İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub?
Müsəlmanlar > Fitvalar > İman-əqidə-ibadət > Quran Tarix: 26 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Siz Quranın İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə digərlərindən fərlənən bir tərcümə-məal verirsiniz. Burada belə bir sual yaranır: Görəsən, bu ayəni qədim alimlərdən indiyədək sizin kimi anlayanlar olub, ya yox?

Cavab: Bizim həmin ayəyə verdiyimiz məna aşağıdakı kimidir:

“Biz hər rəsulu (elçi) öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın izah etsin. Allah bundan sonra zəlaləti seçəni zəlil sayar, hidayəti seçəni də Öz yoluna qəbul edər. Güclü olan, düzgün qərar verən Odur.”

Biz bu ayəyə belə bir məna verdikdən sonra (üstündən 8 il keçdi) gördük ki, İmam Maturidi də eyni mənanı verib. Bu, bizi məmnun etdi. Hicri təqvimlə 333, miladi təqvimlə 944-cü ildə vəfat edən Maturidi qeyd etdiyimiz ayəni belə təfsir etmişdir:

لِيُبَيِّنَ لَهُمْ فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ : أي يضلُّ اللّهُ مَن آثر سبب الضلال و يهدي مَن آثر سبب الذي به يهتدي ، يهدي ذلك. وقال قائلون: فيضلُّ اللّهُ مَن يَشَاء وَيَهْدِي مَن يَشَاء، هذا حكم الله أن يضل المكذبين و يهدي المصدقين. لكن الوجه فيه ما ذكرنا بدءً أنه يضل من آثر سبب الضلال ويهدي من يشاء، أي من آثر سبب الإهتداء.

“Allah zəlalət yolunu üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət yolunu seçəni isə hidayətə çatdırır. Bəziləri (فَيُضِلُّ اللَّهُ مَنْ يَشَاءُ وَيَهْدِي مَنْ يَشَاءُ) ayəsi haqqında: “Bu, Allahın inkarçıları yoldan çıxartmağı, təsdiq edənləri də hidayətə çatdırmasına dair bir hökmdür, – deyiblər. Lakin düzgün olan bizim dediyimizdir. Yəni, Allah zəlalət səbəbini (yol) üstün tutanı yoldan çıxardır, hidayət səbəbini (yol) seçəni hidayətə çatdırır.”1

Hicri 425-ci ildə vəfat edən Rağib əl-İsfahani bu ayə başda olmaqla, bir çox Quran ayəsində qeyd edilən şaə felinə (شاء) bir çox kəlam aliminin əradə (اراد), yəni, istəmək mənasını veriklərini qeyd edib.2

Belə çıxır ki, bir kəlam alimi olan Maturidi Rağib əl-İsfahaninin qeyd etdiyi kəlam alimlərindən deyilmiş. Ancaq Maturididən sonra gələn və Maturidiyyə cərəyanına mənsub olan kəlamçı alimlər onun əksinə, müvafiq kəlməyə “iradə” (istəmək) mənası veriblər. Bu isə çox təəccüb doğurucu və ibrətamiz bir haldır.

Din işləri üzrə başqanlığın (türkiyə) Quran məal-tərcüməsində qeyd edilən ayəyə belə məna verilib:

“Biz hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara (Allahın əmrlərini) yaxşıca izah etsin. Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, mütləq güc sahibidir, hökm və hikmət sahibidir.”

Türkiyə Diyanət Vəqfi isə bu ayəni aşağıdakı kimi tərcümə edib:

“(Allahın əmrlərini) onlara yaxşıca izah etsin deyə, hər peyğəmbəri ancaq öz qövmünün dili ilə göndərdik. Artıq Allah istədiyini yoldan çıxardır, istədiyini də düzgün yola salır. Çünki O, güc və hikmət sahibidir.”

Yenə eyni qurum tərəfindən nəşr edilən Quran Yolu adlı təfsir kitabında isə belə deyilir:

“İstisnasız olaraq hər peyğəmbəri öz qövmünün dili ilə göndərdik ki, onlara açıq-aydın başa salsın. Bundan sonra Allah istədiyini zəlalətdə saxlayır, istədiyini də düzgün yola çatdırır. O, güclüdür, hikmət sahibidir.”

İslam alimlərindən biri olan Elmalılı Hamdi Yazır-ın eyni ayəyə verdiyi məna isə belədir:

“Və biz hər göndərdiyimiz rəsulu ancaq öz cəmiyyətinin dili ilə göndərdik ki, onlara yaxşı bəyan etsin. Sonra da Allah istədiyini zəlalətdə qoyur, istədiyini də hidayətə çatdırır. Və elə Əziz Həkimdir O.”

