Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.076 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.089 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.419 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.260 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.288 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.121 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.989 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.801 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.308 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.047 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 6.984 dəfə oxundu
11 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.690 dəfə oxundu
12 İsra və Merac 02.04.16 725 dəfə oxundu
13 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.076 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.243 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.215 dəfə oxundu
16 Şəfaət 08.04.10 2.807 dəfə oxundu
17 Surroqat analıq 03.02.12 4.107 dəfə oxundu
18 Təvəssül 10.06.13 2.677 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 2.953 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.444 dəfə oxundu
21 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.044 dəfə oxundu
22 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.223 dəfə oxundu
23 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.879 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.426 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.486 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.611 dəfə oxundu
27 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.929 dəfə oxundu
28 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.534 dəfə oxundu
29 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.013 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.135 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.251 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.968 dəfə oxundu
33 Şəfaət inancı 08.02.11 2.629 dəfə oxundu
34 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.651 dəfə oxundu
35 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.557 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.523 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.283 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.146 dəfə oxundu
39 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.216 dəfə oxundu
40 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.367 dəfə oxundu
41 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.648 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.350 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.337 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.036 dəfə oxundu
45 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.409 dəfə oxundu
46 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.822 dəfə oxundu
47 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.709 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.054 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.214 dəfə oxundu
50 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.295 dəfə oxundu
51 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.218 dəfə oxundu
52 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.117 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.815 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.985 dəfə oxundu
55 Şirk və küfr 14.07.11 3.013 dəfə oxundu
56 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.697 dəfə oxundu
57 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.611 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.812 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.487 dəfə oxundu
60 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.761 dəfə oxundu
61 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.638 dəfə oxundu
62 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.227 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.181 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.435 dəfə oxundu
65 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.347 dəfə oxundu
66 Hikmət 09.01.16 2.416 dəfə oxundu
67 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 765 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.177 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 3.882 dəfə oxundu
70 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.740 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 730 dəfə oxundu
72 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 959 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.216 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.765 dəfə oxundu
75 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.209 dəfə oxundu
76 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.058 dəfə oxundu
77 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 592 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.404 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.360 dəfə oxundu
80 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.231 dəfə oxundu
81 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.494 dəfə oxundu
82 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.352 dəfə oxundu
83 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.464 dəfə oxundu
84 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.494 dəfə oxundu
85 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.295 dəfə oxundu
86 Təsbeh 06.07.09 3.253 dəfə oxundu
87 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.752 dəfə oxundu
88 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.389 dəfə oxundu
89 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.608 dəfə oxundu
90 Vəhy 12.04.13 1.564 dəfə oxundu