Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 12 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsində Allah Təala nəbilərdən söz aldığını bildirir. Bu sözə görə, təzə bir peyğəmbər gələndə əvvəl gələn peyğəmbərlərin kitabını təsdiq edərsə, əvvəlki peyğəmbər təzə gələn peyğəmbərə inanacaq və ona kömək edəcək. Başımı qarışdıran məsələ budur: Peyğəmbərlər vəfat etdikdən sonra da bu dünyada bizim bilmədiyimiz şəkildə təzə göndərilən peyğəmbərə kömək edəcəklərmi? Eyni dövrdə birdən çox kitab endirilən peyğəmbər olmayacağına görə (ya da mən bunu indiyə kimi heç eşitmədim və əslində bu ayənin bağlayıcılığından uzaq görünür) daha əvvəl gələn peyğəmbəri təsdiqləyici təzə bir peyğəmbər gələndə; əvvəlki peyğəmbərin təzə peyğəmbərə köməyi və onu təsdiq etməsi necə olur?

Cavab: Sualınızla əlaqəli olaraq aşağıdakı yazını oxumanızı tövsiyə edirik. Çünki bu yazı, sualınıza geniş məramda cavab xüsusiyyəti daşımaqdadır:

Bütün nəbilər, əvvəlki ilahi kitabları təsdiq edici olaraq gəlir. Bu, onların Nəbi olduqlarının bir növ sənədidir.Bu ayə bu yöndən çox mühümdür:

“Allah nəbilərdən söz aldığı gün onlara, “ Sizə bir kitap və hikmət verəndə əlinizdə olanı təsdiq edən bir elçi gələrsə ona şüphəsiz inanacaqsınız və dəstək verəcəksiniz.” demişdi.” (Ali-İmran  3/81)

Yuxarıdakı ayədə, nəbilərdən alınan ifadə misaq/söz, onlar vasitəsiylə ümmətlərdən alınan sözdür.İnsanlar bu sözü, əllərindəki Kitaba iman etməklə vermiş olurlar. Bu söz, ilahi bir kitaba bağlı olub bir nəbi gözləyənlərə, əllərindəki kitabı təsdiq edən bir nəbi gələndə, ona inanıb dəstəkləmə məsuliyyəti yükləyir. Bu məsuliyyətdən ötrü Əhl-i Kitaba, ilk inkar edənlərin özləri olmaması nəsihət edilmişdir. (Bəqərə 2/41) Yenə bundan ötrü, əllərindəki Kitabı təsdiq edən bir rəsulə inansalar özlərinə ikiqat mükafat veriləcəyi bildirilməktədir. (Qəsas 8/54) Bu məsuliyyət, Qurana hələ inanmamış olan bütün Əhl-i Kitab üçün qüvvədədir. Ayətdə keçən rəsul kəliməsinin bu cəhətiylə əhəmiyyəti olmalıdır. Çünki insanlar, əllərindəki ilahi bir Kitaba verdikləri sözü, bir “Nəbiylə” bərabər Allahın kitabını təbliğ edən bir “Rəsulə” inanaraq da yerinə gətirə bilərlər.

Rəsulullahın yaşadığı dövrdə yaşamamış insanlar üçün əllərindəki kitabı təsdiq edən “rəsul” əslində Quranı onlara təbliğ edən şəxslərdir. Bu, nəticədə təsdiq edənin Quran olması mənasına gəlir. Həqiqətən də özünə kitab verilən “nəbi”, “rəsul” vəsfiylə kitabı təbliğ etdiyi üçün “musaddiq” olan həm rəsul həm də kitabdır. Bu iki ayə bunu göstərməkdədir:

“Gün gəldi, Allah qatından onlara, əllərində olanı doğru sayan bir kitab çatdı. Daha əvvəl onun, inanmayanlara qarşı qabaqlarını açacağını ümid edirdilər. Nə vaxt ki, o gələcəyini əvvəlcədən bildikləri Quran onlara çatdı, onu görməməzlik etdilər. Allahın lənəti o kafirlər üzərinədir.” (Bəqərə 2/89)

“Nə vaxt Allah qatından, əllərində olanı təsdiq edən bir elçi gəlsə, özlərinə Kitab verilənlərdən bir qrupu tutub, Allahın kitabını arxalarına atarlar. Sanki bunu bilməyənlər kimi davranırlar.” (Bəqərə 2/101)

Yuxarıdakı iki ayəni bərabər fikirləşəndə, kitab və rəsul kəlimələrinin eyni mənaya gəldiyi görülür. Çünki insanlara “əllərində olanı təsdiq edən bir elçinin gəlməsi”, ancaq kitabla olur.

