Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi
Müsəlmanlar > Fitvalar > Quran Tarix: 12 Şubat 2013 Tövsiyə et Çap et
Sual: Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsində Allah Təala nəbilərdən söz aldığını bildirir. Bu sözə görə, təzə bir peyğəmbər gələndə əvvəl gələn peyğəmbərlərin kitabını təsdiq edərsə, əvvəlki peyğəmbər təzə gələn peyğəmbərə inanacaq və ona kömək edəcək. Başımı qarışdıran məsələ budur: Peyğəmbərlər vəfat etdikdən sonra da bu dünyada bizim bilmədiyimiz şəkildə təzə göndərilən peyğəmbərə kömək edəcəklərmi? Eyni dövrdə birdən çox kitab endirilən peyğəmbər olmayacağına görə (ya da mən bunu indiyə kimi heç eşitmədim və əslində bu ayənin bağlayıcılığından uzaq görünür) daha əvvəl gələn peyğəmbəri təsdiqləyici təzə bir peyğəmbər gələndə; əvvəlki peyğəmbərin təzə peyğəmbərə köməyi və onu təsdiq etməsi necə olur?

Cavab: Sualınızla əlaqəli olaraq aşağıdakı yazını oxumanızı tövsiyə edirik. Çünki bu yazı, sualınıza geniş məramda cavab xüsusiyyəti daşımaqdadır:

Bütün nəbilər, əvvəlki ilahi kitabları təsdiq edici olaraq gəlir. Bu, onların Nəbi olduqlarının bir növ sənədidir.Bu ayə bu yöndən çox mühümdür:

“Allah nəbilərdən söz aldığı gün onlara, “ Sizə bir kitap və hikmət verəndə əlinizdə olanı təsdiq edən bir elçi gələrsə ona şüphəsiz inanacaqsınız və dəstək verəcəksiniz.” demişdi.” (Ali-İmran  3/81)

Yuxarıdakı ayədə, nəbilərdən alınan ifadə misaq/söz, onlar vasitəsiylə ümmətlərdən alınan sözdür.İnsanlar bu sözü, əllərindəki Kitaba iman etməklə vermiş olurlar. Bu söz, ilahi bir kitaba bağlı olub bir nəbi gözləyənlərə, əllərindəki kitabı təsdiq edən bir nəbi gələndə, ona inanıb dəstəkləmə məsuliyyəti yükləyir. Bu məsuliyyətdən ötrü Əhl-i Kitaba, ilk inkar edənlərin özləri olmaması nəsihət edilmişdir. (Bəqərə 2/41) Yenə bundan ötrü, əllərindəki Kitabı təsdiq edən bir rəsulə inansalar özlərinə ikiqat mükafat veriləcəyi bildirilməktədir. (Qəsas 8/54) Bu məsuliyyət, Qurana hələ inanmamış olan bütün Əhl-i Kitab üçün qüvvədədir. Ayətdə keçən rəsul kəliməsinin bu cəhətiylə əhəmiyyəti olmalıdır. Çünki insanlar, əllərindəki ilahi bir Kitaba verdikləri sözü, bir “Nəbiylə” bərabər Allahın kitabını təbliğ edən bir “Rəsulə” inanaraq da yerinə gətirə bilərlər.

Rəsulullahın yaşadığı dövrdə yaşamamış insanlar üçün əllərindəki kitabı təsdiq edən “rəsul” əslində Quranı onlara təbliğ edən şəxslərdir. Bu, nəticədə təsdiq edənin Quran olması mənasına gəlir. Həqiqətən də özünə kitab verilən “nəbi”, “rəsul” vəsfiylə kitabı təbliğ etdiyi üçün “musaddiq” olan həm rəsul həm də kitabdır. Bu iki ayə bunu göstərməkdədir:

“Gün gəldi, Allah qatından onlara, əllərində olanı doğru sayan bir kitab çatdı. Daha əvvəl onun, inanmayanlara qarşı qabaqlarını açacağını ümid edirdilər. Nə vaxt ki, o gələcəyini əvvəlcədən bildikləri Quran onlara çatdı, onu görməməzlik etdilər. Allahın lənəti o kafirlər üzərinədir.” (Bəqərə 2/89)

“Nə vaxt Allah qatından, əllərində olanı təsdiq edən bir elçi gəlsə, özlərinə Kitab verilənlərdən bir qrupu tutub, Allahın kitabını arxalarına atarlar. Sanki bunu bilməyənlər kimi davranırlar.” (Bəqərə 2/101)

Yuxarıdakı iki ayəni bərabər fikirləşəndə, kitab və rəsul kəlimələrinin eyni mənaya gəldiyi görülür. Çünki insanlara “əllərində olanı təsdiq edən bir elçinin gəlməsi”, ancaq kitabla olur.

