Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar?
Müsəlmanlar > Cəzalar > Fitvalar > İş həyatı Tarix: 18 Haziran 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Tutalım ki, 2 tərəf öz aralarında müqavilə bağlayırlar. Müqavilədəki ödənişi yerinə yetirməyən tərəfə müəyyən bir pul cəriməsi veriləcəyinə dair qərara gəlsələr, olar? Misal üçün, evi vaxtında tikib təhvil verməyən podratçının işi gecikdirdiyinə görə hər ay mənzilin qiymətinin 20 %-i qədər cərimə ödəməsi kimi. Yoxsa bu da faiz hesab olunur?

Cavab: Deyəsən bu sual ömründə ticarətlə heç məşğul olmamış bir şəxsin sualıdır. Mənzilin qiymətinin 20 %-i! Ödəməli olduğu kirayə haqqını nəzərdə tutsa, bu, bir qədər məntiqli olar.

Bəzən bu kimi məsələlərdə cəza/cəriməni şərt qoymaq işin vaxtında başa çatdırılması üçün lazımlı olur. Əgər borcun vaxtında ödənməməsi halında bir cəzanı şərt qoysanız, bu, faiz olar. Bayaq dərsdə oxuduğumuz  Quran ayəsində 2 mühüm məqam var idi. Biri bir-birinə borclanan, yəni, qarşılıqlı surətdə borclu olan tərəflər idi. Digəri isə tək tərəfli borclanmanı nəzərdə tuturdu. Tək tərəfli borclanmaq faizli işlərdə baş verir. Qarşılıqlı surətdə borclanma isə mal və xidmətin satışında olur.

Bu məsələdə əgər tərəflərdən biri heç bir məcburi (onu haqlı çıxardan tutarlı) səbəb olmadan öz öhdəlik və borcunu yerinə yetirməyibsə, məhz bu hərəkətinə görə ona müvafiq bir cərimə/cəza tətbiq etmək olar. Burada müvafiq sözü ilə nəzərdə tutulan məna belədir: onun yaratdığı problemin misli, yəni, ona bərabər olan bir cəza.

