Dinlər tarixinin əhəmiyyəti
Müsəlmanlar > Dinlər tarixi > Fitvalar > Tədqiqatlar Tarix: 13 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Bir elm sahəsi kimi "dinlər tarixi" barədə məlumat verərdinizmi?

Dinlər tarixinin əhəmiyyəti

Hazırda başqa dinləri öyrənmək, onlar haqqında məlumat əldə etmək dünya görüşü ilə əlaqələndirilən məsələlərdən biridir. Ziyalı hər bir insan başqa dinlərlə bağlı məsələləri araşdırmaq və onların haqqında qısa da olsa, məlumat əldə etmək istəyir. Bunun üçün dinlər tarixini oxumaq kifayətdir. Dinlər tarixi müxtəlif dinləri, adlarını eşitdiyimiz və eşitmədiyimiz dinlər haqqında məlumat verən elm sahəsidir. Dinlər tarixi sayəsində dinlər haqqında ətraflı məlumat əldə edən insanlar dinləri asanlıqla müqayisə edə bilirlər.

Hazırda insanlar, xalqlar bir-biriləri ilə ticari, iqtisadi, siyasi, mədəni, hərbi və dini əlaqələr qururlar. Bu münasibətlərin daha yüksək səviyyədə davam etməsi üçün qarşı tərəfin dini etiqadların bilinməsi çox əhəmiyyətlidir. Dinlər arasındakı rəqabət, missioner fəaliyyətləri insanların həm öz dinlərini, həm də başqa dinləri öyrənməyə sövq edib. Bir dini müdafiə etmək üçün başqa dinləri də yaxşı bilmək lazımdır. Əks təqdirdə, nailiyyət əldə etmək mümkün deyil. Bu bütün dinlərə və həmin dinlərin mənsublarına aiddir. Hər bir din mənsubu mənsub olduğu dini daha yaxşı öyrənməyə, dərk etməyə və başqa dinlərə qarşı müdafiə etməyə əhəmiyyət verir və həmin dini ən doğru din hesab edir.

Müxtəlif dinlərə mənsub olanlar arasında dinlər tarixinə qarşı mənfi münasibət bəsləyənlər var. Bu, dindaşlarının başqa dinlərin təsiri altında qalması qorxusu ilə bağlıdır. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi başqa dinləri öyrənməklə bağlı bunları bildirir:

“Müqayisəli şəkildə dinləri öyrənməyə çox ehtiyac var. Çünki müsəlman müqayisə aparmasa, İslamın – bu kamil din vasitəsilə Allahın ona bəxş etdiyi nemətin dəyərini dərk edə bilməz…”1

Hətta bəzi yerlərdə böyük məscidlərin rəhbərləri təyin edilərkən belə şərt qoyulub: “İslamın uca həqiqətlərini göstərə bilməsi üçün müqayisəli şəkildə dinləri və dinlər tarixini bilməlidir.”2

Dinlər tarixi sahəsində ilk və əhəmiyyətli işlər görənlər müsəlman alimlər olublar. Onlar bu məsələdə Quranı özlərinə rəhbər götürüblər. Çünki Quranda başqa dinlər haqqında məlumat verilir. Müsəlmanların Quranda qeyd edilən dinlərlə əlaqəli məlumatları daha ətraflı və yaxşı öyrənib dəyərləndirmələri ancaq dinlər tarixi ilə mümkün olub. Buna görə, başqalarından fərqli olaraq heç bir müsəlman dinlər tarixinə mənfi deyil, müsbət yanaşmalıdır. İslam alimləri dinlər tarixinin əhəmiyyətini dərk edərək başqa dinlərlə yaxından maraqlanıblar. Bu marağın müxtəlif səbəbləri var:

1. İslamın yayılmasından sonra müsəlmanların hakimiyyətinə daxil olanların və ya qonşuluqdakı xalqların, millətlərin inamlarını öyrənmək ehtiyacının ortaya çıxması.

2. İslamı başqa dinə inananlar arasında yaya bilmək üçün onların inandıqları dinlərin öyrənilməsi və İslamın üstünlüklərinin göstərilməsi.

3. Müsəlmn olanlar arasında əvvəlki inamlarını qismən davam etdirənlərə həmin inamlarının İslamdan əvvələ əsaslandığı göstərmək istəyi.

4. Başqa dinlərin və məzhəblərin İslamın əsaslarını dəyişdirmək və səhv olduğu göstərmək kimi fəaliyyətlərin qarşısını almaq və həmin dinlərin səhv və nöqsanlı yönlərinin olduğunu bildirmək.

5. Quranın özündən əvvəlkiləri təsdiq etməsi, hər xalqa çatdırılmaq üçün göndərildiyini və onların İslamda olduqlarını bildirməsi şəklindəki məlumatların izah edilməsi və dəyərləndirilməsi.

6. İslamın tolerantlığının göstərilməsi və başa salınması.

7. Quranın başqa səmavi kitablarda həzrəti Muhəmmədin gələcəyinin yazılı olduğu xəbərinin tədqiq etmək və bu məsələyə başqa din mənsublarının diqqətinin cəlb etmək.

