İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 26 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Siz Quranın İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə digərlərindən fərlənən bir tərcümə-məal verirsiniz. Burada belə bir sual yaranır: Görəsən, bu ayəni qədim alimlərdən indiyədək sizin kimi anlayanlar olub, ya yox?

Cavab: Bizim həmin ayəyə verdiyimiz məna aşağıdakı kimidir:

“Biz hər rəsulu (elçi) öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın izah etsin. Allah bundan sonra zəlaləti seçəni zəlil sayar, hidayəti seçəni də Öz yoluna qəbul edər. Güclü olan, düzgün qərar verən Odur.”

Biz bu ayəyə belə bir məna verdikdən sonra (üstündən 8 il keçdi) gördük ki, İmam Maturidi də eyni mənanı verib. Bu, bizi məmnun etdi. Hicri təqvimlə 333, miladi təqvimlə 944-cü ildə vəfat edən Maturidi qeyd etdiyimiz ayəni belə təfsir etmişdir:

لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ : أي يضلُّ اللّهُ مَن آثر سبب الضلال و يهدي مَن آثر سبب الذي به يهتدي ، يهدي ذلك. وقال قائلون: فيضلُّ اللّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء، هذا حكم الله أن يضل المكذبين و يهدي المصدقين. لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءً أنه يضل من آثر سبب الضلال ويهدي من يشاء، أي من آثر سبب الإهتداء.

“Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni isə hidayətə çatdırır. Bəziləri (فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ) ayəsi haqqında: “Bu, Allahın inkarçıları yoldan çıxartmağı, təsdiq edənləri də hidayətə çatdırmasına dair bir hökmdür, – deyiblər. Lakin düzgün olan bizim dediyimizdir. Yəni, Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni hidayətə çatdırır.” (MƏNBƏ: Əbu Mənsur Muhəmməd ibn Muhəmməd əl-Maturidi, Təvilatu-l-Quran, təhqiq edən Xədicə Boynukalın, Daru-l-mizan, İstanbul, 2006, 7-ci cild, s. 458.))

Hicri 425-ci ildə vəfat edən Rağib əl-İsfahani bu ayə başda olmaqla, bir çox Quran ayəsində qeyd edilən şaə felinə (شاء) bir çox kəlam aliminin əradə (اراد), yəni, istəmək mənasını veriklərini qeyd edib.1

Belə çıxır ki, bir kəlam alimi olan Maturidi Rağib əl-İsfahaninin qeyd etdiyi kəlam alimlərindən deyilmiş. Ancaq Maturididən sonra gələn və Maturidiyyə cərəyanına mənsub olan kəlamçı alimlər onun əksinə, müvafiq kəlməyə “iradə” (istəmək) mənası veriblər. Bu isə çox təəccüb doğurucu və ibrətamiz bir haldır.

Türkiyə Din İşləri Təşkilatının Quran məal-tərcüməsində qeyd edilən ayəyə belə məna verilib:

“Biz hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara (Allahın əmrlərini) yaxşıca izah etsin. Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, mütləq güc sahibidir, hökm və hikmət sahibidir.”

Türkiyə Diyanət Vəqfi isə bu ayəni aşağıdakı kimi tərcümə edib:

“(Allahın əmrlərini) onlara yaxşıca izah etsin deyə, hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik. Artıq Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola salır. Çünki O, güc və hikmət sahibidir.”

Yenə eyni qurum tərəfindən nəşr edilən Quran Yolu adlı təfsir kitabında isə belə deyilir:

“İstisnasız olaraq hər peyğəmbəri öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın başa salsın. Bundan sonra Allah istədiyini zəlalətdə saxlayır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, güclüdür, hikmət sahibidir.”

İslam alimlərindən biri olan Elmalılı Hamdi Yazır-ın eyni ayəyə verdiyi məna isə belədir:

“Və biz hər göndərdiyimiz rəsulu ancaq öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara yaxşı bəyan etsin. Sonra da Allah istədiyini zəlalətdə qoyur, istədiyini də hidayətə çatdırır. Və elə Əziz Həkimdir O.”

Bu məqamda ortaya çox mühüm bir sual çıxır: Allah Öz istədiyini düzgün yola, istədiyini də zəlalətə gətitirsə, o halda nə üçün elçi göndərir? Belə bir vəziyyətdə həmin elçinin o cəmiyyətin dili ilə nəyi isə izah etməyinin nə mənası qalır? Bu cür mənasız bir işi düzgün qərar verən Allaha yaraşdırmaq mümkündürmü? İçində ciddi surətdə ziddiyyətlər olan bir kəlam (söz) Allaha məxsus ola bilərmi?

