Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.354 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.127 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.956 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.256 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.600 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.898 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.715 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.515 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.464 dəfə oxundu
9 Donuz dərisi 02.11.09 3.221 dəfə oxundu
10 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.635 dəfə oxundu
11 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.692 dəfə oxundu
12 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.007 dəfə oxundu
13 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.194 dəfə oxundu
14 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 117 dəfə oxundu
15 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.973 dəfə oxundu
16 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 43.596 dəfə oxundu
17 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.378 dəfə oxundu
18 Şəfaət inancı 08.02.11 2.891 dəfə oxundu
19 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.843 dəfə oxundu
20 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.990 dəfə oxundu
21 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 357 dəfə oxundu
22 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.623 dəfə oxundu
23 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.437 dəfə oxundu
24 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.740 dəfə oxundu
25 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.682 dəfə oxundu
26 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.348 dəfə oxundu
27 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.041 dəfə oxundu
28 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.886 dəfə oxundu
29 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.585 dəfə oxundu
30 Dua 25.11.10 6.987 dəfə oxundu
31 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.529 dəfə oxundu
32 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.927 dəfə oxundu
33 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.072 dəfə oxundu
34 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.813 dəfə oxundu
35 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.113 dəfə oxundu
36 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.697 dəfə oxundu
37 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.489 dəfə oxundu
38 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.444 dəfə oxundu
39 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.462 dəfə oxundu
40 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.389 dəfə oxundu
41 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.530 dəfə oxundu
42 Şirk və küfr 14.07.11 3.482 dəfə oxundu
43 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.114 dəfə oxundu
44 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.096 dəfə oxundu
45 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.344 dəfə oxundu
46 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.765 dəfə oxundu
47 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.150 dəfə oxundu
48 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.903 dəfə oxundu
49 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.072 dəfə oxundu
50 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.983 dəfə oxundu
51 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.833 dəfə oxundu
52 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.455 dəfə oxundu
53 Hikmət 09.01.16 4.118 dəfə oxundu
54 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.572 dəfə oxundu
55 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.576 dəfə oxundu
56 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.758 dəfə oxundu
57 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.447 dəfə oxundu
58 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.003 dəfə oxundu
59 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.857 dəfə oxundu
60 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.476 dəfə oxundu
61 Faiz 29.03.10 4.385 dəfə oxundu
62 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.435 dəfə oxundu
63 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.422 dəfə oxundu
64 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.147 dəfə oxundu
65 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.398 dəfə oxundu
66 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.745 dəfə oxundu
67 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.764 dəfə oxundu
68 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.004 dəfə oxundu
69 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.284 dəfə oxundu
70 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.103 dəfə oxundu
71 Vərdişlər 10.04.10 2.592 dəfə oxundu
72 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.837 dəfə oxundu
73 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.358 dəfə oxundu
74 Tağut 28.04.17 2.844 dəfə oxundu
75 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.706 dəfə oxundu
76 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.766 dəfə oxundu
77 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.482 dəfə oxundu
78 Vəhy 12.04.13 1.801 dəfə oxundu
79 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 439 dəfə oxundu
80 Təsbeh 06.07.09 3.627 dəfə oxundu
81 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.490 dəfə oxundu
82 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.654 dəfə oxundu
83 İsra və Merac 02.04.16 1.161 dəfə oxundu
84 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.354 dəfə oxundu
85 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 581 dəfə oxundu
86 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.343 dəfə oxundu
87 Qəndil 30.06.09 7.719 dəfə oxundu
88 Şəfaət 08.04.10 3.127 dəfə oxundu
89 Surroqat analıq 03.02.12 4.762 dəfə oxundu
90 Təvəssül 10.06.13 3.067 dəfə oxundu
91 “Ən zəif ev” 09.03.18 292 dəfə oxundu
92 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.622 dəfə oxundu
93 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.811 dəfə oxundu
94 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.519 dəfə oxundu
95 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.524 dəfə oxundu
96 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.309 dəfə oxundu
97 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 415 dəfə oxundu