İnsanlar başqalarının inancları ilə həmişə maraqlanıblar və öyrənmək istəyiblər. Belə məlumata ilk dəfə Yunan və Roma müəlliflərində görürük. Məsələn, Heredot (b.e.ə. V əsr) araşdırdığı millətlərin dinləri haqqında da məlumat verib. Bu maraq orta əsrlərin Avropasında da mövcud idi. Ancaq başqa dinlər haqqında məlumat verən müəlliflər xristianların təsir altına düşməməsi üçün həmin dinləri pisləmək yolunu tutmuşdular. Buna son qoyan isə müsəlman müəlliflər olub.

Hazırda müasir dinlər tarixi tədqiqatlarının başlanğıcı bir əsr yarıma gedib çıxır. Əslində bu dövrü də İslam aləmi və Qərbdəki bəzi çalışmalar hazırlayıb.

MƏNBƏ: din.az (13/05/2013)

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Əbul Həsən Əli əl-Həsəni ən-Nədvi, “əl-ərkanul ərbəə”, Beyrut, 1968, səh. 8. []
  2. Aydın Taneri, “Türk devlet geleneği”, Ankara, 1981, səh. 194. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
2.399 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Təravih namazı 21.06.09 6.278 dəfə oxundu
2 Etikaf 23.06.09 5.258 dəfə oxundu
3 Qədr gecəsi 26.06.09 13.758 dəfə oxundu
4 Aypara məsələsi 22.06.09 4.678 dəfə oxundu
5 Ramazan və dualarımız 25.06.09 6.050 dəfə oxundu
6 Ramazan və Quran 27.06.09 5.883 dəfə oxundu
7 Ramazan: imkanların ayı 24.06.09 5.640 dəfə oxundu
8 Oruc: ümumi məlumat 28.06.09 20.659 dəfə oxundu
9 İftida: qadının boşanmaq hüququ 14.05.09 9.477 dəfə oxundu
10 Peyğəmbərin Həcc və Ömrə ziyarətləri 06.11.09 2.474 dəfə oxundu
11 Zikrin fəzilət və faydaları 26.11.10 5.092 dəfə oxundu
12 Kəramət nə deməkdir? 15.02.11 3.995 dəfə oxundu
13 Qadınların sünnəti 15.07.12 13.653 dəfə oxundu
14 Əsirlərə qarşı münasibət necə olmalıdır? 12.02.15 2.144 dəfə oxundu
15 Xums nədir? 11.01.19 406 dəfə oxundu
16 Qadınların şahidliyi 14.05.09 2.996 dəfə oxundu
17 Quran və müsəlmanlar 29.01.10 4.637 dəfə oxundu
18 Dua 25.11.10 7.119 dəfə oxundu
19 Quranda adam öldürməyin cəzası: QİSAS 30.03.11 6.035 dəfə oxundu
20 Əsl kafir kimdir? 21.07.12 9.216 dəfə oxundu
21 Bəni-Qureyzə əsirləri haqqında peyğəmbərimizə atılan iftira 06.03.15 2.155 dəfə oxundu
22 Коран и культурное развитие. 30.01.19 236 dəfə oxundu
23 Hicab və örtünmək (təsəttür) 14.05.09 3.919 dəfə oxundu
24 Dəlillərlə Cümə namazı 12.02.10 6.444 dəfə oxundu
25 Donuz əti və ziyanları 08.12.10 5.871 dəfə oxundu
26 Müsəlmanların qeyri-müsəlmanlarla münasibətləri 08.04.11 2.511 dəfə oxundu
27 Ekvatordan qütblərə qədər namaz vaxtları 01.08.12 2.461 dəfə oxundu
28 Ölüm hökmü: Qisas və Edam 05.06.15 1.676 dəfə oxundu
29 Oruc Kəffarəsi 24.05.19 239 dəfə oxundu
30 Hicabı qadağan edənlər 14.05.09 3.445 dəfə oxundu
31 İnsan cəsədi və avtopsiya 05.02.10 3.562 dəfə oxundu
32 Şirk və küfr 14.07.11 3.658 dəfə oxundu
33 Müsəlman cəhənnəmə gedərmi? 26.04.14 3.224 dəfə oxundu
34 Əyyub peyğəmbərin başına gələnlər. 03.08.15 2.219 dəfə oxundu
35 SÜFRƏ MÖCÜZƏSİ 16.09.19 77 dəfə oxundu
36 Nişanlıların kəbini 14.05.09 12.086 dəfə oxundu
37 Qadınlar və Cümə namazı 26.03.10 7.005 dəfə oxundu
38 Quranda əşyaların dili 04.07.11 14.229 dəfə oxundu
39 Mutəvatir hədis 28.09.12 1.948 dəfə oxundu
40 Vəsilə nədir? 27.05.16 2.258 dəfə oxundu
41 Münafiqlərin korluğu 10.04.10 1.995 dəfə oxundu
42 Valideyndən xəbərsiz kəbin 29.06.09 10.301 dəfə oxundu
