Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.316 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.990 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.710 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.486 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.505 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.662 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.537 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.333 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.538 dəfə oxundu
9 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.965 dəfə oxundu
10 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.218 dəfə oxundu
11 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.833 dəfə oxundu
12 Hikmət 09.01.16 3.393 dəfə oxundu
13 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 1.875 dəfə oxundu
14 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.426 dəfə oxundu
15 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.672 dəfə oxundu
16 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.223 dəfə oxundu
17 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 936 dəfə oxundu
18 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.638 dəfə oxundu
19 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.399 dəfə oxundu
20 Faiz 29.03.10 4.148 dəfə oxundu
21 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.400 dəfə oxundu
22 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.237 dəfə oxundu
23 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.048 dəfə oxundu
24 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.383 dəfə oxundu
25 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.270 dəfə oxundu
26 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.880 dəfə oxundu
27 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.823 dəfə oxundu
28 Qadınların döyülməsi 29.03.17 806 dəfə oxundu
29 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.219 dəfə oxundu
30 Vərdişlər 10.04.10 2.544 dəfə oxundu
31 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.724 dəfə oxundu
32 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.173 dəfə oxundu
33 Tağut 28.04.17 1.466 dəfə oxundu
34 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.635 dəfə oxundu
35 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.692 dəfə oxundu
36 Kişinin seksuallığı 09.01.12 13.899 dəfə oxundu
37 Vəhy 12.04.13 1.749 dəfə oxundu
38 Təsbeh 06.07.09 3.533 dəfə oxundu
39 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.213 dəfə oxundu
40 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.605 dəfə oxundu
41 İsra və Merac 02.04.16 1.093 dəfə oxundu
42 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.316 dəfə oxundu
43 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.289 dəfə oxundu
44 Qəndil 30.06.09 7.408 dəfə oxundu
45 Şəfaət 08.04.10 3.064 dəfə oxundu
46 Surroqat analıq 03.02.12 4.580 dəfə oxundu
47 Təvəssül 10.06.13 2.906 dəfə oxundu
48 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.488 dəfə oxundu
49 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.032 dəfə oxundu
50 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.398 dəfə oxundu
51 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.436 dəfə oxundu
52 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.142 dəfə oxundu
53 Donuz dərisi 02.11.09 3.148 dəfə oxundu
54 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.050 dəfə oxundu
55 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.375 dəfə oxundu
56 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.781 dəfə oxundu
57 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.169 dəfə oxundu
58 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.746 dəfə oxundu
59 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 34.281 dəfə oxundu
60 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.644 dəfə oxundu
61 Şəfaət inancı 08.02.11 2.827 dəfə oxundu
62 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.820 dəfə oxundu
63 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.820 dəfə oxundu
64 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.312 dəfə oxundu
65 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.414 dəfə oxundu
66 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.293 dəfə oxundu
67 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.484 dəfə oxundu
68 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.859 dəfə oxundu
69 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.909 dəfə oxundu
70 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.744 dəfə oxundu
71 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.497 dəfə oxundu
72 Dua 25.11.10 6.633 dəfə oxundu
73 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.900 dəfə oxundu
74 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.498 dəfə oxundu
75 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.983 dəfə oxundu
76 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.595 dəfə oxundu
77 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.759 dəfə oxundu
78 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.427 dəfə oxundu
79 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.464 dəfə oxundu
80 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.405 dəfə oxundu
81 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.339 dəfə oxundu
82 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.282 dəfə oxundu
83 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.434 dəfə oxundu
84 Şirk və küfr 14.07.11 3.290 dəfə oxundu
85 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.952 dəfə oxundu
86 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.930 dəfə oxundu
87 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.518 dəfə oxundu
88 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.408 dəfə oxundu
89 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.052 dəfə oxundu
90 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.818 dəfə oxundu
91 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.868 dəfə oxundu