“İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik?
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran > Xilqət Tarix: 02 Mayıs 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Sual: İnsan sürəsinin 1-ci ayəsini bir cox məaldan oxudum. Orada zamanın başından insan, haqqında adından bəhs edilməyə dəyər bir varlıq halına gələnə qədər çox uzun bir müddət keçdi, deyə ifadə edilir. Yəni insan vardı; fəqət bəhs edilməyə dəyər bir varlıq deyildi, mənası çıxır. Mən də ağlıma müraciət etdim və belə bir məntiq irəli sürdüm: Şüur və ruh olmasa da insan var idi. Təbii olaraq onu dünya üzərində üstün edən xüsusiyyətlərdən məhrum idi. Təkamül, inkişaf artıq kim nə deyir desin bilmədiyim; ancaq ruh deyilən nəsnəyə sahib olma vəziyyətinə gətirilənə qədər vücud ancaq bir canlı idi; fəqət ruh sahibi deyildi. Nə vaxt ki insan ruha yiyələnməyə anatomik olaraq hazır hala gəldi, o vaxt ruh verildi və insanlıq macərası Allahın nizamı və ölçüsü ilə başladı. Artıq insan adından bəhs edilməyə dəyər bir varlıq halına gəldi. Mən bu ayədən belə bir məna çıxartdım. Bu fikirlərimdə səhv edirəmmi? Səhv edirəmsə bu ayəni necə başa düşməliyəm?

Cavab: İnsan sürəsindəki ayə belədir:

هَلْ أَتَى عَلَى الْإِنْسَانِ حِينٌ مِنَ الدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئًا مَذْكُورًا  إِنَّا خَلَقْنَا الْإِنْسَانَ مِنْ نُطْفَةٍ أَمْشَاجٍ نَبْتَلِيهِ فَجَعَلْنَاهُ سَمِيعًا بَصِيرًا

“İnsan məzkur (məlum) bir şey olana qədər çox zaman keçmişdir. İnsanı qarışıq bir sudan (mayalanmış yumurtadan) yaratdıq. Onu imtahan edəcəyik. Bu səbəblə onu görən və eşidən bir varlıq etdik.” (İnsan 76/1-2) “İnsan məzkur bir şey olana qədər…” sözü, “insanla əlaqəli məlumat, bilik meydana gələnə qədər” deməkdir.

Burada “şey (شَيْء)” kəliməsi mühümdür. Şey ərəbcədə “varlıq” mənasına gəlir. “ Şey (شَيْء)”in “ləm yəkun (لَمْ يَكُن )” feli ilə bərabər keçməsi də çox əhəmiyyətlidir. Çünki insanın bir varlıq olaraq ortaya çıxmasının əvvəlini bildirməkdədir.

“Şey (شَيْء)”in meydana gəlməsi,  ancaq Allahın “kün (كُنْ)” əmrinin çıxması ilə başlayar. Allah Təala bizə yaratma qanunu belə bildirir:

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئًا أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

“Bir şeyin meydana gəlməsini istədiyi zaman Onun verdiyi əmr ancaq “kun” dur. Sonra o şey meydana gəlməyə başlayır.” ( Yasin 36/82) Elə İnsan sürəsinin birinci ayəsi لَمْ يَكُن شَيْئًا مَّذْكُورًا ifadəsi “kun= ol” əmrinin verilməsindən əvvəlini bildirməkdədir.

“İnsanı qarışıq bir sudan (mayalanmış yumurtadan) yaratdıq. Onu imtahan edəcəyik. Bu səbəblə onu görən və eşidən bir varlıq etdik.” Ayəsi də “kun= ol” əmrindən sonrakı mərhələləri, yəni insanın meydana gəlmə mərhələlərini xülasələşdirir.

Ölçüləri alınmış ancaq hələ yaradılmamış olana da şey (شَيْء) deyildiyi üçün “kun= ol” əmri çıxmadan əvvəl insanın ölçülərinin alınmış olduğunu; ancaq bunun Allahdan başqa heç kimin bilmədiyini də bu ayələrdən öyrənirik.

