Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.306 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.977 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.683 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.469 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.495 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.645 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.526 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.321 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.500 dəfə oxundu
9 Təsbeh 06.07.09 3.517 dəfə oxundu
10 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.152 dəfə oxundu
11 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.603 dəfə oxundu
12 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.709 dəfə oxundu
13 Vəhy 12.04.13 1.742 dəfə oxundu
14 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.287 dəfə oxundu
15 Qəndil 30.06.09 7.391 dəfə oxundu
16 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.257 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.078 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.306 dəfə oxundu
19 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.466 dəfə oxundu
20 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.909 dəfə oxundu
21 Şəfaət 08.04.10 3.050 dəfə oxundu
22 Surroqat analıq 03.02.12 4.531 dəfə oxundu
23 Təvəssül 10.06.13 2.895 dəfə oxundu
24 Donuz dərisi 02.11.09 3.140 dəfə oxundu
25 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.960 dəfə oxundu
26 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.378 dəfə oxundu
27 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.424 dəfə oxundu
28 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.119 dəfə oxundu
29 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.743 dəfə oxundu
30 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.661 dəfə oxundu
31 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.617 dəfə oxundu
32 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.307 dəfə oxundu
33 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.746 dəfə oxundu
34 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.165 dəfə oxundu
35 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.051 dəfə oxundu
36 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.403 dəfə oxundu
37 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.246 dəfə oxundu
38 Şəfaət inancı 08.02.11 2.824 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.819 dəfə oxundu
40 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.789 dəfə oxundu
41 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.717 dəfə oxundu
42 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.490 dəfə oxundu
43 Dua 25.11.10 6.600 dəfə oxundu
44 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.453 dəfə oxundu
45 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.788 dəfə oxundu
46 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.891 dəfə oxundu
47 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.572 dəfə oxundu
48 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.726 dəfə oxundu
49 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.376 dəfə oxundu
50 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.809 dəfə oxundu
51 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.430 dəfə oxundu
52 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.969 dəfə oxundu
53 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.269 dəfə oxundu
54 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.425 dəfə oxundu
55 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.462 dəfə oxundu
56 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.395 dəfə oxundu
57 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.328 dəfə oxundu
58 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.375 dəfə oxundu
59 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.366 dəfə oxundu
60 Şirk və küfr 14.07.11 3.260 dəfə oxundu
61 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.936 dəfə oxundu
62 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.905 dəfə oxundu
63 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.963 dəfə oxundu
64 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.122 dəfə oxundu
65 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.038 dəfə oxundu
66 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.808 dəfə oxundu
67 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.839 dəfə oxundu
68 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.414 dəfə oxundu
69 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.653 dəfə oxundu
70 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.599 dəfə oxundu
71 Hikmət 09.01.16 3.317 dəfə oxundu
72 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.777 dəfə oxundu
73 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.385 dəfə oxundu
74 Faiz 29.03.10 4.132 dəfə oxundu
75 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.192 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 922 dəfə oxundu
77 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.607 dəfə oxundu
78 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.380 dəfə oxundu
79 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.189 dəfə oxundu
80 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.393 dəfə oxundu
81 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.230 dəfə oxundu
82 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.032 dəfə oxundu
83 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.097 dəfə oxundu
84 Vərdişlər 10.04.10 2.532 dəfə oxundu
85 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.755 dəfə oxundu
86 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.812 dəfə oxundu
87 Qadınların döyülməsi 29.03.17 740 dəfə oxundu
88 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.620 dəfə oxundu
89 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.672 dəfə oxundu
90 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.709 dəfə oxundu
91 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.025 dəfə oxundu
92 Tağut 28.04.17 1.302 dəfə oxundu