Elçilər kitabı təbliğ etdiklərinə görə,(1) onların gəlməsi kitabın yəni risalətin gəlməsi mənasına gəlir. Yuxarıda 89-cu ayədə, Əhl-i Kitabın bir nəbi gözləmələri, o nəbinin gəlməsiylə kafirlərə qarşı bir güc qazanacaqlarını umduqları, necəki gözlədikləri nəbi gəldiyi vaxt onun gözlənən nəbi olduğunu bilmələrinə baxmayaraq inkar etdikləri bildirilməkdədir. Əhl-i Kitabın, Rəsulullahın gözlənən nəbi olduğunu başa düşmələri, Quranın əllərindəki kitabı təsdiq etməsiylə mümkün olmuşdur. Necəki, Rəsulullahdan möcüzə istəyənlərə, Quranın əllərindəki kitabları təsdiq edən ayələri əhatə etməsinin, onlar üçün kifayət edəcək bir dəlil olduğu xatırladılaraq belə cavab verilmişdir:

“Sənə endirdiyimiz kitabdan  özlərinə oxuduqların, onlar üçün kifayət bir dəlil deyilmi?” (Ankəbut 29/51)

Təsdiq, külli (tamamilə) olmaya bilər. İlahi kitablar özlərindən əvvəlki kitabların bir qismini daha xeyirlisi ilə nəsx edə bilər. İsa (a.s.) Tövratı təsdiq edici olaraq gəlməsiylə bərabər haram edilən bəzi şeyləri də halal etmək üçün gəldiyini demişdir:

“Mən qarşımdakı Tövratı təsdiq edən və sizə haram edilmiş bəzi şeyləri halal etmək üçün gələn bir elçiyəm. Sizə Rəbbinizin bir sübutunu da gətirdim, Allahdan qorxun və mənə itaət edin.” (Əli-İmran 3/50)

“Quranın əvvəlki kitabları təsdiq etməsi, o kitablarda olan və Quranın da misliylə (eynisiylə) nəsx etdiyi ayələrə şamildir. Uca Allah belə buyurur:

“Özündə olanla əvvəlkiləri təsdiqləyən və müdafiə edən bu kitabı sənə həqq olaraq endirdik. O halda aralarında Allahın endirdiyi ilə hökm et. Sənə gələn doğruları buraxıb onların arzularına uyma.” (Maidə 5/48)

Yuxarıda keçən ayədə Kitab kəliməsinin iki dəfə təkrarlanması bunu göstərir. Yəni Quran, özündə olan ayələr nisbətində əvvəlki kitabları təsdiq etmiş olur. Bunu ayədə keçən “mühəymin” kəliməsi də təsdiqləməktədir. Quranın əvvəlki kitablar üzərində mühəymin olması, o kitabdakıların Allahın ayələri olub olmaması xüsusunda son söz sahibi olması mənasındadır.(2) Quranı qəbul etmək, bütün ilahi kitabları qəbul etmək mənasına gəlir. Bütün nəbi və kitablara iman etmək də ancaq belə mümkün olur.

Nəticə olaraq Quran, əvvəlki kitabları böyük ölçüdə təsdiq etmişdir. Bu, misliylə nəsxdir. Əvvəlki kitablardakı bir qisim hökümləri də daha xeyrlisi ilə nəsx etmişdir. Əlavə olaraq Quran, əvvəlki kitablarda gizlənən və ya üzərində mübahisə edilən mövzuları da təbyin (açıqlama) etmişdir.”

Mənbə: Fatih Orum, Quran və Sünnət Təməlində Quranı Anlama Üsulu, Süleymaniyə Vəqfi Yayınları, İstanbul, 2013, s: 137-140.

[1] Maidə 5/67, 92; Nəhl 16/35, 82; Əraf 7/62, 68, 79, 93; Hud 11/57; Əhkaf 46/23; Əhzab 33/39.

[2] Zəmaxşəri, el-Kəşşaf, II, 246.

