İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 26 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Siz Quranın İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə digərlərindən fərlənən bir tərcümə-məal verirsiniz. Burada belə bir sual yaranır: Görəsən, bu ayəni qədim alimlərdən indiyədək sizin kimi anlayanlar olub, ya yox?

Cavab: Bizim həmin ayəyə verdiyimiz məna aşağıdakı kimidir:

“Biz hər rəsulu (elçi) öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın izah etsin. Allah bundan sonra zəlaləti seçəni zəlil sayar, hidayəti seçəni də Öz yoluna qəbul edər. Güclü olan, düzgün qərar verən Odur.”

Biz bu ayəyə belə bir məna verdikdən sonra (üstündən 8 il keçdi) gördük ki, İmam Maturidi də eyni mənanı verib. Bu, bizi məmnun etdi. Hicri təqvimlə 333, miladi təqvimlə 944-cü ildə vəfat edən Maturidi qeyd etdiyimiz ayəni belə təfsir etmişdir:

لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ : أي يضلُّ اللّهُ مَن آثر سبب الضلال و يهدي مَن آثر سبب الذي به يهتدي ، يهدي ذلك. وقال قائلون: فيضلُّ اللّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء، هذا حكم الله أن يضل المكذبين و يهدي المصدقين. لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءً أنه يضل من آثر سبب الضلال ويهدي من يشاء، أي من آثر سبب الإهتداء.

“Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni isə hidayətə çatdırır. Bəziləri (فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ) ayəsi haqqında: “Bu, Allahın inkarçıları yoldan çıxartmağı, təsdiq edənləri də hidayətə çatdırmasına dair bir hökmdür, – deyiblər. Lakin düzgün olan bizim dediyimizdir. Yəni, Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni hidayətə çatdırır.” (MƏNBƏ: Əbu Mənsur Muhəmməd ibn Muhəmməd əl-Maturidi, Təvilatu-l-Quran, təhqiq edən Xədicə Boynukalın, Daru-l-mizan, İstanbul, 2006, 7-ci cild, s. 458.))

Hicri 425-ci ildə vəfat edən Rağib əl-İsfahani bu ayə başda olmaqla, bir çox Quran ayəsində qeyd edilən şaə felinə (شاء) bir çox kəlam aliminin əradə (اراد), yəni, istəmək mənasını veriklərini qeyd edib.1

Belə çıxır ki, bir kəlam alimi olan Maturidi Rağib əl-İsfahaninin qeyd etdiyi kəlam alimlərindən deyilmiş. Ancaq Maturididən sonra gələn və Maturidiyyə cərəyanına mənsub olan kəlamçı alimlər onun əksinə, müvafiq kəlməyə “iradə” (istəmək) mənası veriblər. Bu isə çox təəccüb doğurucu və ibrətamiz bir haldır.

Türkiyə Din İşləri Təşkilatının Quran məal-tərcüməsində qeyd edilən ayəyə belə məna verilib:

“Biz hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara (Allahın əmrlərini) yaxşıca izah etsin. Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, mütləq güc sahibidir, hökm və hikmət sahibidir.”

Türkiyə Diyanət Vəqfi isə bu ayəni aşağıdakı kimi tərcümə edib:

“(Allahın əmrlərini) onlara yaxşıca izah etsin deyə, hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik. Artıq Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola salır. Çünki O, güc və hikmət sahibidir.”

Yenə eyni qurum tərəfindən nəşr edilən Quran Yolu adlı təfsir kitabında isə belə deyilir:

“İstisnasız olaraq hər peyğəmbəri öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın başa salsın. Bundan sonra Allah istədiyini zəlalətdə saxlayır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, güclüdür, hikmət sahibidir.”

İslam alimlərindən biri olan Elmalılı Hamdi Yazır-ın eyni ayəyə verdiyi məna isə belədir:

“Və biz hər göndərdiyimiz rəsulu ancaq öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara yaxşı bəyan etsin. Sonra da Allah istədiyini zəlalətdə qoyur, istədiyini də hidayətə çatdırır. Və elə Əziz Həkimdir O.”

Bu məqamda ortaya çox mühüm bir sual çıxır: Allah Öz istədiyini düzgün yola, istədiyini də zəlalətə gətitirsə, o halda nə üçün elçi göndərir? Belə bir vəziyyətdə həmin elçinin o cəmiyyətin dili ilə nəyi isə izah etməyinin nə mənası qalır? Bu cür mənasız bir işi düzgün qərar verən Allaha yaraşdırmaq mümkündürmü? İçində ciddi surətdə ziddiyyətlər olan bir kəlam (söz) Allaha məxsus ola bilərmi?

