Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.306 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.564 dəfə oxundu
2 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.167 dəfə oxundu
3 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.896 dəfə oxundu
4 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.996 dəfə oxundu
5 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.477 dəfə oxundu
6 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.439 dəfə oxundu
7 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 797 dəfə oxundu
8 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.119 dəfə oxundu
9 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.659 dəfə oxundu
10 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.854 dəfə oxundu
11 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.607 dəfə oxundu
12 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.044 dəfə oxundu
13 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.878 dəfə oxundu
14 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.745 dəfə oxundu
15 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.657 dəfə oxundu
16 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.700 dəfə oxundu
17 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.714 dəfə oxundu
18 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.547 dəfə oxundu
19 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.437 dəfə oxundu
20 Komissiya haqqı 29.06.09 1.785 dəfə oxundu
21 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.081 dəfə oxundu
22 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.409 dəfə oxundu
23 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.977 dəfə oxundu
24 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.806 dəfə oxundu
25 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.308 dəfə oxundu
26 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 830 dəfə oxundu
27 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
28 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.466 dəfə oxundu
29 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.156 dəfə oxundu
30 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.809 dəfə oxundu
31 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.039 dəfə oxundu
32 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.380 dəfə oxundu
33 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 750 dəfə oxundu
34 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.150 dəfə oxundu
35 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.793 dəfə oxundu
36 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.666 dəfə oxundu
37 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.597 dəfə oxundu
38 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.615 dəfə oxundu
39 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.314 dəfə oxundu
40 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 98 dəfə oxundu
41 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.115 dəfə oxundu
42 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.958 dəfə oxundu
43 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.750 dəfə oxundu
44 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.309 dəfə oxundu
45 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.994 dəfə oxundu
46 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.473 dəfə oxundu
47 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 122 dəfə oxundu
48 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.879 dəfə oxundu
49 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.992 dəfə oxundu
50 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.318 dəfə oxundu
51 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.644 dəfə oxundu
52 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.143 dəfə oxundu
53 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
54 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 48 dəfə oxundu
55 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.814 dəfə oxundu
56 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.564 dəfə oxundu
57 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.545 dəfə oxundu
58 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.339 dəfə oxundu
59 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.999 dəfə oxundu
60 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.642 dəfə oxundu
61 İpoteka ilə ev almaq olarmı? 08.04.19 81 dəfə oxundu
62 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.560 dəfə oxundu
63 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.966 dəfə oxundu
64 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.689 dəfə oxundu
65 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.666 dəfə oxundu
66 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.824 dəfə oxundu
67 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.427 dəfə oxundu
68 İnternet klub 26.06.09 2.617 dəfə oxundu
69 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.560 dəfə oxundu
70 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.470 dəfə oxundu
71 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.516 dəfə oxundu
72 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.845 dəfə oxundu
73 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.176 dəfə oxundu
74 Çayxana və kafe 26.06.09 3.051 dəfə oxundu
75 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.311 dəfə oxundu
76 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.992 dəfə oxundu
77 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.868 dəfə oxundu
78 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.273 dəfə oxundu
79 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
80 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.470 dəfə oxundu
81 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.068 dəfə oxundu
82 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.250 dəfə oxundu
83 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.182 dəfə oxundu
84 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
85 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.328 dəfə oxundu
86 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.691 dəfə oxundu
87 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.247 dəfə oxundu
88 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.498 dəfə oxundu
89 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.515 dəfə oxundu
90 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.719 dəfə oxundu
91 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.546 dəfə oxundu
92 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.446 dəfə oxundu
93 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.186 dəfə oxundu
94 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.035 dəfə oxundu
95 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.736 dəfə oxundu
96 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.154 dəfə oxundu
97 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.805 dəfə oxundu
98 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.214 dəfə oxundu
99 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.912 dəfə oxundu
100 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.019 dəfə oxundu