Elçilər kitabı təbliğ etdiklərinə görə,(1) onların gəlməsi kitabın yəni risalətin gəlməsi mənasına gəlir. Yuxarıda 89-cu ayədə, Əhl-i Kitabın bir nəbi gözləmələri, o nəbinin gəlməsiylə kafirlərə qarşı bir güc qazanacaqlarını umduqları, necəki gözlədikləri nəbi gəldiyi vaxt onun gözlənən nəbi olduğunu bilmələrinə baxmayaraq inkar etdikləri bildirilməkdədir. Əhl-i Kitabın, Rəsulullahın gözlənən nəbi olduğunu başa düşmələri, Quranın əllərindəki kitabı təsdiq etməsiylə mümkün olmuşdur. Necəki, Rəsulullahdan möcüzə istəyənlərə, Quranın əllərindəki kitabları təsdiq edən ayələri əhatə etməsinin, onlar üçün kifayət edəcək bir dəlil olduğu xatırladılaraq belə cavab verilmişdir:

“Sənə endirdiyimiz kitabdan  özlərinə oxuduqların, onlar üçün kifayət bir dəlil deyilmi?” (Ankəbut 29/51)

Təsdiq, külli (tamamilə) olmaya bilər. İlahi kitablar özlərindən əvvəlki kitabların bir qismini daha xeyirlisi ilə nəsx edə bilər. İsa (a.s.) Tövratı təsdiq edici olaraq gəlməsiylə bərabər haram edilən bəzi şeyləri də halal etmək üçün gəldiyini demişdir:

“Mən qarşımdakı Tövratı təsdiq edən və sizə haram edilmiş bəzi şeyləri halal etmək üçün gələn bir elçiyəm. Sizə Rəbbinizin bir sübutunu da gətirdim, Allahdan qorxun və mənə itaət edin.” (Əli-İmran 3/50)

“Quranın əvvəlki kitabları təsdiq etməsi, o kitablarda olan və Quranın da misliylə (eynisiylə) nəsx etdiyi ayələrə şamildir. Uca Allah belə buyurur:

“Özündə olanla əvvəlkiləri təsdiqləyən və müdafiə edən bu kitabı sənə həqq olaraq endirdik. O halda aralarında Allahın endirdiyi ilə hökm et. Sənə gələn doğruları buraxıb onların arzularına uyma.” (Maidə 5/48)

Yuxarıda keçən ayədə Kitab kəliməsinin iki dəfə təkrarlanması bunu göstərir. Yəni Quran, özündə olan ayələr nisbətində əvvəlki kitabları təsdiq etmiş olur. Bunu ayədə keçən “mühəymin” kəliməsi də təsdiqləməktədir. Quranın əvvəlki kitablar üzərində mühəymin olması, o kitabdakıların Allahın ayələri olub olmaması xüsusunda son söz sahibi olması mənasındadır.(2) Quranı qəbul etmək, bütün ilahi kitabları qəbul etmək mənasına gəlir. Bütün nəbi və kitablara iman etmək də ancaq belə mümkün olur.

Nəticə olaraq Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq etmişdir. Bu, misliylə nəsxdir. Əvvəlki kitablardakı bir qisim hökümləri də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Əlavə olaraq Quran, əvvəlki kitablarda gizlənən və ya üzərində mübahisə edilən mövzuları da təbyin (açıqlama) etmişdir.”

Mənbə: Fatih Orum, Quran və Sünnət Təməlində Quranı Anlama Üsulu, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2013, s: 137-140.

[1] Maidə 5/67, 92; Nəhl 16/35, 82; Əraf 7/62, 68, 79, 93; Hud 11/57; Əhkaf 46/23; Əhzab 33/39.

[2] Zəmaxşəri, el-Kəşşaf, II, 246.

