Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.371 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.137 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.002 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.275 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.612 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.907 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.722 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.519 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.496 dəfə oxundu
9 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.400 dəfə oxundu
10 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.544 dəfə oxundu
11 Şirk və küfr 14.07.11 3.518 dəfə oxundu
12 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.151 dəfə oxundu
13 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.118 dəfə oxundu
14 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.477 dəfə oxundu
15 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.844 dəfə oxundu
16 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.167 dəfə oxundu
17 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.919 dəfə oxundu
18 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.103 dəfə oxundu
19 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
20 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.939 dəfə oxundu
21 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.501 dəfə oxundu
22 Hikmət 09.01.16 4.216 dəfə oxundu
23 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.713 dəfə oxundu
24 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.608 dəfə oxundu
25 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.776 dəfə oxundu
26 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.517 dəfə oxundu
27 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.028 dəfə oxundu
28 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.905 dəfə oxundu
29 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.486 dəfə oxundu
30 Faiz 29.03.10 4.453 dəfə oxundu
31 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.441 dəfə oxundu
32 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.625 dəfə oxundu
33 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.159 dəfə oxundu
34 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.401 dəfə oxundu
35 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.813 dəfə oxundu
36 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.966 dəfə oxundu
37 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.036 dəfə oxundu
38 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.363 dəfə oxundu
39 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.245 dəfə oxundu
40 Vərdişlər 10.04.10 2.600 dəfə oxundu
41 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.858 dəfə oxundu
42 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.506 dəfə oxundu
43 Tağut 28.04.17 3.094 dəfə oxundu
44 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.717 dəfə oxundu
45 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.772 dəfə oxundu
46 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.722 dəfə oxundu
47 Vəhy 12.04.13 1.807 dəfə oxundu
48 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 526 dəfə oxundu
49 Təsbeh 06.07.09 3.638 dəfə oxundu
50 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.571 dəfə oxundu
51 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.655 dəfə oxundu
52 İsra və Merac 02.04.16 1.181 dəfə oxundu
53 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.371 dəfə oxundu
54 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 631 dəfə oxundu
55 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.358 dəfə oxundu
56 Qəndil 30.06.09 7.771 dəfə oxundu
57 Şəfaət 08.04.10 3.152 dəfə oxundu
58 Surroqat analıq 03.02.12 4.784 dəfə oxundu
59 Təvəssül 10.06.13 3.100 dəfə oxundu
60 “Ən zəif ev” 09.03.18 313 dəfə oxundu
61 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.631 dəfə oxundu
62 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.933 dəfə oxundu
63 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.526 dəfə oxundu
64 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.556 dəfə oxundu
65 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.347 dəfə oxundu
66 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 449 dəfə oxundu
67 Donuz dərisi 02.11.09 3.241 dəfə oxundu
68 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.757 dəfə oxundu
69 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.763 dəfə oxundu
70 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.053 dəfə oxundu
71 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.198 dəfə oxundu
72 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 310 dəfə oxundu
73 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.975 dəfə oxundu
74 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.962 dəfə oxundu
75 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.399 dəfə oxundu
76 Şəfaət inancı 08.02.11 2.902 dəfə oxundu
77 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.849 dəfə oxundu
78 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.024 dəfə oxundu
79 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 454 dəfə oxundu
80 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.806 dəfə oxundu
81 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.443 dəfə oxundu
82 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.822 dəfə oxundu
83 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.722 dəfə oxundu
84 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.415 dəfə oxundu
85 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.065 dəfə oxundu
86 Xums nədir? 11.01.19 131 dəfə oxundu
87 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.914 dəfə oxundu
88 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.606 dəfə oxundu
89 Dua 25.11.10 7.024 dəfə oxundu
90 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.653 dəfə oxundu
91 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.997 dəfə oxundu
92 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.086 dəfə oxundu
93 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.839 dəfə oxundu
94 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.183 dəfə oxundu
95 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.764 dəfə oxundu
96 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.495 dəfə oxundu
97 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.446 dəfə oxundu
98 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.512 dəfə oxundu