Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 12 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsində Allah Təala nəbilərdən söz aldığını bildirir. Bu sözə görə, təzə bir peyğəmbər gələndə əvvəl gələn peyğəmbərlərin kitabını təsdiq edərsə, əvvəlki peyğəmbər təzə gələn peyğəmbərə inanacaq və ona kömək edəcək. Başımı qarışdıran məsələ budur: Peyğəmbərlər vəfat etdikdən sonra da bu dünyada bizim bilmədiyimiz şəkildə təzə göndərilən peyğəmbərə kömək edəcəklərmi? Eyni dövrdə birdən çox kitab endirilən peyğəmbər olmayacağına görə (ya da mən bunu indiyə kimi heç eşitmədim və əslində bu ayənin bağlayıcılığından uzaq görünür) daha əvvəl gələn peyğəmbəri təsdiqləyici təzə bir peyğəmbər gələndə; əvvəlki peyğəmbərin təzə peyğəmbərə köməyi və onu təsdiq etməsi necə olur?

Cavab: Sualınızla əlaqəli olaraq aşağıdakı yazını oxumanızı tövsiyə edirik. Çünki bu yazı, sualınıza geniş məramda cavab xüsusiyyəti daşımaqdadır:

Bütün nəbilər, əvvəlki ilahi kitabları təsdiq edici olaraq gəlir. Bu, onların Nəbi olduqlarının bir növ sənədidir.Bu ayə bu yöndən çox mühümdür:

“Allah nəbilərdən söz aldığı gün onlara, “ Sizə bir kitap və hikmət verəndə əlinizdə olanı təsdiq edən bir elçi gələrsə ona şüphəsiz inanacaqsınız və dəstək verəcəksiniz.” demişdi.” (Ali-İmran  3/81)

Yuxarıdakı ayədə, nəbilərdən alınan ifadə misaq/söz, onlar vasitəsiylə ümmətlərdən alınan sözdür.İnsanlar bu sözü, əllərindəki Kitaba iman etməklə vermiş olurlar. Bu söz, ilahi bir kitaba bağlı olub bir nəbi gözləyənlərə, əllərindəki kitabı təsdiq edən bir nəbi gələndə, ona inanıb dəstəkləmə məsuliyyəti yükləyir. Bu məsuliyyətdən ötrü Əhl-i Kitaba, ilk inkar edənlərin özləri olmaması nəsihət edilmişdir. (Bəqərə 2/41) Yenə bundan ötrü, əllərindəki Kitabı təsdiq edən bir rəsulə inansalar özlərinə ikiqat mükafat veriləcəyi bildirilməktədir. (Qəsas 8/54) Bu məsuliyyət, Qurana hələ inanmamış olan bütün Əhl-i Kitab üçün qüvvədədir. Ayətdə keçən rəsul kəliməsinin bu cəhətiylə əhəmiyyəti olmalıdır. Çünki insanlar, əllərindəki ilahi bir Kitaba verdikləri sözü, bir “Nəbiylə” bərabər Allahın kitabını təbliğ edən bir “Rəsulə” inanaraq da yerinə gətirə bilərlər.

Rəsulullahın yaşadığı dövrdə yaşamamış insanlar üçün əllərindəki kitabı təsdiq edən “rəsul” əslində Quranı onlara təbliğ edən şəxslərdir. Bu, nəticədə təsdiq edənin Quran olması mənasına gəlir. Həqiqətən də özünə kitab verilən “nəbi”, “rəsul” vəsfiylə kitabı təbliğ etdiyi üçün “musaddiq” olan həm rəsul həm də kitabdır. Bu iki ayə bunu göstərməkdədir:

“Gün gəldi, Allah qatından onlara, əllərində olanı doğru sayan bir kitab çatdı. Daha əvvəl onun, inanmayanlara qarşı qabaqlarını açacağını ümid edirdilər. Nə vaxt ki, o gələcəyini əvvəlcədən bildikləri Quran onlara çatdı, onu görməməzlik etdilər. Allahın lənəti o kafirlər üzərinədir.” (Bəqərə 2/89)

“Nə vaxt Allah qatından, əllərində olanı təsdiq edən bir elçi gəlsə, özlərinə Kitab verilənlərdən bir qrupu tutub, Allahın kitabını arxalarına atarlar. Sanki bunu bilməyənlər kimi davranırlar.” (Bəqərə 2/101)

Yuxarıdakı iki ayəni bərabər fikirləşəndə, kitab və rəsul kəlimələrinin eyni mənaya gəldiyi görülür. Çünki insanlara “əllərində olanı təsdiq edən bir elçinin gəlməsi”, ancaq kitabla olur.

