Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.293 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.192 dəfə oxundu
2 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.849 dəfə oxundu
3 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.002 dəfə oxundu
4 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.500 dəfə oxundu
5 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.074 dəfə oxundu
6 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.293 dəfə oxundu
7 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.545 dəfə oxundu
8 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.108 dəfə oxundu
9 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.840 dəfə oxundu
10 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.852 dəfə oxundu
11 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.453 dəfə oxundu
12 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.524 dəfə oxundu
13 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 726 dəfə oxundu
14 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.109 dəfə oxundu
15 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.645 dəfə oxundu
16 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.769 dəfə oxundu
17 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.444 dəfə oxundu
18 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.020 dəfə oxundu
19 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.864 dəfə oxundu
20 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.725 dəfə oxundu
21 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.648 dəfə oxundu
22 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.645 dəfə oxundu
23 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.691 dəfə oxundu
24 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.535 dəfə oxundu
25 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.414 dəfə oxundu
26 Komissiya haqqı 29.06.09 1.741 dəfə oxundu
27 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.986 dəfə oxundu
28 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.321 dəfə oxundu
29 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.955 dəfə oxundu
30 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.763 dəfə oxundu
31 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.297 dəfə oxundu
32 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 818 dəfə oxundu
33 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.852 dəfə oxundu
34 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.450 dəfə oxundu
35 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.095 dəfə oxundu
36 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.784 dəfə oxundu
37 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.882 dəfə oxundu
38 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.359 dəfə oxundu
39 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 567 dəfə oxundu
40 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.254 dəfə oxundu
41 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.527 dəfə oxundu
42 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.650 dəfə oxundu
43 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.553 dəfə oxundu
44 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.576 dəfə oxundu
45 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.293 dəfə oxundu
46 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 36 dəfə oxundu
47 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.083 dəfə oxundu
48 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.879 dəfə oxundu
49 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.695 dəfə oxundu
50 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.986 dəfə oxundu
51 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.940 dəfə oxundu
52 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.453 dəfə oxundu
53 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.842 dəfə oxundu
54 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.938 dəfə oxundu
55 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.192 dəfə oxundu
56 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.620 dəfə oxundu
57 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.890 dəfə oxundu
58 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.138 dəfə oxundu
59 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.796 dəfə oxundu
60 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.558 dəfə oxundu
61 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.543 dəfə oxundu
62 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.294 dəfə oxundu
63 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.852 dəfə oxundu
64 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.592 dəfə oxundu
65 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.535 dəfə oxundu
66 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.932 dəfə oxundu
67 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.643 dəfə oxundu
68 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.645 dəfə oxundu
69 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.742 dəfə oxundu
70 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.404 dəfə oxundu
71 İnternet klub 26.06.09 2.584 dəfə oxundu
72 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.536 dəfə oxundu
73 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.442 dəfə oxundu
74 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.507 dəfə oxundu
75 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.779 dəfə oxundu
76 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.157 dəfə oxundu
77 Çayxana və kafe 26.06.09 2.952 dəfə oxundu
78 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.258 dəfə oxundu
79 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.962 dəfə oxundu
80 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.815 dəfə oxundu
81 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.243 dəfə oxundu
82 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.236 dəfə oxundu
83 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.423 dəfə oxundu
84 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.007 dəfə oxundu
85 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.080 dəfə oxundu
86 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.084 dəfə oxundu
87 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.397 dəfə oxundu
88 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.306 dəfə oxundu
89 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.509 dəfə oxundu
90 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.216 dəfə oxundu
91 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.458 dəfə oxundu
92 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.480 dəfə oxundu
93 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.669 dəfə oxundu
94 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.515 dəfə oxundu
95 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.270 dəfə oxundu
96 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.164 dəfə oxundu
97 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.004 dəfə oxundu
98 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.724 dəfə oxundu
99 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.942 dəfə oxundu
100 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.754 dəfə oxundu