Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.338 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.105 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.876 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.186 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.573 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.880 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.684 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.494 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.393 dəfə oxundu
9 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.840 dəfə oxundu
10 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.534 dəfə oxundu
11 Dua 25.11.10 6.878 dəfə oxundu
12 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.322 dəfə oxundu
13 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.783 dəfə oxundu
14 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.028 dəfə oxundu
15 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.741 dəfə oxundu
16 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.983 dəfə oxundu
17 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.610 dəfə oxundu
18 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.477 dəfə oxundu
19 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.437 dəfə oxundu
20 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.397 dəfə oxundu
21 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.350 dəfə oxundu
22 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.496 dəfə oxundu
23 Şirk və küfr 14.07.11 3.420 dəfə oxundu
24 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.069 dəfə oxundu
25 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.027 dəfə oxundu
26 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.058 dəfə oxundu
27 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.637 dəfə oxundu
28 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.116 dəfə oxundu
29 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.877 dəfə oxundu
30 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.000 dəfə oxundu
31 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.980 dəfə oxundu
32 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.639 dəfə oxundu
33 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.992 dəfə oxundu
34 Hikmət 09.01.16 3.900 dəfə oxundu
35 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.296 dəfə oxundu
36 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.523 dəfə oxundu
37 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.731 dəfə oxundu
38 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.389 dəfə oxundu
39 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 982 dəfə oxundu
40 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.795 dəfə oxundu
41 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.458 dəfə oxundu
42 Faiz 29.03.10 4.296 dəfə oxundu
43 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.418 dəfə oxundu
44 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.403 dəfə oxundu
45 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.127 dəfə oxundu
46 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.393 dəfə oxundu
47 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.585 dəfə oxundu
48 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.443 dəfə oxundu
49 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.944 dəfə oxundu
50 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.102 dəfə oxundu
51 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.890 dəfə oxundu
52 Vərdişlər 10.04.10 2.580 dəfə oxundu
53 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.798 dəfə oxundu
54 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.965 dəfə oxundu
55 Tağut 28.04.17 2.364 dəfə oxundu
56 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.665 dəfə oxundu
57 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.745 dəfə oxundu
58 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.955 dəfə oxundu
59 Vəhy 12.04.13 1.790 dəfə oxundu
60 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 280 dəfə oxundu
61 Təsbeh 06.07.09 3.599 dəfə oxundu
62 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.412 dəfə oxundu
63 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
64 İsra və Merac 02.04.16 1.138 dəfə oxundu
65 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.338 dəfə oxundu
66 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 412 dəfə oxundu
67 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.325 dəfə oxundu
68 Qəndil 30.06.09 7.683 dəfə oxundu
69 Şəfaət 08.04.10 3.096 dəfə oxundu
70 Surroqat analıq 03.02.12 4.710 dəfə oxundu
71 Təvəssül 10.06.13 2.997 dəfə oxundu
72 “Ən zəif ev” 09.03.18 236 dəfə oxundu
73 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.560 dəfə oxundu
74 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.582 dəfə oxundu
75 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.497 dəfə oxundu
76 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.493 dəfə oxundu
77 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.253 dəfə oxundu
78 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 323 dəfə oxundu
79 Donuz dərisi 02.11.09 3.194 dəfə oxundu
80 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.423 dəfə oxundu
81 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.574 dəfə oxundu
82 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.920 dəfə oxundu
83 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.185 dəfə oxundu
84 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.957 dəfə oxundu
85 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 42.505 dəfə oxundu
86 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.331 dəfə oxundu
87 Şəfaət inancı 08.02.11 2.858 dəfə oxundu
88 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.835 dəfə oxundu
89 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.932 dəfə oxundu
90 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.262 dəfə oxundu
91 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.423 dəfə oxundu
92 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.579 dəfə oxundu
93 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.616 dəfə oxundu
94 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.163 dəfə oxundu
95 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.997 dəfə oxundu