Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.276 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Çayxana və kafe 26.06.09 2.923 dəfə oxundu
2 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.232 dəfə oxundu
3 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.945 dəfə oxundu
4 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.795 dəfə oxundu
5 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.229 dəfə oxundu
6 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.220 dəfə oxundu
7 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.399 dəfə oxundu
8 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 1.990 dəfə oxundu
9 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.048 dəfə oxundu
10 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.056 dəfə oxundu
11 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.381 dəfə oxundu
12 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.288 dəfə oxundu
13 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.466 dəfə oxundu
14 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.203 dəfə oxundu
15 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.429 dəfə oxundu
16 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.468 dəfə oxundu
17 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.640 dəfə oxundu
18 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.496 dəfə oxundu
19 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.238 dəfə oxundu
20 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.148 dəfə oxundu
21 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 1.979 dəfə oxundu
22 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.707 dəfə oxundu
23 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.910 dəfə oxundu
24 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.729 dəfə oxundu
25 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.177 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.829 dəfə oxundu
27 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 1.983 dəfə oxundu
28 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.479 dəfə oxundu
29 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.042 dəfə oxundu
30 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.276 dəfə oxundu
31 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.525 dəfə oxundu
32 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.080 dəfə oxundu
33 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.815 dəfə oxundu
34 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.820 dəfə oxundu
35 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.438 dəfə oxundu
36 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.390 dəfə oxundu
37 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 709 dəfə oxundu
38 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.097 dəfə oxundu
39 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.626 dəfə oxundu
40 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.750 dəfə oxundu
41 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.411 dəfə oxundu
42 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.001 dəfə oxundu
43 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.845 dəfə oxundu
44 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.703 dəfə oxundu
45 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.631 dəfə oxundu
46 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.628 dəfə oxundu
47 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.674 dəfə oxundu
48 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.510 dəfə oxundu
49 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.398 dəfə oxundu
50 Komissiya haqqı 29.06.09 1.727 dəfə oxundu
51 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.966 dəfə oxundu
52 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.293 dəfə oxundu
53 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.938 dəfə oxundu
54 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.739 dəfə oxundu
55 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.286 dəfə oxundu
56 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 803 dəfə oxundu
57 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.831 dəfə oxundu
58 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.432 dəfə oxundu
59 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.074 dəfə oxundu
60 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.769 dəfə oxundu
61 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.853 dəfə oxundu
62 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.335 dəfə oxundu
63 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 541 dəfə oxundu
64 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.194 dəfə oxundu
65 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.503 dəfə oxundu
66 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.627 dəfə oxundu
67 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.532 dəfə oxundu
68 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.556 dəfə oxundu
69 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.278 dəfə oxundu
70 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.063 dəfə oxundu
71 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.867 dəfə oxundu
72 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.676 dəfə oxundu
73 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.952 dəfə oxundu
74 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.923 dəfə oxundu
75 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.434 dəfə oxundu
76 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.828 dəfə oxundu
77 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.915 dəfə oxundu
78 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.167 dəfə oxundu
79 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.601 dəfə oxundu
80 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.842 dəfə oxundu
81 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.125 dəfə oxundu
82 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.785 dəfə oxundu
83 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.543 dəfə oxundu
84 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.527 dəfə oxundu
85 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.274 dəfə oxundu
86 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.832 dəfə oxundu
87 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.569 dəfə oxundu
88 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.517 dəfə oxundu
89 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.915 dəfə oxundu
90 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.633 dəfə oxundu
91 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.627 dəfə oxundu
92 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.724 dəfə oxundu
93 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.386 dəfə oxundu
94 İnternet klub 26.06.09 2.558 dəfə oxundu
95 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.519 dəfə oxundu
96 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.414 dəfə oxundu
97 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.498 dəfə oxundu
98 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.747 dəfə oxundu
99 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.145 dəfə oxundu