Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 12 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsində Allah Təala nəbilərdən söz aldığını bildirir. Bu sözə görə, təzə bir peyğəmbər gələndə əvvəl gələn peyğəmbərlərin kitabını təsdiq edərsə, əvvəlki peyğəmbər təzə gələn peyğəmbərə inanacaq və ona kömək edəcək. Başımı qarışdıran məsələ budur: Peyğəmbərlər vəfat etdikdən sonra da bu dünyada bizim bilmədiyimiz şəkildə təzə göndərilən peyğəmbərə kömək edəcəklərmi? Eyni dövrdə birdən çox kitab endirilən peyğəmbər olmayacağına görə (ya da mən bunu indiyə kimi heç eşitmədim və əslində bu ayənin bağlayıcılığından uzaq görünür) daha əvvəl gələn peyğəmbəri təsdiqləyici təzə bir peyğəmbər gələndə; əvvəlki peyğəmbərin təzə peyğəmbərə köməyi və onu təsdiq etməsi necə olur?

Cavab: Sualınızla əlaqəli olaraq aşağıdakı yazını oxumanızı tövsiyə edirik. Çünki bu yazı, sualınıza geniş məramda cavab xüsusiyyəti daşımaqdadır:

Bütün nəbilər, əvvəlki ilahi kitabları təsdiq edici olaraq gəlir. Bu, onların Nəbi olduqlarının bir növ sənədidir.Bu ayə bu yöndən çox mühümdür:

“Allah nəbilərdən söz aldığı gün onlara, “ Sizə bir kitap və hikmət verəndə əlinizdə olanı təsdiq edən bir elçi gələrsə ona şüphəsiz inanacaqsınız və dəstək verəcəksiniz.” demişdi.” (Ali-İmran  3/81)

Yuxarıdakı ayədə, nəbilərdən alınan ifadə misaq/söz, onlar vasitəsiylə ümmətlərdən alınan sözdür.İnsanlar bu sözü, əllərindəki Kitaba iman etməklə vermiş olurlar. Bu söz, ilahi bir kitaba bağlı olub bir nəbi gözləyənlərə, əllərindəki kitabı təsdiq edən bir nəbi gələndə, ona inanıb dəstəkləmə məsuliyyəti yükləyir. Bu məsuliyyətdən ötrü Əhl-i Kitaba, ilk inkar edənlərin özləri olmaması nəsihət edilmişdir. (Bəqərə 2/41) Yenə bundan ötrü, əllərindəki Kitabı təsdiq edən bir rəsulə inansalar özlərinə ikiqat mükafat veriləcəyi bildirilməktədir. (Qəsas 8/54) Bu məsuliyyət, Qurana hələ inanmamış olan bütün Əhl-i Kitab üçün qüvvədədir. Ayətdə keçən rəsul kəliməsinin bu cəhətiylə əhəmiyyəti olmalıdır. Çünki insanlar, əllərindəki ilahi bir Kitaba verdikləri sözü, bir “Nəbiylə” bərabər Allahın kitabını təbliğ edən bir “Rəsulə” inanaraq da yerinə gətirə bilərlər.

Rəsulullahın yaşadığı dövrdə yaşamamış insanlar üçün əllərindəki kitabı təsdiq edən “rəsul” əslində Quranı onlara təbliğ edən şəxslərdir. Bu, nəticədə təsdiq edənin Quran olması mənasına gəlir. Həqiqətən də özünə kitab verilən “nəbi”, “rəsul” vəsfiylə kitabı təbliğ etdiyi üçün “musaddiq” olan həm rəsul həm də kitabdır. Bu iki ayə bunu göstərməkdədir:

“Gün gəldi, Allah qatından onlara, əllərində olanı doğru sayan bir kitab çatdı. Daha əvvəl onun, inanmayanlara qarşı qabaqlarını açacağını ümid edirdilər. Nə vaxt ki, o gələcəyini əvvəlcədən bildikləri Quran onlara çatdı, onu görməməzlik etdilər. Allahın lənəti o kafirlər üzərinədir.” (Bəqərə 2/89)

“Nə vaxt Allah qatından, əllərində olanı təsdiq edən bir elçi gəlsə, özlərinə Kitab verilənlərdən bir qrupu tutub, Allahın kitabını arxalarına atarlar. Sanki bunu bilməyənlər kimi davranırlar.” (Bəqərə 2/101)

Yuxarıdakı iki ayəni bərabər fikirləşəndə, kitab və rəsul kəlimələrinin eyni mənaya gəldiyi görülür. Çünki insanlara “əllərində olanı təsdiq edən bir elçinin gəlməsi”, ancaq kitabla olur.