Türk dilindən çevirən: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.797 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 2.915 dəfə oxundu
2 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.028 dəfə oxundu
3 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 2.953 dəfə oxundu
4 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.823 dəfə oxundu
5 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.613 dəfə oxundu
6 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.593 dəfə oxundu
7 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.824 dəfə oxundu
8 Amənərrəsulu 03.03.12 1.874 dəfə oxundu
9 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.713 dəfə oxundu
10 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.347 dəfə oxundu
11 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.190 dəfə oxundu
12 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.206 dəfə oxundu
13 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.948 dəfə oxundu
14 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.969 dəfə oxundu
15 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.695 dəfə oxundu
16 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.740 dəfə oxundu
17 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.156 dəfə oxundu
18 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.657 dəfə oxundu
19 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.613 dəfə oxundu
20 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.148 dəfə oxundu
21 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.352 dəfə oxundu
22 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.446 dəfə oxundu
23 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.768 dəfə oxundu
24 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.106 dəfə oxundu
25 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.470 dəfə oxundu
26 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.564 dəfə oxundu
27 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.038 dəfə oxundu
28 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.804 dəfə oxundu
29 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.192 dəfə oxundu
30 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.119 dəfə oxundu
31 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.701 dəfə oxundu
32 Zaman nədir? 11.11.13 1.946 dəfə oxundu
33 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 455 dəfə oxundu
34 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.977 dəfə oxundu
35 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.806 dəfə oxundu
36 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.485 dəfə oxundu
37 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.114 dəfə oxundu
38 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.907 dəfə oxundu
39 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.088 dəfə oxundu
40 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.719 dəfə oxundu
41 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.044 dəfə oxundu
42 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.467 dəfə oxundu
43 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.510 dəfə oxundu
44 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 732 dəfə oxundu
45 Quranın zikr olması 05.07.09 3.139 dəfə oxundu
46 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.397 dəfə oxundu
47 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.489 dəfə oxundu
48 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 3.984 dəfə oxundu
49 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.097 dəfə oxundu
50 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.168 dəfə oxundu
51 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.441 dəfə oxundu
52 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.514 dəfə oxundu
53 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.738 dəfə oxundu
54 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.038 dəfə oxundu
55 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 295 dəfə oxundu
56 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.488 dəfə oxundu
57 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.122 dəfə oxundu
58 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 2.939 dəfə oxundu
59 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.093 dəfə oxundu
60 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.848 dəfə oxundu
61 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.196 dəfə oxundu
62 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.764 dəfə oxundu
63 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.714 dəfə oxundu
64 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.797 dəfə oxundu
65 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.325 dəfə oxundu
66 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 239 dəfə oxundu
67 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.142 dəfə oxundu
68 Şəfaət 08.04.10 3.050 dəfə oxundu
69 Nəsx və izahı 26.05.10 3.778 dəfə oxundu
70 Qurani-Kərimin xüsusiyyəti 15.03.11 9.700 dəfə oxundu
71 Quranda ümmət sözü neçə mənada işlənir? 26.04.11 1.979 dəfə oxundu
72 Qurandakı “ulu-l-əlbab” nə məna verir? 07.07.11 1.628 dəfə oxundu
73 Quran insanlara verilmiş təmiz sudur, havadır 28.02.11 2.418 dəfə oxundu
74 Quranın tarixi bir yanaşma ilə oxunmalı olduğunu demək düzgündür? 08.06.12 1.568 dəfə oxundu
75 Bəzi xəstəliklərə qarşı Quran oxunması nə dərəcədə düzgündür? 03.11.14 1.529 dəfə oxundu
76 Allah üçün qeybdən söhbət gedə bilərmi? 01.01.14 1.532 dəfə oxundu
77 Quranda “Ruhban” kəliməsi ilə qəsd edilənlər kimlərdir? 01.03.17 246 dəfə oxundu
78 Hamı Quranı oxuyub başa düşə bilər? 05.07.09 2.284 dəfə oxundu
79 Həzrəti İsa həzrəti İshaqın nəslindəndir? 05.07.09 3.085 dəfə oxundu
80 Kafir nə deməkdir? Kafir kimlərə deyilir? 02.04.10 5.283 dəfə oxundu
81 Quranda surələrin əvvəlində nəyə əsasən “əuzu-bəsmələ” yoxdur? 04.12.14 1.328 dəfə oxundu
82 Qurandakı “şaə” və “əradə” felləri “istəmək” mənasını bildirir? 18.03.11 1.731 dəfə oxundu
83 Quranın başa düşülməsində ictihadın əhəmiyyəti 13.05.11 1.741 dəfə oxundu
84 İnsanın başına bir iş gələndə şeytanın dostu olur? 07.07.11 1.753 dəfə oxundu
85 Quranda Cahiliyyədən qalma şerlər var? 20.01.12 1.694 dəfə oxundu
86 Ənam surəsinin 38-ci ayəsindəki dabbə sözünün mənası nədir? 19.06.12 1.975 dəfə oxundu
87 İbrahim surəsinin 4-cü ayəsinə sizin kimi məna verən qədim dövr alimləri olub? 26.02.13 1.654 dəfə oxundu
88 Quran 29/45-dəki “ən böyük zikr”lə nə nəzərdə tutulur? 15.01.14 1.881 dəfə oxundu
89 Bir daha peyğəmbər gəlməyəcəyinə görə Bəqərə 286-cı ayədəki “ISR” nədir? 22.03.17 467 dəfə oxundu
90 Tağutilik məfhumu nəyi bildirir? 05.07.09 2.107 dəfə oxundu
91 Nuh peyğəmbər əslində nə qədər yaşayıb? 05.07.09 4.238 dəfə oxundu
92 Bəqərə surəsi 19.04.10 4.565 dəfə oxundu
93 Quran əleyhinə danışanlarla münasibətimiz necə olmalıdır? 08.02.16 790 dəfə oxundu
94 Qurandakı dua ayələri Allahın sözü deyil? 19.03.11 2.365 dəfə oxundu
95 Peyğəmbər axırıncı ayə nazil olana qədər Quranla hökm vermədi? 13.05.11 1.724 dəfə oxundu
96 Naziat surəsinin 29-cu ayəsindəki gün nə deməkdir? 08.07.11 1.636 dəfə oxundu
97 Quran yüklənən mobil telefonu cibdə daşımaq günahdır? 24.01.12 2.504 dəfə oxundu
98 Allah Özü barədə nə üçün: “Biz” deyir? 03.07.12 2.648 dəfə oxundu
99 Ali-İmran surəsi 45-ci ayəni qəza-qədər baxımından necə başa düşmək lazımdır? 09.03.13 1.917 dəfə oxundu
100 Bu zəmanədə Qurana nə cür xidmət etmək olar? 06.02.14 1.748 dəfə oxundu