Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.390 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.224 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.127 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.399 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.641 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.015 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.838 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.615 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.413 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.127 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.461 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.968 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.856 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.546 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.104 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 324 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.953 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.622 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.087 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.856 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.115 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.135 dəfə oxundu
22 Коран и культурное развитие. 30.01.19 216 dəfə oxundu
23 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.869 dəfə oxundu
24 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.320 dəfə oxundu
25 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.826 dəfə oxundu
26 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.505 dəfə oxundu
27 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.453 dəfə oxundu
28 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.591 dəfə oxundu
29 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.424 dəfə oxundu
30 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.551 dəfə oxundu
31 Şirk və küfr 14.07.11 3.601 dəfə oxundu
32 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.193 dəfə oxundu
33 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.177 dəfə oxundu
34 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.799 dəfə oxundu
35 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.940 dəfə oxundu
36 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.198 dəfə oxundu
37 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.935 dəfə oxundu
38 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.181 dəfə oxundu
39 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.990 dəfə oxundu
40 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.131 dəfə oxundu
41 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.582 dəfə oxundu
42 Hikmət 09.01.16 4.546 dəfə oxundu
43 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.959 dəfə oxundu
44 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.641 dəfə oxundu
45 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.809 dəfə oxundu
46 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.580 dəfə oxundu
47 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.044 dəfə oxundu
48 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.985 dəfə oxundu
49 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.506 dəfə oxundu
50 Faiz 29.03.10 4.541 dəfə oxundu
51 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.450 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.637 dəfə oxundu
53 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.171 dəfə oxundu
54 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.420 dəfə oxundu
55 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.981 dəfə oxundu
56 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.274 dəfə oxundu
57 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.080 dəfə oxundu
58 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.531 dəfə oxundu
59 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.542 dəfə oxundu
60 Vərdişlər 10.04.10 2.626 dəfə oxundu
61 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.894 dəfə oxundu
62 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.759 dəfə oxundu
63 Tağut 28.04.17 3.618 dəfə oxundu
64 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.742 dəfə oxundu
65 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.780 dəfə oxundu
66 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.271 dəfə oxundu
67 Vəhy 12.04.13 1.810 dəfə oxundu
68 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 695 dəfə oxundu
69 Təsbeh 06.07.09 3.672 dəfə oxundu
70 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.626 dəfə oxundu
71 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.667 dəfə oxundu
72 İsra və Merac 02.04.16 1.203 dəfə oxundu
73 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.390 dəfə oxundu
74 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 805 dəfə oxundu
75 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.370 dəfə oxundu
76 Qəndil 30.06.09 8.001 dəfə oxundu
77 Şəfaət 08.04.10 3.192 dəfə oxundu
78 Surroqat analıq 03.02.12 4.819 dəfə oxundu
79 Təvəssül 10.06.13 3.138 dəfə oxundu
80 “Ən zəif ev” 09.03.18 355 dəfə oxundu
81 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.672 dəfə oxundu
82 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.170 dəfə oxundu
83 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.564 dəfə oxundu
84 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.601 dəfə oxundu
85 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.393 dəfə oxundu
86 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 515 dəfə oxundu
87 Donuz dərisi 02.11.09 3.268 dəfə oxundu
88 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.965 dəfə oxundu
89 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.879 dəfə oxundu
90 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.130 dəfə oxundu
91 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.205 dəfə oxundu
92 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 337 dəfə oxundu
93 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.072 dəfə oxundu
94 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 47.276 dəfə oxundu
95 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.797 dəfə oxundu
96 Şəfaət inancı 08.02.11 2.938 dəfə oxundu
97 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.857 dəfə oxundu
98 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.102 dəfə oxundu
99 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 585 dəfə oxundu