Elçilər kitabı təbliğ etdiklərinə görə,(1) onların gəlməsi kitabın yəni risalətin gəlməsi mənasına gəlir. Yuxarıda 89-cu ayədə, Əhl-i Kitabın bir nəbi gözləmələri, o nəbinin gəlməsiylə kafirlərə qarşı bir güc qazanacaqlarını umduqları, necəki gözlədikləri nəbi gəldiyi vaxt onun gözlənən nəbi olduğunu bilmələrinə baxmayaraq inkar etdikləri bildirilməkdədir. Əhl-i Kitabın, Rəsulullahın gözlənən nəbi olduğunu başa düşmələri, Quranın əllərindəki kitabı təsdiq etməsiylə mümkün olmuşdur. Necəki, Rəsulullahdan möcüzə istəyənlərə, Quranın əllərindəki kitabları təsdiq edən ayələri əhatə etməsinin, onlar üçün kifayət edəcək bir dəlil olduğu xatırladılaraq belə cavab verilmişdir:

“Sənə endirdiyimiz kitabdan  özlərinə oxuduqların, onlar üçün kifayət bir dəlil deyilmi?” (Ankəbut 29/51)

Təsdiq, külli (tamamilə) olmaya bilər. İlahi kitablar özlərindən əvvəlki kitabların bir qismini daha xeyirlisi ilə nəsx edə bilər. İsa (a.s.) Tövratı təsdiq edici olaraq gəlməsiylə bərabər haram edilən bəzi şeyləri də halal etmək üçün gəldiyini demişdir:

“Mən qarşımdakı Tövratı təsdiq edən və sizə haram edilmiş bəzi şeyləri halal etmək üçün gələn bir elçiyəm. Sizə Rəbbinizin bir sübutunu da gətirdim, Allahdan qorxun və mənə itaət edin.” (Əli-İmran 3/50)

“Quranın əvvəlki kitabları təsdiq etməsi, o kitablarda olan və Quranın da misliylə (eynisiylə) nəsx etdiyi ayələrə şamildir. Uca Allah belə buyurur:

“Özündə olanla əvvəlkiləri təsdiqləyən və müdafiə edən bu kitabı sənə həqq olaraq endirdik. O halda aralarında Allahın endirdiyi ilə hökm et. Sənə gələn doğruları buraxıb onların arzularına uyma.” (Maidə 5/48)

Yuxarıda keçən ayədə Kitab kəliməsinin iki dəfə təkrarlanması bunu göstərir. Yəni Quran, özündə olan ayələr nisbətində əvvəlki kitabları təsdiq etmiş olur. Bunu ayədə keçən “mühəymin” kəliməsi də təsdiqləməktədir. Quranın əvvəlki kitablar üzərində mühəymin olması, o kitabdakıların Allahın ayələri olub olmaması xüsusunda son söz sahibi olması mənasındadır.(2) Quranı qəbul etmək, bütün ilahi kitabları qəbul etmək mənasına gəlir. Bütün nəbi və kitablara iman etmək də ancaq belə mümkün olur.

Nəticə olaraq Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq etmişdir. Bu, misliylə nəsxdir. Əvvəlki kitablardakı bir qisim hökümləri də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Əlavə olaraq Quran, əvvəlki kitablarda gizlənən və ya üzərində mübahisə edilən mövzuları da təbyin (açıqlama) etmişdir.”

Mənbə: Fatih Orum, Quran və Sünnət Təməlində Quranı Anlama Üsulu, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2013, s: 137-140.

[1] Maidə 5/67, 92; Nəhl 16/35, 82; Əraf 7/62, 68, 79, 93; Hud 11/57; Əhkaf 46/23; Əhzab 33/39.

