Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.300 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Çayxana və kafe 26.06.09 2.983 dəfə oxundu
2 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.266 dəfə oxundu
3 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.965 dəfə oxundu
4 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.831 dəfə oxundu
5 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.248 dəfə oxundu
6 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.240 dəfə oxundu
7 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.431 dəfə oxundu
8 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.015 dəfə oxundu
9 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.102 dəfə oxundu
10 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.097 dəfə oxundu
11 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.400 dəfə oxundu
12 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.308 dəfə oxundu
13 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.546 dəfə oxundu
14 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.222 dəfə oxundu
15 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.473 dəfə oxundu
16 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.491 dəfə oxundu
17 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.677 dəfə oxundu
18 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.520 dəfə oxundu
19 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.288 dəfə oxundu
20 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.165 dəfə oxundu
21 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.010 dəfə oxundu
22 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.724 dəfə oxundu
23 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.988 dəfə oxundu
24 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.764 dəfə oxundu
25 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.194 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.857 dəfə oxundu
27 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.006 dəfə oxundu
28 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.502 dəfə oxundu
29 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.088 dəfə oxundu
30 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.300 dəfə oxundu
31 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.547 dəfə oxundu
32 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.112 dəfə oxundu
33 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.846 dəfə oxundu
34 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.879 dəfə oxundu
35 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.455 dəfə oxundu
36 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.670 dəfə oxundu
37 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 736 dəfə oxundu
38 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.112 dəfə oxundu
39 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.649 dəfə oxundu
40 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.785 dəfə oxundu
41 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.472 dəfə oxundu
42 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.022 dəfə oxundu
43 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.865 dəfə oxundu
44 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.729 dəfə oxundu
45 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.649 dəfə oxundu
46 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.646 dəfə oxundu
47 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.692 dəfə oxundu
48 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.537 dəfə oxundu
49 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.419 dəfə oxundu
50 Komissiya haqqı 29.06.09 1.747 dəfə oxundu
51 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.989 dəfə oxundu
52 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.346 dəfə oxundu
53 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.959 dəfə oxundu
54 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.771 dəfə oxundu
55 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.299 dəfə oxundu
56 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 820 dəfə oxundu
57 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.856 dəfə oxundu
58 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.455 dəfə oxundu
59 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.107 dəfə oxundu
60 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.789 dəfə oxundu
61 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.901 dəfə oxundu
62 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.359 dəfə oxundu
63 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 600 dəfə oxundu
64 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.417 dəfə oxundu
65 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.570 dəfə oxundu
66 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.653 dəfə oxundu
67 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.560 dəfə oxundu
68 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.581 dəfə oxundu
69 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.298 dəfə oxundu
70 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 52 dəfə oxundu
71 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.094 dəfə oxundu
72 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.886 dəfə oxundu
73 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.706 dəfə oxundu
74 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.025 dəfə oxundu
75 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.951 dəfə oxundu
76 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.458 dəfə oxundu
77 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 38 dəfə oxundu
78 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.850 dəfə oxundu
79 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.947 dəfə oxundu
80 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.218 dəfə oxundu
81 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.624 dəfə oxundu
82 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.960 dəfə oxundu
83 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.139 dəfə oxundu
84 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.803 dəfə oxundu
85 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.559 dəfə oxundu
86 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
87 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.303 dəfə oxundu
88 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.881 dəfə oxundu
89 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.599 dəfə oxundu
90 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.541 dəfə oxundu
91 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.938 dəfə oxundu
92 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.651 dəfə oxundu
93 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.648 dəfə oxundu
94 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.761 dəfə oxundu
95 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.406 dəfə oxundu
96 İnternet klub 26.06.09 2.589 dəfə oxundu
97 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.541 dəfə oxundu
98 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.448 dəfə oxundu
99 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.510 dəfə oxundu
100 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.801 dəfə oxundu