43 Qurban kəsmənin Quranda dəlili varmı? 21.09.15 3.061 dəfə oxundu
44 Hikmət 09.01.16 4.723 dəfə oxundu
45 Zinadan törəyən uşağın hökmü nədir? 22.10.16 3.233 dəfə oxundu
46 Nikaha nəzarət 14.05.09 6.671 dəfə oxundu
47 Ölüdən kömək gözləmək 28.03.10 3.851 dəfə oxundu
48 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.637 dəfə oxundu
49 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (I yazı) 01.02.13 1.064 dəfə oxundu
50 Şiədə Təqiyyə/Kimliyini gizlətmək. 07.12.16 2.134 dəfə oxundu
51 Müsəlman olmayanlarla münasibətlər 01.07.09 3.530 dəfə oxundu
52 Faiz 29.03.10 4.656 dəfə oxundu
53 QÜTBÜ ƏZƏM 24.03.14 2.457 dəfə oxundu
54 Muhəmməd peyğəmbərin (s) həyatı (II yazı) 02.02.13 2.651 dəfə oxundu
55 Biblya lobilərinin İslama qarşı uzunvədəli planı 06.01.17 1.178 dəfə oxundu
56 Həccdə ticarət və ictimai fəaliyyət 01.07.09 2.425 dəfə oxundu
57 Namazları cəm etmək 08.04.10 7.119 dəfə oxundu
58 Seyyidlər kimlərdir? 16.10.11 8.644 dəfə oxundu
59 Qəza-qədər məsələsi 24.02.13 4.116 dəfə oxundu
60 Qadınların döyülməsi 29.03.17 1.790 dəfə oxundu
61 Quranda və sünnədə namaz vaxtları 11.09.14 6.816 dəfə oxundu
62 Vərdişlər 10.04.10 2.654 dəfə oxundu
63 Qurana və ənənəyə görə dindən dönmənin cəzası 03.12.14 1.920 dəfə oxundu
64 Mütə nikahı (siğə) 07.03.13 9.010 dəfə oxundu
65 Tağut 28.04.17 4.104 dəfə oxundu
66 İnsan peyğəmbər 06.07.09 3.769 dəfə oxundu
67 Allah, insan və xələf-sələf 12.04.10 2.798 dəfə oxundu
68 Kişinin seksuallığı 09.01.12 16.854 dəfə oxundu
69 Vəhy 12.04.13 1.817 dəfə oxundu
70 Əhli beyt İmamları məsumdurmu? 12.01.18 864 dəfə oxundu
71 Təsbeh 06.07.09 3.695 dəfə oxundu
72 Nəsx və daşqalaq cəzası 27.05.10 4.702 dəfə oxundu
73 Fitr sədəqəsi 20.06.09 3.685 dəfə oxundu
74 İsra və Merac 02.04.16 1.212 dəfə oxundu
75 Dinlər tarixinin əhəmiyyəti 13.05.13 2.399 dəfə oxundu
76 Hamının bildiyi Namaz. 26.01.18 917 dəfə oxundu
77 Peyğəmbər məscidində 40 vaxt namaz 03.04.11 3.379 dəfə oxundu
78 Qəndil 30.06.09 8.073 dəfə oxundu
79 Şəfaət 08.04.10 3.212 dəfə oxundu
80 Surroqat analıq 03.02.12 4.891 dəfə oxundu
81 Təvəssül 10.06.13 3.158 dəfə oxundu
82 “Ən zəif ev” 09.03.18 383 dəfə oxundu
83 Ailənin adından bir qurban 26.02.10 3.730 dəfə oxundu
84 Diş təmizliyi və intim münasibətlərlə əlaqəsi 28.07.12 13.453 dəfə oxundu
85 Qütblərdə namaz vaxtları: elmi sübut 31.01.11 5.587 dəfə oxundu
86 Piramida və şəbəkə marketinqi 24.02.12 2.619 dəfə oxundu
87 İslamda geyim ədəbi 05.06.13 3.427 dəfə oxundu
88 Yusifin köynəyi, Yaqubun gözü. 30.03.18 712 dəfə oxundu
89 Donuz dərisi 02.11.09 3.283 dəfə oxundu
90 Talaq: kişinin boşamaq hüququ 18.07.10 8.175 dəfə oxundu
91 İslamda falçılığa münasibət 27.11.10 7.981 dəfə oxundu
92 «Həzrət», «həzrəti» və «həzrətləri» ifadələri 08.03.12 3.205 dəfə oxundu
93 İudaizmdə Tanrı anlayışı 16.06.13 2.214 dəfə oxundu
94 Quran və Mədəni İnkişaf Lahiyəsi 13.07.18 354 dəfə oxundu
95 Heyzli qadının orucuna dair şübhələr 14.05.09 4.128 dəfə oxundu
96 Heyzli qadının ibadəti 24.02.10 49.635 dəfə oxundu
97 Oruc və orucun başlanğıcı 27.08.10 9.896 dəfə oxundu
98 Şəfaət inancı 08.02.11 2.966 dəfə oxundu
99 Muhəmməd peyğəmbərin dövründə notarius 31.05.12 1.862 dəfə oxundu
100 Uşaqların evləndirilməsi 26.01.15 3.167 dəfə oxundu