Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.302 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.438 dəfə oxundu
2 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.020 dəfə oxundu
3 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.128 dəfə oxundu
4 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.104 dəfə oxundu
5 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.404 dəfə oxundu
6 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.311 dəfə oxundu
7 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.574 dəfə oxundu
8 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.226 dəfə oxundu
9 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.477 dəfə oxundu
10 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.500 dəfə oxundu
11 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.685 dəfə oxundu
12 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.526 dəfə oxundu
13 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.305 dəfə oxundu
14 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.169 dəfə oxundu
15 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.016 dəfə oxundu
16 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.725 dəfə oxundu
17 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.015 dəfə oxundu
18 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.775 dəfə oxundu
19 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.196 dəfə oxundu
20 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.868 dəfə oxundu
21 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.009 dəfə oxundu
22 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.504 dəfə oxundu
23 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.110 dəfə oxundu
24 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.302 dəfə oxundu
25 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.548 dəfə oxundu
26 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.118 dəfə oxundu
27 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.852 dəfə oxundu
28 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.886 dəfə oxundu
29 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.460 dəfə oxundu
30 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.795 dəfə oxundu
31 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 741 dəfə oxundu
32 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.112 dəfə oxundu
33 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.650 dəfə oxundu
34 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.794 dəfə oxundu
35 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.496 dəfə oxundu
36 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.025 dəfə oxundu
37 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.866 dəfə oxundu
38 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.730 dəfə oxundu
39 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.649 dəfə oxundu
40 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.656 dəfə oxundu
41 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.696 dəfə oxundu
42 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.537 dəfə oxundu
43 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.420 dəfə oxundu
44 Komissiya haqqı 29.06.09 1.751 dəfə oxundu
45 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.992 dəfə oxundu
46 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.358 dəfə oxundu
47 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.962 dəfə oxundu
48 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.777 dəfə oxundu
49 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.299 dəfə oxundu
50 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 822 dəfə oxundu
51 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.858 dəfə oxundu
52 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.456 dəfə oxundu
53 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.120 dəfə oxundu
54 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.791 dəfə oxundu
55 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.929 dəfə oxundu
56 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.359 dəfə oxundu
57 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 619 dəfə oxundu
58 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.502 dəfə oxundu
59 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.642 dəfə oxundu
60 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.654 dəfə oxundu
61 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.561 dəfə oxundu
62 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.584 dəfə oxundu
63 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.301 dəfə oxundu
64 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 57 dəfə oxundu
65 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.102 dəfə oxundu
66 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.899 dəfə oxundu
67 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.721 dəfə oxundu
68 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.045 dəfə oxundu
69 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.954 dəfə oxundu
70 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.460 dəfə oxundu
71 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 84 dəfə oxundu
72 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.853 dəfə oxundu
73 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.958 dəfə oxundu
74 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.238 dəfə oxundu
75 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.630 dəfə oxundu
76 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.983 dəfə oxundu
77 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.140 dəfə oxundu
78 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.806 dəfə oxundu
79 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.562 dəfə oxundu
80 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
81 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.306 dəfə oxundu
82 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.887 dəfə oxundu
83 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.603 dəfə oxundu
84 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.542 dəfə oxundu
85 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.945 dəfə oxundu
86 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.657 dəfə oxundu
87 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.653 dəfə oxundu
88 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.778 dəfə oxundu
89 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.410 dəfə oxundu
90 İnternet klub 26.06.09 2.591 dəfə oxundu
91 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.542 dəfə oxundu
92 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.452 dəfə oxundu
93 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.511 dəfə oxundu
94 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.807 dəfə oxundu
95 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.162 dəfə oxundu
96 Çayxana və kafe 26.06.09 2.993 dəfə oxundu
97 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.270 dəfə oxundu
98 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.965 dəfə oxundu
99 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.838 dəfə oxundu
100 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.252 dəfə oxundu