Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.302 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.690 dəfə oxundu
2 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.660 dəfə oxundu
3 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.654 dəfə oxundu
4 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.563 dəfə oxundu
5 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.587 dəfə oxundu
6 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.303 dəfə oxundu
7 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 64 dəfə oxundu
8 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.104 dəfə oxundu
9 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.903 dəfə oxundu
10 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.723 dəfə oxundu
11 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.075 dəfə oxundu
12 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.959 dəfə oxundu
13 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.460 dəfə oxundu
14 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 87 dəfə oxundu
15 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.854 dəfə oxundu
16 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.968 dəfə oxundu
17 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.249 dəfə oxundu
18 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.630 dəfə oxundu
19 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.005 dəfə oxundu
20 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.140 dəfə oxundu
21 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.807 dəfə oxundu
22 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.562 dəfə oxundu
23 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
24 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.307 dəfə oxundu
25 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.903 dəfə oxundu
26 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.613 dəfə oxundu
27 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.546 dəfə oxundu
28 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.947 dəfə oxundu
29 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.658 dəfə oxundu
30 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.656 dəfə oxundu
31 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.783 dəfə oxundu
32 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.411 dəfə oxundu
33 İnternet klub 26.06.09 2.593 dəfə oxundu
34 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.547 dəfə oxundu
35 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.455 dəfə oxundu
36 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.512 dəfə oxundu
37 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.811 dəfə oxundu
38 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.165 dəfə oxundu
39 Çayxana və kafe 26.06.09 3.000 dəfə oxundu
40 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.274 dəfə oxundu
41 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.969 dəfə oxundu
42 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.845 dəfə oxundu
43 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.254 dəfə oxundu
44 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.243 dəfə oxundu
45 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.439 dəfə oxundu
46 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.028 dəfə oxundu
47 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.145 dəfə oxundu
48 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.111 dəfə oxundu
49 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.406 dəfə oxundu
50 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.315 dəfə oxundu
51 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.595 dəfə oxundu
52 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.229 dəfə oxundu
53 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.478 dəfə oxundu
54 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.502 dəfə oxundu
55 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.687 dəfə oxundu
56 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.529 dəfə oxundu
57 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.316 dəfə oxundu
58 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.170 dəfə oxundu
59 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.019 dəfə oxundu
60 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.725 dəfə oxundu
61 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.034 dəfə oxundu
62 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.784 dəfə oxundu
63 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.197 dəfə oxundu
64 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.873 dəfə oxundu
65 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.010 dəfə oxundu
66 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.506 dəfə oxundu
67 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.120 dəfə oxundu
68 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.302 dəfə oxundu
69 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.549 dəfə oxundu
70 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.125 dəfə oxundu
71 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.855 dəfə oxundu
72 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.893 dəfə oxundu
73 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.462 dəfə oxundu
74 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.888 dəfə oxundu
75 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 741 dəfə oxundu
76 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.113 dəfə oxundu
77 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.650 dəfə oxundu
78 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.805 dəfə oxundu
79 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.502 dəfə oxundu
80 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.026 dəfə oxundu
81 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.868 dəfə oxundu
82 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.730 dəfə oxundu
83 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.650 dəfə oxundu
84 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.662 dəfə oxundu
85 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.702 dəfə oxundu
86 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.538 dəfə oxundu
87 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.422 dəfə oxundu
88 Komissiya haqqı 29.06.09 1.757 dəfə oxundu
89 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.992 dəfə oxundu
90 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.369 dəfə oxundu
91 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.964 dəfə oxundu
92 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.784 dəfə oxundu
93 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.300 dəfə oxundu
94 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 822 dəfə oxundu
95 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.864 dəfə oxundu
96 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.460 dəfə oxundu
97 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.124 dəfə oxundu
98 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.792 dəfə oxundu
99 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.939 dəfə oxundu
100 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.361 dəfə oxundu