Suala cavab verdi: Professor Abdulaziz Bayındır1

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. İstanbul Universitetinin İlahiyyat fakültəsində İslam hüququ kafedrasının müdiri. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.189 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Lizinq sistemi nədir? 16.10.14 1.126 dəfə oxundu
2 Xeyir və ziyana qatlanmadan sabit bir gəlir müqabilində şəriklik 28.05.14 1.049 dəfə oxundu
3 Bina hələ tikilməmiş mənzilləri satmaq və almaq olar? 11.02.11 1.870 dəfə oxundu
4 Alıcını bankdan kredit götürməyə istiqamətləndirmək olar? 03.01.12 1.626 dəfə oxundu
5 Pleysteyşın klub açmaq və ordan pul qazanmaq düzgündür? 17.06.12 1.805 dəfə oxundu
6 İmam-camaatın dövlətdən maaş almağı düzgündür? 22.05.13 1.604 dəfə oxundu
7 Jokey olmaq günahdır? 07.05.14 1.095 dəfə oxundu
8 Bir müsəlman McDonalds kimi yerlərdə işləyə bilər? 10.05.10 1.750 dəfə oxundu
9 Satış nümayəndəliyi alıb rəqabətə mane olmaq düzdür? 14.02.11 1.888 dəfə oxundu
10 Öz xoşu ilə işdən çıxan şəxs müavinət ala bilər? 09.01.12 1.400 dəfə oxundu
11 Müvəqqəti formada içkili bir yerdə işləmək olar? 25.06.12 1.941 dəfə oxundu
12 Söz verdiyi işi vaxtında görməyənə pul cəriməsi tətbiq etmək olar? 18.06.13 1.189 dəfə oxundu
13 Qeyri-iş günlərində işləyənlər əlavə pul almalıdırlar? 12.09.14 1.445 dəfə oxundu
14 İslam hüququnda borcunu ödəyə bilməyənin cəzası nədir? 11.05.10 1.993 dəfə oxundu
15 Faktorinq şirkətləri ilə işləmək düzdür? 29.04.11 1.727 dəfə oxundu
16 Bir şeyi tərəzidə çəkəndə tara nəzərə alınmalıdır? 10.01.12 3.732 dəfə oxundu
17 Biznes üçün kredit götürmək istəyən bir nəfərə şərik olmaq olar? 12.08.12 1.362 dəfə oxundu
18 Kredit kartı ilə qızıl alıb hissə-hissə ödəmək olar? 02.07.13 4.102 dəfə oxundu
19 Pulunu işlətmək istəyən bir insan şərikliyi necə qurmalıdır? 14.09.15 641 dəfə oxundu
20 Bankların vəkili olmaq günahdır? 20.05.14 1.014 dəfə oxundu
21 İşimə görə qadınlarla tək başına qala bilərəm? 30.04.11 1.543 dəfə oxundu
22 Səhm alqı-satqısı ilə məşğul olmaq olar? 17.01.12 1.667 dəfə oxundu
23 Qurana əsasən qadın işləyə bilər? 30.08.12 2.302 dəfə oxundu
24 Möhtəkirlərlə necə mübarizə aparmaq lazımdır? 16.12.14 914 dəfə oxundu
25 Turistlərlə alverdən sonra halallaşmaq olar? 24.06.09 1.774 dəfə oxundu
26 Bir müsəlman manekenliyi özünə peşə seçə bilər? 29.12.09 1.622 dəfə oxundu
27 Bir malın mənşəyini dəyişdirmək düzdür? 14.06.11 1.563 dəfə oxundu
28 Cümə günü İslamda istirahət günüdür, yoxsa iş günü? 23.05.11 1.553 dəfə oxundu
29 Qiyməti qızışdırmaq halaldır? 01.02.12 1.563 dəfə oxundu
30 Dövlət təşkilatına tapşırıqla işə girmək olar? 10.12.12 1.430 dəfə oxundu
31 Taksi şoferinin biədəb işlər görən kliyentlərə münasibəti necə olmalıdır? 15.08.13 1.322 dəfə oxundu
32 Komissiya haqqı 29.06.09 1.650 dəfə oxundu
33 Əgər bir insan həkimdirsə, ən yaxşı həkim olmağa çalışmalıdır? 06.01.10 1.879 dəfə oxundu
34 Pensiya almaq halaldır? 16.11.14 1.199 dəfə oxundu
35 Əmtəə birjasında iş görmək halaldır? 28.04.11 1.831 dəfə oxundu
36 Faizlə işləyən bankla faizsiz iş görmək olar? 03.02.12 1.656 dəfə oxundu
37 Hədislərə əsasən elektronik satış əməliyyatı düzgündür? 20.01.13 1.207 dəfə oxundu
38 Bir vəkil müvəkkilinin faizli əməliyyatları üçün vəkillik edə bilər? 15.05.15 716 dəfə oxundu
39 İşsizlik və müavinət 29.06.09 1.737 dəfə oxundu
40 Ehtiyacı olmadığı halda müavinət üçün müraciət etmək 08.07.14 1.338 dəfə oxundu
41 Dində mühasib olmağa necə baxılır? 30.07.10 1.972 dəfə oxundu
42 İş yerində dinə zidd söhbətlər olduqda nə etmək lazımdır? 28.07.11 1.695 dəfə oxundu
43 Haram olan bir şeyi istehsal etmək və satmaq olar? 06.02.12 1.747 dəfə oxundu
44 Nahaq yerə alınan malı qaytarmaq üçün rüşvət vermək günahdır? 26.01.13 1.241 dəfə oxundu
45 Bir müsəlmanın qalstuk taxması doğrudur? 19.10.16 417 dəfə oxundu
46 Akvariumda balıq saxlamaq 29.06.09 5.778 dəfə oxundu
47 Allah ruzini öz istədiyinə verir, yoxsa çalışana? 15.04.14 1.399 dəfə oxundu
48 Satılan malın bütün xüsusiyyətlərini alıcıya bildirmək lazımdır? 05.01.12 1.542 dəfə oxundu
