İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 26 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Siz Quranın İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə digərlərindən fərlənən bir tərcümə-məal verirsiniz. Burada belə bir sual yaranır: Görəsən, bu ayəni qədim alimlərdən indiyədək sizin kimi anlayanlar olub, ya yox?

Cavab: Bizim həmin ayəyə verdiyimiz məna aşağıdakı kimidir:

“Biz hər rəsulu (elçi) öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın izah etsin. Allah bundan sonra zəlaləti seçəni zəlil sayar, hidayəti seçəni də Öz yoluna qəbul edər. Güclü olan, düzgün qərar verən Odur.”

Biz bu ayəyə belə bir məna verdikdən sonra (üstündən 8 il keçdi) gördük ki, İmam Maturidi də eyni mənanı verib. Bu, bizi məmnun etdi. Hicri təqvimlə 333, miladi təqvimlə 944-cü ildə vəfat edən Maturidi qeyd etdiyimiz ayəni belə təfsir etmişdir:

لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ : أي يضلُّ اللّهُ مَن آثر سبب الضلال و يهدي مَن آثر سبب الذي به يهتدي ، يهدي ذلك. وقال قائلون: فيضلُّ اللّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء، هذا حكم الله أن يضل المكذبين و يهدي المصدقين. لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءً أنه يضل من آثر سبب الضلال ويهدي من يشاء، أي من آثر سبب الإهتداء.

“Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni isə hidayətə çatdırır. Bəziləri (فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ) ayəsi haqqında: “Bu, Allahın inkarçıları yoldan çıxartmağı, təsdiq edənləri də hidayətə çatdırmasına dair bir hökmdür, – deyiblər. Lakin düzgün olan bizim dediyimizdir. Yəni, Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni hidayətə çatdırır.” (MƏNBƏ: Əbu Mənsur Muhəmməd ibn Muhəmməd əl-Maturidi, Təvilatu-l-Quran, təhqiq edən Xədicə Boynukalın, Daru-l-mizan, İstanbul, 2006, 7-ci cild, s. 458.))

Hicri 425-ci ildə vəfat edən Rağib əl-İsfahani bu ayə başda olmaqla, bir çox Quran ayəsində qeyd edilən şaə felinə (شاء) bir çox kəlam aliminin əradə (اراد), yəni, istəmək mənasını veriklərini qeyd edib.1

Belə çıxır ki, bir kəlam alimi olan Maturidi Rağib əl-İsfahaninin qeyd etdiyi kəlam alimlərindən deyilmiş. Ancaq Maturididən sonra gələn və Maturidiyyə cərəyanına mənsub olan kəlamçı alimlər onun əksinə, müvafiq kəlməyə “iradə” (istəmək) mənası veriblər. Bu isə çox təəccüb doğurucu və ibrətamiz bir haldır.

Türkiyə Din İşləri Təşkilatının Quran məal-tərcüməsində qeyd edilən ayəyə belə məna verilib:

“Biz hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara (Allahın əmrlərini) yaxşıca izah etsin. Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, mütləq güc sahibidir, hökm və hikmət sahibidir.”

Türkiyə Diyanət Vəqfi isə bu ayəni aşağıdakı kimi tərcümə edib:

“(Allahın əmrlərini) onlara yaxşıca izah etsin deyə, hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik. Artıq Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola salır. Çünki O, güc və hikmət sahibidir.”

Yenə eyni qurum tərəfindən nəşr edilən Quran Yolu adlı təfsir kitabında isə belə deyilir:

“İstisnasız olaraq hər peyğəmbəri öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın başa salsın. Bundan sonra Allah istədiyini zəlalətdə saxlayır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, güclüdür, hikmət sahibidir.”

İslam alimlərindən biri olan Elmalılı Hamdi Yazır-ın eyni ayəyə verdiyi məna isə belədir:

“Və biz hər göndərdiyimiz rəsulu ancaq öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara yaxşı bəyan etsin. Sonra da Allah istədiyini zəlalətdə qoyur, istədiyini də hidayətə çatdırır. Və elə Əziz Həkimdir O.”

