Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.406 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.289 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.305 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.770 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.686 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.058 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.886 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.644 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.677 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.292 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.289 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 8.003 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.223 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.220 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 358 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.135 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.754 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.912 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.969 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.863 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.215 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 730 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.648 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.476 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.134 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 4.081 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.708 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.171 dəfə oxundu
28 Xums nədir? 11.01.19 439 dəfə oxundu
29 Qadınların şahidliyi 14.05.09 3.007 dəfə oxundu
30 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.645 dəfə oxundu
31 Dua 25.11.10 7.131 dəfə oxundu
32 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.092 dəfə oxundu
33 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.259 dəfə oxundu
34 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.175 dəfə oxundu
35 Коран и культурное развитие. 30.01.19 240 dəfə oxundu
36 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.943 dəfə oxundu
37 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.536 dəfə oxundu
38 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.890 dəfə oxundu
39 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
40 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.463 dəfə oxundu
41 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.725 dəfə oxundu
42 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 246 dəfə oxundu
43 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.455 dəfə oxundu
44 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.571 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.683 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.241 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.242 dəfə oxundu
48 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 167 dəfə oxundu
49 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.197 dəfə oxundu
50 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.031 dəfə oxundu
51 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.248 dəfə oxundu
52 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.954 dəfə oxundu
53 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.284 dəfə oxundu
54 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.997 dəfə oxundu
55 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.377 dəfə oxundu
56 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.098 dəfə oxundu
57 Hikmət 09.01.16 4.807 dəfə oxundu
58 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.334 dəfə oxundu
59 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.677 dəfə oxundu
60 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.862 dəfə oxundu
61 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.662 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.071 dəfə oxundu
63 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.257 dəfə oxundu
64 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.539 dəfə oxundu
65 Faiz 29.03.10 4.710 dəfə oxundu
66 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.465 dəfə oxundu
67 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.658 dəfə oxundu
68 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.208 dəfə oxundu
69 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
70 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.177 dəfə oxundu
71 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.809 dəfə oxundu
72 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.132 dəfə oxundu
73 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.936 dəfə oxundu
74 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.914 dəfə oxundu
75 Vərdişlər 10.04.10 2.662 dəfə oxundu
76 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.941 dəfə oxundu
77 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.079 dəfə oxundu
78 Tağut 28.04.17 4.263 dəfə oxundu
79 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.781 dəfə oxundu
80 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.804 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 17.054 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.821 dəfə oxundu
83 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 962 dəfə oxundu
84 Təsbeh 06.07.09 3.704 dəfə oxundu
85 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.741 dəfə oxundu
86 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.686 dəfə oxundu
87 İsra və Merac 02.04.16 1.217 dəfə oxundu
88 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.406 dəfə oxundu
89 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 953 dəfə oxundu
90 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.385 dəfə oxundu
91 Qəndil 30.06.09 8.107 dəfə oxundu
92 Şəfaət 08.04.10 3.223 dəfə oxundu
93 Surroqat analıq 03.02.12 4.906 dəfə oxundu
94 Təvəssül 10.06.13 3.166 dəfə oxundu
95 “Ən zəif ev” 09.03.18 391 dəfə oxundu
96 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.742 dəfə oxundu
97 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.540 dəfə oxundu
98 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.596 dəfə oxundu
99 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.637 dəfə oxundu
100 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.445 dəfə oxundu