Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.133 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.128 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.460 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.393 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.325 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.175 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.114 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.924 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.475 dəfə oxundu
9 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.924 dəfə oxundu
10 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.074 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.073 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.746 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.674 dəfə oxundu
14 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.840 dəfə oxundu
15 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.625 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.835 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.672 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.401 dəfə oxundu
19 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.227 dəfə oxundu
20 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.490 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.398 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 2.647 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.011 dəfə oxundu
24 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.234 dəfə oxundu
25 Faiz 29.03.10 3.929 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.832 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 768 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.127 dəfə oxundu
29 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.248 dəfə oxundu
30 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.855 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.240 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.099 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 722 dəfə oxundu
34 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.547 dəfə oxundu
35 Vərdişlər 10.04.10 2.392 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.326 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.577 dəfə oxundu
38 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.418 dəfə oxundu
39 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.507 dəfə oxundu
40 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.533 dəfə oxundu
41 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.406 dəfə oxundu
42 Təsbeh 06.07.09 3.310 dəfə oxundu
43 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.920 dəfə oxundu
44 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.434 dəfə oxundu
45 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.805 dəfə oxundu
46 Vəhy 12.04.13 1.604 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.113 dəfə oxundu
48 Qəndil 30.06.09 7.037 dəfə oxundu
49 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.808 dəfə oxundu
50 İsra və Merac 02.04.16 849 dəfə oxundu
51 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.133 dəfə oxundu
52 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.285 dəfə oxundu
53 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.340 dəfə oxundu
54 Şəfaət 08.04.10 2.867 dəfə oxundu
55 Surroqat analıq 03.02.12 4.180 dəfə oxundu
56 Təvəssül 10.06.13 2.730 dəfə oxundu
57 Donuz dərisi 02.11.09 3.007 dəfə oxundu
58 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.545 dəfə oxundu
59 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.115 dəfə oxundu
60 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.280 dəfə oxundu
61 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.936 dəfə oxundu
62 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.459 dəfə oxundu
63 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.798 dəfə oxundu
64 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.700 dəfə oxundu
65 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.010 dəfə oxundu
66 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.571 dəfə oxundu
67 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.040 dəfə oxundu
68 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.278 dəfə oxundu
69 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.283 dəfə oxundu
70 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.023 dəfə oxundu
71 Şəfaət inancı 08.02.11 2.680 dəfə oxundu
72 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.690 dəfə oxundu
73 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.606 dəfə oxundu
74 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.559 dəfə oxundu
75 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.326 dəfə oxundu
76 Dua 25.11.10 6.228 dəfə oxundu
77 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.278 dəfə oxundu
78 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.439 dəfə oxundu
79 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.693 dəfə oxundu
80 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.382 dəfə oxundu
81 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.427 dəfə oxundu
82 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.115 dəfə oxundu
83 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.488 dəfə oxundu
84 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.968 dəfə oxundu
85 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.757 dəfə oxundu
86 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.084 dəfə oxundu
87 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.269 dəfə oxundu
88 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.331 dəfə oxundu
89 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.248 dəfə oxundu
90 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.162 dəfə oxundu