Elçilər kitabı təbliğ etdiklərinə görə,(1) onların gəlməsi kitabın yəni risalətin gəlməsi mənasına gəlir. Yuxarıda 89-cu ayədə, Əhl-i Kitabın bir nəbi gözləmələri, o nəbinin gəlməsiylə kafirlərə qarşı bir güc qazanacaqlarını umduqları, necəki gözlədikləri nəbi gəldiyi vaxt onun gözlənən nəbi olduğunu bilmələrinə baxmayaraq inkar etdikləri bildirilməkdədir. Əhl-i Kitabın, Rəsulullahın gözlənən nəbi olduğunu başa düşmələri, Quranın əllərindəki kitabı təsdiq etməsiylə mümkün olmuşdur. Necəki, Rəsulullahdan möcüzə istəyənlərə, Quranın əllərindəki kitabları təsdiq edən ayələri əhatə etməsinin, onlar üçün kifayət edəcək bir dəlil olduğu xatırladılaraq belə cavab verilmişdir:

“Sənə endirdiyimiz kitabdan  özlərinə oxuduqların, onlar üçün kifayət bir dəlil deyilmi?” (Ankəbut 29/51)

Təsdiq, külli (tamamilə) olmaya bilər. İlahi kitablar özlərindən əvvəlki kitabların bir qismini daha xeyirlisi ilə nəsx edə bilər. İsa (a.s.) Tövratı təsdiq edici olaraq gəlməsiylə bərabər haram edilən bəzi şeyləri də halal etmək üçün gəldiyini demişdir:

“Mən qarşımdakı Tövratı təsdiq edən və sizə haram edilmiş bəzi şeyləri halal etmək üçün gələn bir elçiyəm. Sizə Rəbbinizin bir sübutunu da gətirdim, Allahdan qorxun və mənə itaət edin.” (Əli-İmran 3/50)

“Quranın əvvəlki kitabları təsdiq etməsi, o kitablarda olan və Quranın da misliylə (eynisiylə) nəsx etdiyi ayələrə şamildir. Uca Allah belə buyurur:

“Özündə olanla əvvəlkiləri təsdiqləyən və müdafiə edən bu kitabı sənə həqq olaraq endirdik. O halda aralarında Allahın endirdiyi ilə hökm et. Sənə gələn doğruları buraxıb onların arzularına uyma.” (Maidə 5/48)

Yuxarıda keçən ayədə Kitab kəliməsinin iki dəfə təkrarlanması bunu göstərir. Yəni Quran, özündə olan ayələr nisbətində əvvəlki kitabları təsdiq etmiş olur. Bunu ayədə keçən “mühəymin” kəliməsi də təsdiqləməktədir. Quranın əvvəlki kitablar üzərində mühəymin olması, o kitabdakıların Allahın ayələri olub olmaması xüsusunda son söz sahibi olması mənasındadır.(2) Quranı qəbul etmək, bütün ilahi kitabları qəbul etmək mənasına gəlir. Bütün nəbi və kitablara iman etmək də ancaq belə mümkün olur.

Nəticə olaraq Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq etmişdir. Bu, misliylə nəsxdir. Əvvəlki kitablardakı bir qisim hökümləri də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Əlavə olaraq Quran, əvvəlki kitablarda gizlənən və ya üzərində mübahisə edilən mövzuları da təbyin (açıqlama) etmişdir.”

Mənbə: Fatih Orum, Quran və Sünnət Təməlində Quranı Anlama Üsulu, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2013, s: 137-140.

[1] Maidə 5/67, 92; Nəhl 16/35, 82; Əraf 7/62, 68, 79, 93; Hud 11/57; Əhkaf 46/23; Əhzab 33/39.

[2] Zəmaxşəri, el-Kəşşaf, II, 246.

