Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.155 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İnternet klub 26.06.09 2.433 dəfə oxundu
2 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.410 dəfə oxundu
3 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.287 dəfə oxundu
4 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.396 dəfə oxundu
5 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.595 dəfə oxundu
6 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.042 dəfə oxundu
7 Çayxana və kafe 26.06.09 2.788 dəfə oxundu
8 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.117 dəfə oxundu
9 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.833 dəfə oxundu
10 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.662 dəfə oxundu
11 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.130 dəfə oxundu
12 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.111 dəfə oxundu
13 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.275 dəfə oxundu
14 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 1.876 dəfə oxundu
15 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 1.936 dəfə oxundu
16 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 1.898 dəfə oxundu
17 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.272 dəfə oxundu
18 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.178 dəfə oxundu
19 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.267 dəfə oxundu
20 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.086 dəfə oxundu
21 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.301 dəfə oxundu
22 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.359 dəfə oxundu
23 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.524 dəfə oxundu
24 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.378 dəfə oxundu
25 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.091 dəfə oxundu
26 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.014 dəfə oxundu
27 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 1.829 dəfə oxundu
28 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.583 dəfə oxundu
29 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.773 dəfə oxundu
30 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.568 dəfə oxundu
31 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.066 dəfə oxundu
32 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.718 dəfə oxundu
33 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 1.859 dəfə oxundu
34 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.371 dəfə oxundu
35 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 1.894 dəfə oxundu
36 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.155 dəfə oxundu
37 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.420 dəfə oxundu
38 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 1.961 dəfə oxundu
39 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.687 dəfə oxundu
40 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.695 dəfə oxundu
41 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.321 dəfə oxundu
42 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 3.996 dəfə oxundu
43 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 612 dəfə oxundu
44 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 979 dəfə oxundu
45 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.508 dəfə oxundu
46 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.629 dəfə oxundu
47 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.257 dəfə oxundu
48 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 877 dəfə oxundu
49 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.741 dəfə oxundu
50 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.597 dəfə oxundu
51 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.531 dəfə oxundu
52 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.524 dəfə oxundu
53 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.517 dəfə oxundu
54 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.391 dəfə oxundu
55 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.294 dəfə oxundu
56 Komissiya haqqı 29.06.09 1.616 dəfə oxundu
57 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.847 dəfə oxundu
58 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.156 dəfə oxundu
59 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.793 dəfə oxundu
60 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.623 dəfə oxundu
61 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.179 dəfə oxundu
62 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 690 dəfə oxundu
63 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.701 dəfə oxundu
64 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.302 dəfə oxundu
65 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 1.930 dəfə oxundu
66 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.657 dəfə oxundu
67 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.708 dəfə oxundu
68 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.210 dəfə oxundu
69 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 372 dəfə oxundu
70 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 5.653 dəfə oxundu
71 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.354 dəfə oxundu
72 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.510 dəfə oxundu
73 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.385 dəfə oxundu
74 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.447 dəfə oxundu
75 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.160 dəfə oxundu
76 İşsizlik müavinəti 24.06.09 1.929 dəfə oxundu
77 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.742 dəfə oxundu
78 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.567 dəfə oxundu
79 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.751 dəfə oxundu
80 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.805 dəfə oxundu
81 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.290 dəfə oxundu
82 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.713 dəfə oxundu
83 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.791 dəfə oxundu
84 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.007 dəfə oxundu
85 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.494 dəfə oxundu
86 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.644 dəfə oxundu
87 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.040 dəfə oxundu
88 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.672 dəfə oxundu
89 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.425 dəfə oxundu
90 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.409 dəfə oxundu
91 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.133 dəfə oxundu
92 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.676 dəfə oxundu
93 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.430 dəfə oxundu
94 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.392 dəfə oxundu
95 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.810 dəfə oxundu
96 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.511 dəfə oxundu
97 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.507 dəfə oxundu
98 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.581 dəfə oxundu
99 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.255 dəfə oxundu