Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.267 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.928 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.639 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.317 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.467 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.599 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.396 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.219 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.352 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.107 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.870 dəfə oxundu
11 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.319 dəfə oxundu
12 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.402 dəfə oxundu
13 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.082 dəfə oxundu
14 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.708 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 33.085 dəfə oxundu
16 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.504 dəfə oxundu
17 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.245 dəfə oxundu
18 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.701 dəfə oxundu
19 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.138 dəfə oxundu
20 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 6.801 dəfə oxundu
21 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.375 dəfə oxundu
22 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.203 dəfə oxundu
23 Şəfaət inancı 08.02.11 2.789 dəfə oxundu
24 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.791 dəfə oxundu
25 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.751 dəfə oxundu
26 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.691 dəfə oxundu
27 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.453 dəfə oxundu
28 Dua 25.11.10 6.520 dəfə oxundu
29 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.419 dəfə oxundu
30 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.703 dəfə oxundu
31 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.851 dəfə oxundu
32 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.536 dəfə oxundu
33 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.669 dəfə oxundu
34 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.324 dəfə oxundu
35 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.709 dəfə oxundu
36 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.277 dəfə oxundu
37 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.932 dəfə oxundu
38 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.225 dəfə oxundu
39 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.395 dəfə oxundu
40 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.433 dəfə oxundu
41 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.370 dəfə oxundu
42 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.270 dəfə oxundu
43 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.223 dəfə oxundu
44 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.280 dəfə oxundu
45 Şirk və küfr 14.07.11 3.204 dəfə oxundu
46 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.893 dəfə oxundu
47 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.851 dəfə oxundu
48 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.935 dəfə oxundu
49 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.985 dəfə oxundu
50 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.996 dəfə oxundu
51 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.771 dəfə oxundu
52 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.702 dəfə oxundu
53 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.366 dəfə oxundu
54 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.608 dəfə oxundu
55 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.537 dəfə oxundu
56 Hikmət 09.01.16 3.162 dəfə oxundu
57 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.581 dəfə oxundu
58 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.353 dəfə oxundu
59 Faiz 29.03.10 4.090 dəfə oxundu
60 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.120 dəfə oxundu
61 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 887 dəfə oxundu
62 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.480 dəfə oxundu
63 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.362 dəfə oxundu
64 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.126 dəfə oxundu
65 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.366 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.207 dəfə oxundu
67 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 921 dəfə oxundu
68 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.926 dəfə oxundu
69 Vərdişlər 10.04.10 2.498 dəfə oxundu
70 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.599 dəfə oxundu
71 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.771 dəfə oxundu
72 Qadınların döyülməsi 29.03.17 600 dəfə oxundu
73 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.572 dəfə oxundu
74 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.627 dəfə oxundu
75 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.660 dəfə oxundu
76 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.868 dəfə oxundu
77 Tağut 28.04.17 1.036 dəfə oxundu
78 Təsbeh 06.07.09 3.472 dəfə oxundu
79 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.100 dəfə oxundu
80 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.579 dəfə oxundu
81 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.489 dəfə oxundu
82 Vəhy 12.04.13 1.712 dəfə oxundu
83 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.258 dəfə oxundu
84 Qəndil 30.06.09 7.348 dəfə oxundu
85 Qadının döyülməsi 07.06.10 9.108 dəfə oxundu
86 İsra və Merac 02.04.16 1.044 dəfə oxundu
87 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.267 dəfə oxundu
88 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.428 dəfə oxundu
89 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.759 dəfə oxundu
90 Şəfaət 08.04.10 3.013 dəfə oxundu
91 Surroqat analıq 03.02.12 4.448 dəfə oxundu
92 Təvəssül 10.06.13 2.859 dəfə oxundu