Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.381 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.145 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.056 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.297 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.621 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.916 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.746 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.521 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 19.555 dəfə oxundu
9 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.726 dəfə oxundu
10 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.775 dəfə oxundu
11 Kişinin seksuallığı 09.01.12 15.969 dəfə oxundu
12 Vəhy 12.04.13 1.809 dəfə oxundu
13 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 590 dəfə oxundu
14 Təsbeh 06.07.09 3.645 dəfə oxundu
15 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.598 dəfə oxundu
16 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.656 dəfə oxundu
17 İsra və Merac 02.04.16 1.182 dəfə oxundu
18 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.381 dəfə oxundu
19 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 698 dəfə oxundu
20 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.368 dəfə oxundu
21 Qəndil 30.06.09 7.878 dəfə oxundu
22 Şəfaət 08.04.10 3.169 dəfə oxundu
23 Surroqat analıq 03.02.12 4.801 dəfə oxundu
24 Təvəssül 10.06.13 3.121 dəfə oxundu
25 “Ən zəif ev” 09.03.18 329 dəfə oxundu
26 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.651 dəfə oxundu
27 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.033 dəfə oxundu
28 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.538 dəfə oxundu
29 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.579 dəfə oxundu
30 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.368 dəfə oxundu
31 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 475 dəfə oxundu
32 Donuz dərisi 02.11.09 3.251 dəfə oxundu
33 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.854 dəfə oxundu
34 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.804 dəfə oxundu
35 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.080 dəfə oxundu
36 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.204 dəfə oxundu
37 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 328 dəfə oxundu
38 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.979 dəfə oxundu
39 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 44.295 dəfə oxundu
40 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.444 dəfə oxundu
41 Şəfaət inancı 08.02.11 2.917 dəfə oxundu
42 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.853 dəfə oxundu
43 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.063 dəfə oxundu
44 Quranda Hicab/Başörtüsü. 24.09.18 520 dəfə oxundu
45 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 8.956 dəfə oxundu
46 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.450 dəfə oxundu
47 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.895 dəfə oxundu
48 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.779 dəfə oxundu
49 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.471 dəfə oxundu
50 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.082 dəfə oxundu
51 Xums nədir? 11.01.19 263 dəfə oxundu
52 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.934 dəfə oxundu
53 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.618 dəfə oxundu
54 Dua 25.11.10 7.056 dəfə oxundu
55 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.754 dəfə oxundu
56 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.047 dəfə oxundu
57 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.106 dəfə oxundu
58 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.854 dəfə oxundu
59 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.251 dəfə oxundu
60 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.801 dəfə oxundu
61 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.498 dəfə oxundu
62 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.447 dəfə oxundu
63 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.551 dəfə oxundu
64 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.414 dəfə oxundu
65 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.547 dəfə oxundu
66 Şirk və küfr 14.07.11 3.556 dəfə oxundu
67 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.172 dəfə oxundu
68 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.143 dəfə oxundu
69 Nişanlıların kəbini 14.05.09 11.616 dəfə oxundu
70 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.891 dəfə oxundu
71 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.189 dəfə oxundu
72 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.929 dəfə oxundu
73 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.147 dəfə oxundu
74 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.984 dəfə oxundu
75 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.018 dəfə oxundu
76 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 2.543 dəfə oxundu
77 Hikmət 09.01.16 4.405 dəfə oxundu
78 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.846 dəfə oxundu
79 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.617 dəfə oxundu
80 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.795 dəfə oxundu
81 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.544 dəfə oxundu
82 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.035 dəfə oxundu
83 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.955 dəfə oxundu
84 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.495 dəfə oxundu
85 Faiz 29.03.10 4.502 dəfə oxundu
86 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.445 dəfə oxundu
87 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.630 dəfə oxundu
88 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.165 dəfə oxundu
89 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.408 dəfə oxundu
90 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.895 dəfə oxundu
91 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.101 dəfə oxundu
92 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.060 dəfə oxundu
93 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.425 dəfə oxundu
94 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.368 dəfə oxundu
95 Vərdişlər 10.04.10 2.606 dəfə oxundu
96 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.875 dəfə oxundu
97 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 8.624 dəfə oxundu
98 Tağut 28.04.17 3.331 dəfə oxundu