Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.189 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.768 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.521 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.506 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.367 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.248 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.190 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.017 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.667 dəfə oxundu
9 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.272 dəfə oxundu
10 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.532 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.458 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 2.852 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.326 dəfə oxundu
14 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.285 dəfə oxundu
15 Faiz 29.03.10 3.989 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.925 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 812 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.291 dəfə oxundu
19 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.291 dəfə oxundu
20 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.942 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.292 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.138 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 798 dəfə oxundu
24 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.678 dəfə oxundu
25 Vərdişlər 10.04.10 2.426 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.425 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.655 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 398 dəfə oxundu
29 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.485 dəfə oxundu
30 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.556 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.581 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.550 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 255 dəfə oxundu
34 Təsbeh 06.07.09 3.361 dəfə oxundu
35 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.995 dəfə oxundu
36 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.475 dəfə oxundu
37 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.057 dəfə oxundu
38 Vəhy 12.04.13 1.647 dəfə oxundu
39 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.162 dəfə oxundu
40 Qəndil 30.06.09 7.192 dəfə oxundu
41 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.913 dəfə oxundu
42 İsra və Merac 02.04.16 947 dəfə oxundu
43 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.189 dəfə oxundu
44 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.336 dəfə oxundu
45 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.488 dəfə oxundu
46 Şəfaət 08.04.10 2.924 dəfə oxundu
47 Surroqat analıq 03.02.12 4.251 dəfə oxundu
48 Təvəssül 10.06.13 2.787 dəfə oxundu
49 Donuz dərisi 02.11.09 3.040 dəfə oxundu
50 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.670 dəfə oxundu
51 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.198 dəfə oxundu
52 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.334 dəfə oxundu
53 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.989 dəfə oxundu
54 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.509 dəfə oxundu
55 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 27.306 dəfə oxundu
56 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.835 dəfə oxundu
57 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.116 dəfə oxundu
58 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.625 dəfə oxundu
59 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.077 dəfə oxundu
60 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.443 dəfə oxundu
61 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.312 dəfə oxundu
62 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.084 dəfə oxundu
63 Şəfaət inancı 08.02.11 2.721 dəfə oxundu
64 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.727 dəfə oxundu
65 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.666 dəfə oxundu
66 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.618 dəfə oxundu
67 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.373 dəfə oxundu
68 Dua 25.11.10 6.356 dəfə oxundu
69 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.332 dəfə oxundu
70 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.532 dəfə oxundu
71 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.756 dəfə oxundu
72 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.437 dəfə oxundu
73 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.519 dəfə oxundu
74 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.193 dəfə oxundu
75 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.570 dəfə oxundu
76 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.079 dəfə oxundu
77 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.840 dəfə oxundu
78 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.135 dəfə oxundu
79 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.314 dəfə oxundu
80 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.379 dəfə oxundu
81 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.292 dəfə oxundu
82 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.215 dəfə oxundu
83 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.038 dəfə oxundu
84 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.156 dəfə oxundu
85 Şirk və küfr 14.07.11 3.126 dəfə oxundu
86 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.800 dəfə oxundu
87 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.739 dəfə oxundu
88 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.881 dəfə oxundu
89 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.757 dəfə oxundu
90 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.896 dəfə oxundu
91 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.705 dəfə oxundu
92 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.497 dəfə oxundu