Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.320 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.000 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.729 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.496 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.512 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.667 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.541 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.337 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.574 dəfə oxundu
9 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.754 dəfə oxundu
10 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.667 dəfə oxundu
11 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.660 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.830 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.821 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.847 dəfə oxundu
15 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.530 dəfə oxundu
16 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
17 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.323 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.507 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.912 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.929 dəfə oxundu
21 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.769 dəfə oxundu
22 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.500 dəfə oxundu
23 Dua 25.11.10 6.662 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.978 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.555 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.990 dəfə oxundu
27 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.614 dəfə oxundu
28 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.796 dəfə oxundu
29 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.465 dəfə oxundu
30 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.468 dəfə oxundu
31 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.408 dəfə oxundu
32 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.350 dəfə oxundu
33 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.288 dəfə oxundu
34 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.443 dəfə oxundu
35 Şirk və küfr 14.07.11 3.313 dəfə oxundu
36 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.963 dəfə oxundu
37 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.939 dəfə oxundu
38 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.601 dəfə oxundu
39 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.447 dəfə oxundu
40 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.069 dəfə oxundu
41 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.835 dəfə oxundu
42 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.887 dəfə oxundu
43 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.967 dəfə oxundu
44 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.287 dəfə oxundu
45 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.865 dəfə oxundu
46 Hikmət 09.01.16 3.473 dəfə oxundu
47 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.985 dəfə oxundu
48 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.439 dəfə oxundu
49 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.677 dəfə oxundu
50 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.253 dəfə oxundu
51 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 946 dəfə oxundu
52 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.674 dəfə oxundu
53 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.410 dəfə oxundu
54 Faiz 29.03.10 4.175 dəfə oxundu
55 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.401 dəfə oxundu
56 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.325 dəfə oxundu
57 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.053 dəfə oxundu
58 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
59 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.329 dəfə oxundu
60 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.005 dəfə oxundu
61 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.861 dəfə oxundu
62 Qadınların döyülməsi 29.03.17 853 dəfə oxundu
63 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.309 dəfə oxundu
64 Vərdişlər 10.04.10 2.551 dəfə oxundu
65 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.743 dəfə oxundu
66 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.299 dəfə oxundu
67 Tağut 28.04.17 1.607 dəfə oxundu
68 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.642 dəfə oxundu
69 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.705 dəfə oxundu
70 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.082 dəfə oxundu
71 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
72 Təsbeh 06.07.09 3.547 dəfə oxundu
73 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.252 dəfə oxundu
74 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.608 dəfə oxundu
75 İsra və Merac 02.04.16 1.102 dəfə oxundu
76 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.320 dəfə oxundu
77 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.300 dəfə oxundu
78 Qəndil 30.06.09 7.438 dəfə oxundu
79 Şəfaət 08.04.10 3.073 dəfə oxundu
80 Surroqat analıq 03.02.12 4.619 dəfə oxundu
81 Təvəssül 10.06.13 2.925 dəfə oxundu
82 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.493 dəfə oxundu
83 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.130 dəfə oxundu
84 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.412 dəfə oxundu
85 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.445 dəfə oxundu
86 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.157 dəfə oxundu
87 Donuz dərisi 02.11.09 3.156 dəfə oxundu
88 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.112 dəfə oxundu
89 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.420 dəfə oxundu
90 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.805 dəfə oxundu
91 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.174 dəfə oxundu