
92 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.193 dəfə oxundu
93 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.856 dəfə oxundu
94 Zaman nədir? 11.11.13 2.065 dəfə oxundu
95 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 514 dəfə oxundu
96 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 57 dəfə oxundu
97 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.013 dəfə oxundu
98 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.724 dəfə oxundu
99 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.713 dəfə oxundu
100 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.268 dəfə oxundu