Türk dilindən çevirən: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.911 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 9.739 dəfə oxundu
2 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 2.112 dəfə oxundu
3 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 2.085 dəfə oxundu
4 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.707 dəfə oxundu
5 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 4.422 dəfə oxundu
6 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.271 dəfə oxundu
7 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.710 dəfə oxundu
8 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.650 dəfə oxundu
9 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.392 dəfə oxundu
10 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.389 dəfə oxundu
11 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 2.732 dəfə oxundu
12 Quranda keçən “quran, quranlar” qavramı nə mənaya gəlir? 22.10.18 90 dəfə oxundu
13 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 3.097 dəfə oxundu
14 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.216 dəfə oxundu
15 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.613 dəfə oxundu
16 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.581 dəfə oxundu
17 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.108 dəfə oxundu
18 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.871 dəfə oxundu
19 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.251 dəfə oxundu
20 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.227 dəfə oxundu
21 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.918 dəfə oxundu
22 Zaman nədir? 11.11.13 2.124 dəfə oxundu
23 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 538 dəfə oxundu
24 Quranın bəhs etdiyi İncil hansı İncildir? 16.11.18 126 dəfə oxundu
25 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 2.031 dəfə oxundu
26 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 6.239 dəfə oxundu
27 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.840 dəfə oxundu
28 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.320 dəfə oxundu
29 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 2.001 dəfə oxundu
30 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.280 dəfə oxundu
31 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.792 dəfə oxundu
32 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.173 dəfə oxundu
33 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.508 dəfə oxundu
34 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.585 dəfə oxundu
35 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 976 dəfə oxundu
36 Quran, beynəlmiləl bir kitabdırmı? 11.03.19 47 dəfə oxundu
37 Quranın zikr olması 05.07.09 3.240 dəfə oxundu
38 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.460 dəfə oxundu
39 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.541 dəfə oxundu
40 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.083 dəfə oxundu
41 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.190 dəfə oxundu
42 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.246 dəfə oxundu
43 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.838 dəfə oxundu
44 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.538 dəfə oxundu
45 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.789 dəfə oxundu
46 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 4.970 dəfə oxundu
47 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 366 dəfə oxundu
48 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 6.405 dəfə oxundu
49 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.206 dəfə oxundu
50 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.431 dəfə oxundu
51 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.299 dəfə oxundu
52 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.916 dəfə oxundu
53 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.365 dəfə oxundu
54 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.808 dəfə oxundu
55 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 5.141 dəfə oxundu
56 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.911 dəfə oxundu
57 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.356 dəfə oxundu
58 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 270 dəfə oxundu
59 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.278 dəfə oxundu
60 Şəfaət 08.04.10 3.204 dəfə oxundu
61 Nəsx və izahı 26.05.10 3.969 dəfə oxundu
62 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.813 dəfə oxundu
63 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 2.251 dəfə oxundu
64 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.668 dəfə oxundu
65 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.444 dəfə oxundu
66 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.593 dəfə oxundu
67 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.688 dəfə oxundu
68 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.569 dəfə oxundu
69 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 276 dəfə oxundu
70 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.401 dəfə oxundu
71 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.273 dəfə oxundu
72 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 6.968 dəfə oxundu
73 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.555 dəfə oxundu
74 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.757 dəfə oxundu
75 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.757 dəfə oxundu
76 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.809 dəfə oxundu
77 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.748 dəfə oxundu
78 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 2.180 dəfə oxundu
79 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.764 dəfə oxundu
80 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.982 dəfə oxundu
81 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 695 dəfə oxundu
82 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.173 dəfə oxundu
83 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 5.703 dəfə oxundu
84 Bəqərə surəsi 19.04.10 5.278 dəfə oxundu
85 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 956 dəfə oxundu
86 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.650 dəfə oxundu
87 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.774 dəfə oxundu
88 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.664 dəfə oxundu
89 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.769 dəfə oxundu
90 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.912 dəfə oxundu
91 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 2.124 dəfə oxundu
92 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.868 dəfə oxundu
93 Əli İzzətbekoviçdən İslam dünyasının Xülasəsi 14.04.17 491 dəfə oxundu
94 Quran və anaxronizm 05.07.09 2.047 dəfə oxundu
95 Hansı surəni oxumaq daha fəzilətlidir? 19.09.15 1.592 dəfə oxundu
96 Vaqiə surəsinin 79-cu ayəsindəki mutahhəruun sözü nə deməkdir? 14.04.10 2.536 dəfə oxundu
97 Nisa surəsinin 159-cu ayəsinin izahı 27.11.10 2.770 dəfə oxundu
98 Ölünün dalınca Quran oxumağın nə mənası var? 20.03.11 3.808 dəfə oxundu
99 Quran dərsini niyə ayələrin nazil olduğu ardıcıllığa əsasən keçmirsiniz? 17.05.11 1.992 dəfə oxundu
100 Təbbət surəsi 11.07.11 3.793 dəfə oxundu