Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.335 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.019 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.781 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.557 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.530 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.699 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.566 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.365 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.758 dəfə oxundu
9 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.615 dəfə oxundu
10 Vərdişlər 10.04.10 2.567 dəfə oxundu
11 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.781 dəfə oxundu
12 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.710 dəfə oxundu
13 Tağut 28.04.17 2.024 dəfə oxundu
14 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.654 dəfə oxundu
15 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.734 dəfə oxundu
16 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.569 dəfə oxundu
17 Vəhy 12.04.13 1.769 dəfə oxundu
18 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 180 dəfə oxundu
19 Təsbeh 06.07.09 3.573 dəfə oxundu
20 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.365 dəfə oxundu
21 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.618 dəfə oxundu
22 İsra və Merac 02.04.16 1.127 dəfə oxundu
23 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.335 dəfə oxundu
24 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 239 dəfə oxundu
25 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.319 dəfə oxundu
26 Qəndil 30.06.09 7.569 dəfə oxundu
27 Şəfaət 08.04.10 3.088 dəfə oxundu
28 Surroqat analıq 03.02.12 4.681 dəfə oxundu
29 Təvəssül 10.06.13 2.964 dəfə oxundu
30 “Ən zəif ev” 09.03.18 198 dəfə oxundu
31 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.524 dəfə oxundu
32 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.391 dəfə oxundu
33 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.456 dəfə oxundu
34 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.472 dəfə oxundu
35 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.213 dəfə oxundu
36 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 281 dəfə oxundu
37 Donuz dərisi 02.11.09 3.170 dəfə oxundu
38 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.337 dəfə oxundu
39 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.517 dəfə oxundu
40 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.874 dəfə oxundu
41 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.178 dəfə oxundu
42 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.775 dəfə oxundu
43 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.885 dəfə oxundu
44 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.763 dəfə oxundu
45 Şəfaət inancı 08.02.11 2.847 dəfə oxundu
46 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.832 dəfə oxundu
47 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.901 dəfə oxundu
48 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.063 dəfə oxundu
49 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.419 dəfə oxundu
50 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.504 dəfə oxundu
51 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.583 dəfə oxundu
52 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.066 dəfə oxundu
53 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.993 dəfə oxundu
54 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.810 dəfə oxundu
55 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.527 dəfə oxundu
56 Dua 25.11.10 6.781 dəfə oxundu
57 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.207 dəfə oxundu
58 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.691 dəfə oxundu
59 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.019 dəfə oxundu
60 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.694 dəfə oxundu
61 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.923 dəfə oxundu
62 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.568 dəfə oxundu
63 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.475 dəfə oxundu
64 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.415 dəfə oxundu
65 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.377 dəfə oxundu
66 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.327 dəfə oxundu
67 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.482 dəfə oxundu
68 Şirk və küfr 14.07.11 3.382 dəfə oxundu
69 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.039 dəfə oxundu
70 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.995 dəfə oxundu
71 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.906 dəfə oxundu
72 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.584 dəfə oxundu
73 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.097 dəfə oxundu
74 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.864 dəfə oxundu
75 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.960 dəfə oxundu
76 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.974 dəfə oxundu
77 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.492 dəfə oxundu
78 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.944 dəfə oxundu
79 Hikmət 09.01.16 3.717 dəfə oxundu
80 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.189 dəfə oxundu
81 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.493 dəfə oxundu
82 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.702 dəfə oxundu
83 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.328 dəfə oxundu
84 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 962 dəfə oxundu
85 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.749 dəfə oxundu
86 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.444 dəfə oxundu
87 Faiz 29.03.10 4.241 dəfə oxundu
88 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.412 dəfə oxundu
89 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.389 dəfə oxundu
90 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.072 dəfə oxundu
91 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.387 dəfə oxundu
92 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.467 dəfə oxundu
93 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.281 dəfə oxundu
94 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.926 dəfə oxundu
95 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.009 dəfə oxundu