[2] Zəmaxşəri, el-Kəşşaf, II, 246.

Türk dilindən çevirən: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.885 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.430 dəfə oxundu
2 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.039 dəfə oxundu
3 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.045 dəfə oxundu
4 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.701 dəfə oxundu
5 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.149 dəfə oxundu
6 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.235 dəfə oxundu
7 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.689 dəfə oxundu
8 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.640 dəfə oxundu
9 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.327 dəfə oxundu
10 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.374 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.307 dəfə oxundu
12 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 81 dəfə oxundu
13 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.940 dəfə oxundu
14 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.167 dəfə oxundu
15 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.578 dəfə oxundu
16 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.576 dəfə oxundu
17 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.083 dəfə oxundu
18 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.842 dəfə oxundu
19 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.229 dəfə oxundu
20 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.193 dəfə oxundu
21 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.856 dəfə oxundu
22 Zaman nədir? 11.11.13 2.065 dəfə oxundu
23 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 514 dəfə oxundu
24 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 57 dəfə oxundu
25 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.013 dəfə oxundu
26 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 5.724 dəfə oxundu
27 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.714 dəfə oxundu
28 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.268 dəfə oxundu
29 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.967 dəfə oxundu
30 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.217 dəfə oxundu
31 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.764 dəfə oxundu
32 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.132 dəfə oxundu
33 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.491 dəfə oxundu
34 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.550 dəfə oxundu
35 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 903 dəfə oxundu
36 Quranın zikr olması 05.07.09 3.212 dəfə oxundu
37 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.434 dəfə oxundu
38 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.528 dəfə oxundu
39 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.043 dəfə oxundu
40 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.157 dəfə oxundu
41 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.217 dəfə oxundu
42 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.695 dəfə oxundu
43 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.532 dəfə oxundu
44 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.764 dəfə oxundu
45 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.176 dəfə oxundu
46 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 348 dəfə oxundu
47 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 5.543 dəfə oxundu
48 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.177 dəfə oxundu
49 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.240 dəfə oxundu
50 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.243 dəfə oxundu
51 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.888 dəfə oxundu
52 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.304 dəfə oxundu
53 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.788 dəfə oxundu
54 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 4.680 dəfə oxundu
55 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.885 dəfə oxundu
56 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.344 dəfə oxundu
57 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 260 dəfə oxundu
58 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.238 dəfə oxundu
59 Şəfaət 08.04.10 3.131 dəfə oxundu
60 Nəsx və izahı 26.05.10 3.900 dəfə oxundu
61 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.777 dəfə oxundu
62 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.100 dəfə oxundu
63 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.650 dəfə oxundu
64 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.434 dəfə oxundu
65 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.588 dəfə oxundu
66 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.645 dəfə oxundu
67 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.554 dəfə oxundu
68 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 267 dəfə oxundu
69 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.366 dəfə oxundu
70 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.222 dəfə oxundu
71 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.556 dəfə oxundu
72 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.481 dəfə oxundu
73 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.749 dəfə oxundu
74 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.749 dəfə oxundu
75 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.794 dəfə oxundu
76 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.720 dəfə oxundu
77 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.098 dəfə oxundu
78 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.720 dəfə oxundu
79 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.955 dəfə oxundu
80 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 587 dəfə oxundu
81 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.153 dəfə oxundu
82 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.182 dəfə oxundu
83 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.906 dəfə oxundu
84 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 892 dəfə oxundu
85 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.519 dəfə oxundu
86 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.756 dəfə oxundu
87 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.657 dəfə oxundu
88 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.682 dəfə oxundu
89 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.843 dəfə oxundu
90 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.069 dəfə oxundu
91 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.817 dəfə oxundu
92 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 455 dəfə oxundu
93 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.032 dəfə oxundu
94 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.385 dəfə oxundu
95 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.465 dəfə oxundu
96 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.701 dəfə oxundu
97 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.657 dəfə oxundu
98 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.933 dəfə oxundu
99 Təbbət surəsi 11.07.11 3.365 dəfə oxundu
100 Quran və hədis proqramı olan aparatla ayaqyoluna girmək olar? 24.01.12 2.030 dəfə oxundu