Türk dilindən çevirən: Aydın Mülayim

Materiallardan istifadə zamanı mənbə göstərilməlidir. MÜSƏLMANLAR © 2004 Bütün hüquqları qorunur.

Facebook'ta PaylaşTwitter'da Paylaş
1.827 dəfə oxundu
Kateqoriyadakı digər yazılar:
Sıra     Sərlövhə Tarix    Oxunma    
1 Bəqərə surəsinin 256-cı ayəsi 05.07.09 3.078 dəfə oxundu
2 Kifayət qədər biliyə yiyələnmədən Quran məalı oxumaq doğrudurmu? 30.04.14 1.300 dəfə oxundu
3 Bəqərə surəsinin 93-cü ayəsi 25.04.10 2.278 dəfə oxundu
4 Hansı zikr kıtabını oxumaq lazımdır? 06.07.10 3.415 dəfə oxundu
5 Quranda nənə və nəvənin evlənməyi ilə əlaqədar bir hökm yoxdur? 29.11.14 2.065 dəfə oxundu
6 “Mən müsəlmanların birincisiyəm”, – ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 22.05.11 1.762 dəfə oxundu
7 Ənfal surəsi 48-ci ayəyə əsasən şeytanın gördüyü şey nədir? 19.09.11 1.838 dəfə oxundu
8 “Mallarınızı səfehlərə verməyin” ayəsi ilə kimlər nəzərdə tutulur? 27.02.12 1.804 dəfə oxundu
9 İman gətirənlərin ruhla gücləndirilməsi 30.07.12 1.833 dəfə oxundu
10 “İnsanın yaradılışından əvvəl çox zaman keçdi” ayəsini necə başa düşməliyik? 02.05.13 1.502 dəfə oxundu
11 Quranı hər müsəlman başa düşüb hökmlərini tətbiq edə bilər? 27.01.15 1.117 dəfə oxundu
12 Günahların Allah tərəfindən bağışlanması 05.07.09 12.511 dəfə oxundu
13 Allah bəzi insanların kafir kimi ölməyini istəyir? 23.12.11 2.455 dəfə oxundu
14 Bəqərə surəsinin 62-ci ayəsi 26.04.10 2.821 dəfə oxundu
15 Quranda hər şey yazılıb? 15.01.10 3.715 dəfə oxundu
16 Yığıncaqların axırında Əsr surəsini oxumaq vacibdir? 04.04.11 1.821 dəfə oxundu
17 Ərəb dilini bilməyənlər Quranı nə cür dərk edə bilərlər? 25.05.11 1.890 dəfə oxundu
18 Ənam 143-144-cü ayələrdə qeyd edilən heyvanlar 8 cütdür, yoxsa 8 tay? 28.09.11 1.607 dəfə oxundu
19 İnsanların dərin mənalı sözlərini hikmət adlandırmaq olar? 27.02.12 2.109 dəfə oxundu
20 Quranı başa düşərək oxumaq 05.08.12 18.985 dəfə oxundu
21 Hazırkı dövrdə Quran və hafizlik nə cür tədris olunmalıdır? 20.05.13 1.449 dəfə oxundu
22 Quranda qeyd edilən “aləm” sözü nə məna daşıyır? 28.01.15 1.053 dəfə oxundu
23 Quranı xətm etməklə əlaqədar ayə və ya hədis var? 03.06.14 1.598 dəfə oxundu
24 “Allahdan gəldik, Allaha qayıdacağıq” ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 12.12.09 2.481 dəfə oxundu
25 Quranı başa düşmək 26.04.10 2.815 dəfə oxundu
26 Əraf surəsinin 109-110-cu ayələri ilə Şuəranın 34-35-ci ayələrində bir ziddiyyət var? 04.02.11 2.200 dəfə oxundu
27 Quran oxuduqda əuzu-bəsmələ deməyin hökmü nədir? 02.04.11 4.247 dəfə oxundu
28 Qiraət və tilavətin bir-birindən nə fərqi var? 08.06.11 2.086 dəfə oxundu
29 Quranın ecazı 21.11.11 9.088 dəfə oxundu
30 Bəqərə surəsinin 208-ci ayəsindəki İslam sözü sülh deməkdir? 29.02.12 1.568 dəfə oxundu