Qeyd edək ki, Hənəfi məzhəbindən olanlar özlərini Maturidi məzhəbinə mənsub hesab edirlər. Məlum olduğu kimi, məzhəblərin tarix boyu əsas xətdən ciddi surətdə uzaqlaşdırılması Quran məna-tərcümələrini belə, mənasız hala gətirib çıxarmışdır.

Yeri gəlmişkən, bu məsələ ilə bağlı ətraflı məlumat almaq istəyənlər aşağıdakı keçidə müraciət edə bilərlər:

http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/471.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Rağib əl-İsfahani, əl-Müfrədat, ş-y-ə bəndi. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.730 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.245 dəfə oxundu
2 Şəfaət 08.04.10 3.158 dəfə oxundu
3 Nəsx və izahı 26.05.10 3.917 dəfə oxundu
4 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.788 dəfə oxundu
5 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.142 dəfə oxundu
6 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.659 dəfə oxundu
7 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.437 dəfə oxundu
8 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.590 dəfə oxundu
9 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.662 dəfə oxundu
10 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.555 dəfə oxundu
11 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 268 dəfə oxundu
12 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.379 dəfə oxundu
13 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.233 dəfə oxundu
14 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.753 dəfə oxundu
15 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.496 dəfə oxundu
16 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.754 dəfə oxundu
17 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.755 dəfə oxundu
18 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.799 dəfə oxundu
19 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.722 dəfə oxundu
20 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.129 dəfə oxundu
21 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.730 dəfə oxundu
22 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.966 dəfə oxundu
23 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 638 dəfə oxundu
24 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.160 dəfə oxundu
25 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.405 dəfə oxundu
26 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.004 dəfə oxundu
27 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 918 dəfə oxundu
28 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.553 dəfə oxundu
29 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.760 dəfə oxundu
30 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.661 dəfə oxundu
31 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.711 dəfə oxundu
32 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.860 dəfə oxundu
33 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.094 dəfə oxundu
34 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.840 dəfə oxundu
35 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 478 dəfə oxundu
36 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.037 dəfə oxundu
37 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.438 dəfə oxundu
38 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.488 dəfə oxundu
39 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.727 dəfə oxundu
40 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.721 dəfə oxundu
41 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.950 dəfə oxundu
42 Təbbət surəsi 11.07.11 3.481 dəfə oxundu
43 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.038 dəfə oxundu
44 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.814 dəfə oxundu
45 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.379 dəfə oxundu
46 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.892 dəfə oxundu
47 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 448 dəfə oxundu
48 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 20.188 dəfə oxundu
49 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.367 dəfə oxundu
50 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 2.732 dəfə oxundu
51 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.712 dəfə oxundu
52 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.118 dəfə oxundu
53 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 5.879 dəfə oxundu
54 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.381 dəfə oxundu
55 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.671 dəfə oxundu
56 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 5.380 dəfə oxundu
57 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.473 dəfə oxundu
58 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.522 dəfə oxundu
59 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 232 dəfə oxundu
60 Adəm və İblis 05.07.09 2.491 dəfə oxundu
61 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.245 dəfə oxundu
62 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.425 dəfə oxundu
63 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.132 dəfə oxundu
64 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 5.598 dəfə oxundu
65 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.701 dəfə oxundu
66 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.082 dəfə oxundu
67 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.499 dəfə oxundu
68 Qureyş surəsi 28.07.12 2.601 dəfə oxundu
69 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.759 dəfə oxundu
70 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.339 dəfə oxundu
71 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 233 dəfə oxundu
72 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.102 dəfə oxundu
73 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.674 dəfə oxundu
74 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.696 dəfə oxundu
75 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.773 dəfə oxundu
76 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 4.824 dəfə oxundu
77 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.413 dəfə oxundu
78 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.202 dəfə oxundu
79 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.774 dəfə oxundu
80 Nas surəsi 29.07.12 5.028 dəfə oxundu
81 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 188 dəfə oxundu
82 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.639 dəfə oxundu
83 Təhrif nədir? 13.11.17 120 dəfə oxundu
84 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.272 dəfə oxundu
85 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.332 dəfə oxundu
86 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.327 dəfə oxundu
87 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.600 dəfə oxundu
88 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.226 dəfə oxundu
89 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.792 dəfə oxundu
90 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.894 dəfə oxundu
91 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.843 dəfə oxundu
92 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.868 dəfə oxundu
93 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.568 dəfə oxundu
94 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.159 dəfə oxundu
95 Qurandan üz çevirənlərə şeytan ürcah olurmu? 16.04.18 145 dəfə oxundu
96 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 15.270 dəfə oxundu
97 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.559 dəfə oxundu
98 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.994 dəfə oxundu
99 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 4.094 dəfə oxundu
100 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.842 dəfə oxundu