Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.306 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.558 dəfə oxundu
2 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.963 dəfə oxundu
3 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.685 dəfə oxundu
4 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.662 dəfə oxundu
5 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.817 dəfə oxundu
6 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.421 dəfə oxundu
7 İnternet klub 26.06.09 2.614 dəfə oxundu
8 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.560 dəfə oxundu
9 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.468 dəfə oxundu
10 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.513 dəfə oxundu
11 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.843 dəfə oxundu
12 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.173 dəfə oxundu
13 Çayxana və kafe 26.06.09 3.044 dəfə oxundu
14 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.307 dəfə oxundu
15 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.987 dəfə oxundu
16 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.865 dəfə oxundu
17 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.266 dəfə oxundu
18 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.253 dəfə oxundu
19 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.467 dəfə oxundu
20 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.061 dəfə oxundu
21 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.231 dəfə oxundu
22 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.168 dəfə oxundu
23 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.408 dəfə oxundu
24 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.323 dəfə oxundu
25 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.675 dəfə oxundu
26 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.247 dəfə oxundu
27 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.493 dəfə oxundu
28 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.511 dəfə oxundu
29 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.716 dəfə oxundu
30 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.544 dəfə oxundu
31 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.438 dəfə oxundu
32 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.181 dəfə oxundu
33 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.032 dəfə oxundu
34 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.733 dəfə oxundu
35 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 2.135 dəfə oxundu
36 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.797 dəfə oxundu
37 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.211 dəfə oxundu
38 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.901 dəfə oxundu
39 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.015 dəfə oxundu
40 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.512 dəfə oxundu
41 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.194 dəfə oxundu
42 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.306 dəfə oxundu
43 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.563 dəfə oxundu
44 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.159 dəfə oxundu
45 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.896 dəfə oxundu
46 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.975 dəfə oxundu
47 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.475 dəfə oxundu
48 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 5.350 dəfə oxundu
49 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 766 dəfə oxundu
50 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.119 dəfə oxundu
51 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.657 dəfə oxundu
52 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.850 dəfə oxundu
53 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.585 dəfə oxundu
54 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.042 dəfə oxundu
55 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.875 dəfə oxundu
56 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.739 dəfə oxundu
57 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.654 dəfə oxundu
58 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.698 dəfə oxundu
59 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.711 dəfə oxundu
60 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.546 dəfə oxundu
61 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.436 dəfə oxundu
62 Komissiya haqqı 29.06.09 1.783 dəfə oxundu
63 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 2.067 dəfə oxundu
64 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.401 dəfə oxundu
65 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.977 dəfə oxundu
66 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.800 dəfə oxundu
67 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.308 dəfə oxundu
68 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 828 dəfə oxundu
69 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.890 dəfə oxundu
70 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.466 dəfə oxundu
71 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.152 dəfə oxundu
72 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.807 dəfə oxundu
73 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 2.018 dəfə oxundu
74 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.378 dəfə oxundu
75 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 736 dəfə oxundu
76 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 7.011 dəfə oxundu
77 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.773 dəfə oxundu
78 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.663 dəfə oxundu
79 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.589 dəfə oxundu
80 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.613 dəfə oxundu
81 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.312 dəfə oxundu
82 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 94 dəfə oxundu
83 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.113 dəfə oxundu
84 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.955 dəfə oxundu
85 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.740 dəfə oxundu
86 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.268 dəfə oxundu
87 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.992 dəfə oxundu
88 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.469 dəfə oxundu
89 İş yerində şahid olduğumuz haqsızlıqlara qarşı necə davranmalıyıq? 01.12.17 110 dəfə oxundu
90 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.879 dəfə oxundu
91 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.988 dəfə oxundu
92 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.309 dəfə oxundu
93 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.639 dəfə oxundu
94 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 3.126 dəfə oxundu
95 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.144 dəfə oxundu
96 Dövlətin iqtisad üçün Avropa şirkətlərindən məsləhətçi alması doğrudurmu? 26.10.18 44 dəfə oxundu
97 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.813 dəfə oxundu
98 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.563 dəfə oxundu
99 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
100 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.335 dəfə oxundu