49 Maaş çox ola-ola minimum əmək haqqı kimi göstərmək 06.07.14 1.419 dəfə oxundu
50 Vəzifə başında olan dövləq qulluqçusu kimdənsə hədiyyə ala bilər? 20.02.12 1.484 dəfə oxundu
51 Zərgərlərin bir-birinə qızıl kirayəyə verməyi düzgündür? 08.02.13 1.194 dəfə oxundu
52 İşsizlik müavinəti 24.06.09 1.961 dəfə oxundu
53 Tütün fabrikində işləmək günahdır? 19.03.10 1.776 dəfə oxundu
54 Ziyana da şərik olmadan şəriklik etmək olar? 26.11.10 1.591 dəfə oxundu
55 Əks cinsi masaj eləmək olar? 21.09.11 2.815 dəfə oxundu
56 Lyoness sistemindən pul qazanmaq olar? 13.07.11 1.836 dəfə oxundu
57 Zərgərdən qızıl borcu almağın şərtləri nədir? 28.02.13 1.334 dəfə oxundu
58 Pensiya və əlavə iş 24.06.09 1.738 dəfə oxundu
59 Şadlıq sarayı işlətmək dini cəhətdən düzgündür? 19.03.10 1.824 dəfə oxundu
60 Qızılı satan kimi aşağı qiymətlə təzədən almaq düzgündür? 17.12.10 3.050 dəfə oxundu
61 Sabit bir xeyir götürmək üçün pulumu zərgərə verə bilərəm? 26.09.11 1.523 dəfə oxundu
62 Forex sistemi ilə valyuta alıb satmaq düzgündür? 27.04.10 2.691 dəfə oxundu
63 Tenderi qabaqcadan müəyyənləşdirilən şirkətə vermək düzgündür? 06.03.13 1.062 dəfə oxundu
64 Həkimlər müalicə edə bilmədikləri xəstədən pul ala bilərlər? 29.06.09 1.701 dəfə oxundu
65 Başqasının yerinə növbəyə çıxmaq düzgündür? 19.03.10 1.455 dəfə oxundu
66 Şəriklərdən birinin öz mayasına təminat istəməyi düzdür? 14.01.11 1.446 dəfə oxundu
67 Ev alqı-satqısı ilə məşğul olmaq haramdır? 08.10.11 2.169 dəfə oxundu
68 Şəbəkə marketinqi sistemləri ilə işləmək olar? 24.02.12 1.712 dəfə oxundu
69 Qazancın halallığı üçün nəyə fikir vermək lazımdır? 10.03.13 1.479 dəfə oxundu
70 Kassa çeki kəsməmək 24.06.09 2.427 dəfə oxundu
71 Mənim bir qadın kimi qadın bərbəri işləməyim düzdür? 22.03.10 1.846 dəfə oxundu
72 İçkili yerlərin sahiblərinin Qurana əsasən hökmü nədir? 25.09.11 1.545 dəfə oxundu
73 Gecə növbəsində işləməyin dini cəhətdən bir eybi var? 20.10.11 1.539 dəfə oxundu
74 Pulu bankda faizli hesabda saxlanan şəxsin maaşı haramdır? 25.02.12 1.608 dəfə oxundu
75 Mağazanı bank və ya içki satana icarəyə vermək olar? 22.03.13 1.295 dəfə oxundu
76 İnternet klub 26.06.09 2.469 dəfə oxundu
77 Xaricdə qeyri-qanuni işləmək dini cəhətdən düzgündür? 22.03.10 1.430 dəfə oxundu
78 Qadın dükan işlədə bilər? 19.01.10 2.325 dəfə oxundu
79 Həkim özəl xəstəxanaya göndərdiyi xəstələrin sayına görə pul ala bilər? 05.12.11 1.425 dəfə oxundu
80 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.643 dəfə oxundu
81 Tender əməkdaşlarını bir şeyə qonaq etmək düzgündür? 05.04.13 1.079 dəfə oxundu
82 Çayxana və kafe 26.06.09 2.821 dəfə oxundu
83 Mən banklardan kredit götürən adamlara maşın sata bilərəm? 15.04.10 3.147 dəfə oxundu
84 Ətriyyat al-veri 24.01.11 1.861 dəfə oxundu
85 Haqsız olanı haqlı çıxardan vəkil və hakimin o biri dünyada halı necə olacaq? 08.12.11 1.701 dəfə oxundu
86 Bir gid turistləri apardığı müəssisədən komissiya haqqı ala bilər? 01.05.12 1.158 dəfə oxundu
87 Tacirlər açıq hesabla iş gördükləri vaxt əsas nəyə fikri verməlidirlər? 21.04.13 1.143 dəfə oxundu
88 İş vaxtı kənar işlərlə məşğul olmaq 17.07.14 1.308 dəfə oxundu
89 Bu rüşvətdir, yoxsa hədiyyə? 15.04.10 1.915 dəfə oxundu
90 Al-verdə 100% qazanc götürmək halaldır? 01.02.11 1.956 dəfə oxundu
91 Ruzi qazanmaq məsələsində insanın rolu nədən ibarətdir? 27.12.11 1.944 dəfə oxundu
92 Vəkilin müsadirə vaxtı polis əməkdaşına verdiyi pul halaldır? 30.05.12 1.302 dəfə oxundu
93 Bankların pensiyaçılara verdiyi təşviqi pul halaldır? 04.05.13 1.213 dəfə oxundu
94 İşdən qovulan insanların kompensasiya almaq hüquqları var? 08.03.10 2.324 dəfə oxundu
95 Dövlət qulluqçularının aldıqları maaş halaldır? 20.04.10 2.118 dəfə oxundu
96 Arendada olan mağazanın bir tərəfini arendaya vermək olar? 04.02.11 2.343 dəfə oxundu
97 İş yerində yeni il münasibətilə verilən sovqatı almaq düzdür? 30.12.11 1.390 dəfə oxundu
98 Kredit götürən müəssisədə işləyən şəxsin məvacibi haramdır? 04.06.12 1.554 dəfə oxundu
99 Bankların əhaliyə göstərdiyi xidmətlərdən istifadə etmək olar? 16.05.13 1.408 dəfə oxundu