Qeyd edək ki, Hənəfi məzhəbindən olanlar özlərini Maturidi məzhəbinə mənsub hesab edirlər. Məlum olduğu kimi, məzhəblərin tarix boyu əsas xətdən ciddi surətdə uzaqlaşdırılması Quran məna-tərcümələrini belə, mənasız hala gətirib çıxarmışdır.

Yeri gəlmişkən, bu məsələ ilə bağlı ətraflı məlumat almaq istəyənlər aşağıdakı keçidə müraciət edə bilərlər:

http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/471.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Rağib əl-İsfahani, əl-Müfrədat, ş-y-ə bəndi. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.702 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.163 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.177 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.272 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 3.099 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.640 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.714 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.885 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 2.084 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.758 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.359 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.436 dəfə oxundu
12 “Qurandan din öyrənilməz” deyən din xadimlərinin hökmü nədir? 30.07.18 152 dəfə oxundu
13 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.336 dəfə oxundu
14 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.029 dəfə oxundu
15 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.027 dəfə oxundu
16 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.701 dəfə oxundu
17 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.104 dəfə oxundu
18 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.226 dəfə oxundu
19 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.688 dəfə oxundu
20 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.634 dəfə oxundu
21 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.301 dəfə oxundu
22 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.371 dəfə oxundu
23 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.223 dəfə oxundu
24 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.907 dəfə oxundu
25 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.163 dəfə oxundu
26 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.567 dəfə oxundu
27 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
28 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.078 dəfə oxundu
29 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.839 dəfə oxundu
30 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
31 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.183 dəfə oxundu
32 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.841 dəfə oxundu
33 Zaman nədir? 11.11.13 2.053 dəfə oxundu
34 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 511 dəfə oxundu
35 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.008 dəfə oxundu
36 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.629 dəfə oxundu
37 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.681 dəfə oxundu
38 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.253 dəfə oxundu
39 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.958 dəfə oxundu
40 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.203 dəfə oxundu
41 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.760 dəfə oxundu
42 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.128 dəfə oxundu
43 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.491 dəfə oxundu
44 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.548 dəfə oxundu
45 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 891 dəfə oxundu
46 Quranın zikr olması 05.07.09 3.202 dəfə oxundu
47 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.431 dəfə oxundu
48 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.522 dəfə oxundu
49 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.040 dəfə oxundu
50 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.151 dəfə oxundu
51 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.212 dəfə oxundu
52 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.675 dəfə oxundu
53 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.530 dəfə oxundu
54 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.761 dəfə oxundu
55 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.974 dəfə oxundu
56 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 345 dəfə oxundu
57 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.421 dəfə oxundu
58 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.166 dəfə oxundu
59 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.197 dəfə oxundu
60 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.229 dəfə oxundu
61 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.883 dəfə oxundu
62 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.293 dəfə oxundu
63 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.787 dəfə oxundu
64 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.576 dəfə oxundu
65 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.879 dəfə oxundu
66 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.343 dəfə oxundu
67 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 260 dəfə oxundu
68 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.229 dəfə oxundu
69 Şəfaət 08.04.10 3.124 dəfə oxundu
70 Nəsx və izahı 26.05.10 3.886 dəfə oxundu
71 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.765 dəfə oxundu
72 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.074 dəfə oxundu
73 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.648 dəfə oxundu
74 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.430 dəfə oxundu
75 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.586 dəfə oxundu
76 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.639 dəfə oxundu
77 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.552 dəfə oxundu
78 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 266 dəfə oxundu
79 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.356 dəfə oxundu
80 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.201 dəfə oxundu
81 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.430 dəfə oxundu
82 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.466 dəfə oxundu
83 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.746 dəfə oxundu
84 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.749 dəfə oxundu
85 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.791 dəfə oxundu
86 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.714 dəfə oxundu
87 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.073 dəfə oxundu
88 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.702 dəfə oxundu
89 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.943 dəfə oxundu
90 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 569 dəfə oxundu
91 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.141 dəfə oxundu
92 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.092 dəfə oxundu
93 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.865 dəfə oxundu
94 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 888 dəfə oxundu
95 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.498 dəfə oxundu
96 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.746 dəfə oxundu
97 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.655 dəfə oxundu
98 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.669 dəfə oxundu
99 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.833 dəfə oxundu
100 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.050 dəfə oxundu