Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.342 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.117 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.923 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.244 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.587 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.889 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.705 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.506 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.439 dəfə oxundu
9 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.396 dəfə oxundu
10 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.672 dəfə oxundu
11 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.633 dəfə oxundu
12 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.972 dəfə oxundu
13 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.208 dəfə oxundu
14 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.047 dəfə oxundu
15 Vərdişlər 10.04.10 2.585 dəfə oxundu
16 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.813 dəfə oxundu
17 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.223 dəfə oxundu
18 Tağut 28.04.17 2.631 dəfə oxundu
19 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.689 dəfə oxundu
20 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.756 dəfə oxundu
21 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.276 dəfə oxundu
22 Vəhy 12.04.13 1.797 dəfə oxundu
23 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 343 dəfə oxundu
24 Təsbeh 06.07.09 3.616 dəfə oxundu
25 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.468 dəfə oxundu
26 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.651 dəfə oxundu
27 İsra və Merac 02.04.16 1.153 dəfə oxundu
28 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.342 dəfə oxundu
29 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 511 dəfə oxundu
30 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.332 dəfə oxundu
31 Qəndil 30.06.09 7.699 dəfə oxundu
32 Şəfaət 08.04.10 3.118 dəfə oxundu
33 Surroqat analıq 03.02.12 4.735 dəfə oxundu
34 Təvəssül 10.06.13 3.038 dəfə oxundu
35 “Ən zəif ev” 09.03.18 275 dəfə oxundu
36 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.607 dəfə oxundu
37 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.731 dəfə oxundu
38 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.511 dəfə oxundu
39 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.503 dəfə oxundu
40 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.282 dəfə oxundu
41 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 375 dəfə oxundu
42 Donuz dərisi 02.11.09 3.204 dəfə oxundu
43 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.549 dəfə oxundu
44 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.646 dəfə oxundu
45 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.961 dəfə oxundu
46 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.190 dəfə oxundu
47 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 107 dəfə oxundu
48 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.963 dəfə oxundu
49 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.156 dəfə oxundu
50 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.363 dəfə oxundu
51 Şəfaət inancı 08.02.11 2.874 dəfə oxundu
52 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.839 dəfə oxundu
53 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.967 dəfə oxundu
54 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.480 dəfə oxundu
55 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.430 dəfə oxundu
56 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.666 dəfə oxundu
57 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.649 dəfə oxundu
58 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.267 dəfə oxundu
59 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.011 dəfə oxundu
60 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.872 dəfə oxundu
61 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.574 dəfə oxundu
62 Dua 25.11.10 6.944 dəfə oxundu
63 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.461 dəfə oxundu
64 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.866 dəfə oxundu
65 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.058 dəfə oxundu
66 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.773 dəfə oxundu
67 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.059 dəfə oxundu
68 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.654 dəfə oxundu
69 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.481 dəfə oxundu
70 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.441 dəfə oxundu
71 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.438 dəfə oxundu
72 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.363 dəfə oxundu
73 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.521 dəfə oxundu
74 Şirk və küfr 14.07.11 3.462 dəfə oxundu
75 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.091 dəfə oxundu
76 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.067 dəfə oxundu
77 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.223 dəfə oxundu
78 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.696 dəfə oxundu
79 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.133 dəfə oxundu
80 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.891 dəfə oxundu
81 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.040 dəfə oxundu
82 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.981 dəfə oxundu
83 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.747 dəfə oxundu
84 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.403 dəfə oxundu
85 Hikmət 09.01.16 4.040 dəfə oxundu
86 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.455 dəfə oxundu
87 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.545 dəfə oxundu
88 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.746 dəfə oxundu
89 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.422 dəfə oxundu
90 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 989 dəfə oxundu
91 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.828 dəfə oxundu
92 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.469 dəfə oxundu
93 Faiz 29.03.10 4.345 dəfə oxundu
94 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.424 dəfə oxundu
95 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.408 dəfə oxundu
96 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.143 dəfə oxundu