Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.299 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.855 dəfə oxundu
2 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.453 dəfə oxundu
3 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 2.103 dəfə oxundu
4 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.787 dəfə oxundu
5 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.894 dəfə oxundu
6 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.359 dəfə oxundu
7 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 585 dəfə oxundu
8 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 6.338 dəfə oxundu
9 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.538 dəfə oxundu
10 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.650 dəfə oxundu
11 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.556 dəfə oxundu
12 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.580 dəfə oxundu
13 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.295 dəfə oxundu
14 Əlimizdəki imkanları, malı necə dəyərləndirəcəyik? 28.07.17 52 dəfə oxundu
15 İşsizlik müavinəti 24.06.09 2.090 dəfə oxundu
16 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.885 dəfə oxundu
17 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.703 dəfə oxundu
18 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 3.015 dəfə oxundu
19 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.944 dəfə oxundu
20 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.456 dəfə oxundu
21 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.848 dəfə oxundu
22 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.939 dəfə oxundu
23 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.208 dəfə oxundu
24 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.623 dəfə oxundu
25 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.922 dəfə oxundu
26 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.138 dəfə oxundu
27 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.797 dəfə oxundu
28 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.558 dəfə oxundu
29 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.544 dəfə oxundu
30 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.299 dəfə oxundu
31 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.868 dəfə oxundu
32 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.594 dəfə oxundu
33 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.539 dəfə oxundu
34 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.934 dəfə oxundu
35 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.648 dəfə oxundu
36 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.647 dəfə oxundu
37 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.756 dəfə oxundu
38 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.405 dəfə oxundu
39 İnternet klub 26.06.09 2.587 dəfə oxundu
40 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.539 dəfə oxundu
41 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.445 dəfə oxundu
42 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.507 dəfə oxundu
43 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.788 dəfə oxundu
44 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.160 dəfə oxundu
45 Çayxana və kafe 26.06.09 2.964 dəfə oxundu
46 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.260 dəfə oxundu
47 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.963 dəfə oxundu
48 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.827 dəfə oxundu
49 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.246 dəfə oxundu
50 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.237 dəfə oxundu
51 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.427 dəfə oxundu
52 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 2.011 dəfə oxundu
53 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 2.088 dəfə oxundu
54 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 2.093 dəfə oxundu
55 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.398 dəfə oxundu
56 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.308 dəfə oxundu
57 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.532 dəfə oxundu
58 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.222 dəfə oxundu
59 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.468 dəfə oxundu
60 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.483 dəfə oxundu
61 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.671 dəfə oxundu
62 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.517 dəfə oxundu
63 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.280 dəfə oxundu
64 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.165 dəfə oxundu
65 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 2.005 dəfə oxundu
66 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.724 dəfə oxundu
67 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.966 dəfə oxundu
68 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.757 dəfə oxundu
69 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.193 dəfə oxundu
70 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.853 dəfə oxundu
71 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 2.004 dəfə oxundu
72 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.501 dəfə oxundu
73 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 2.077 dəfə oxundu
74 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.299 dəfə oxundu
75 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.546 dəfə oxundu
76 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 2.111 dəfə oxundu
77 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.843 dəfə oxundu
78 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.868 dəfə oxundu
79 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.455 dəfə oxundu
80 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.611 dəfə oxundu
81 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 735 dəfə oxundu
82 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.112 dəfə oxundu
83 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.648 dəfə oxundu
84 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.777 dəfə oxundu
85 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.462 dəfə oxundu
86 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 1.021 dəfə oxundu
87 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.865 dəfə oxundu
88 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.728 dəfə oxundu
89 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.649 dəfə oxundu
90 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.645 dəfə oxundu
91 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.692 dəfə oxundu
92 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.535 dəfə oxundu
93 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.417 dəfə oxundu
94 Komissiya haqqı 29.06.09 1.743 dəfə oxundu
95 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.986 dəfə oxundu
96 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.326 dəfə oxundu
97 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.956 dəfə oxundu
98 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.767 dəfə oxundu
99 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.298 dəfə oxundu
100 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 819 dəfə oxundu