31 Allahın zahir və batin olmağı nə deməkdir? 04.11.12 1.894 dəfə oxundu
32 Rəsulullahın Quranı təbyin etməyi onu izah mənasına gəlirmi? 03.07.13 1.414 dəfə oxundu
33 Quranı tarixsəl bir kitab olaraq görmənin nə ziyanı var? 01.12.15 700 dəfə oxundu
34 Qurana qulaq asmaq və səcdə ayəsi 05.07.09 3.011 dəfə oxundu
35 Radio və televizordan Qurana qulaq asmaq onu xətm etmək hesab edilir? 29.12.09 3.093 dəfə oxundu
36 Həmd, şükür, təşəkkür və mədh etmək nə deməkdir? 27.04.10 3.067 dəfə oxundu
37 Allah yeri əvvəl yaradıb, yoxsa göyü? 07.02.11 2.948 dəfə oxundu
38 Quranda hal-hazırda tətbiq oluna bilməyən hökmlər var? 10.04.11 1.625 dəfə oxundu
39 Fatihə surəsi neçə ayədir? Bismillah bu surənin 1-ci ayəsidir? 08.06.11 3.625 dəfə oxundu
40 Quranı beldən aşağıda tutmaq olar? 26.12.11 1.852 dəfə oxundu
41 Amənərrəsulu 03.03.12 1.947 dəfə oxundu
42 Duha surəsinin 3-cü ayəsi təkcə peyğəmbərə müraciət edir? 21.11.12 1.733 dəfə oxundu
43 Yaxşıca başa düşdüyümüz Quran ayələrini tanış-bilişə çatdırmalıyıq? 05.07.13 1.348 dəfə oxundu
44 Quranı öyrənmənin üsulu 16.12.15 4.273 dəfə oxundu
45 Quranı qaydalara əsasən oxumaq 05.07.09 8.607 dəfə oxundu
46 Ərafın 54-cü ayəsinə əsasən gecə qabaq gəlir, yoxsa gündüz? 25.03.11 1.975 dəfə oxundu
47 Peyğəmbər Qurani-Kərimi necə təbliğ və şərh edib? 28.04.10 1.989 dəfə oxundu
48 Nəcva sədəqəsi məsələsi indi də qüvvədədir? 28.02.11 1.698 dəfə oxundu
49 Quran Azərbaycanca oxunmalıdır, yoxsa Ərəbcə? 12.04.11 3.840 dəfə oxundu
50 Quranı musiqi kimi gözəl oxumağın bir eybi var? 13.06.11 2.178 dəfə oxundu
51 Zorla Quran oxutmaq olar? 26.12.11 1.670 dəfə oxundu
52 Vərəsəyə dair hökmlər nəyə görə müxtəlif ayələrdə verilib? 12.03.12 1.622 dəfə oxundu
53 Qurandakı “Allahın əli” kimi ifadələri necə başa düşməliyik? 17.01.13 2.203 dəfə oxundu
54 Bəqərənin 261-ci ayəsindəki “mən yəşau” birləşməsi nə cür başa düşülməlidir? 26.10.13 1.358 dəfə oxundu
55 Rəsulullaha verilən hikmət, Quranı izah etmək səlahiyyətidirmi? 05.12.16 1.698 dəfə oxundu
56 “İnsanları və cinləri ancaq Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım” ayəsi nə deməkdir? 05.07.09 2.801 dəfə oxundu
57 “Quran kifayət deyil!”- deyənlər kafir olurlamı? 23.05.16 1.135 dəfə oxundu
58 Ali-İmran surəsinin 86-cı ayəsi kəlimeyi-şəhadətin sübutudur? 03.05.14 1.499 dəfə oxundu
59 Qurandakı əshabul-yəmin və əshabuş-şimal ifadələri nə deməkdir? 05.03.11 1.572 dəfə oxundu
60 Qərb alimlərinin Quranın təhrif edildiyinə dair iddiaları düzdür? 16.04.11 2.060 dəfə oxundu
61 “Ancaq Səndən kömək istəyirik” ayəsinin izahı 26.06.11 1.820 dəfə oxundu
62 “Allah və peyğəmbərin qabağına keçməyin” ayəsi nə məna verir? 29.12.11 2.209 dəfə oxundu
63 Quranı satmaq düzgündür? 13.03.12 2.145 dəfə oxundu
64 Ali-İmran surəsinin 103-104-cü ayələri 13.01.13 1.768 dəfə oxundu