Deməli insan, torpağın içində kişi və qadın yumurtalarının meydana gəlməsindən və mayalanmasından etibarən fərqli bir varlıqdır. İlk yaradılış, eyniylə bir bitkinin əmələ gəlməsinə oxşadılaraq belə deyilir:

“Allah sizi yerdən bir bitki kimi bitirmişdir. Sonra sizi təzədən torpağa döndərəcək və bir dəfə də eyni cür çıxaracaqdır.” (Nuh 71/17-18)

Bu ayələrə görə bu dünyada ilk insanın meydana gəlməsi, bitkinin meydana gəlməsi kimidir. Axirətdə təzədən yaradılış da yenə bitkinin yaradılışı kimi olacaqdır. Elə isə insan, hər hansı bir heyvanın insana dönməsi ilə əmələ gəlməmiş, fərqli bir varlıq olaraq yaradılmışdır.

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.582 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Məaric surəsində bəhs edilən 50000 il ifadəsinin mənası nədir? 06.04.15 1.047 dəfə oxundu
2 “Allah, insanları cəhənnəmlik olsunlar”- deyə yaratdı? 22.08.16 1.002 dəfə oxundu
3 İnsanlar Adəm və Həvvadan törənib? 24.08.16 694 dəfə oxundu
4 Qaydasız döyüş və boks kimi idman növləri ilə məşğul olmaq olarmı? 21.12.16 1.011 dəfə oxundu
5 Yaradılış qanunu uşaq yaşda olanlar üçün də qüvvədədirmi? 19.04.14 1.146 dəfə oxundu
6 Cümə günü ölənlərin bir ayrıcalığı varmı? 14.07.17 731 dəfə oxundu
7 İnsanlar Adəmin övladlarının bir-biri ilə evlənməsi nəticəsində çoxaldı? 07.08.09 3.429 dəfə oxundu
8 İnsana ruhun üflənməsi nə deməkdir? 08.01.18 362 dəfə oxundu
9 Şeytan Adəmlə Həvvanı aldatmaq üçün Cənnətə necə daxil oldu? 12.05.11 2.301 dəfə oxundu
10 İnsanla heyvan arasındakı fərq nədir? 15.01.18 594 dəfə oxundu
11 Yaradılışla əlaqədar ayələrdəki 6 gün məfhumu nəyi bildirir? 07.07.11 1.611 dəfə oxundu
12 İblis, Adəmə yoxsa Allaha səcdə etməkdən imtina etmişdi? 16.02.18 239 dəfə oxundu
13 İnsan nə isə yarada bilər? 28.12.09 2.364 dəfə oxundu
14 Adəmdən qabaq hər hansı bir bəşər olub? 26.02.18 335 dəfə oxundu
15 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.838 dəfə oxundu
16 Quranda birinci qat səma ilə qəsd edilən yer haradır? 02.03.18 165 dəfə oxundu
17 Xilqətin mənbəyi sudur, yoxsa torpaq? 03.01.13 1.365 dəfə oxundu
18 “Ən zəif ev” 09.03.18 367 dəfə oxundu
19 Adəm və Həvvadan savayı birbaşa torpaqdan xəlq edilən insan var? 05.01.13 1.556 dəfə oxundu
20 Ruzi, insanın çalışmağına bağlıdır yoxsa qədərinə? 18.06.18 389 dəfə oxundu
21 Bəşəriyyət təkcə Adəm və Həvvadan törəyib? 09.01.13 463 dəfə oxundu
22 İnsanların ruhları hələ də bizimlə bərabərdirmi? 25.03.19 151 dəfə oxundu
23 Bir nəfərin dünyaya ikicinsli gəlməyi mümkündür? 06.04.13 5.056 dəfə oxundu
24 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.582 dəfə oxundu
25 İnsanda Allah inancı anadangəlmə olur, yoxsa kəsbi? 14.11.13 1.604 dəfə oxundu