Bu məqamda ortaya çox mühüm bir sual çıxır: Allah Öz istədiyini düzgün yola, istədiyini də zəlalətə gətitirsə, o halda nə üçün elçi göndərir? Belə bir vəziyyətdə həmin elçinin o cəmiyyətin dili ilə nəyi isə izah etməyinin nə mənası qalır? Bu cür mənasız bir işi düzgün qərar verən Allaha yaraşdırmaq mümkündürmü? İçində ciddi surətdə ziddiyyətlər olan bir kəlam (söz) Allaha məxsus ola bilərmi?

Qeyd edək ki, Hənəfi məzhəbindən olanlar özlərini Maturidi məzhəbinə mənsub hesab edirlər. Məlum olduğu kimi, məzhəblərin tarix boyu əsas xətdən ciddi surətdə uzaqlaşdırılması Quran məna-tərcümələrini belə, mənasız hala gətirib çıxarmışdır.

Yeri gəlmişkən, bu məsələ ilə bağlı ətraflı məlumat almaq istəyənlər aşağıdakı keçidə müraciət edə bilərlər:

http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/471.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. Rağib əl-İsfahani, əl-Müfrədat, ş-y-ə bəndi. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.777 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.725 dəfə oxundu
2 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.211 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.478 dəfə oxundu
4 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.316 dəfə oxundu
5 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.925 dəfə oxundu
6 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.391 dəfə oxundu
7 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.821 dəfə oxundu
8 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.314 dəfə oxundu
9 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.922 dəfə oxundu
10 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.364 dəfə oxundu
11 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 278 dəfə oxundu
12 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.309 dəfə oxundu
13 Şəfaət 08.04.10 3.219 dəfə oxundu
14 Nəsx və izahı 26.05.10 3.994 dəfə oxundu
15 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.817 dəfə oxundu
16 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.302 dəfə oxundu
17 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.676 dəfə oxundu
18 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.445 dəfə oxundu
19 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.601 dəfə oxundu
20 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.699 dəfə oxundu
21 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.572 dəfə oxundu
22 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 286 dəfə oxundu
23 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.427 dəfə oxundu
24 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.301 dəfə oxundu
25 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 7.099 dəfə oxundu
26 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.581 dəfə oxundu
27 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.764 dəfə oxundu
28 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.759 dəfə oxundu
29 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.812 dəfə oxundu
30 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.755 dəfə oxundu
31 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.206 dəfə oxundu
32 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.777 dəfə oxundu
33 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 2.000 dəfə oxundu
34 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 715 dəfə oxundu
35 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.180 dəfə oxundu
36 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.916 dəfə oxundu
37 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.429 dəfə oxundu
38 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 965 dəfə oxundu
39 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.699 dəfə oxundu
40 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.779 dəfə oxundu
41 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.673 dəfə oxundu
42 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.790 dəfə oxundu
43 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.959 dəfə oxundu
44 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.149 dəfə oxundu
45 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.878 dəfə oxundu
