Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.328 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.008 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.757 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 12.518 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.522 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.678 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.550 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.347 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 17.632 dəfə oxundu
9 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.308 dəfə oxundu
10 Qəndil 30.06.09 7.461 dəfə oxundu
11 Şəfaət 08.04.10 3.083 dəfə oxundu
12 Surroqat analıq 03.02.12 4.659 dəfə oxundu
13 Təvəssül 10.06.13 2.942 dəfə oxundu
14 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.508 dəfə oxundu
15 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 12.273 dəfə oxundu
16 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.442 dəfə oxundu
17 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.454 dəfə oxundu
18 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.182 dəfə oxundu
19 Donuz dərisi 02.11.09 3.162 dəfə oxundu
20 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 7.223 dəfə oxundu
21 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.474 dəfə oxundu
22 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.839 dəfə oxundu
23 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.175 dəfə oxundu
24 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.759 dəfə oxundu
25 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 35.301 dəfə oxundu
26 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 8.699 dəfə oxundu
27 Şəfaət inancı 08.02.11 2.841 dəfə oxundu
28 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.826 dəfə oxundu
29 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.884 dəfə oxundu
30 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 7.832 dəfə oxundu
31 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.415 dəfə oxundu
32 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 4.411 dəfə oxundu
33 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.553 dəfə oxundu
34 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.988 dəfə oxundu
35 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.960 dəfə oxundu
36 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.792 dəfə oxundu
37 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.509 dəfə oxundu
38 Dua 25.11.10 6.726 dəfə oxundu
39 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 5.114 dəfə oxundu
40 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 8.640 dəfə oxundu
41 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.997 dəfə oxundu
42 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.659 dəfə oxundu
43 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.877 dəfə oxundu
44 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.529 dəfə oxundu
45 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.472 dəfə oxundu
46 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.412 dəfə oxundu
47 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.358 dəfə oxundu
48 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.306 dəfə oxundu
49 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.472 dəfə oxundu
50 Şirk və küfr 14.07.11 3.356 dəfə oxundu
51 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.012 dəfə oxundu
52 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.969 dəfə oxundu
53 Nişanlıların kəbini 14.05.09 10.743 dəfə oxundu
54 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 6.524 dəfə oxundu
55 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.083 dəfə oxundu
56 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.856 dəfə oxundu
57 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.924 dəfə oxundu
58 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.970 dəfə oxundu
59 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 9.398 dəfə oxundu
60 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.902 dəfə oxundu
61 Hikmət 09.01.16 3.613 dəfə oxundu
62 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 2.103 dəfə oxundu
63 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.457 dəfə oxundu
64 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.694 dəfə oxundu
65 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.290 dəfə oxundu
66 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 953 dəfə oxundu
67 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 1.714 dəfə oxundu
68 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.423 dəfə oxundu
69 Faiz 29.03.10 4.204 dəfə oxundu
70 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.406 dəfə oxundu
71 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.384 dəfə oxundu
72 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.064 dəfə oxundu
73 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.384 dəfə oxundu
74 Namazları cəm etmək 08.04.10 6.412 dəfə oxundu
75 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 7.151 dəfə oxundu
76 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.896 dəfə oxundu
77 Qadınların döyülməsi 29.03.17 924 dəfə oxundu
78 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 5.478 dəfə oxundu
79 Vərdişlər 10.04.10 2.557 dəfə oxundu
80 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.764 dəfə oxundu
81 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 7.546 dəfə oxundu
82 Tağut 28.04.17 1.831 dəfə oxundu
83 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.648 dəfə oxundu
84 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.720 dəfə oxundu
85 Kişinin seksuallığı 09.01.12 14.319 dəfə oxundu
86 Vəhy 12.04.13 1.761 dəfə oxundu
87 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 109 dəfə oxundu
88 Təsbeh 06.07.09 3.559 dəfə oxundu
89 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.317 dəfə oxundu
90 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.613 dəfə oxundu
91 İsra və Merac 02.04.16 1.116 dəfə oxundu
92 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.328 dəfə oxundu
93 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 173 dəfə oxundu