Allahın Rəbb adı Əsmai-hüsnada nə üçün yoxdur?
Müsəlmanlar > Allah-Tanrı-Rəbb > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət Tarix: 19 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Məlumdur ki, Rəbb sözü Allahın adlarından birini bildirir. Elə isə bu söz nə üçün Əsmai-hüsnada yoxdur?

Cavab: “Sahib”, “yiyə”, “ağa”, “idarə edən”, “mürəbbi-tərbiyə edən” və “nemət əta edən” kimi mənaları olan Rəbb sözü Allahın adlarından biridir.

Bu söz Quranda Allah sözündən sonra ən çox işlədilən ilahi bir addır. Hədislərdə də Allahın adlarından biri kimi qeyd olunur.

Müsəlman dünyasında geniş yayılmış 99 Əsmai-hüsna siyahısı Əbu Hüreyrədən rəvayət olunmaqla Kütubi-sittədə təkcə Tirmizi və İbn Macənin hədis kitablarında qeyd edilir. Buxari, Müslim, Nəsai və Əhməd ibn Hənbəl isə öz əsərlərində belə bir siyahıya yer verməyiblər.

“Bir çox alim belə hesab edir ki, Əbu Hüreyrə hədisinin 2-ci hissəsindəki 99 ad mətnin orijinalında yoxdur; əslində ravi tərəfindən əlavə olunub. Eyni siyahının Buxari və Müslimdə olmaması da bununla izah edilir. Həqiqətən də, bu siyahını əsərlərinə daxil edən 2 mühəddisdən Tirmizidə qeyd edilən 25 ad İbn Macədə, onda olan 100 addan 26-sı da Tirmizidə yoxdur. 2-ci siyahıda qeyd olan adların ümumi sayı isə 125-ə çatır.

Bununla belə, Quranda qeyd edildiyi halda bu 2 rəvayətdə olmayan adlar da vardır; eyni kökdən törəyən və ya müxtəlif kökdən olmaqla yanaşı, eyni mənanı verən adlar da siyahıda var.

Bəzi alimlər məşhur hədisdə olduğu halda Quranda olmadığını müəyyən etdikləri adları oradan tamamlamağa cəhd ediblər. Bəziləri də özlərinin müəyyənləşdirdikləri meyarlara əsasən yeni təsbitlər ediblər. İbn Həcər Tirmizinin siyahısında olduğu halda Quranda olmayan adların sayını 27 kimi göstərib. O, bunların əvəzinə Qurandan eyni sayda ad tapmaqla yeni bir siyahı tərtib edib.”1

