Zaman nədir?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 11 Kasım 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Zaman nədir? Allah tərəfindən yaradılmış müstəqil bir varlıqdır? Əgər Allah zamandan ayrı deyilsə, onunla iç-içədir. Elə isə zaman yaradılmış bir şeydir, yoxsa Allahın sifətlərindən biri? Quranda bu məsələ nə cür izah olunur?

Cavab: Bu məsələni əvvəllər də və dəfələrlə izah etmişik. Dərslərimizi izləməyiniz ətraflı məlumat almaq üçün kifayətdir.

İndi isə bu suala yığcam şəkildə belə cavab vermək olar:

Zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur. Zaman bizim bəzi məsələləri izah və ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir məfhumdur. Yəni, gələcəyini-baş verəcəyini düşündüyümüz şeylərlə keçmişdə olanların münasibət və əlaqəsini ifadə etmək üçün işlətdiyimiz bir sözdür. Biz onu ardıcıllığı göstərmək üçün işlətməyə məcbur qalırıq. Əslində isə o, ayrı bir varlıq deyil. Çünki əgər ayrı bir şey olsa, hamı üçün eyni olmalıdır.

Məsələn, ğlən bir şəxs üçün Qiyamətin yaxınlığı gözü açıb yumana qədərdir. Bununla əlaqədar ayə də var:

“Göylərin və yerin qeybi Allaha aiddir. O Saatın gəlməsi bir göz qırpımı kimidir və ya daha tezdir. Həqiqətən, Allah hər şeyə qadirdir.” (Nəhl, 16/77)

Nə üçün? Çünki ölən şəxsin gördüyü iş ölüm anında gözünü yummaqdır, təzədən dirilişdə isə açmaq. Yəni, burada nəzərdə tutulan 2 hərəkətdir. 3-cüsü yoxdur. Elə isə zaman bu hərəkətlərin arasındakı ardıcıllığı göstərir.

Quranda “6 gündə yaratma” və “bütün insanların ölümündən sonra təzədən dirilməyə qədər 50 min il çəkən gün” kimi ifadələr də var. Bütün bunlar o əsnada olası hadisələrin ardıcıllığını bildirmək üçün işlədilən məfhumlardır. Bir sözlə, zaman deyilən müstəqil bir varlıq yoxdur.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.113 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.383 dəfə oxundu
2 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.239 dəfə oxundu
3 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.793 dəfə oxundu
4 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.510 dəfə oxundu
5 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.755 dəfə oxundu
6 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.757 dəfə oxundu
7 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.801 dəfə oxundu
8 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.732 dəfə oxundu
9 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.134 dəfə oxundu
10 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.734 dəfə oxundu
11 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.968 dəfə oxundu
12 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 647 dəfə oxundu
13 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.161 dəfə oxundu
14 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.464 dəfə oxundu
15 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.048 dəfə oxundu
16 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 922 dəfə oxundu
17 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.579 dəfə oxundu
18 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.764 dəfə oxundu
19 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.661 dəfə oxundu
20 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.725 dəfə oxundu
21 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.871 dəfə oxundu
22 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.101 dəfə oxundu
23 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.855 dəfə oxundu
24 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 480 dəfə oxundu
25 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.038 dəfə oxundu
26 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.480 dəfə oxundu
27 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.504 dəfə oxundu
28 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.744 dəfə oxundu
29 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.739 dəfə oxundu
30 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.956 dəfə oxundu
31 Təbbət surəsi 11.07.11 3.557 dəfə oxundu
32 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.041 dəfə oxundu
33 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.831 dəfə oxundu
34 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.388 dəfə oxundu
35 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.895 dəfə oxundu
36 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 448 dəfə oxundu
37 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 20.475 dəfə oxundu
38 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.372 dəfə oxundu
39 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.757 dəfə oxundu
40 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.716 dəfə oxundu
41 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.130 dəfə oxundu
42 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.918 dəfə oxundu
43 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.382 dəfə oxundu
44 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.714 dəfə oxundu
45 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 5.488 dəfə oxundu
46 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.475 dəfə oxundu
47 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.524 dəfə oxundu
48 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 239 dəfə oxundu
49 Adəm və İblis 05.07.09 2.494 dəfə oxundu
50 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.252 dəfə oxundu
51 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.429 dəfə oxundu
52 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.135 dəfə oxundu
53 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.641 dəfə oxundu
54 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.701 dəfə oxundu
55 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.090 dəfə oxundu
56 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.517 dəfə oxundu
57 Qureyş surəsi 28.07.12 2.621 dəfə oxundu
58 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.765 dəfə oxundu
59 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.351 dəfə oxundu
60 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 235 dəfə oxundu
61 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.103 dəfə oxundu
62 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.680 dəfə oxundu
63 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.713 dəfə oxundu
64 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.778 dəfə oxundu
65 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 4.901 dəfə oxundu
66 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.455 dəfə oxundu
67 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.208 dəfə oxundu
68 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.780 dəfə oxundu
69 Nas surəsi 29.07.12 5.070 dəfə oxundu
70 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 198 dəfə oxundu
71 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.644 dəfə oxundu
72 Təhrif nədir? 13.11.17 121 dəfə oxundu
73 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.275 dəfə oxundu
74 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.335 dəfə oxundu
75 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.327 dəfə oxundu
76 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.609 dəfə oxundu
77 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.234 dəfə oxundu
78 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.799 dəfə oxundu
79 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.897 dəfə oxundu
80 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.844 dəfə oxundu
81 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.870 dəfə oxundu
82 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.572 dəfə oxundu
83 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.161 dəfə oxundu
84 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 145 dəfə oxundu
85 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.388 dəfə oxundu
86 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.571 dəfə oxundu
87 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 3.008 dəfə oxundu
88 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.115 dəfə oxundu
89 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.842 dəfə oxundu
90 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.939 dəfə oxundu
91 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.655 dəfə oxundu
92 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.211 dəfə oxundu
93 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 19.153 dəfə oxundu
94 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.485 dəfə oxundu
95 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.104 dəfə oxundu
96 Səhih sünnə nədir? Sünnə dinin ikinci mənbəyidirmi? 11.05.18 259 dəfə oxundu
97 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.687 dəfə oxundu
98 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.831 dəfə oxundu
99 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.994 dəfə oxundu
100 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.262 dəfə oxundu