Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.018 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 5.054 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 4.387 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 11.197 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.256 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 5.086 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 4.947 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 4.747 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 15.220 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 5.976 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.216 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 3.898 dəfə oxundu
12 Şəfaət inancı 08.02.11 2.592 dəfə oxundu
13 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.624 dəfə oxundu
14 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 2.509 dəfə oxundu
15 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.503 dəfə oxundu
16 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.227 dəfə oxundu
17 Dua 25.11.10 6.056 dəfə oxundu
18 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.162 dəfə oxundu
19 Qadınların sünnəti 15.07.12 12.281 dəfə oxundu
20 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 1.592 dəfə oxundu
21 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.313 dəfə oxundu
22 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 5.270 dəfə oxundu
23 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 4.959 dəfə oxundu
24 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 4.326 dəfə oxundu
25 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 7.716 dəfə oxundu
26 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 1.635 dəfə oxundu
27 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.028 dəfə oxundu
28 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.182 dəfə oxundu
29 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.265 dəfə oxundu
30 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.182 dəfə oxundu
31 Ölüm hökmünün bərpa edilməsi nə dərəcədə doğrudur? 05.06.15 1.091 dəfə oxundu
32 Nişanlıların kəbini 14.05.09 9.696 dəfə oxundu
33 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 5.915 dəfə oxundu
34 Şirk və küfr 14.07.11 2.952 dəfə oxundu
35 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 2.657 dəfə oxundu
36 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 1.558 dəfə oxundu
37 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.785 dəfə oxundu
38 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 8.334 dəfə oxundu
39 Quranda əşyaların dili 04.07.11 13.701 dəfə oxundu
40 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.609 dəfə oxundu
41 Vəsilə nədir? 27.05.16 1.157 dəfə oxundu
42 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.140 dəfə oxundu
43 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.393 dəfə oxundu
44 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 1.318 dəfə oxundu
45 Hikmət 09.01.16 2.280 dəfə oxundu
46 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 672 dəfə oxundu
47 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.130 dəfə oxundu
48 Faiz 29.03.10 3.831 dəfə oxundu
49 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 3.631 dəfə oxundu
50 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 694 dəfə oxundu
51 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 868 dəfə oxundu
52 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.173 dəfə oxundu
53 Namazları cəm etmək 08.04.10 5.685 dəfə oxundu
54 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.176 dəfə oxundu
55 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.020 dəfə oxundu
56 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 486 dəfə oxundu
57 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 4.234 dəfə oxundu
58 Vərdişlər 10.04.10 2.322 dəfə oxundu
59 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 6.139 dəfə oxundu
60 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 3.425 dəfə oxundu
61 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.294 dəfə oxundu
62 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.426 dəfə oxundu
63 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.452 dəfə oxundu
64 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 6.165 dəfə oxundu
65 Təsbeh 06.07.09 3.205 dəfə oxundu
66 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 3.689 dəfə oxundu
67 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.364 dəfə oxundu
68 Kişinin seksuallığı 09.01.12 12.394 dəfə oxundu
69 Vəhy 12.04.13 1.540 dəfə oxundu
70 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 2.986 dəfə oxundu
71 Qəndil 30.06.09 6.929 dəfə oxundu
72 Qadının döyülməsi 07.06.10 8.572 dəfə oxundu
73 İsra və Merac 02.04.16 672 dəfə oxundu
74 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.018 dəfə oxundu
75 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.188 dəfə oxundu
76 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 11.075 dəfə oxundu
77 Şəfaət 08.04.10 2.767 dəfə oxundu
78 Surroqat analıq 03.02.12 4.044 dəfə oxundu
79 Təvəssül 10.06.13 2.623 dəfə oxundu
80 Donuz dərisi 02.11.09 2.916 dəfə oxundu
81 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 6.305 dəfə oxundu
82 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 4.991 dəfə oxundu
83 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.190 dəfə oxundu
84 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 2.832 dəfə oxundu
85 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 3.395 dəfə oxundu
86 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 26.112 dəfə oxundu
87 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 7.529 dəfə oxundu
88 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 6.821 dəfə oxundu
89 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 2.494 dəfə oxundu
90 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 1.990 dəfə oxundu