Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.134 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.678 dəfə oxundu
2 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.284 dəfə oxundu
3 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 1.910 dəfə oxundu
4 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.629 dəfə oxundu
5 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.671 dəfə oxundu
6 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.177 dəfə oxundu
7 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 342 dəfə oxundu
8 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 5.550 dəfə oxundu
9 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.324 dəfə oxundu
10 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.488 dəfə oxundu
11 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.365 dəfə oxundu
12 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.413 dəfə oxundu
13 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.128 dəfə oxundu
14 İşsizlik müavinəti 24.06.09 1.895 dəfə oxundu
15 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.718 dəfə oxundu
16 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.551 dəfə oxundu
17 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.709 dəfə oxundu
18 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.782 dəfə oxundu
19 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.265 dəfə oxundu
20 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.699 dəfə oxundu
21 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.770 dəfə oxundu
22 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 2.976 dəfə oxundu
23 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.470 dəfə oxundu
24 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.585 dəfə oxundu
25 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.029 dəfə oxundu
26 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.656 dəfə oxundu
27 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.411 dəfə oxundu
28 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.377 dəfə oxundu
29 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.103 dəfə oxundu
30 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.636 dəfə oxundu
31 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.398 dəfə oxundu
32 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.369 dəfə oxundu
33 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.792 dəfə oxundu
34 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.495 dəfə oxundu
35 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.486 dəfə oxundu
36 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.547 dəfə oxundu
37 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.229 dəfə oxundu
38 İnternet klub 26.06.09 2.416 dəfə oxundu
39 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.392 dəfə oxundu
40 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.258 dəfə oxundu
41 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.378 dəfə oxundu
42 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.575 dəfə oxundu
43 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.006 dəfə oxundu
44 Çayxana və kafe 26.06.09 2.761 dəfə oxundu
45 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.091 dəfə oxundu
46 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.816 dəfə oxundu
47 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.626 dəfə oxundu
48 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.109 dəfə oxundu
49 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.092 dəfə oxundu
50 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.252 dəfə oxundu
51 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 1.848 dəfə oxundu
52 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 1.921 dəfə oxundu
53 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 1.871 dəfə oxundu
54 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.247 dəfə oxundu
55 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.149 dəfə oxundu
56 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.236 dəfə oxundu
57 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.071 dəfə oxundu
58 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.263 dəfə oxundu
59 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.337 dəfə oxundu
60 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.501 dəfə oxundu
61 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.358 dəfə oxundu
62 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.067 dəfə oxundu
63 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 994 dəfə oxundu
64 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 1.808 dəfə oxundu
65 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.560 dəfə oxundu
66 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.749 dəfə oxundu
67 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.547 dəfə oxundu
68 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.047 dəfə oxundu
69 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.706 dəfə oxundu
70 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 1.841 dəfə oxundu
71 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.348 dəfə oxundu
72 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 1.863 dəfə oxundu
73 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.134 dəfə oxundu
74 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.399 dəfə oxundu
75 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 1.936 dəfə oxundu
76 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.665 dəfə oxundu
77 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.661 dəfə oxundu
78 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.301 dəfə oxundu
79 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 3.901 dəfə oxundu
80 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 587 dəfə oxundu
81 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 959 dəfə oxundu
82 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.491 dəfə oxundu
83 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.600 dəfə oxundu
84 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.223 dəfə oxundu
85 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 857 dəfə oxundu
86 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.723 dəfə oxundu
87 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.579 dəfə oxundu
88 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.511 dəfə oxundu
89 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.506 dəfə oxundu
90 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.491 dəfə oxundu
91 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.363 dəfə oxundu
92 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.279 dəfə oxundu
93 Komissiya haqqı 29.06.09 1.600 dəfə oxundu
94 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.813 dəfə oxundu
95 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.133 dəfə oxundu
96 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.773 dəfə oxundu
97 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.604 dəfə oxundu
98 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.160 dəfə oxundu
99 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 674 dəfə oxundu