46 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 492 dəfə oxundu
47 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.055 dəfə oxundu
48 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.680 dəfə oxundu
49 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.567 dəfə oxundu
50 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.794 dəfə oxundu
51 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.849 dəfə oxundu
52 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 2.018 dəfə oxundu
53 Təbbət surəsi 11.07.11 4.000 dəfə oxundu
54 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.060 dəfə oxundu
55 Peyğəmbərin bağışlanma üçün duası hansı məqsədi daşıyır? 08.07.12 3.973 dəfə oxundu
56 Quranın mubin olmağı nə məna daşıyır? 08.04.13 1.406 dəfə oxundu
57 Quran oxuduqda ağlamaq lazımdır? 10.02.14 1.916 dəfə oxundu
58 Quranın varlığından xəbəri olan qeyri-müsəlmanlara təbliğ çatmış sayılırmı? 26.05.17 463 dəfə oxundu
59 Ölüyə Quran tapşırmaq 11.03.11 22.536 dəfə oxundu
60 Tövbə surəsinin 49-cu ayəsində hansı hadisədən danışılır? 24.10.14 1.407 dəfə oxundu
61 Fitrət nə deməkdir? Quranın fitrətlə nə kimi bir əlaqəsi var? 14.04.10 3.050 dəfə oxundu
62 Allah bəzi yəhudiləri bu dünyada öldürüb təzədən diriltmişdir? 30.05.13 1.738 dəfə oxundu
63 Quranda şikəst doğulmaqla əlaqədar ayələr var? 21.03.11 3.226 dəfə oxundu
64 Allah Quranda Özü haqqında bəzi hallarda nə üçün: “Biz”, – deyir? 17.05.11 6.143 dəfə oxundu
65 Qurandakı xüsusi sözlər üçün hansı mənbələrə baxmaq lazımdır? 17.07.11 2.405 dəfə oxundu
66 Bəşər və insan sözlərinin məna fərqi var? 29.05.14 1.978 dəfə oxundu
67 Aybaşı halında olan qadın Quran oxuya bilər? 08.01.15 6.452 dəfə oxundu
68 Hamının Quranı müxtəlif tərcümə etməyinin səbəbi Ərəb dilidir? 09.04.13 1.476 dəfə oxundu
69 Quranı əbcəd, yaxud da cifrlə təfsir etmək düzdür? 12.02.14 1.565 dəfə oxundu
70 Rəsulullaha Quran xaricində vəhy gəlibmi? 21.07.17 279 dəfə oxundu
71 Adəm və İblis 05.07.09 2.543 dəfə oxundu
72 Yunus peyğəmbər tövbə etməsəydi, nə baş verəcəkdi? 26.02.10 3.323 dəfə oxundu
73 Təhrif nə deməkdir? 16.04.10 2.454 dəfə oxundu
74 Əshabi-hicr hansı peyğəmbərin qövmüdür? 26.01.11 2.162 dəfə oxundu
75 Quran 23 ildə nazil olub, yoxsa 1 ayda? 22.03.11 6.049 dəfə oxundu
76 Tin surəsindəki “əsfali-safilin” ifadəsi ilə dünya nəzərdə tutulur? 20.05.11 1.703 dəfə oxundu
77 Qurandakı “aşna” sözü ilə nə nəzərdə tutulur? 17.07.11 2.137 dəfə oxundu
78 İsra 71-ci ayədə imam sözü ilə kim nəzərdə tutulur? 30.01.12 2.652 dəfə oxundu
79 Qureyş surəsi 28.07.12 2.791 dəfə oxundu
80 Məryəm surəsinin 87-ci ayəsinə əsasən şəfaət sözü verilənlər kimlərdir? 10.04.13 1.808 dəfə oxundu
81 Quranda cəmi 6666 ayə yoxdurmu? 15.01.15 1.379 dəfə oxundu
82 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı başa düşməzmi? 25.09.17 251 dəfə oxundu
83 Mülayim İslam, yoxsa radikal? 05.07.09 2.130 dəfə oxundu
84 Şübhənin imana nəzərən əhəmiyyəti nədən ibarətdir? 27.06.10 2.704 dəfə oxundu
85 Fatihə surəsinin Rus dilinə tərcüməsi necə olmalıdır? 22.04.10 3.777 dəfə oxundu
86 Ələq surəsindəki: “Oxu!” – buyuruğu ilə nə nəzərdə tutulur? 26.01.11 1.818 dəfə oxundu
87 Vaqiə surəsini oxuyan varlı olur? 27.03.11 5.713 dəfə oxundu
88 Bəqərə surəsinin axırıncı 2 ayəsi vasitəsiz vəhy edilib? 05.11.14 2.738 dəfə oxundu
89 Zuxruf surəsinin 61-ci ayəsində İsa nəzərdə tutulur? 03.08.11 2.240 dəfə oxundu
90 Namaz və dualarda Qurandakı “de!” sözünü işlətməsək, olar? 14.02.12 1.792 dəfə oxundu
91 Nas surəsi 29.07.12 5.387 dəfə oxundu
92 Nə cür sübuta yetirmək olar ki, Quran Allahın kitabıdir? 16.04.13 233 dəfə oxundu
93 Qadın Quran oxuduqda başını mütləq bağlamalıdır? 23.01.15 1.677 dəfə oxundu
94 Təhrif nədir? 13.11.17 143 dəfə oxundu
95 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.392 dəfə oxundu
96 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.353 dəfə oxundu
97 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.344 dəfə oxundu
98 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.704 dəfə oxundu
99 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.309 dəfə oxundu
100 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.824 dəfə oxundu