65 Zaman nədir? 11.11.13 1.988 dəfə oxundu
66 Təfsirlərə baxmadan Quranı başa düşmək mümkündürmü? 23.11.16 481 dəfə oxundu
67 Quranın hamı tərəfindən başa düşülməsi 05.07.09 1.983 dəfə oxundu
68 Qadın Quran oxuduğu vaxt başını örtməlidir? 13.03.10 4.983 dəfə oxundu
69 Quranda şirklə əlaqədar hansı ayələr var? 05.05.10 2.551 dəfə oxundu
70 Firon niyə iman gətirmədi? 10.03.11 2.163 dəfə oxundu
71 Sad surəsinin 29-cu ayəsini niyə belə tərcümə etmisiniz? 20.04.11 1.917 dəfə oxundu
72 Ancaq Allahdan kömək diləmək nə məna verir? 26.06.11 2.121 dəfə oxundu
73 Hucurat surəsinin 7-ci ayəsini necə başa düşmək lazımdır? 02.01.12 1.737 dəfə oxundu
74 Şagirdlər Quran dərsində mütləq dəstəmazlı olmalıdırlar? 04.04.12 2.074 dəfə oxundu
75 Həzrəti İbrahimə nə üçün tapşırıldı ki, kəsəcəyi quşları özünə isinişdirsin? 23.01.13 1.478 dəfə oxundu
76 Peyğəmbərimiz Qiyamət günü qədim ümmətlərə də şahidlik edəcək? 23.05.14 1.527 dəfə oxundu
77 Quran dəstəmazsız oxuna ya da əllə tutula bilərmi? 04.01.17 792 dəfə oxundu
78 Quranın zikr olması 05.07.09 3.154 dəfə oxundu
79 Quranı nüzul cərgəsinə əsasən başa düşməyə çalışmaq düzdür? 20.09.14 1.414 dəfə oxundu
80 İblisin haqq yoldan azmağı 12.05.09 2.502 dəfə oxundu
81 İbrahim peyğəmbərin sınağa çəkildiyi kəlmələr nədir? 11.03.11 4.005 dəfə oxundu
82 Günahkarlar Qiyamət günü kor vəziyyətdə həşr olunacaqlar? 18.04.11 2.110 dəfə oxundu
83 Qurana əsasən cansız varlıqların da öz dilləri var? 04.07.11 2.190 dəfə oxundu
84 Zina cəzasının qeyd edildiyi ayələrdəki əzab axirətdəki əzabdır? 04.01.12 3.514 dəfə oxundu
85 Əshabi-qəryə 10.04.12 1.522 dəfə oxundu
86 İbrahim peyğəmbər quşları dağa diri buraxıb, yoxsa ölü? 24.01.13 1.743 dəfə oxundu
87 Quranda cəmi neçə ayə var? 12.12.13 3.344 dəfə oxundu
88 Sünnətullah nədir? Fıtratullahla arasındakı fərqi izah edə bilərsiniz? 03.03.17 314 dəfə oxundu
89 Bismillahi-r-Rəhmani-r-Rəhim ifadəsi 05.07.09 4.795 dəfə oxundu
90 Qurbanlıq buğa əhvalatı 01.04.10 2.135 dəfə oxundu
91 Bəqərə surəsi, 7-ci ayə (II hissə) 28.03.10 3.011 dəfə oxundu
92 Quran kitab halına salındığı vaxt ona bir müdaxilə olub? 18.03.11 3.152 dəfə oxundu
93 Quran təkcə kişilərə müraciət edir? 21.04.11 1.862 dəfə oxundu
94 Peyğəmbər bizim bütün əməllərimizi görür? 05.07.11 2.228 dəfə oxundu
95 Peyğəmbərin Quranı şərh etmək kimi bir missiyası olub, yoxsa yox? 06.01.12 1.772 dəfə oxundu
96 Yataq otağına Quran qoymaq olar? 23.05.12 3.977 dəfə oxundu
97 Ali-İmran surəsinin 81-ci ayəsi 12.02.13 1.827 dəfə oxundu
98 Cəlcəlutiyyə deyilən bir vəhy nazil edilibmi? 24.12.13 1.331 dəfə oxundu
99 Quranda “Əhbar” kəliməsiylə qəsd edilənlər kimlərdir? 27.02.17 246 dəfə oxundu
100 Mələyin peyğəmbərə yuxuda gətirdiyi vəhyin Quran olmadığını demək olar? 05.07.09 3.179 dəfə oxundu