Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.219 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.000 dəfə oxundu
2 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.803 dəfə oxundu
3 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.622 dəfə oxundu
4 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.878 dəfə oxundu
5 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.873 dəfə oxundu
6 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.370 dəfə oxundu
7 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.776 dəfə oxundu
8 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.860 dəfə oxundu
9 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.095 dəfə oxundu
10 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.555 dəfə oxundu
11 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.748 dəfə oxundu
12 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.085 dəfə oxundu
13 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.731 dəfə oxundu
14 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.490 dəfə oxundu
15 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.473 dəfə oxundu
16 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.202 dəfə oxundu
17 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.759 dəfə oxundu
18 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.520 dəfə oxundu
19 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.465 dəfə oxundu
20 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.872 dəfə oxundu
21 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.578 dəfə oxundu
22 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.572 dəfə oxundu
23 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.658 dəfə oxundu
24 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.332 dəfə oxundu
25 İnternet klub 26.06.09 2.500 dəfə oxundu
26 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.471 dəfə oxundu
27 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.353 dəfə oxundu
28 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.449 dəfə oxundu
29 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.680 dəfə oxundu
30 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.102 dəfə oxundu
31 Çayxana və kafe 26.06.09 2.861 dəfə oxundu
32 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.174 dəfə oxundu
33 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.894 dəfə oxundu
34 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.734 dəfə oxundu
35 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.185 dəfə oxundu
36 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.169 dəfə oxundu
37 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.337 dəfə oxundu
38 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 1.942 dəfə oxundu
39 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 1.986 dəfə oxundu
40 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 1.986 dəfə oxundu
41 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.330 dəfə oxundu
42 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.239 dəfə oxundu
43 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.373 dəfə oxundu
44 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.153 dəfə oxundu
45 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.378 dəfə oxundu
46 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.412 dəfə oxundu
47 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.590 dəfə oxundu
48 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.435 dəfə oxundu
49 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.163 dəfə oxundu
50 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.091 dəfə oxundu
51 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 1.911 dəfə oxundu
52 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.654 dəfə oxundu
53 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.843 dəfə oxundu
54 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.640 dəfə oxundu
55 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.130 dəfə oxundu
56 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.778 dəfə oxundu
57 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 1.927 dəfə oxundu
58 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.429 dəfə oxundu
59 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 1.976 dəfə oxundu
60 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.219 dəfə oxundu
61 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.475 dəfə oxundu
62 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.034 dəfə oxundu
63 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.760 dəfə oxundu
64 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.765 dəfə oxundu
65 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.389 dəfə oxundu
66 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.209 dəfə oxundu
67 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 672 dəfə oxundu
68 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.048 dəfə oxundu
69 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.568 dəfə oxundu
70 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.697 dəfə oxundu
71 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.345 dəfə oxundu
72 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 945 dəfə oxundu
73 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.802 dəfə oxundu
74 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.651 dəfə oxundu
75 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.590 dəfə oxundu
76 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.588 dəfə oxundu
77 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.605 dəfə oxundu
78 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.461 dəfə oxundu
79 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.352 dəfə oxundu
80 Komissiya haqqı 29.06.09 1.682 dəfə oxundu
81 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.909 dəfə oxundu
82 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.237 dəfə oxundu
83 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.872 dəfə oxundu
84 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.682 dəfə oxundu
85 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.236 dəfə oxundu
86 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 755 dəfə oxundu
87 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.779 dəfə oxundu
88 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.375 dəfə oxundu
89 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.009 dəfə oxundu
90 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.719 dəfə oxundu
91 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.784 dəfə oxundu
92 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.273 dəfə oxundu
93 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 457 dəfə oxundu
94 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.043 dəfə oxundu
95 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.432 dəfə oxundu
96 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.572 dəfə oxundu
97 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.460 dəfə oxundu
98 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.513 dəfə oxundu
99 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.221 dəfə oxundu