Bu məqamda ortaya çox mühüm bir sual çıxır: Allah Öz istədiyini düzgün yola, istədiyini də zəlalətə gətitirsə, o halda nə üçün elçi göndərir? Belə bir vəziyyətdə həmin elçinin o cəmiyyətin dili ilə nəyi isə izah etməyinin nə mənası qalır? Bu cür mənasız bir işi düzgün qərar verən Allaha yaraşdırmaq mümkündürmü? İçində ciddi surətdə ziddiyyətlər olan bir kəlam (söz) Allaha məxsus ola bilərmi?

Qeyd edək ki, Hənəfi məzhəbindən olanlar özlərini Maturidi məzhəbinə mənsub hesab edirlər. Məlum olduğu kimi, məzhəblərin tarix boyu əsas xətdən ciddi surətdə uzaqlaşdırılması Quran məna-tərcümələrini belə, mənasız hala gətirib çıxarmışdır.

Yeri gəlmişkən, bu məsələ ilə bağlı ətraflı məlumat almaq istəyənlər aşağıdakı keçidə müraciət edə bilərlər:

http://www.muselmanlar.com/dusunce-sahesi/471.html

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

  1. MƏNBƏ: Əbu Mənsur Muhəmməd ibn Muhəmməd əl-Maturidi, Təvilatu-l-Quran, təhqiq edən Hatice Boynukalın, Daru-l-mizan, İstanbul, 2006, 7-ci cild, s. 458. []
  2. Rağib əl-İsfahani, əl-Müfrədat, ş-y-ə bəndi. []
Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.657 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.974 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.061 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.023 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.902 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.619 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.612 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.841 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 1.922 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.730 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.348 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.247 dəfə oxundu
12 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.489 dəfə oxundu
13 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.962 dəfə oxundu
14 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.979 dəfə oxundu
15 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.696 dəfə oxundu
16 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.804 dəfə oxundu
17 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.172 dəfə oxundu
18 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.665 dəfə oxundu
19 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.617 dəfə oxundu
20 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.188 dəfə oxundu
21 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.357 dəfə oxundu
22 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.607 dəfə oxundu
23 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.791 dəfə oxundu
24 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.123 dəfə oxundu
25 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.488 dəfə oxundu
26 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.571 dəfə oxundu
27 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.058 dəfə oxundu
28 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.815 dəfə oxundu
29 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.202 dəfə oxundu
30 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.137 dəfə oxundu
31 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.755 dəfə oxundu
32 Zaman nədir? 11.11.13 1.971 dəfə oxundu
33 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 473 dəfə oxundu
34 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.979 dəfə oxundu
35 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.935 dəfə oxundu
36 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.523 dəfə oxundu
37 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.145 dəfə oxundu
38 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.915 dəfə oxundu
39 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.109 dəfə oxundu
40 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.723 dəfə oxundu
41 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.059 dəfə oxundu
42 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.476 dəfə oxundu
43 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.517 dəfə oxundu
44 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 772 dəfə oxundu
45 Quranın zikr olması 05.07.09 3.150 dəfə oxundu
46 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
47 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.496 dəfə oxundu
48 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.997 dəfə oxundu
49 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.108 dəfə oxundu
50 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.175 dəfə oxundu
51 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.495 dəfə oxundu
52 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.518 dəfə oxundu
53 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.741 dəfə oxundu
54 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.219 dəfə oxundu
55 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 309 dəfə oxundu
56 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.697 dəfə oxundu
57 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.130 dəfə oxundu
58 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.989 dəfə oxundu
59 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.137 dəfə oxundu
60 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.857 dəfə oxundu
61 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.221 dəfə oxundu
62 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.768 dəfə oxundu
63 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.874 dəfə oxundu
64 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.812 dəfə oxundu
65 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.329 dəfə oxundu
66 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 241 dəfə oxundu
67 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.171 dəfə oxundu
68 Şəfaət 08.04.10 3.071 dəfə oxundu
69 Nəsx və izahı 26.05.10 3.807 dəfə oxundu
70 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.713 dəfə oxundu
71 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.994 dəfə oxundu
72 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.630 dəfə oxundu
73 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.422 dəfə oxundu
74 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.573 dəfə oxundu
75 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.558 dəfə oxundu
76 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.538 dəfə oxundu
77 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 250 dəfə oxundu
78 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.305 dəfə oxundu
79 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.110 dəfə oxundu
80 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.586 dəfə oxundu
81 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.355 dəfə oxundu
82 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.731 dəfə oxundu
83 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.742 dəfə oxundu
84 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.759 dəfə oxundu
85 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.696 dəfə oxundu
86 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.996 dəfə oxundu
87 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.657 dəfə oxundu
88 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.896 dəfə oxundu
89 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 485 dəfə oxundu
90 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.121 dəfə oxundu
91 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.425 dəfə oxundu
92 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.619 dəfə oxundu
93 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 803 dəfə oxundu
94 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.391 dəfə oxundu
95 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.728 dəfə oxundu
96 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.639 dəfə oxundu
97 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.533 dəfə oxundu
98 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.697 dəfə oxundu
99 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.939 dəfə oxundu
100 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.761 dəfə oxundu