Məhz İbn Həcərin tərtib etdiyi bu siyahıda Rəbb adı Əsmai-hüsnaya daxil edilmişdir.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Bekir Topaloğlu, “Esmâ-i Hüsnâ,” Diyanet İslam Ensiklopediyası, 11-ci cild, s. 407-408; Eyni müəllif, “Rab”, eyni mənbə, 34-cü cild, s. 372. Bu əsər AMEA-nın mərkəzi kitabxanasının şərq zalında, eləcə də, BDU-nun İlahiyyat fakültəsinin kitabxanasında mövcuddur. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.808 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qeybə inanmaq nə deməkdir? 29.04.10 2.571 dəfə oxundu
2 Xeyir və şərin Allahdan olmağı barədə məlumat 12.11.11 4.233 dəfə oxundu
3 Allah elə bir daş yarada bilərmi ki, onu qaldırmağa gücü çatmasın? 06.01.12 2.006 dəfə oxundu
4 İbadət məsələsində məcburiyyət ola bilər? 08.08.13 1.409 dəfə oxundu
5 Peyğəmbərimizin ruhu hələ də bizimlə bərabərdir? 16.02.15 1.487 dəfə oxundu
6 Allahın əmrlərini tətbiq edə bilməyən siyasətçilərin məsuliyyəti nədir? 06.06.16 700 dəfə oxundu
7 Bilmədən şirkə düşən insanın halı nədir? 19.04.17 472 dəfə oxundu
8 “Sənin yanına gəlib bağışlanma istəsələrdi” ayəsi vəsiləyə dəlil deyilmi? 19.07.19 189 dəfə oxundu
9 İnsanda vəsvəsə həmişə davam edə bilər? 14.06.11 4.190 dəfə oxundu
10 İnsanın əqidəsi və ürəyi fitnə-fəsada məruz qala bilər? 07.06.10 1.783 dəfə oxundu
11 Hənif nə deməkdir? 11.07.11 2.742 dəfə oxundu
12 “Ləbbeyk ya Əli!”, “Ləbbeyk ya Hüseyn” demək nə dərəcədə doğrudur? 02.03.16 5.583 dəfə oxundu
13 “Axırıncı din İslamdır” demək düzdür? 14.08.13 1.430 dəfə oxundu
14 Münafiqləri tanımanın bir üsulu varmı? 18.02.15 1.125 dəfə oxundu
15 Yaxşı niyyətli məmurların məsuliyyətlərinin ölçüsü nədir? 15.07.16 578 dəfə oxundu
16 Samirinin görüb başqasının görmədiyi şey nədir? 01.05.17 539 dəfə oxundu
17 Müsəlman olmayan hər kəs cəhənnəmə gedəcəkmi? 04.10.19 84 dəfə oxundu
18 Dünya imtahanında müvəffəq olmaq üçün ən çox nəyə fikir vermək lazımdır? 10.08.14 1.151 dəfə oxundu
19 Edama məhkum edilən İranlı gəncin şiəliyi mühakimə edən kitabı 13.10.15 1.213 dəfə oxundu
20 Əməl imanın bir hissəsidir? 09.06.11 1.662 dəfə oxundu
21 İnsan nə vaxt məsuliyyət daşıyır? Yetkinliklə, yoxsa rüşdlə? 06.05.14 1.608 dəfə oxundu
22 Allah Öz adları ilə məxluqata təcəlli edir? 08.11.13 1.892 dəfə oxundu
23 Günah iş görən insanlar Allaha şərik qoşmuş olurmu? 19.02.15 1.231 dəfə oxundu
24 Quranda Allahdan başqasına itaət əmri varmı? 12.07.16 885 dəfə oxundu
25 Çətin vəziyyətə düşməmək üçün əqidəmizi gizlədə bilərik? 03.05.17 566 dəfə oxundu
26 Dinimizdə hansı hallarda yalan danışmağa icazə verilmişdir? 11.11.19 22 dəfə oxundu
27 Dövlət başçılarını təhqir etmənin dini bir cəzası varmı? 22.04.16 770 dəfə oxundu
28 İnsanları təkfir etmək bizim vəzifəmizdir? 28.03.16 632 dəfə oxundu
29 Şirk və küfr 14.07.11 3.683 dəfə oxundu
30 Qiblə əhlini təkfir etmək nə deməkdir? 28.02.12 1.860 dəfə oxundu
31 Zaman nədir? 11.11.13 2.148 dəfə oxundu
32 Yalan danışmağın pis olduğunu hansı təbiət hadisələrindən başa düşə bilərik? 08.03.15 1.227 dəfə oxundu
33 Qumar, faiz və zina bir ölkədə qanuni isə idarəçilərinin məsuliyyəti nədir? 18.07.16 668 dəfə oxundu
34 “Hüzurumuza ilk yaratdığımız kimi gəldiniz” ayəsini necə başa düşəcəyik? 03.07.17 256 dəfə oxundu
35 Allah şirk günahını insan tövbə etsə də, heç vaxt bağışlamır? 01.03.10 3.883 dəfə oxundu
36 Ümmətin islahı nə ilə mümkündür? 17.11.15 1.569 dəfə oxundu
37 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.119 dəfə oxundu
38 Doğru zənn etdiyimiz səhvlərdən axirətdə məsuliyyət daşıyırıqmı? 20.11.15 865 dəfə oxundu
39 İnsanda Allah inancı anadangəlmə olur, yoxsa kəsbi? 14.11.13 1.610 dəfə oxundu
40 Qiyamətə yaxın Dəccal adında bir varlıq çıxacaqmı? 15.04.16 1.671 dəfə oxundu
41 Hər hansı bir şəxs, utandığı üçün imanını və namazını gizlədə bilərmi? 26.08.16 635 dəfə oxundu
42 Allah üçün sevmək və ya qəzəblənmək nə deməkdir? 17.07.17 309 dəfə oxundu
43 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.710 dəfə oxundu
44 İman əql vasitəsilə olmalıdır? 22.11.10 1.854 dəfə oxundu
45 Məzi bulaşmış şalvarla namaz qıla bilərik? 04.01.16 3.753 dəfə oxundu
46 Hazırkı vəziyyətə görə şəriəti tətbiq etmək tez deyilmi? 26.10.15 773 dəfə oxundu
47 Teizm nə deməkdir? 18.11.13 2.077 dəfə oxundu
48 Haram ayların müasir dövrümüzdə bir hökmü varmı? 12.10.15 844 dəfə oxundu
49 Allah Təala, cəhənnəmlik olsunlar deyə insanları azdırırmı? 31.08.16 658 dəfə oxundu
50 Dövlətin dini olurmu? 07.08.17 101 dəfə oxundu
51 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.618 dəfə oxundu
52 Qeyb və qeybə iman gətirmək nə deməkdir? 25.11.10 2.686 dəfə oxundu
53 Allah haradadır? 10.08.11 4.499 dəfə oxundu
54 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.444 dəfə oxundu
55 Planlarımız alınmırsa, nə etməliyik? 15.12.13 1.780 dəfə oxundu
56 Ağlımızdan keçən şeylərdən ötrü savab və ya günah qazanırıqmı? 15.04.15 1.708 dəfə oxundu
57 Mələklər insanlara necə şəfaət edər? 02.09.16 775 dəfə oxundu
58 İnsanı kafir edən günahlar hansılardı? 27.10.17 628 dəfə oxundu
59 Allah Ərşə istiva etdi. Bu nə deməkdir? 18.12.09 2.253 dəfə oxundu
60 Ömrünü Allah yolunda keçirən bir nəfər can üstündəykən imanını itirə bilər? 25.01.11 2.324 dəfə oxundu
61 Əhli beyti sevmək imanın şərtidirmi? 25.08.15 1.781 dəfə oxundu
62 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.792 dəfə oxundu
63 Dünyanı axirətdən üstün tutmaq insanı imansız hala salır? 17.12.13 1.397 dəfə oxundu
64 Hansı hallarda günah işləyən adam kafir sayılır? 22.04.15 1.393 dəfə oxundu
65 Ərəb dilini bilmədən İslamı doğru mənbədən necə öyrənəcəyik? 09.11.16 635 dəfə oxundu
66 İmamlar xilafət davası güdmüşlərmi? 18.12.17 215 dəfə oxundu
67 Hərdən üsyan edib sonra tövbə etmək günahdır? 23.12.15 1.005 dəfə oxundu
68 İnsan öldüyü vaxt şeytan imanını almaq üçün gəlir? 26.01.11 2.929 dəfə oxundu
69 Əbu Bəkrin (r.a.) dindən dönənlərə qarşı apardığı döyüş nə qədər doğrudur? 17.04.14 1.440 dəfə oxundu
70 Valideynin etdiyi pisliklərin əvəzi uşaqlarından çıxır? 04.03.13 3.195 dəfə oxundu
71 İlah sözünü tanrı formasında tərcümə etmək düzdür? 18.12.13 1.367 dəfə oxundu
72 Qurana davranışları yönüylə insanlar neçə qrupa ayrılır? 27.04.15 930 dəfə oxundu
73 İbadətlərinə çox diqqət edən, amma rabitə quran bir adamın halı nədir? 23.12.16 507 dəfə oxundu
74 Bəzi hallarda ibadətlərə qarşı istəksiz olmaq normaldırmı? 22.12.17 169 dəfə oxundu
75 Bir insan digər birinə savab bağışlaya bilərmi və bunun sübutu varmı? 03.02.16 1.081 dəfə oxundu
76 Böyük günahlar hansılardır? Böyük günah törədən kafirdir? 31.01.11 16.645 dəfə oxundu
77 Şeytanın Allahdan qorxmağının mənası nədir? 22.09.11 2.129 dəfə oxundu
78 “Nə edək, ən münasibi belə imiş!” demək qədər inancına müvafiqdir? 07.04.13 1.807 dəfə oxundu
79 Həzrəti Adəm asi olmasaydı, insanların imtahanı necə olardı? 20.12.13 1.429 dəfə oxundu
80 Ölən şəxslər adına edilən yaxşılıqların savabı ölənə çatırmı? 04.05.15 1.185 dəfə oxundu
81 Təqva kəliməsinin mənası tam olaraq nədir? 17.02.17 417 dəfə oxundu
82 Allahdan başqa ilah və Rəbbdən başqa rəbb qəbul etmək nə deməkdir? 22.01.18 169 dəfə oxundu
83 Şeytan Allaha nə üçün üsyan etdi? Məgər şeytan ağılsız varlıqdır? 18.02.10 2.839 dəfə oxundu
84 İmanın zəifliyi, namazdan soyumaq və namaz qıla bilməmək 15.01.10 5.923 dəfə oxundu
85 Allahı mütləq mənada dərk etmək mümkündür? 13.10.11 2.121 dəfə oxundu
86 Vaxtaşırı olaraq Allahın varlığından şübhələnmək vəsvəsədir? 16.04.13 2.891 dəfə oxundu
87 Məqsədimiz Cənnət olmalıdır, yoxsa Allahın razılığı? 25.12.13 1.411 dəfə oxundu
88 İnsan düşdüyü mühitin təsirinə görə din mənimsəyir? 08.05.15 987 dəfə oxundu
89 Təqvanın ən alt və ən yüksək dərəcəsi nədir? 10.03.17 376 dəfə oxundu
90 Övliyaları ya da İmamları vasitəçi edənlərlə müşriklərin günahı eynimi? 23.04.18 331 dəfə oxundu
91 Səhv məalları oxuyub səhv fikirlərə qapılanların məsuliyyəti nədir? 28.12.15 2.814 dəfə oxundu
92 Biz müsəlmanıq. Elə isə niyə Allahdan hidayət istəyirik? 25.02.11 1.885 dəfə oxundu
93 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.809 dəfə oxundu
94 Hədislər etiqadi məsələlərdə dəlil ola bilər? 18.04.13 1.361 dəfə oxundu
95 Ədalətli olmağın mütləq şərti nədir? 12.01.14 1.751 dəfə oxundu
96 İmamət imanın şərtidir? 20.01.16 1.977 dəfə oxundu
97 Qəlbi möhrlənmiş insanların iman etməkləri mümkündür? 20.03.17 484 dəfə oxundu
98 Yanlışların arxasında olanların sayı niyə getdikcə çoxalır? 15.02.19 93 dəfə oxundu
99 İnsan özü bilmədən kafir olar? 08.08.14 1.386 dəfə oxundu
100 Biz bütün danışıqlarımızda“inşallah” deməliyik? 10.11.11 3.263 dəfə oxundu